10 ay boyunca uzayda yapt\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fun ard\u0131ndan, insanl\u0131\u011f\u0131n ilk gezegen savunma sistemi olmaya aday NASA’n\u0131n \u00c7ifte G\u00f6kta\u015f\u0131 Y\u00f6nlendirme Denemesi (Double Asteroid Redirection Test; DART), ba\u015far\u0131yla hedefledi\u011fi g\u00f6kta\u015f\u0131na \u00e7arpt\u0131. DART, ilk kez herhangi bir uzay ajans\u0131n\u0131n, bir g\u00f6kcisminin y\u00f6r\u00fcngesini de\u011fi\u015ftirme giri\u015fimi oldu. G\u00f6rev y\u00f6neticileri, ABD’n\u0131n Maryland Eyaletindeki Johns Hopkins Uygulamal\u0131 Fizik Labarotuvar\u0131’nda (Applied Physics Laboratory; APL) bulunan g\u00f6rev y\u00f6neticileri, \u00e7arp\u0131\u015fman\u0131n bu pazartesi TS\u0130 02:14 saatinde ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini duyurdu. NASA’n\u0131n gezegen savunma sistemi kurma giri\u015fiminin ilk ad\u0131m\u0131 olan DART, \u00e7arpt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6kta\u015f\u0131 Dimorphos’un y\u00f6r\u00fcngesine etki etmeye \u00e7al\u0131\u015farak olas\u0131 bir \u00e7arp\u0131\u015fma etkisini hafifletmi\u015f oldu.
\n“DART, gezegenimizin savunmas\u0131 i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir ba\u015far\u0131 ve t\u00fcm insanl\u0131\u011f\u0131n faydalanaca\u011f\u0131 bir ‘birlik g\u00f6revi’dir.” diyen NASA y\u00f6neticisi Bill Nelson, “NASA olarak, kozmosu ve gezegenimizi ara\u015ft\u0131r\u0131rken ayn\u0131 zamanda yuvam\u0131z\u0131 koruman\u0131n da yollar\u0131n\u0131 ar\u0131yoruz.” diye ekledi.<\/p>\n
DART’\u0131n hedefi bir “k\u00fc\u00e7\u00fck ay” olan g\u00f6kta\u015f\u0131 Dimorphos idi. Yaln\u0131zca 160 metre \u00e7ap\u0131nda olan bu k\u00fc\u00e7\u00fck cisim, 780 metrelik daha b\u00fcy\u00fck bir g\u00f6kta\u015f\u0131 olan Didymos etraf\u0131nda d\u00f6n\u00fcyor. \u0130kl g\u00f6kcismi de d\u00fcnyadan \u00e7ok uzakta ve herhangi bir tehlike te\u015fkil etmiyor. G\u00f6revin amac\u0131, DART arac\u0131n\u0131 uydu g\u00f6kta\u015f\u0131na \u00e7arpt\u0131rarak y\u00f6r\u00fcngede ne kadarl\u0131k bir de\u011fi\u015fimin yap\u0131labilece\u011fini \u00f6l\u00e7mek. Dolay\u0131s\u0131yla \u015fimdi bir\u00e7ok teleskop Dimorphos’u ad\u0131m ad\u0131m izleyip \u00e7arp\u0131\u015fma sonras\u0131ndaki y\u00f6r\u00fcngesini belirlemek i\u00e7in u\u011fra\u015facak.
\n“Gezegenimizin savunmas\u0131 bizleri k\u00fcresel olarak birle\u015ftiren bir giri\u015fim olacak ve gezegenimizde ya\u015fayan herkesi etkileyecek” diyen NASA’n\u0131n bilim g\u00f6revleri birimi y\u00f6neticilerinden Thomas Zurbuchen ekliyor, “DART sayesinde art\u0131k ufac\u0131k bir g\u00f6kcismine bile \u00e7arpacak hassasiyeti elde etmi\u015f olduk. \u00c7arpma arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131lacak ufac\u0131k de\u011fi\u015fiklikler dahi D\u00fcnya’ya tehlike olu\u015fturacak bir g\u00f6kta\u015f\u0131n\u0131 def etmeye yetecektir.”.<\/p>\n
T\u00fcr\u00fcn\u00fcn tek \u00f6rne\u011fi<\/strong>
\nUzay arac\u0131nda bulunan tek bilimsel alet olan Didymos Ke\u015fif ve Optik Navigasyon i\u00e7in G\u00f6kta\u015f\u0131 \u0130zleme Kameras\u0131 (Didymos Reconnaissance and Asteroid Camera for Optical Navigation; DRACO) ve bu kamerayla e\u015fg\u00fcd\u00fcml\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan bir navigasyon ile kontrol sistemi, DART’\u0131n hedefteki iki g\u00f6kta\u015f\u0131n\u0131 belirleyip, k\u00fc\u00e7\u00fck olana kendini \u00e7arpt\u0131rmas\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131. Bu navigasyon sistemi, 570 kiloluk kutu \u015feklindeki uzay arac\u0131n\u0131n seyir rotas\u0131n\u0131n son 90 bin kilometresini tek ba\u015f\u0131na ilerlemesini sa\u011flad\u0131. DART, son a\u015famada saatte 22,530 km h\u0131zla s\u00f6z konusu uyduya kendini \u00e7arpt\u0131rd\u0131. “DART’\u0131n ba\u015far\u0131s\u0131 D\u00fcnya’m\u0131z\u0131 ya\u015fanabilecek olas\u0131 bir g\u00f6kta\u015f\u0131yla yokolu\u015f tehlikesinden koruyacak yolu \u00e7iziyor.” diyen NASA’n\u0131n gezegen savunma birimi sorumlusu Lindley Johnson, “Bu g\u00f6rev, insanl\u0131\u011f\u0131n art\u0131k g\u00f6ky\u00fcz\u00fcnden gelecek bir yokolu\u015f tehditine kar\u015f\u0131 \u00e7aresiz olmayaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. D\u00fcnya \u00e7evresindeki irili ufakl\u0131 g\u00f6kta\u015flar\u0131n\u0131 s\u00fcrekli olarak izleyen teleskop a\u011flar\u0131yla birlikte DART, “g\u00fcn\u00fc kurtarmam\u0131z” i\u00e7in gerekli silah\u0131 vermi\u015f olacak.
\nKabaca 4 y\u0131l sonra Avrupa Uzay Ajans\u0131 ESA’ya ait Hera projesi Dimorphos ve Didymos’u, \u00f6zellikle DART’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkilere odaklanarak, detayl\u0131ca inceleyecek. DART’\u0131n b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 krater ve bu iki nesnenin olabildi\u011fince hassas k\u00fctle \u00f6l\u00e7\u00fcmleri de plan hedefleri dahilinde olacak.<\/p>\n