{"id":56206,"date":"2022-10-01T17:09:30","date_gmt":"2022-10-01T14:09:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=56206"},"modified":"2022-10-01T17:13:01","modified_gmt":"2022-10-01T14:13:01","slug":"dna-analizleri-eseklerin-7-bin-yil-once-dogu-afrikada-evcillestirildigini-ortaya-cikardi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/10\/01\/dna-analizleri-eseklerin-7-bin-yil-once-dogu-afrikada-evcillestirildigini-ortaya-cikardi","title":{"rendered":"DNA analizleri, e\u015feklerin 7 bin y\u0131l \u00f6nce Do\u011fu Afrika’da evcille\u015ftirildi\u011fini ortaya \u00e7\u0131kard\u0131"},"content":{"rendered":"

Hayvanlar\u0131n ne zaman ve nerede y\u00fck hayvan\u0131 haline geldi\u011fi uzun s\u00fcredir gizemini koruyan bir konu. E\u015fekler Orta \u00c7a\u011f’da Mezopotamya sava\u015f arabalar\u0131n\u0131 \u00e7ekmekten tah\u0131l \u00f6\u011f\u00fctmeye kadar, y\u00fczy\u0131llard\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. DNA analizleri, insanlarla olan bu ili\u015fkinin ger\u00e7ekte ne kadar eski oldu\u011funu \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131.
\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n 9 Eyl\u00fcl tarihli Science Dergisi\u2019nde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki \u00fclkelerden 200’den fazla e\u015fe\u011fin genetik verileri, bu y\u00fck hayvanlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k 7000 y\u0131l \u00f6nce Do\u011fu Afrika’da evcille\u015ftirildi\u011fini g\u00f6steriyor.
\nFransa’daki Toulouse Antropobiyoloji ve Genomik Merkezi’nde molek\u00fcler arkeolog olan Ludovic Orlando: “E\u015feklerin tarihi bilim insanlar\u0131n\u0131 y\u0131llard\u0131r \u015fa\u015f\u0131rtm\u0131\u015ft\u0131r” diyor. Bu ke\u015fif, e\u015feklerin atlardan yakla\u015f\u0131k 3.000 y\u0131l \u00f6nce h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde evcille\u015ftirildi\u011fini g\u00f6stermektedir.
\nDNA verileri, insano\u011flunun hayvan arkada\u015flar\u0131m\u0131zla ortak tarihini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir potansiyele sahiptir. 2021’de Orlando ve meslekta\u015flar\u0131, 4200 y\u0131ldan uzun bir s\u00fcre \u00f6nce \u015fimdi g\u00fcneybat\u0131 Rusya’da bulunan Avrasya bozk\u0131rlar\u0131na kadar evcille\u015ftirilmelerini izlemek i\u00e7in atlar\u0131n kemiklerinden al\u0131nan DNA’y\u0131 kullanarak \u00e7al\u0131\u015fma yapt\u0131lar. Ancak e\u015feklerin (Equus asinus) tarihi karanl\u0131kt\u0131. Bug\u00fcn, evcille\u015ftirilmi\u015f e\u015fekler d\u00fcnyan\u0131n her yerinde bulunmaktad\u0131r. Asya ve Afrika’da – e\u015feklerin en yak\u0131n vah\u015fi akrabalar\u0131 – azalan say\u0131da yaban e\u015fe\u011fi, muhtemel e\u015fek anavatan\u0131 olarak bu k\u0131talardan birine denk gelir.
\nY\u00fcr\u00fcyen e\u015fekleri, koyunlar\u0131 ve s\u0131\u011f\u0131rlar\u0131 tasvir eden 5.000 y\u0131ll\u0131k bir M\u0131s\u0131r tableti de dahil olmak \u00fczere arkeolojik kan\u0131tlar, en olas\u0131 yar\u0131\u015fmac\u0131 olarak Afrika’y\u0131 olas\u0131l\u0131ktan \u00e7\u0131karm\u0131\u015f, e\u015feklerin ne zaman ve nerede evcille\u015ftirildi\u011fini belirlemeye \u00e7al\u0131\u015fan genetik \u00e7al\u0131\u015fmalar b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde sonu\u00e7suz kalm\u0131\u015ft\u0131r. Orlando, bunun muhtemelen bilim insanlar\u0131n\u0131n d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok b\u00f6lgesinden e\u015fek DNA’s\u0131 \u00f6rnekleri alamam\u0131\u015f olmalar\u0131ndan kaynakland\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. \u00d6rne\u011fin, Afrika’da ekvatorun g\u00fcneyinde ya\u015fayan e\u015feklerden bug\u00fcne kadar yay\u0131nlanm\u0131\u015f bir gen haritas\u0131 bulunmamaktad\u0131r. Daha geni\u015f bir DNA \u00e7e\u015fitlili\u011fi elde etmek i\u00e7in Orlando ve meslekta\u015flar\u0131, Brezilya’dan \u00c7in’e kadar 31 \u00fclkede ya\u015fayan e\u015feklerden 207 genomun yan\u0131 s\u0131ra 4.000 ila yakla\u015f\u0131k 100 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f 31 e\u015fe\u011fe ait DNA’y\u0131 toplad\u0131lar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bu genomlar\u0131 vah\u015fi e\u015feklerinkiyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rarak, t\u00fcm e\u015feklerin soylar\u0131n\u0131 Do\u011fu Afrika’da, belki de Afrika Boynuzunda, M\u00d6 5000 civar\u0131nda tek bir evcille\u015ftirme olay\u0131na kadar takip edebildiler. Oradan, evcille\u015ftirilmi\u015f e\u015feklerin k\u0131tan\u0131n geri kalan\u0131na ve b\u00f6lgeye g\u00f6re genetik olarak farkl\u0131 gruplar olu\u015fturduklar\u0131 Avrupa ve Asya’ya yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirlediler. \u0130nsanlar art\u0131k genetik miraslar\u0131n\u0131 da beraberlerinde ta\u015f\u0131yarak yery\u00fcz\u00fcndeki hemen hemen her k\u0131taya e\u015fekler getirmi\u015flerdi.
\nEdinburgh \u00dcniversitesi Roslin Enstit\u00fcs\u00fc’nde hayvanc\u0131l\u0131k genetik\u00e7isi olan Emily Clark, bu sonu\u00e7lar\u0131n e\u015fe\u011fin evcille\u015ftirilmesi hik\u00e2yesine yeni bir a\u00e7\u0131kl\u0131k getirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cE\u015fekler, d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda milyonlarca insan\u0131n ge\u00e7imi i\u00e7in gerekli olan ola\u011fan\u00fcst\u00fc \u00e7al\u0131\u015fan hayvanlard\u0131r. \u0130nsanlar olarak, toplumu \u015fekillendirmede oynad\u0131klar\u0131 rol i\u00e7in evcil e\u015fe\u011fe \u015f\u00fckran bor\u00e7luyuz.\u201d<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, e\u015feklerin Afrika ve d\u00fcnyaya yay\u0131lmas\u0131nda, \u00e7\u00f6l ve da\u011fl\u0131k arazilerde a\u011f\u0131r y\u00fckleri ta\u015f\u0131ma yeteneklerinin rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar. Burada bir e\u015fek Sudan’da binicisini kumlar\u0131n \u00fczerinden ta\u015f\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130nsanlar\u0131n binlerce y\u0131l \u00f6nce Afrika’da vah\u015fi e\u015fekleri evcille\u015ftirmeyi neden tercih ettikleri tam olarak belli de\u011fil. Ancak do\u011fu Afrika’ya ilk yay\u0131lmalar\u0131n\u0131n zamanlamas\u0131, Sahra’n\u0131n daha kurakla\u015fmaya ve geni\u015flemeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6neme denk geliyor.
\nOrlando, \u201cE\u015fekler e\u015fya ta\u015f\u0131ma konusunda \u015fampiyondur ve \u00e7\u00f6llerden ge\u00e7mekte iyidir. \u00c7\u00f6l b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e, e\u015fekler, giderek kuruyan arazide mallar\u0131 ta\u015f\u0131mak i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan yard\u0131m\u0131 sa\u011flayabiliyordu\u201d diyor.M\u0131s\u0131r d\u0131\u015f\u0131nda Afrika’daki e\u015fekler i\u00e7in arkeolojik kay\u0131tlar azd\u0131r. Orlando, yeni bulgular\u0131n, arkeologlar\u0131n ilk e\u015fekler ve onlar\u0131 evcille\u015ftiren insanlar hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yeni alanlara do\u011fru y\u00f6nlendirmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor<\/p>\n

