{"id":56173,"date":"2022-10-01T00:00:14","date_gmt":"2022-09-30T21:00:14","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=56173"},"modified":"2022-09-30T16:40:51","modified_gmt":"2022-09-30T13:40:51","slug":"empatik-ve-uyumlanabilen-bir-ebeveynlik-uzerine","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/10\/01\/empatik-ve-uyumlanabilen-bir-ebeveynlik-uzerine","title":{"rendered":"Empatik ve Uyumlanabilen Bir Ebeveynlik \u00dczerine"},"content":{"rendered":"<p>Eyl\u00fcl ve Ekim aylar\u0131n\u0131n gelmesiyle biti\u015fler ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar, ayr\u0131l\u0131klar ve kavu\u015fmalar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7iyor. Yaz bitiyor, sonbahar ba\u015fl\u0131yor, okullar a\u00e7\u0131l\u0131yor, bir d\u00fczen ve ritme geri d\u00f6n\u00fcl\u00fcyor. \u0130\u00e7 d\u00fcnya ve d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkisi var. D\u0131\u015far\u0131da bunlar olurken elbette i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda da bunlar\u0131n duygusal baz\u0131 izd\u00fc\u015f\u00fcmleri oluyor.<br \/>\n\u0130ster k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocuk olal\u0131m ister kocaman yeti\u015fkinler\u2026 Ayr\u0131l\u0131k ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar\u0131n hepimizde uyand\u0131rabilece\u011fi baz\u0131 duygular var, insanl\u0131k hali. Bu duygular\u0131m\u0131z\u0131 ke\u015ffedebilmek, onlara alan a\u00e7abilmek ve onlar ile ne yapabilece\u011fimize dair olan bu yaz\u0131da sevimli bir hik\u00e2yenin e\u015fli\u011finden destek alarak ilerleyece\u011fiz.<br \/>\n<em>Babam\u0131n Uzun Bacaklar\u0131<\/em>, anaokuluna giden bir \u00e7ocu\u011fun ayr\u0131lmak ve yeniden kavu\u015fabilir olmakla ilgili uyanan duygular\u0131n\u0131n \u00f6yk\u00fcs\u00fc.<br \/>\nD\u0131\u015f d\u00fcnya ve i\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n birbiriyle etkile\u015fim i\u00e7inde oldu\u011funu s\u00f6ylemi\u015ftik. Bazen d\u0131\u015far\u0131da olan bitenler bizim i\u00e7imizde zaten var olan, belki uyuyan ama orada duran baz\u0131 duygu ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerimizin kap\u0131s\u0131n\u0131 \u00e7alabiliyor. \u00c7o\u011fu kez, asl\u0131nda d\u0131\u015far\u0131da olan bir \u015fey y\u00fcz\u00fcnden b\u00f6yle hissetti\u011fimizi sanabiliyoruz. Ba\u015f\u0131m\u0131za bir \u015fey geliyor ve bu ba\u015f\u0131m\u0131za gelen \u015fey bizim mutsuzlu\u011fumuzun, \u00f6fkemizin, k\u0131rg\u0131nl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n sebebi gibi gelebiliyor. B\u00fcy\u00fck ihtimalle pek \u00e7ok insan terapiye de benzer bir noktada ba\u015fl\u0131yor. \u201cBir \u015fey oldu ve bu olan \u015fey beni b\u00f6yle yapt\u0131, bu y\u00fczden bir deste\u011fe ihtiya\u00e7 duydum.\u201d Oysa ba\u015f\u0131n\u0131za gelen \u015fey, sizin i\u00e7inizde bir yerlerde uyand\u0131rd\u0131\u011f\u0131 meselede size dair bir \u015feyler olmasayd\u0131 sizi belki daha farkl\u0131 etkileyebilirdi. Size s\u0131k\u0131nt\u0131 veren, onun y\u00fcz\u00fcnden bu halde oldu\u011funuzu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcz ve bir an \u00f6nce yok etmeyi istedi\u011finiz \u015fey asl\u0131nda bir anahtar gibi. Belli ki sizin ruhsall\u0131\u011f\u0131n\u0131zdaki baz\u0131 kap\u0131lar\u0131, kilitleri a\u00e7abiliyor. O halde belki de esas ihtiya\u00e7 duydu\u011funuz destek bu durumu \u201cyok etmek\u201d, \u201cortadan kald\u0131rmak\u201d, \u201c\u00e7\u00f6zmek\u201dten ziyade, size bunun bir anahtar olabilece\u011fine i\u015faret ederek sizi kendi i\u00e7 d\u00fcnyan\u0131zda olan bitenleri anlamaya dair merakland\u0131r\u0131p \u015fevklendirebilecek biri. Dikkatinizi d\u0131\u015far\u0131da olanlardan i\u00e7inizde olanlara do\u011fru vermenize yard\u0131mc\u0131 olabilecek biri. Bu, bazen bir terapist olabilir. Bahsetti\u011fimiz kitapta ise, kahraman\u0131m\u0131z olan k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7ocu\u011fun babas\u0131.