{"id":56344,"date":"2022-11-01T00:00:38","date_gmt":"2022-10-31T21:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=56344"},"modified":"2022-11-09T13:06:50","modified_gmt":"2022-11-09T10:06:50","slug":"cumhuriyet-seruvenimiz-kazaminlar-ve-tikanikliklar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2022\/11\/01\/cumhuriyet-seruvenimiz-kazaminlar-ve-tikanikliklar","title":{"rendered":"Cumhuriyet ser\u00fcvenimiz: Kazan\u0131mlar ve t\u0131kan\u0131kl\u0131klar"},"content":{"rendered":"

Cumhuriyet miras\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli niteli\u011fi, anti-emperyalizm ile modernitenin sentezini yapabilmi\u015f ve bunu ba\u015far\u0131yla uygulam\u0131\u015f olmakt\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ve Gen\u00e7 Cumhuriyetin \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131n bu sentezi ba\u015farabilmi\u015f olmalar\u0131 toplumumuzun ve toplumu ileriye do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz devrimcilerinin b\u00fcy\u00fck bir \u015fans\u0131d\u0131r ve dayanak\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r. Evet, yola b\u00f6yle parlak bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131, ama sonraki \u00f6yk\u00fc pek ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil. Bug\u00fcn gelinen noktadan da bellidir bu.<\/em><\/p>\n

A\u00e7\u0131k\u00e7a cumhuriyet d\u00fc\u015fmanl\u0131\u011f\u0131 yapan ve Cumhuriyet\u2019ten intikam almaya \u00e7al\u0131\u015fan bir iktidar alt\u0131nda cumhuriyetimizin 100. y\u0131l\u0131na giriyoruz. Ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na bu \u00e7eli\u015fkili ve trajik durum bile Cumhuriyet\u2019in y\u00fcz y\u0131ll\u0131k ser\u00fcveninin ciddi bir muhasebesini yapmay\u0131 gerektiriyor. Gen\u00e7 Cumhuriyet \u00f6yk\u00fcnmeleri ve g\u00fczellemeleri yerine, gelinen durumun nedenleri, nerelerde t\u0131kan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bundan sonra cumhuriyet i\u00e7in neler yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi \u00fczerine kafa yormak san\u0131r\u0131m daha ufuk a\u00e7\u0131c\u0131 olacakt\u0131r. Bu yaz\u0131da, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki bir y\u0131l i\u00e7inde Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019te geni\u015f dosyalar halinde ele almay\u0131 hedefledi\u011fimiz konular\u0131 notlar halinde s\u0131ralayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

B\u00fcy\u00fck avantaj: Anti-emperyalizm ile modernitenin sentezi
\n<\/strong>En ba\u015fta vurgulamam\u0131z gereken olgu, y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet devrimlerinin, T\u00fcrkiye toplumu ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz devrimcileri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck bir avantaj ve son derece de\u011ferli bir miras sa\u011flad\u0131\u011f\u0131d\u0131r. Bu miras\u0131n en \u00f6nemli niteli\u011fi, anti-emperyalizm ile modernitenin sentezini yapabilmi\u015f ve bunu ba\u015far\u0131yla uygulam\u0131\u015f olmakt\u0131r. Bu sentez \u00e7o\u011fu toplum taraf\u0131ndan yap\u0131lamad\u0131; dolay\u0131s\u0131yla g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fanan kritik s\u00fcre\u00e7lerde anti-emperyalizm ve modernite hareketleri kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelebiliyor ve kafalar kar\u0131\u015f\u0131p ayaklar titreyebiliyor (son \u00f6rne\u011fi \u0130ran). Bu sentezi y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce ba\u015far\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftirebilmi\u015f olmak, bug\u00fcn bizi d\u00fcnyan\u0131n benzer bir\u00e7ok toplumundan ay\u0131ran \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u015fans\u0131m\u0131zd\u0131r, tarihsel kazan\u0131m\u0131m\u0131zd\u0131r ve gelece\u011fe uzanmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan dayanak noktam\u0131zd\u0131r.
