Di\u015fi sivrisinekler \u0131s\u0131rmak i\u00e7in bir insan ararken, havaya sald\u0131\u011f\u0131m\u0131z benzersiz v\u00fccut kokular\u0131 kokteyli ile kar\u015f\u0131la\u015f\u0131rlar. Bu kokular daha sonra sivrisineklerin antenindeki resept\u00f6rleri uyar\u0131r. Bilim adamlar\u0131, insanlar\u0131 sivrisinekler taraf\u0131ndan alg\u0131lanamaz hale getirmek i\u00e7in bu resept\u00f6rleri silmeyi denedi. Bununla birlikte, sivrisinek genomundan t\u00fcm koku alg\u0131lay\u0131c\u0131 resept\u00f6r ailesini nakavt ettikten sonra bile, sivrisinekler bizi \u0131s\u0131rman\u0131n bir yolunu buldular.18 A\u011fustos’ta Cell dergisinde yay\u0131n yapan bir grup ara\u015ft\u0131rmac\u0131, sivrisineklerin koku alma sistemlerinde, kokular\u0131m\u0131z\u0131 her zaman alabilmelerini sa\u011flayan yedek g\u00fcvenlik \u00f6nlemleri geli\u015ftirdi\u011fini buldu.
\nRockefeller \u00dcniversitesi’nden bir bilim adam\u0131 ve makalenin ba\u015fyazarlar\u0131ndan biri olan Margo Herre, “Sivrisinekler, hayvanlar\u0131n bir \u015feyleri nas\u0131l koklad\u0131\u011f\u0131na dair en sevdi\u011fimiz t\u00fcm kurallar\u0131 \u00e7i\u011fniyor” diyor. \u00c7o\u011fu hayvanda, bir koku alma n\u00f6ronu yaln\u0131zca bir t\u00fcr kokuyu alg\u0131lamaktan sorumludur. Howard Hughes T\u0131p Enstit\u00fcs\u00fc’nden Leslie Vosshall ve Rockefeller \u00dcniversitesi’nden Profes\u00f6r Leslie Vosshall: “E\u011fer bir insansan\u0131z ve tek bir koku resept\u00f6r\u00fcn\u00fc kaybederseniz, o resept\u00f6r\u00fc ifade eden t\u00fcm n\u00f6ronlar o kokuyu koklama yetene\u011fini kaybeder” diyor. Ancak o ve meslekta\u015flar\u0131, sivrisineklerde durumun b\u00f6yle olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu. Vosshall, “Sivrisinekleri etkisizle\u015ftirmek i\u00e7in daha \u00e7ok \u00e7al\u0131\u015fman\u0131z gerekiyor \u00e7\u00fcnk\u00fc tek bir al\u0131c\u0131dan kurtulman\u0131n hi\u00e7bir etkisi yok” diyor. “Sivrisinekleri kovucularla veya ba\u015fka herhangi bir \u015feyle kontrol etmeye y\u00f6nelik herhangi bir giri\u015fim, onlarda yaratt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ekicili\u011fin bizim i\u00e7in ne kadar k\u0131r\u0131lamaz oldu\u011funu hesaba katmal\u0131d\u0131r\u201d diye de ekliyor.
\nBoston \u00dcniversitesi’nde profes\u00f6r ve makalenin yazarlar\u0131ndan biri olan Meg Younger, “Bu proje, insan kokusunun sivrisinek beyninde nas\u0131l kodland\u0131\u011f\u0131na bakarken ger\u00e7ekten beklenmedik bir \u015fekilde ba\u015flad\u0131” diyor.<\/p>\n
Sivrisinek beyninin “insan alg\u0131layan” k\u0131sm\u0131<\/strong>
\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar, insan kokusu 1-okten-3-ol(k\u0131saca oktenol ve mantar alkol\u00fc olarak da bilinir, sivrisinek gibi \u0131s\u0131ran b\u00f6cekleri \u00e7eken bir kimyasald\u0131r. \u0130nsan nefesinde ve terinde bulunur ) taraf\u0131ndan uyar\u0131lan n\u00f6ronlar\u0131n, yine sivrisinekler taraf\u0131ndan bulunmam\u0131z\u0131 kolayla\u015ft\u0131ran ba\u015fka bir kimyasal t\u00fcr\u00fc olan aminler taraf\u0131ndan da uyar\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldular. Hayvanlar\u0131n nas\u0131l koku ald\u0131\u011f\u0131na dair mevcut t\u00fcm kurallara g\u00f6re, n\u00f6ronlar kokuyu dar bir \u00f6zg\u00fcll\u00fckle kodlad\u0131\u011f\u0131ndan, bu al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k bir durumdur, bu da 1-okten-3-ol n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n aminleri alg\u0131lamamas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcr. Younger, “\u015ea\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bir \u015fekilde, 1-okten-3-ol ve amin resept\u00f6rleri arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla insanlar\u0131 tespit eden n\u00f6ronlar ayr\u0131 pop\u00fclasyonlar de\u011fildi” diyor. Bu, insanla ilgili t\u00fcm kokular\u0131n sivrisinek beyninin “insan alg\u0131layan k\u0131sm\u0131n\u0131” etkinle\u015ftirmesine izin verebilir, hatta baz\u0131 al\u0131c\u0131lar kaybolsa bile, bu bir ar\u0131za emniyeti(yedekleme) g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr. Ekip ayr\u0131ca, bireysel sivrisinek koku alma n\u00f6ronlar\u0131n\u0131n hangi resept\u00f6rleri ifade etti\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in tek \u00e7ekirdekli RNA dizilimini kulland\u0131. Makalenin bir ba\u015fka yazar\u0131 olan Olivia Goldman, “Sonu\u00e7 bize sivrisineklerde resept\u00f6rlerin ortak ifadesinin ne kadar yayg\u0131n oldu\u011funa dair geni\u015f bir g\u00f6r\u00fc\u015f verdi” diyor.
\nVosshall, di\u011fer b\u00f6ceklerin de benzer bir mekanizmaya sahip olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Christopher Potter’\u0131n Johns Hopkins \u00dcniversitesi’ndeki ara\u015ft\u0131rma grubu yak\u0131n zamanda meyve sineklerinin n\u00f6ronlar\u0131nda da benzer resept\u00f6r ifadelerinin oldu\u011funu bildirdi. Vosshall, “Bu, b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde koku alma duyular\u0131na ba\u011fl\u0131 olan b\u00f6cekler i\u00e7in genel bir strateji olabilir” diyor. Gelecekte, Meg Younger’\u0131n grubu, farkl\u0131 tipte koku alma resept\u00f6rlerinin birlikte ifadelerinin i\u015flevsel \u00f6nemini ortaya \u00e7\u0131karmay\u0131 planl\u0131yor.<\/p>\n