Burun veya a\u011f\u0131z yoluyla verilen i\u011fnesiz iki Kovid-19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n \u00c7in ve Hindistan’da kullan\u0131m\u0131 onayland\u0131. \u00c7in’in pazar g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klanan yeni a\u015f\u0131s\u0131, aerosol haline getirilmi\u015f bir sprey olarak burun ve a\u011f\u0131z yoluyla solunurken sal\u0131 g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klanan Hindistan’\u0131n a\u015f\u0131s\u0131 da buruna damla olarak uygulanmaktad\u0131r. Bu mukozal a\u015f\u0131lar, burun, a\u011f\u0131z ve akci\u011ferleri kaplayan ince mukoza zarlar\u0131n\u0131 hedefler. Mukozal a\u015f\u0131lar, SARS-CoV-2’nin v\u00fccuda ilk girdi\u011fi yerde ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k tepkilerini harekete ge\u00e7irerek, teorik olarak, hafif hastal\u0131k vakalar\u0131n\u0131 bile \u00f6nleyebilir ve di\u011fer insanlara bula\u015fmay\u0131 engelleyebilir ki bu, \u015fu ana kadar kullan\u0131lan COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n yapamad\u0131\u011f\u0131 bir \u015feydir. Bu durum da pandemi i\u00e7in oyunun kurallar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015febilece\u011fi anlam\u0131na gelebilir.
\nBurun yoluyla verilen bir COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131 geli\u015ftiren California, Redwood City’deki Meissa Vaccines’in kurucu orta\u011f\u0131 Marty Moore: \u201c Bu onaylar, mukozal a\u015f\u0131lara olan ihtiyac\u0131 do\u011fruluyor. K\u00fcresel olarak gitmemiz gereken y\u00f6n bu ve ABD\u2019nin de buna yeti\u015fmesi gerekiyor” diyor. \u00c7in ve Hindistan’dan gelen a\u015f\u0131 onaylar\u0131yla, \u0130ran ve Rusya’da onay alm\u0131\u015f mevcut iki a\u015f\u0131yla birlikte mukozal COVID-19 a\u015f\u0131lar\u0131n\u0131n say\u0131s\u0131n\u0131 d\u00f6rde \u00e7\u0131k\u0131yor. Londra’daki bir sa\u011fl\u0131k analizi \u015firketi olan Airfinity’ye g\u00f6re, hastal\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 100’den fazla mukozal a\u015f\u0131 geli\u015ftiriliyor ve yakla\u015f\u0131k 20’si insanlarda klinik denemelere ula\u015fm\u0131\u015f durumda. Uygulama y\u00f6ntemleri aras\u0131nda spreyler, damlalar, aerosoller ve haplar bulunuyor.<\/p>\n
Yeni gelenler <\/strong>
\nTianjin’de CanSino Biologics taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen \u00c7in’in inhale a\u015f\u0131s\u0131, \u015firketin \u00fclkede halihaz\u0131rda mevcut olan COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131yla ayn\u0131 bile\u015fenleri i\u00e7eriyor. Nebulizat\u00f6r<\/em> ad\u0131 verilen bir cihaz, s\u0131v\u0131 a\u015f\u0131y\u0131 solunan bir aerosol spreye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyor. \u00c7in sa\u011fl\u0131k departman\u0131 ve Ulusal T\u0131bbi \u00dcr\u00fcnler \u0130daresi, a\u015f\u0131n\u0131n destekleyici doz olarak kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 onaylam\u0131\u015f bulunuyor.
\nHindistan Haydarabad’da Bharat Biotech taraf\u0131ndan geli\u015ftirilen a\u015f\u0131, g\u00fc\u00e7lendiriciden ziyade iki dozluk birincil a\u015f\u0131 olarak onayland\u0131.
\nHer iki \u015firket SARS-CoV-2 genetik materyalini konak\u00e7\u0131 h\u00fccrelere vermek i\u00e7in zarars\u0131z bir adenovir\u00fcs kullanan ‘viral vekt\u00f6r’ a\u015f\u0131lar da \u00fcretti. Hi\u00e7bir \u015firket faz III klinik ara\u015ft\u0131rma verilerini yay\u0131nlamad\u0131, ancak her ikisi de bu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 tamamlad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.
\nCanSino’nun nefes arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla olan a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n Faz II denemesinden elde edilen veriler, bir g\u00fc\u00e7lendirici olarak verildi\u011finde, a\u015f\u0131n\u0131n kan serumu antikor seviyelerini tek bir enjeksiyondan \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde daha fazla y\u00fckseltti\u011fini buldu. Bu, solunan a\u015f\u0131n\u0131n, a\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kadar veya ondan daha iyi koruma sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcrebilmektedir. Benzer \u015fekilde Bharat, kandaki antikor seviyelerini \u00f6l\u00e7erek burun i\u00e7i a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 Hindistan’da bulunan bir COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131 olan Covaxin ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131. \u015eirket bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klamad\u0131, ancak denemeyi “ba\u015far\u0131l\u0131” olarak nitelendirdi. Di\u011fer iki mukozal COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131n etkinli\u011fi hakk\u0131nda veriler yetersizdir. \u0130ran, Ekim 2021’de Karaj’daki Razi A\u015f\u0131 ve Serum Ara\u015ft\u0131rma Enstit\u00fcs\u00fc taraf\u0131ndan burun spreyi olarak uygulanan bir COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131n\u0131 onaylad\u0131. Halka 5.000’den fazla doz ula\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131 ve Rusya Sa\u011fl\u0131k Bakanl\u0131\u011f\u0131 da \u00fclkenin enjekte edilen COVID-19 a\u015f\u0131s\u0131 olan Sputnik V’nin burun i\u00e7i sprey versiyonunu onaylad\u0131\u011f\u0131 bildirdi.
\nMukozal a\u015f\u0131lar, bu zamana kadar d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ocuk felci, grip ve kolera gibi di\u011fer hastal\u0131klar i\u00e7in geli\u015ftirilmi\u015ftir. Bu a\u015f\u0131lar\u0131n \u00e7o\u011fu a\u011f\u0131zdan, bir tanesi de gribe kar\u015f\u0131 burundan yap\u0131labilmektedir.<\/p>\n