\nBu sentez, \u00fclkemizdeki toplumsal hareketlerin neo-liberalizm (ve emperyalist odaklar) taraf\u0131ndan so\u011furulmas\u0131n\u0131n ve \u201cturuncu devrimlere\u201d d\u00f6n\u00fc\u015fmesinin panzehridir. En son \u00f6rne\u011fini 2013 Haziran Direni\u015fi s\u00fcrecinde ya\u015fad\u0131k. \u201cGezi Direni\u015fi\u201dni \u00fclke sath\u0131nda yay\u0131lm\u0131\u015f \u201cHaziran Ayaklanmas\u0131\u201dna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren, turuncu devrim rotas\u0131na sapmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen ve \u201cher yeri Taksim yapan\u201d g\u00fc\u00e7 -politik \u00f6nderlikten yoksun da olsa- i\u015fte bu sentezin yaratt\u0131\u011f\u0131 birikimdir. Bu sentezi ge\u00e7mi\u015fte yapm\u0131\u015f olman\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 toplumsal birikimi kavramayan ve onunla birle\u015fmeyen bir \u201cdevrimcili\u011fin\u201d ba\u015far\u0131ya ula\u015fma \u015fans\u0131 yoktur.
\nBizim modernite at\u0131l\u0131m\u0131m\u0131z ba\u015flang\u0131\u00e7ta anti-emperyalist bir niteliktedir ve -birazdan gelece\u011fimiz \u00fczere- ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7a\u011fda bizim gibi \u00fclkelerde ba\u015fka t\u00fcrden bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n da olana\u011f\u0131 yoktur. Anti-emperyalist olmayan cumhuriyeti kazanamaz, laikli\u011fi kazanamaz, hele sosyalizmi hi\u00e7 kazanamaz. Bu sentezden uzakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcde, hem cumhuriyetten ve moderniteden hem de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131ktan uzakla\u015ft\u0131k. Cumhuriyetten uzakla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k da gitti; ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k g\u00f6z ard\u0131 edildi\u011finde cumhuriyet de gitti.
\nK\u0131sacas\u0131, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ve Gen\u00e7 Cumhuriyetin \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131n bu sentezi ba\u015farabilmi\u015f olmalar\u0131 toplumumuzun ve toplumu ileriye do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz devrimcilerinin b\u00fcy\u00fck bir \u015fans\u0131d\u0131r ve dayanak\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r.
\nEvet, yola b\u00f6yle parlak bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131, ama sonraki \u00f6yk\u00fc pek ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil. Bug\u00fcn gelinen noktadan da bellidir bu. Cumhuriyet s\u00fcrecimiz pek \u00e7ok noktada t\u0131kand\u0131 ve yarat\u0131lan miras (biz devrimciler taraf\u0131ndan da olmak \u00fczere) \u00e7ok hovardaca harcand\u0131 ve harcanmaya devam ediyor. O halde sadede gelmeli ve \u00f6ncelikle s\u00fcrecin nerelerde ve neden t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz.<\/p>\n

\u0130lk t\u0131kan\u0131kl\u0131k: \u2018Devrimci burjuvazi\u2019 yaratma \u00fctopyas\u0131
\n<\/strong>T\u00fcrkiye cumhuriyet devrimlerine burjuvazi \u00f6nderlik etmedi. \u00c7\u00fcnk\u00fc o d\u00f6nemde devrimlere \u00f6nderlik edebilecek g\u00fc\u00e7te bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 yoktu. 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda Anadolu\u2019da etkin bir T\u00fcrk burjuvazisinden s\u00f6z edilemez. Devrimleri, Bat\u0131l\u0131 modernite de\u011ferlerini benimsemi\u015f asker-sivil kadrolar halka \u00f6nderlik ederek ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Asl\u0131nda bu da bir zaaf de\u011fil, \u015fanst\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 var olup ba\u015f\u0131 \u00e7ekseydi, s\u00fcre\u00e7 ya mandac\u0131l\u0131kla ya Osmanl\u0131c\u0131l\u0131kla (ve saltanatla) uzla\u015fmayla ya da her ikisiyle birden sonu\u00e7lan\u0131rd\u0131 ve \u00e7ok daha \u201cyukardan a\u015fa\u011f\u0131ya\u201d ve k\u00f6kl\u00fc olmayan bir at\u0131l\u0131mla yetinilirdi (\u00f6rnekleri Avrupa modernite at\u0131l\u0131mlar\u0131nda da mevcut).
\nAma Gen\u00e7 Cumhuriyete \u00f6nderlik eden kadrolar bunu bir \u201c\u015fans\u201d olarak de\u011fil bir \u201czaaf\u201d olarak nitelediler ve \u201cArupa modeli\u201dni benimseyerek bir burjuvazi yaratma yolunu se\u00e7tiler. Cumhuriyet ve modernite yolunda devam edebilmek i\u00e7in bir burjuva s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 gerekti\u011finde karar k\u0131ld\u0131lar. Bu, cumhuriyet s\u00fcrecimizin ilk t\u0131kanmas\u0131yd\u0131.