<br \/>\nHikayede, baban\u0131n bar\u0131nd\u0131rd\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 \u00f6zelliklerin ve davran\u0131\u015flar\u0131n\u0131n konumuz i\u00e7in \u00f6nemli birtak\u0131m unsurlara dair iyi bir fig\u00fcr oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Matty\u2019nin babas\u0131 \u201coyuncu\u201dlu\u011fu y\u00fcksek, hayal g\u00fcc\u00fc geni\u015f, empatik ve \u201cuyumlanma\u201d kapasitesi iyi bir baba.<br \/>\nMatty babas\u0131yla okula gidecekken araban\u0131n motorunun ilk seferde \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131p de\u011fi\u015fik sesler \u00e7\u0131karmas\u0131, Matty\u2019nin i\u00e7inde \u201cYa araba bozulur da babam beni almaya gelemezse?\u201d sorusunu uyand\u0131r\u0131yor. Belli ki evinden, babas\u0131ndan, g\u00fcvende hissetti\u011fi yerden ayr\u0131l\u0131p da okula gitmek zor. Kimin i\u00e7in de\u011fildir ki? G\u00fcvende hissetmek ile b\u00fcy\u00fcmek aras\u0131nda \u00e7ok enteresan bir ili\u015fki var. B\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in bir noktaya kadar (ayr\u0131l\u0131k vakti gelene kadar) g\u00fcvende hissetmi\u015f olmak gerekiyor. Maslow\u2019un ihtiya\u00e7lar hiyerar\u015fisinde g\u00fcven ihtiyac\u0131n\u0131n en temele yak\u0131n bir yerde oldu\u011funu bilmeyenimiz \u00e7ok azd\u0131r art\u0131k san\u0131yorum. Ancak s\u00fcrekli g\u00fcvende hissetmek maalesef b\u00fcy\u00fcmek i\u00e7in yetmiyor. O \u00e7ok g\u00fcvende, emin ellerde hissetti\u011fimiz ki\u015filerden ve yerlerden irili ufakl\u0131 ayr\u0131l\u0131klar ya\u015famam\u0131z gerekiyor. Bu ayr\u0131l\u0131klar\u0131 ya\u015farken bazen g\u00fcvensiz hissediyoruz, korkuyoruz, geri d\u00f6nmek istiyoruz. Matty ile babas\u0131n\u0131n hikayesine d\u00f6nersek, bana kal\u0131rsa bu tam bir \u201cb\u00fcy\u00fcmeye alan a\u00e7abilme\u201d hikayesi. Matty, korkusuna hayal g\u00fcc\u00fcn\u00fc de katarak ard\u0131 arkas\u0131 kesilmeyen sorular\u0131yla babas\u0131na \u201cYa beni almaya gelemezsen? Ya d\u00f6nemezsen? Ya tekrar kavu\u015famazsak\u201d diye soruyor. Bu noktada bir\u00e7ok ebeveyn kendi duygular\u0131yla ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmaktan \u00e7ocu\u011funkini tan\u0131may\u0131 ve onunkine e\u015flik etmeyi maalesef g\u00f6remeyebiliyor. Akl\u0131n\u0131zda \u00e7ocu\u011funuzu bir an \u00f6nce okula b\u0131rak\u0131p i\u015fe yeti\u015fmek varsa ve bu konuda stresliyseniz o anda \u00e7ocu\u011funuzun duygular\u0131na uyumlu, empatik ve oyuncu bir \u015fekilde duramayabilirsiniz hatta verdi\u011finiz tepkilerle i\u015fleri daha da berbat hale getirebilirsiniz. Matty\u2019nin babas\u0131 da \u201cSa\u00e7malama, araba niye bozulsun? Trakt\u00f6r niye yorulsun? Ejderhalar\u0131n bununla ne ilgisi var?\u201d diyebilirdi. Ancak o, Matty\u2019de ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131n tetikledi\u011fi korku, \u00f6zlem, g\u00fcvensizlik gibi duygular\u0131 \u201coyunsalla\u015ft\u0131rarak\u201d \u00e7ocu\u011funun duygular\u0131na e\u015flik etti, onlara uyumland\u0131. Matty\u2019nin hissetti\u011fi bu duygular\u0131 inkar etmeye, yok saymaya, ele\u015ftirmeye, \u00f6nemsizle\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015fmadan onlar\u0131 oldu\u011fu gibi al\u0131p, kendi hayal g\u00fcc\u00fc ve oyunculu\u011fuyla birle\u015ftirip Matty\u2019ye yan\u0131t verdi. Psikoloji literat\u00fcr\u00fcnde bu uyumlanma haline \u201cattunement\u201d deniyor.