M\u0131s\u0131r d\u0131\u015f\u0131nda Afrika’daki e\u015fekler i\u00e7in arkeolojik kay\u0131tlar azd\u0131r. Orlando, yeni bulgular\u0131n, arkeologlar\u0131n ilk e\u015fekler ve onlar\u0131 evcille\u015ftiren insanlar hakk\u0131nda daha fazla bilgi edinmek i\u00e7in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 yeni alanlara do\u011fru y\u00f6nlendirmelerine yard\u0131mc\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Bu arada, e\u015feklerin bir dizi \u00e7evresel ko\u015fulda insan \u00e7abalar\u0131n\u0131 desteklemesine izin veren genetik \u00e7e\u015fitliliklerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ile giderek \u015fiddetlenen kurakl\u0131klar sonucu olu\u015fan \u00e7\u00f6l geni\u015flemelerine de neden oldu\u011fu i\u00e7in e\u015fekler tekrar ilgi oda\u011f\u0131 haline gelebilirler. Orlando, “E\u015fekler, d\u00fc\u015f\u00fck ve orta gelirli \u00fclkelerde ya\u015fayan insanlara h\u00e2l\u00e2 tonlarca destek sa\u011fl\u0131yor. \u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n e\u015feklerle ortak tarihini anlamak sadece ge\u00e7mi\u015fle ilgili de\u011fil, gelecekte i\u00e7inde ger\u00e7ekten yararl\u0131 olabilir” diyor.<\/p>\n

Kaynak: DNA reveals donkeys were domesticated 7,000 years ago in East Africa, Science News<\/a><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hayvanlar\u0131n ne zaman ve nerede y\u00fck hayvan\u0131 haline geldi\u011fi uzun s\u00fcredir gizemini koruyan bir konu. E\u015fekler Orta \u00c7a\u011f’da Mezopotamya sava\u015f arabalar\u0131n\u0131 \u00e7ekmekten tah\u0131l \u00f6\u011f\u00fctmeye kadar, y\u00fczy\u0131llard\u0131r uygarl\u0131\u011f\u0131 s\u0131rtlar\u0131nda ta\u015f\u0131m\u0131\u015flard\u0131r. DNA analizleri, insanlarla olan bu ili\u015fkinin ger\u00e7ekte ne kadar eski oldu\u011funu \u015fimdi ortaya \u00e7\u0131karmaya ba\u015flad\u0131. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n 9 Eyl\u00fcl tarihli Science Dergisi\u2019nde yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131na g\u00f6re, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":56209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,21],"tags":[],"class_list":["post-56206","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-biyoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t