\n20. y\u00fczy\u0131l ba\u015flar\u0131nda art\u0131k d\u00fcnyada devrimci bir burjuvazi kalmam\u0131\u015ft\u0131. \u0130ngiltere\u2019nin, ABD\u2019nin, Fransa\u2019n\u0131n aristokrasiyi demokratik devrimlerle k\u00f6kl\u00fc bir bi\u00e7imde tasfiye eden burjuvazisi at\u0131k tarih olmu\u015f ve bu burjuvaziler bizim gibi \u00fclkelerde gericilikle uzla\u015fan (ve onu destekleyerek kullanan) emperyalist burjuvazilere d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fc. Yani bizim gibi \u00fclkelerde devrimci bir burjuvazi yaratma yolu, bizzat art\u0131k devrimci barutunu t\u00fcketmi\u015f ve emperyalistle\u015fmi\u015f burjuvaziler taraf\u0131ndan engellenmi\u015fti. Devrimci bir burjuvazi yaratma ve devrimleri bu s\u0131n\u0131fa dayanarak s\u00fcrd\u00fcrme yolu (yani Avrupa yolu) t\u0131kal\u0131yd\u0131. Bu, g\u00f6r\u00fclemedi; 20. y\u00fczy\u0131lda ezilen bir \u00fclkede yeni bir \u201cFrans\u0131z Devrimi\u201d yaratma yolu ger\u00e7ekle\u015fmesi olanaks\u0131z bir \u201c\u00fctopya\u201d idi. Bu yolun art\u0131k t\u0131kal\u0131 oldu\u011fu sonraki s\u00fcre\u00e7te defalarca kan\u0131tland\u0131. Burjuvazimizi yarat\u0131p besleyip palazland\u0131rd\u0131k\u00e7a, moderniteyi de ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da yitirdi toplumumuz. T\u00fcrkiye toplumu hi\u00e7bir zaman \u201cdevrimci bir burjuvaziye\u201d sahip olamad\u0131; zaten olamazd\u0131 da\u2026 G\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k bir tart\u0131\u015fma konusu bile de\u011fildir bu.<\/p>\n

\u0130kinci t\u0131kan\u0131kl\u0131k: Orta\u00e7a\u011f ile uzla\u015fma
\n<\/strong>Gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019in kararl\u0131l\u0131kla uygulamaya soktu\u011fu laikli\u011fin toplumsalla\u015fabilmesi ve halk taraf\u0131ndan da benimsenmesi, ba\u015fta toprak devrimi olmak \u00fczere b\u00fct\u00fcn orta\u00e7a\u011f kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n devrimci bir bi\u00e7imde tasfiyesiyle ve a\u015fa\u011f\u0131dan yukar\u0131ya bir halk hareketiyle olanakl\u0131yd\u0131. Bu, ba\u015fta Avrupa\u2019dakiler olmak \u00fczere t\u00fcm d\u00fcnyadaki demokratik devrimlerin olmazsa olmaz\u0131d\u0131r. Cumhuriyet\u2019in ilk 20 y\u0131l\u0131 bu noktada ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck m\u00fccadelelerle ge\u00e7ti. Kurucu kadro, cumhuriyet devrimleri ve cumhuriyetin kazan\u0131mlar\u0131 diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00e7ok ciddi ad\u0131mlar att\u0131. Saltanat\u0131n tasfiye edilmesi, halifeli\u011fin kald\u0131r\u0131lmas\u0131, harf devrimi ve okuma-yazma seferberli\u011fi, kad\u0131nlara se\u00e7me-se\u00e7ilme hakk\u0131 verilmesi, tekke ve zaviyelerin kapat\u0131lmas\u0131, tarikatlar\u0131n yasaklanmas\u0131 gibi \u00fcstyap\u0131da yap\u0131lan devrimlerin yan\u0131 s\u0131ra, halk mektepleri ve k\u00f6y enstit\u00fcleri gibi uygulamalarla laikli\u011fin ve cumhuriyetin toplumsal taban\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesine y\u00f6nelik ad\u0131mlar da hayata ge\u00e7irildi.
\nFakat bu kararl\u0131l\u0131kla devam edilemedi. Toprak a\u011fal\u0131\u011f\u0131yla ve a\u015firet yap\u0131s\u0131yla uzla\u015f\u0131ld\u0131; toprak devrimi hayata ge\u00e7irilemedi; cumhuriyetin ve laikli\u011fin toplumsal taban\u0131n\u0131 olu\u015fturacak ve kullu\u011fu-marabal\u0131\u011f\u0131 ortadan kald\u0131r\u0131p cumhuriyet yurtta\u015f\u0131n\u0131 yaratacak halk\u00e7\u0131 uygulamalar sekteye u\u011frad\u0131, hatta giderek geri ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131.