<br \/>\nAttunement (uyumlanma), en temel d\u00fczeyde annemiz ile ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z o ilk ve \u00f6zel ili\u015fkide tecr\u00fcbe edebildi\u011fimiz bir hal. Annenin bebe\u011fin fiziksel ve ruhsal ihtiya\u00e7lar\u0131na uyumlanmas\u0131, onun ritmine ve ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131n do\u011fas\u0131na uygun davranmas\u0131 hali oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. B\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, di\u011fer ili\u015fkilerde de uyumlanma halinin aray\u0131\u015f\u0131 ve yans\u0131mas\u0131 devam eder. Biri taraf\u0131ndan anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve onunla temasta oldu\u011fumuzu hissetmek, o ki\u015finin bizim s\u00f6zc\u00fcklerimizin mant\u0131kl\u0131 anlam\u0131ndan daha fazlas\u0131n\u0131 da bildi\u011fini i\u00e7erir. Uyumlanma, \u00f6teki ki\u015finin, s\u00f6zc\u00fcklerimizle ifade ettiklerimizin mant\u0131kl\u0131 anlamlar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, nas\u0131l hissetti\u011fimizi de kendi ruhsal d\u00fcnyas\u0131na alabilme ve bu hislerimize e\u015flik edebilme becerisini de kapsar (\u015eahin, 2015, syf.46). Uyumlanma durumunda kar\u015f\u0131n\u0131zdaki ki\u015fiyle, onun hissettikleriyle, onun i\u00e7sel ya\u015fant\u0131lar\u0131yla bir armoni i\u00e7inde olursunuz. Empati, uyumlanma s\u00fcrecinin can al\u0131c\u0131 noktas\u0131d\u0131r ve \u00e7o\u011fu zaman ba\u015flang\u0131c\u0131d\u0131r. Ancak uyumlanma, empatinin de \u00f6tesidir; \u00e7\u00fcnk\u00fc s\u00f6yleyenin niyeti kadar onu duyan\u0131n derinlikli ki\u015fisel tepkisini de kapsar (Stern, 1985). Bunlarla birlikte uyumlanman\u0131n insani ili\u015fkilerdeki olumlu etkilerinden biri, yak\u0131nl\u0131k duygusunu beslemesidir.<br \/>\nMatty ve babas\u0131n\u0131n hikayesinde, ayr\u0131l\u0131ktan ve tekrar kavu\u015famamaktan korkan Matty\u2019nin derdini babas\u0131 anl\u0131yor. Onunla ve duygular\u0131yla empatik bir \u015fekilde durabiliyor. Ancak bunun da \u00f6tesinde ona kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndan, kendi \u00f6zg\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de katt\u0131\u011f\u0131 bir tepki veriyor. \u201cSeni almaya gelece\u011fim.\u201d \u015feklinde kuru bir cevap de\u011fil; \u201c\u2026araba bozulursa\u2026 bah\u00e7edeki b\u00fct\u00fcn ku\u015flar\u0131 toplar\u0131m, beni kollar\u0131mdan tutup sana u\u00e7ururlar.\u201d diyerek onu kendi i\u00e7 d\u00fcnyas\u0131ndan otantik bir yerden cevapl\u0131yor. \u00dcstelik bu cevapla (ve bunun gibi di\u011fer e\u011flenceli cevaplar\u0131yla) yaln\u0131zca Matty\u2019nin endi\u015fesini duydu\u011funu ifade etmi\u015f olmuyor; ayn\u0131 zamanda Matty\u2019yi bir oyuna davet ediyor. Uyumlanma dedi\u011fimiz konseptin p\u00fcf noktas\u0131 burada sakl\u0131: E\u011fer babas\u0131 Matty\u2019ye yaln\u0131zca hi\u00e7 merak etmemesini, tabii ki onu almaya gelece\u011fini, onu okulda b\u0131rakman\u0131n kendisi i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez oldu\u011funu s\u00f6yleseydi belki empatik ama hala uyumlanma noktas\u0131nda eksik bir cevap olurdu. Babas\u0131, Matty\u2019nin derdine <em>onun dilinden <\/em>cevaplar verdi. Matty gibi d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc, Matty gibi konu\u015ftu. Bunu da herhalde kendi i\u00e7indeki \u00e7ocuk haliyle yani duygular\u0131yla ve oyuncu taraf\u0131yla temasa ge\u00e7erek yapt\u0131. \u0130\u015fte bu sebeple ortaya empatik, uyumlu ve otantik bir cevap \u00e7\u0131kt\u0131.