ABD’nin Indiana Eyaleti’nde bulunan Purdue \u00dcniversitesi b\u00fcnyesinde \u00e7al\u0131\u015fan kimyac\u0131lar su damlac\u0131klar\u0131nda peptit olu\u015fturan bir mekanizma ke\u015ffetti. “Ya\u015fam\u0131n k\u00f6kenlerini anlamam\u0131z i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir geli\u015fme” diyen Purdue \u00dcniversitesi’nden analitik kimya profes\u00f6r\u00fc Graham Cooks ekliyor, “Bu tepkime, ilkel molek\u00fcllerin olu\u015fumuyla ilgili t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi. Bu peptitler basit aminoasitleri, aminoasitler de ya\u015fam bloklar\u0131n\u0131 in\u015fa ediyor. T\u00fcm bunlar da k\u00fc\u00e7\u00fcc\u00fck bir su damlac\u0131\u011f\u0131nda meydana geliyor. Ger\u00e7ekten de dramatik bir ke\u015fif.”
\nSu-bazl\u0131 kimya, erken d\u00fcnyadaki ilk protein olu\u015fumlar\u0131n\u0131 ara\u015ft\u0131r\u0131rken elde ettikleri sonu\u00e7lar, \u00f6zellikle insanl\u0131\u011f\u0131 en \u00e7ok etkileyen hastal\u0131klara dair ila\u00e7larda kullan\u0131labilecek teknolojilerin kap\u0131lar\u0131n\u0131 aral\u0131yor. Ekibin \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 Ulusal Bilim Akademisi’nin Bildirileri (Proceedings of the National Academy of Sciences) dergisinde yay\u0131mland\u0131.<\/p>\n
Ony\u0131llard\u0131r biliminsanlar\u0131 D\u00fcnya’daki ya\u015fam\u0131n k\u00f6keninin okyanuslarda ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 kuramla\u015ft\u0131rd\u0131lar. Fakat i\u015fin kimya taraf\u0131nda a\u00e7\u0131k bir soru i\u015fareti g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar ula\u015ft\u0131: proteinlerin hammadesi olan ilk aminoasitler nas\u0131l olu\u015ftular? Hem de suyla kapl\u0131 bir okyanus ortam\u0131nda… Aminoasitleri olu\u015fturan kilit \u00f6zellik olan molek\u00fcller aras\u0131ndaki peptit ba\u011flar\u0131 su varken olu\u015famaz, yani suyun i\u00e7inde sudan uzak durmak gerekiyor.<\/p>\n
D\u00fcnya kimyas\u0131na dair k\u00fctle renkserimi (spektrum) uzman\u0131 olan Prof. Dr. Cooks, kimyac\u0131alr\u0131n y\u0131llard\u0131r kafas\u0131n\u0131 kurcalayan bulmacay\u0131 \u00e7\u00f6zmeye \u00e7ok yakla\u015fm\u0131\u015fa benziyor, cevap ise karma\u015f\u0131k de\u011fil. Su her yerde ayn\u0131 miktarda “\u0131slak” olmayabilir. Bir su damlac\u0131\u011f\u0131n\u0131n atmosferle bile\u015fti\u011fi kenar noktada \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir tak\u0131m kimyasal tepkimeler meydana gelir. Bu tepkimeler de abiyotik aminoasitleri ya\u015fam bloklar\u0131 haline getirmeye yeterlidir. Bu t\u00fcr tepkimeler, bir\u00e7ok damlac\u0131\u011f\u0131n havaya do\u011fru “sprey” edildi\u011fi yerlerde veya yere h\u0131zla d\u00fc\u015fen ya\u011fmur damlalar\u0131nda meydana gelebilir.<\/p>\n
Kimyac\u0131lar on y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n bir s\u00fcredir k\u00fctle renkserim\u00f6l\u00e7erler ile \u00f6l\u00e7\u00fcmler almaktalar. “Damlac\u0131klarda ya\u015fanan bu tepkimelerin oran\u0131, ba\u015fka herhangi bir yerde g\u00f6rece\u011finizden y\u00fcz ila bir milyon kat daha fazla.” diyen Cook, bu tepkimelerin damlac\u0131klarda bu \u015fekilde ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 herhangi bir kataliz\u00f6r kullan\u0131m\u0131 da gereksiz k\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 ekliyor. Bu h\u0131zla \u00fcretilen ya\u015fam bloklar\u0131, evrim ve abiyogenez i\u00e7in gerekli protein yap\u0131ta\u015f\u0131 aminoasitleri erken D\u00fcnya’da \u00fcretmek i\u00e7in yeterli.<\/p>\n
Aminoasitlerin kenti kendine proteinleri olu\u015fturmas\u0131 ve eninde sonunda bu proteinlerin de ya\u015fam\u0131 olu\u015fturmas\u0131 s\u00fcreci, biliminsanlar\u0131n\u0131n kimyasal sentez alg\u0131lar\u0131n\u0131 devrimci bir \u015fekilde de\u011fi\u015ftirmeye devam ediyor. Bu s\u00fcrece dair ayn\u0131 kimyasal mekanizmalar, \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klara dair yeni tedavi y\u00f6ntemleri ve ila\u00e7lar geli\u015ftirmeyi sa\u011flayabilir.
\n“Bir \u00fcniversite kamp\u00fcs\u00fcn\u00fc gece turlarsan\u0131z, binalardaki \u0131\u015f\u0131klar\u0131n kimyasal sentezin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi yerler oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnebilirsiniz.” diyen Cooks, “Deneylerimiz normalde \u00e7ok yava\u015f ger\u00e7ekle\u015fiyordu, kimi i\u015flemlerin yap\u0131lmas\u0131 g\u00fcnler ila haftalar al\u0131yordu. Bu art\u0131k gerekli de\u011fil. Damlac\u0131k kimyas\u0131 kullanarak Purdue’da t\u00fcm tepkimeleri olduk\u00e7a h\u0131zland\u0131ran yeni bir cihaz geli\u015ftirdik.” diye ekliyor.<\/p>\n