\nDevrimler neden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclemedi? Neden geri ad\u0131mlar at\u0131ld\u0131 ve giderek bug\u00fcnk\u00fc noktaya gelindi?
\nOysa T\u00fcrkiye Cumhuriyeti, emperyalist i\u015fgale kar\u015f\u0131 bir Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve dinsel temelli bir imparatorlu\u011fu y\u0131kan Cumhuriyet Devrimleriyle kuruldu. Kemalist Devrimi, Sovyet Devriminin r\u00fczg\u00e2r\u0131ndan da etkilenen ama esas olarak Frans\u0131z Devrimi yolunu benimseyen bir hareket olarak de\u011ferlendirmek yanl\u0131\u015f olmaz. Bu nitelikleriyle -farkl\u0131 dinamikleri bulunan Ekim Devrimi bir kenara b\u0131rak\u0131l\u0131rsa- ezilen co\u011frafyada olu\u015fan ilk ciddi modernite at\u0131l\u0131m\u0131yd\u0131.
\nBu noktada yine Gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019in k\u0131sa bir s\u00fcre sonra kapitalist yola girme karar\u0131n\u0131n belirleyici oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Bu karardan itibaren T\u00fcrkiye Cumhuriyeti tarihi, orta\u00e7a\u011f karanl\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131 m\u00fccadeleden ve ayd\u0131nlanmadan yan \u00e7izi\u015f tarihi olarak okunabilir. Oysa mademki Frans\u0131z Devrimi yolu se\u00e7ilmi\u015fti, feodalizmin k\u00f6kl\u00fc bir tasfiyesinin ve radikal bir ayd\u0131nlanma hareketinin ya\u015fanmas\u0131 beklenmez miydi? \u00d6yle olmad\u0131; hatta kapitalist yolda derinle\u015ftik\u00e7e ayn\u0131 oranda ayd\u0131nlanmadan da vazge\u00e7ildi. Burjuva yoluna giren T\u00fcrkiye, ne k\u00f6kl\u00fc bir toprak devrimi yaparak ulusal bir sanayi devrimi ger\u00e7ekle\u015ftirebildi, ne bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnceyi az \u00e7ok \u00f6z\u00fcmsemi\u015f ayd\u0131nlanm\u0131\u015f bir toplum olu\u015fturabildi, ne de laikli\u011fi koruyabildi. Birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6nce Avrupa\u2019da burjuvazi \u00f6nderli\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fclen bu sorunlar\u0131n hi\u00e7biri, 20. y\u00fczy\u0131l T\u00fcrkiye\u2019sinde burjuvazi eliyle \u00e7\u00f6z\u00fclemedi. Burjuvazi orta\u00e7a\u011f g\u00fc\u00e7leriyle uzla\u015ft\u0131.
\nT\u00fcrkiye Cumhuriyeti deneyi, \u201cdemokratik devrimler\u201d \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n de\u011fil ama, \u201cburjuva demokratik devrimler\u201d \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n art\u0131k sona erdi\u011finin en \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rne\u011fidir. Ezilen D\u00fcnya co\u011frafyas\u0131, kendi orta\u00e7a\u011f\u0131ndan, kapitalist (burjuva) yola girerek kurtulamaz. Frans\u0131z Devrimi yolu (yani devrimci burjuvazi \u00f6nderli\u011finde feodalizmin tasfiyesi), yukarda da vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, Avrupa\u2019n\u0131n demokratik devrimde gecikmi\u015f b\u00f6lgelerinde dahi k\u00f6ktenci niteli\u011fini yitirmi\u015fti; nerede kald\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kapitalizm birikiminin bulunmad\u0131\u011f\u0131 T\u00fcrkiye gibi Ezilen D\u00fcnya \u00fclkelerinde\u2026 Bu yol bizzat, demokratik devrimlerini birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6nce ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f ve art\u0131k emperyalist bir nitelik kazanm\u0131\u015f d\u00fcnya kapitalizmi taraf\u0131ndan kapat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r, engellenmektedir.