<br \/>\nG\u00fcncel yakla\u015f\u0131mlar \u00e7ocukla ileti\u015fimde didaktik bir tav\u0131r ve \u00fcsluptan ziyade onun dilinden olan\u0131n daha etkileyici ve \u00e7ocu\u011fun dikkatini daha iyi yakalayan bir tarz oldu\u011funa i\u015faret ediyor. Bu, \u00e7ocuk metinleri i\u00e7in de b\u00f6yle. Nasihat veren, \u201c\u015e\u00f6yle yapmal\u0131s\u0131n, \u015funu yapmazsan b\u00f6yle olur\u201dcu didaktik bir dil, \u00e7ocuk i\u00e7in \u00e7ok \u00fcstten. Bu dile kim maruz kalsa ho\u015funa gitmez herhalde. \u00c7ocu\u011fun anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendisine uyumlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 hissedemeyece\u011fi t\u00fcrden bir dil bu. Bununla birlikte, bunu \u00e7ocukla \u201carkada\u015f olmak\u201d ile kar\u0131\u015ft\u0131rmamak gerekiyor. Uyumlanma ve \u00e7ocu\u011fun dilinden ona e\u015flik etme onunla arkada\u015f olmak demek de\u011fil, h\u00e2l\u00e2 onun ebeveyni\u00a0 kalarak onun hislerinin paralelinde yan\u0131tlar vermektir. \u00c7\u00fcnk\u00fc, \u00e7ocu\u011funuzun en b\u00fcy\u00fck ihtiyac\u0131 asl\u0131nda bir ebeveyndir. D\u0131\u015far\u0131 \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131nda, okula gitti\u011finde zaten bir\u00e7ok arkada\u015f bulabilir ancak ebeveynini yaln\u0131zca sizde bulabilir. Babam\u0131n Uzun Bacaklar\u0131\u2019na son kez d\u00f6nersek, ku\u015flar u\u00e7urarak, ejderhalar ta\u015f\u0131yarak, tav\u015fanlar z\u0131playarak babas\u0131n\u0131 Matty\u2019nin yan\u0131na getiremezse ne olaca\u011f\u0131n\u0131n cevab\u0131 elbette belli. E\u011fer hi\u00e7biri i\u015fe yaramazsa, Matty\u2019nin babas\u0131n\u0131n onu almaya gelmek i\u00e7in g\u00fcvenebilece\u011fi iki aya\u011f\u0131 var! \u201c<em>Bacaklar\u0131m seni almaya gelmek i\u00e7in hi\u00e7bir zaman yorgun olmaz.\u201d<\/em> Bu cevap ile babas\u0131, Matty\u2019nin <em>babas\u0131<\/em> oldu\u011funu ona hat\u0131rlat\u0131yor. Empati, yarat\u0131c\u0131l\u0131k, uyum ve oyunun ard\u0131ndan gelen bu basit cevaptaki g\u00fcven, ne kadar teskin edici.<\/p>\n<p><strong>KAYNAKLAR<br \/>\n<\/strong>1) Brun-Cosme, N., Babam\u0131n Uzun Bacaklar\u0131. (\u00c7ev: Burcu Y\u0131lmaz), \u0130stanbul: \u0130lksat\u0131r Yay\u0131nevi, 2021<br \/>\n2) \u015eahin, M. (ed.), <em>Empatinin \u00d6tesi: \u0130li\u015fki \u0130\u00e7inde Bir Temas Terapisi<\/em>. (2015). Ankara: Nobel Akademik Yay\u0131nlar\u0131, 2015.<br \/>\n3) Stern, D.N. (1985). \u00a0The interpersonal world of infant: A view from psychoanalysis and developmental psychology. New York: Basic Books.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Eyl\u00fcl ve Ekim aylar\u0131n\u0131n gelmesiyle biti\u015fler ve ba\u015flang\u0131\u00e7lar, ayr\u0131l\u0131klar ve kavu\u015fmalar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7iyor. Yaz bitiyor, sonbahar ba\u015fl\u0131yor, okullar a\u00e7\u0131l\u0131yor, bir d\u00fczen ve ritme geri d\u00f6n\u00fcl\u00fcyor. \u0130\u00e7 d\u00fcnya ve d\u0131\u015f d\u00fcnyan\u0131n kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 bir ili\u015fkisi var. D\u0131\u015far\u0131da bunlar olurken elbette i\u00e7 d\u00fcnyam\u0131zda da bunlar\u0131n duygusal baz\u0131 izd\u00fc\u015f\u00fcmleri oluyor. \u0130ster k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ocuk olal\u0131m ister kocaman yeti\u015fkinler\u2026 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":877,"featured_media":56174,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8611,38,513,510,511],"tags":[8627,8302],"class_list":["post-56173","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-222-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-babamin-uzun-bacaklari","tag-irmak-gultekin-uysal"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56173","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/877"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56173"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56173\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56174"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56173"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56173"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56173"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}