{"id":56004,"date":"2022-09-26T02:32:17","date_gmt":"2022-09-25T23:32:17","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=56004"},"modified":"2022-09-26T02:32:17","modified_gmt":"2022-09-25T23:32:17","slug":"bir-degil-iki-asteroid-birden-dinozorlarin-sonunu-getirmis-olabilir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/09\/26\/bir-degil-iki-asteroid-birden-dinozorlarin-sonunu-getirmis-olabilir","title":{"rendered":"Bir de\u011fil iki asteroid birden dinozorlar\u0131n sonunu getirmi\u015f olabilir"},"content":{"rendered":"

\u00c7o\u011fu dinozoru yok eden asteroid Chicxulub’un(Chicxulub Krateri, Meksika’n\u0131n Yucat\u00e1n Yar\u0131madas\u0131’n\u0131n alt\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan bir tarih \u00f6ncesi g\u00f6k ta\u015f\u0131 krateri). k\u00fc\u00e7\u00fck bir karde\u015fi olabilir. 8,5 kilometre geni\u015fli\u011findeki krater benzeri bir yap\u0131, deniz taban\u0131n\u0131n y\u00fczlerce metre alt\u0131nda bulundu. Bilim insanlar\u0131, Bat\u0131 Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131nda, deniz taban\u0131n\u0131n y\u00fczlerce metre alt\u0131nda, Nadir ad\u0131n\u0131 verdikleri 8,5 kilometre geni\u015fli\u011findeki bir \u00e7arpma kraterinin kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131 tespit etmi\u015flerdi. Ekip, kraterin kabaca ba\u015fka bir asteroidin – dinozor katili Chicxulub – g\u00fcn\u00fcm\u00fcz Meksika’s\u0131na \u00e7arpmas\u0131yla ayn\u0131 zamanda olu\u015ftu\u011funu tahmin ediyor. Bu tahmin do\u011frulan\u0131rsa, ku\u015f olmayan dinozorlar\u0131n \u00f6l\u00fcmlerinin bir-iki asteroit yumru\u011fuyla oldu\u011fu anlam\u0131 \u00e7\u0131kabilir.
\nD\u00fcnya’da, b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu karada olan yakla\u015f\u0131k 200 \u00e7arpma krateri ke\u015ffedildi. Bunun nedeni, denizdeki \u00e7arpma kraterlerinin yava\u015f yava\u015f tortunun alt\u0131na g\u00f6m\u00fclmesidir. Bu da Nadir olu\u015fumunu, do\u011fum tarihi ne olursa olsun de\u011ferli bir bilimsel bulgu haline getiriyor.
\nEdinburgh’daki Heriot-Watt \u00dcniversitesi’nden Jeolog Uisdean Nicholson, Gine a\u00e7\u0131klar\u0131ndaki fiziksel yap\u0131lar\u0131 tespit etmek i\u00e7in yeralt\u0131na iletilen sismik dalgalar taraf\u0131ndan toplanan verileri analiz ederken yap\u0131n\u0131n \u00fczerine \u00e7\u0131kt\u0131. Deniz taban\u0131n\u0131n alt\u0131nda gizlenen – yakla\u015f\u0131k 1 kilometre suyun alt\u0131nda – k\u0131r\u0131k, terasl\u0131 bir zemine ve belirgin bir merkezi zirveye sahip \u00e7anak \u015feklindeki bir yap\u0131y\u0131 fark etti ki bu bulgular b\u00fcy\u00fck bir etki yaratmas\u0131 beklenen \u00f6zelliklerdi.:
\nBray, Nicholson ve meslekta\u015flar\u0131 yap\u0131n\u0131n boyutlar\u0131na dayanarak, araziden bir asteroid sorumlu olsayd\u0131, muhtemelen 400 metreden daha geni\u015f olaca\u011f\u0131n\u0131 hesaplad\u0131lar. Dahas\u0131, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar etkinin zemini 7 b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir deprem gibi sarsaca\u011f\u0131n\u0131 ve y\u00fczlerce metre y\u00fckseklikte tsunamiler olu\u015fturabilece\u011fini tahmin ediyorlar.
\nNew York \u00dcniversitesi’nden \u00e7al\u0131\u015fmaya dahil olmayan jeolog Michael Rampino ise: \u201c Bu serpintiye ra\u011fmen, Nadir etkisi, yakla\u015f\u0131k 10 kilometre geni\u015fli\u011findeki Chicxulub asteroidinden \u00e7ok daha az y\u0131k\u0131c\u0131 olurdu, kesinlikle k\u00fcresel etkileri olmazd\u0131\u201d diyor. Ekip, Nadir’e biti\u015fik jeolojik katmanlar\u0131 kullanarak, baz\u0131lar\u0131 eski \u00e7al\u0131\u015fmalardan elde edilen ya\u015flara sahip yap\u0131n\u0131n Kretase d\u00f6neminin sonunda 66 milyon y\u0131l \u00f6nce olu\u015ftu\u011funu tahmin etti. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, Nadir asteroidinin Chicxulub asteroidiyle bir \u00e7ift olu\u015fturup, ikisinin de \u00f6nceki bir d\u00fcnya u\u00e7u\u015fu s\u0131ras\u0131nda k\u00fctle\u00e7ekimi kuvvetleri taraf\u0131ndan par\u00e7alanm\u0131\u015f olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcler.<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, deniz taban\u0131ndan iletilen sismik dalgalar\u0131 kullanarak, g\u00f6m\u00fcl\u00fc Nadir yap\u0131s\u0131n\u0131n bu sahte renkli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc olu\u015fturdular. Okyanus (mavi) en \u00fcsttedir ve alttaki yatay \u00e7izgiler ve bantlar, alt katmanlar\u0131n daha eski oldu\u011fu, yery\u00fcz\u00fcndeki jeolojik katmanlar\u0131 g\u00f6sterir.<\/figcaption><\/figure>\n