\nE\u011fer 80 y\u0131ll\u0131k Cumhuriyet tarihinden bu ders \u00e7\u0131kar\u0131lam\u0131yorsa, son 15-20 y\u0131la g\u00f6z atmak daha zihin a\u00e7\u0131c\u0131 olabilir. T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fcresel kapitalizme entegrasyonu ile orta\u00e7a\u011f kal\u0131nt\u0131lar\u0131n\u0131n tasfiyesi aras\u0131nda do\u011fru orant\u0131 m\u0131 vard\u0131r, ters orant\u0131 m\u0131? Hi\u00e7 bu kadar \u201cburjuva\u201d olmam\u0131\u015ft\u0131k ve hi\u00e7 bu kadar da \u201c\u0130slamc\u0131\u201d!
\nBu da cumhuriyet s\u00fcrecimizin -ilkinin bir t\u00fcrevi olarak- ikinci t\u0131kanmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0131kan\u0131kl\u0131k: T\u00fcrk ve K\u00fcrt ulusla\u015fma s\u00fcre\u00e7leri ortakla\u015ft\u0131r\u0131lamad\u0131
\n<\/strong>T\u00fcrkler ulusla\u015fma s\u00fcrecine, ezilen d\u00fcnya halklar\u0131 aras\u0131nda ilklerden biri olmalar\u0131na kar\u015f\u0131n, Avrupal\u0131lara g\u00f6re olduk\u00e7a ge\u00e7 bir tarihte girdiler. Bu durum kapitalist ili\u015fkilerin serpilmesinin gecikmesiyle ba\u011flant\u0131l\u0131d\u0131r. T\u00fcrklerin ulusla\u015fma s\u00fcreci ta\u015f \u00e7atlasa 150 y\u0131l \u00f6ncesine g\u00f6t\u00fcr\u00fclebilir ve esas atak 1918 sonras\u0131nda ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu tarihlerde Avrupa\u2019n\u0131n ileri kapitalist \u00fclkeleri emperyalist a\u015famaya ula\u015fm\u0131\u015flard\u0131 ve ezilen d\u00fcnyaya y\u00f6nelik ekonomik-askeri m\u00fcdahaleleri yo\u011funla\u015fm\u0131\u015ft\u0131. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131, esas olarak, par\u00e7alanmaya y\u00fcz tutan Osmanl\u0131 \u0130mparatorlu\u011fu\u2019nun geni\u015f topraklar\u0131n\u0131n emperyalistler taraf\u0131ndan payla\u015f\u0131lmas\u0131 sava\u015f\u0131yd\u0131. Bu payla\u015f\u0131m gerek dolays\u0131z m\u00fcdahaleler ve i\u015fgallerle gerekse -\u00f6zellikle Osmanl\u0131\u2019n\u0131n Avrupa par\u00e7as\u0131nda- \u00e7e\u015fitli milliyet\u00e7iliklerin k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131lmas\u0131yla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmekteydi. Bu ko\u015fullarda T\u00fcrklerin ulusla\u015fma s\u00fcreci, hem Osmanl\u0131 kal\u0131nt\u0131s\u0131 feodal ili\u015fkilerin tasfiyesi hem de emperyalist m\u00fcdahaleye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele g\u00f6revleri i\u00e7inde olgunla\u015ft\u0131.
\nK\u00fcrtlerin ulusla\u015fma s\u00fcrecinin de ayn\u0131 tarihlerde ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 s\u00f6ylenebilir. K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler feodal ili\u015fkilerin \u00e7ok daha yo\u011fun oldu\u011fu bir co\u011frafyayd\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrtlerin ulusla\u015fma s\u00fcrecinin \u00f6n\u00fcnde \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck engeller vard\u0131. Anadolu\u2019ya y\u00f6nelik emperyalist m\u00fcdahale, T\u00fcrkler ile K\u00fcrtlerin anti-emperyalist bir birlik olu\u015fturmas\u0131n\u0131 ve dolay\u0131s\u0131yla ulusla\u015fma s\u00fcre\u00e7lerinin de ortakla\u015fmas\u0131n\u0131 getirdi. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00f6lgede gerek n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fu gerekse tarihsel birikimler ve din ortakl\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan iki temel halk T\u00fcrkler ve K\u00fcrtlerdi. Daha do\u011frusu ger\u00e7ek\u00e7i kurtulu\u015f projesi -t\u00fcm eski Osmanl\u0131 topraklar\u0131n\u0131n de\u011fil- T\u00fcrkler ve K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgenin emperyalizmin elinden s\u00f6k\u00fcl\u00fcp al\u0131nmas\u0131yd\u0131. O g\u00fcn\u00fcn ko\u015fullar\u0131nda Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019na \u00f6nderlik eden kadronun temel meselesi T\u00fcrk-K\u00fcrt ittifak\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek olmu\u015ftur. Bu ittifak sa\u011flanamam\u0131\u015f olsayd\u0131 kurtulu\u015f olanaks\u0131zd\u0131 ve bunu en iyi bilen de ba\u015fta Mustafa Kemal olmak \u00fczere anti-emperyalist kurtulu\u015f sava\u015f\u0131 veren kadroydu. T\u00fcrk, K\u00fcrts\u00fcz kurtulamazd\u0131; K\u00fcrt de T\u00fcrks\u00fcz. Gerek Erzurum ve Sivas kongreleri gerekse 1920\u2019de Ankara\u2019da kurulan ilk meclis, bu ittifak\u0131n temelinde y\u00fckseldi.