Nadir, kahverengi tabakalar\u0131n alt\u0131nda bir \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fc (\u00fcst orta) olarak g\u00f6r\u00fcn\u00fcr. Terasl\u0131 zemin, ince orta tepe ve \u00e7\u00f6k\u00fcnt\u00fcn\u00fcn hemen alt\u0131ndaki olduk\u00e7a deforme olmu\u015f kayan\u0131n alt\u0131ndaki b\u00f6lge, b\u00fcy\u00fck \u00e7arpma kraterlerinin tipik bir \u00f6rne\u011fidir. Ancak \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 baz\u0131 uzmanlar taraf\u0131ndan ihtiyatla kar\u015f\u0131land\u0131. Bel\u00e7ika’daki Vrije Universiteit Brussel’den ara\u015ft\u0131rmaya dahil olmayan jeolog Philippe Claeys, “Bir \u00e7arpma kraterine benziyor, ancak ba\u015fka bir \u015fey de olabilir” diyor. Yap\u0131n\u0131n bir \u00e7arpma krateri oldu\u011funu do\u011frulamak, \u015foklanm\u0131\u015f kuvars gibi sa\u011flam kan\u0131tlar i\u00e7in sondaj gerektirecektir. Yap\u0131n\u0131n kimli\u011fine ili\u015fkin alternatif a\u00e7\u0131klamalar: \u00c7\u00f6km\u00fc\u015f bir volkanik kaldera veya tuz diapir ad\u0131 verilen s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f bir tuz k\u00fctlesi olabilece\u011fidir.
\nNadir olu\u015fumunun ya\u015f\u0131 da bir ba\u015fka belirsizlik. Claeys, sismik verilerin Kretase d\u00f6neminin sonuna yak\u0131n bir zamanda veya belki biraz sonra olu\u015ftu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. \u201cS\u00f6yleyebileceklerimizin en iyisi bu\u201d diyor. Rampino ise, radyoaktif elementler i\u00e7eren mineraller i\u00e7in kraterde sondaj yapman\u0131n daha kesin bir olu\u015fum tarihi sa\u011flayabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor.
\nBilim insanlar\u0131, Chicxulub’un bir su\u00e7 orta\u011f\u0131 olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ilk kez ara\u015ft\u0131r\u0131yor de\u011filler. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalar, Ukrayna’daki Boltysh kraterinin Chicxulub ile ayn\u0131 zamanda olu\u015fmu\u015f olabilece\u011fi \u00f6ne s\u00fcr\u00fcld\u00fc ancak ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar. Boltysh’in 650.000 y\u0131l sonra olu\u015ftu\u011funu belirlediler. Bray ve meslekta\u015flar\u0131 \u015fu anda 2024’te sondaj yapmak, kraterden numune toplamak i\u00e7in fon sa\u011flamak \u00fczere pazarl\u0131k yap\u0131yorlar.
\nBray, bunun Nadir’in k\u00f6kenleriyle ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 \u00e7\u00f6zece\u011fini umuyor ancak muhtemelen yeni sorular\u0131n da ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. “Bunun dinozor katilinin k\u0131z karde\u015fi oldu\u011funu kan\u0131tlarsak, o zaman ba\u015fka ka\u00e7 karde\u015f daha olabilir acaba?” diye de ekliyor.<\/p>\n

Kaynak: Not one, but two asteroids might have slain the dinosaurs, Science News<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7o\u011fu dinozoru yok eden asteroid Chicxulub’un(Chicxulub Krateri, Meksika’n\u0131n Yucat\u00e1n Yar\u0131madas\u0131’n\u0131n alt\u0131nda g\u00f6m\u00fcl\u00fc olan bir tarih \u00f6ncesi g\u00f6k ta\u015f\u0131 krateri). k\u00fc\u00e7\u00fck bir karde\u015fi olabilir. 8,5 kilometre geni\u015fli\u011findeki krater benzeri bir yap\u0131, deniz taban\u0131n\u0131n y\u00fczlerce metre alt\u0131nda bulundu. Bilim insanlar\u0131, Bat\u0131 Afrika k\u0131y\u0131lar\u0131nda, deniz taban\u0131n\u0131n y\u00fczlerce metre alt\u0131nda, Nadir ad\u0131n\u0131 verdikleri 8,5 kilometre geni\u015fli\u011findeki bir \u00e7arpma kraterinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":56005,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19,4419],"tags":[3618,3043,570],"class_list":["post-56004","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","category-paleontoloji","tag-asteroid","tag-dinozor","tag-goktasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56004","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56004"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56004\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56005"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56004"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56004"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56004"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}