\nKurtulu\u015f d\u00f6nemine ait t\u00fcm belgelerde, ortak vatana, ortak cumhuriyete, ortak kimlik ve karde\u015fli\u011fe, T\u00fcrklerin ve K\u00fcrtlerin asli kurucu unsurlar oldu\u011funa ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 haklara vurgu vard\u0131r. K\u0131sacas\u0131 \u201ci\u015f\u201de b\u00f6yle ba\u015fland\u0131 ve ilk a\u015fama (kurtulu\u015f) bu yakla\u015f\u0131mlarla ba\u015far\u0131ya ula\u015fabildi.
\nPeki, daha sonra ne oldu? Kurtulu\u015f d\u00f6nemi (1919-1923) politikalar\u0131 kurulu\u015f d\u00f6neminde neden s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmedi? \u201cT\u00fcrklerin ve K\u00fcrtlerin e\u015fitlik ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 haklara sayg\u0131 temelinde ortak vatan\u0131\u201d bi\u00e7iminde form\u00fcle edilebilecek ba\u011f\u0131ta neden ba\u011fl\u0131 kal\u0131nmad\u0131? Neden kurtulu\u015f d\u00f6nemi form\u00fclasyonu terk edilip, 1930\u2019da bizzat Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn dillendirdi\u011fi \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini kuran T\u00fcrkiye halk\u0131na T\u00fcrk milleti denir\u201d form\u00fclasyonuna gelindi? Ve bunun sonu\u00e7lar\u0131 ne oldu?
\n1930\u2019da ilan edilen millet kavram\u0131, tarihteki en k\u00f6kl\u00fc burjuva demokratik devrim olan Frans\u0131z Devriminden esinlenen tipik bir \u201cAvrupa yolu\u201d form\u00fclasyonudur. Milleti etnik k\u00f6kene g\u00f6re de\u011fil, bir siyasal devrime g\u00f6re tan\u0131mlayan modern bir form\u00fclasyon. \u00c7e\u015fitli etnik kimliklerin bir potada eritilerek (asimile edilerek) \u201cT\u00fcrk milleti\u201dnin bir \u201c\u00fcst kimlik\u201d olarak tan\u0131mlanmas\u0131. Bu yeni millete \u201cT\u00fcrk\u201d ad\u0131n\u0131n verilmesi de a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ve etkin etnik toplulu\u011fun T\u00fcrkler olmas\u0131ndan kaynaklan\u0131yor. T\u0131pk\u0131 \u201cFrans\u0131z\u201d ad\u0131n\u0131n \u201cFranklar\u201ddan k\u00f6ken almas\u0131 gibi.
\nPeki, bu form\u00fclasyon ve b\u00f6yle bir yola girilmesi ger\u00e7ek\u00e7i miydi? Bunu saptamak i\u00e7in birbirine ba\u011fl\u0131 \u015fu iki soruya yan\u0131t vermek gerekir: 1) Kapitalizmin emperyalizm a\u015famas\u0131na ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 20. y\u00fczy\u0131lda, hem de emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fc tehdidi alt\u0131ndaki ezilen bir \u00fclkede Frans\u0131z Devriminden esinlenen bir \u00e7izgiye (ba\u011f\u0131ms\u0131z kapitalist restorasyona) girilmesinin olana\u011f\u0131 var m\u0131yd\u0131? Yani o g\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019sinde Frans\u0131z Devrimine \u00f6nderlik eden s\u0131n\u0131fa benzer bir devrimci burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 mevcut muydu? 2) K\u00fcrtler \u201cT\u00fcrk\u201d ad\u0131 alt\u0131nda g\u00f6n\u00fcll\u00fc olarak asimile edilebilir miydi?
\nAsl\u0131nda 90-100 sene sonra yaz\u0131yoruz ve sonucu biliyoruz. Birinci sorunun yan\u0131t\u0131n\u0131 \u00f6nceki t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131klarken vermi\u015ftik. Millet, kullarla, marabalarla olmaz; \u00f6zg\u00fcr yurtta\u015flarla olur. Kemalist \u00f6nderlik, cumhuriyet devrimleriyle bu y\u00f6nde ciddi at\u0131l\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Fakat her ad\u0131mda g\u00fc\u00e7l\u00fc direnmelerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131 ve tavizler vermek zorunda kald\u0131.
\nMeseleye K\u00fcrtler a\u00e7\u0131s\u0131ndan bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise ko\u015fullar\u0131n daha da zorlu oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Birincisi, orta\u00e7a\u011f karanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n, feodal a\u011fal\u0131\u011f\u0131n ve a\u015firet sisteminin en yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lge K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 co\u011frafyayd\u0131. E\u011fer K\u00fcrtleri de kapsayan yeni bir millet (bir \u00fcst kimlik olarak T\u00fcrk milleti) yarat\u0131lmak hedefleniyorsa, bu feodal ili\u015fkilerin k\u00f6kl\u00fc bir toprak devrimiyle tasfiyesi gerekiyordu. Fakat Kemalist \u00f6nderlik kurtulu\u015f d\u00f6neminde esas olarak bu K\u00fcrt feodalleriyle (a\u015firet liderleriyle, a\u011falarla) ittifak yapm\u0131\u015f ve ba\u015far\u0131ya bunlarla ula\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. \u015eimdi girdi\u011fi yolda ilerleyebilmek i\u00e7in bu ittifaklar\u0131n\u0131 k\u00f6kten tasfiye etmesi gerekiyordu. Ve bunu da ancak d\u0131\u015far\u0131dan zorlamayla de\u011fil, K\u00fcrt feodallerine kar\u015f\u0131 K\u00fcrt yoksul k\u00f6yl\u00fcleriyle birle\u015ferek (s\u0131n\u0131f \u00e7eli\u015fkisini esas alarak) yapabilirdi. Emperyalist k\u0131\u015fk\u0131rtmalar\u0131n h\u00e2l\u00e2 s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc ko\u015fullarda son derece zorlu bir durum.
\nEk bir zorluk daha var: Kurtulu\u015f d\u00f6neminde ilan edilen vatan s\u0131n\u0131rlar\u0131na ula\u015f\u0131lamad\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin kopmaz bir par\u00e7as\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen Musul eyaleti ve Irak\u2019\u0131n kuzeyi kurtar\u0131lamad\u0131. Dolay\u0131s\u0131yla K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye Cumhuriyeti s\u0131n\u0131rlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131; K\u00fcrtler b\u00f6l\u00fcnd\u00fc. Yani K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc, izlenmesi olduk\u00e7a zorlu olan politikalar\u0131n bile etkisi d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131. K\u00fcrtleri de kapsayan yeni bir millet yaratma hedefiniz var, ama K\u00fcrtlerin yar\u0131s\u0131ndan \u00e7o\u011fu kapsam alan\u0131n\u0131z d\u0131\u015f\u0131nda!
\nSonu\u00e7 olarak, girilen yol itibar\u0131yla yerine getirilmesi olmazsa olmaz olan, ama girilen yol itibar\u0131yla a\u015f\u0131lmas\u0131 hemen hemen olanaks\u0131z olan \u00fc\u00e7 nokta var:<\/p>\n

– Art\u0131k gericile\u015fmi\u015f d\u00fcnya burjuvazisine kar\u015f\u0131, hem de devrimci bir burjuvazinizin bulunmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda bir burjuva demokratik devrim yapma zorunlulu\u011fu.<\/p>\n

– \u0130ttifak yaparak kurtulu\u015fu birlikte ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011finiz K\u00fcrt feodallerini -K\u00fcrt yoksul k\u00f6yl\u00fcleriyle birle\u015fip seferber ederek- tasfiye etme zorunlulu\u011fu.<\/p>\n

– K\u00fcrtlerin \u00e7ok \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc kapsayamadan, K\u00fcrtleri de kapsayan (K\u00fcrtleri asimile eden) yeni bir millet ve bir ulus-devlet yaratma zorunlulu\u011fu.<\/p>\n

Kemalist \u00f6nderlik b\u00fct\u00fcn bu alanlarda ciddi ad\u0131mlar att\u0131; toplum bu y\u00f6nde \u00f6nemli mevziler elde etti. Bunlara \u201ccumhuriyetin kazan\u0131mlar\u0131\u201d diyoruz. Fakat yukar\u0131da s\u0131ralad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zorlu ko\u015fullar nedeniyle b\u00fct\u00fcn bu ad\u0131mlar yar\u0131m kald\u0131, tamamlanamad\u0131. \u00d6nderli\u011fin s\u0131n\u0131fsal nitelikleri ve se\u00e7ilen yol itibar\u0131yla yar\u0131m kalmaya da mahk\u00fbmdu. Bu tamamlanamam\u0131\u015fl\u0131k daha sonraki duraklaman\u0131n, donman\u0131n ve giderek geriye d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn de kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturmu\u015ftur.
\n\u0130\u015fte Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 1930\u2019daki \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyetini kuran T\u00fcrkiye halk\u0131na T\u00fcrk milleti denir\u201d \u015feklindeki millet tan\u0131m\u0131 bu ko\u015fullarda ortaya at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu form\u00fclasyon, genel anlamda bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, milleti etnik k\u00f6kene g\u00f6re de\u011fil, Frans\u0131z Devriminin \u201cyurtta\u015fl\u0131k\u201d kavram\u0131ndan esinlenerek ortak politik bir devrime dayand\u0131rarak tarif ediyor ve ilkel (etnik) milliyet\u00e7ilikle aras\u0131na s\u0131n\u0131r \u00e7ekiyor. Ancak konuya kendi toplumumuzun ko\u015fullar\u0131n\u0131n \u00f6zelinde yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ve Kemalist kadrolar\u0131n 1920 ba\u015flar\u0131nda, s\u0131cak sava\u015f s\u0131ras\u0131nda geli\u015ftirdikleri \u201cT\u00fcrklerin ve K\u00fcrtlerin ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 ortak vatan\u201d tan\u0131m\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, bir gerilemeyi, dahas\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bir k\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm haline gelmi\u015f olan sorunun ba\u015flang\u0131\u00e7 noktas\u0131n\u0131 ifade ediyor.
\n\u201cT\u00fcrk milleti\u201d bi\u00e7iminde tarif edilen bu form\u00fclasyon, tipik bir asimilasyon program\u0131d\u0131r. T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde ya\u015fayan halk, \u00e7ok \u00e7e\u015fitli milliyetlerden de\u011fil, esas olarak iki unsurdan, T\u00fcrkler ile K\u00fcrtlerden olu\u015ftu\u011fu i\u00e7in bu program ister istemez, T\u00fcrklerin K\u00fcrtleri asimile etmesi bi\u00e7imine d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Olabilir, milletler b\u00f6yle de kurulabilir. Fakat bu noktada kritik sorular (gerek \u015fartlar) \u015funlard\u0131r:<\/p>\n

1) T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131, olduk\u00e7a a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 bir topluluk olan K\u00fcrtleri de kapsayacak d\u00fczeyde geli\u015fmi\u015f ve \u201cT\u00fcrkl\u00fck\u201d bir \u201c\u00fcst kimlik\u201d pozisyonu kazanm\u0131\u015f m\u0131yd\u0131? Bu tamamen -e\u011fer sosyalizmi hedefleyen bir yola girilmemi\u015fse- burjuva demokratik devrimin derinle\u015fme ve ulusal kapitalizmin geli\u015fme d\u00fczeyiyle ilgili bir sorundur. T\u00fcrkiye kapitalizminin -hele o y\u0131llarda- b\u00f6yle bir geli\u015fmi\u015flikten \u00e7ok uzak oldu\u011fu biliniyor. T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131 ise o y\u0131llarda, b\u0131rakal\u0131m kapsay\u0131c\u0131 bir \u00fcst kimlik niteli\u011fi kazanm\u0131\u015f olmay\u0131, hen\u00fcz ge\u00e7mi\u015ften gelen \u201cOsmanl\u0131l\u0131k\u201d, \u201c\u0130slaml\u0131k\u201d gibi kimliklere kar\u015f\u0131 kendi \u00f6zel kimli\u011fini kazanma u\u011fra\u015f\u0131 i\u00e7indeydi. T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc, ge\u00e7mi\u015fe, Orta Asya\u2019ya, G\u00f6kt\u00fcrklere, O\u011fuzlara, Alpaslan\u2019lara vb. vurgu yaparak ve \u00f6zel bir \u201cdevlet kurma yetene\u011fi\u201d atfederek tan\u0131mlama giri\u015fimleri ise, Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn siyasal devrime vurgu yapan modern millet tan\u0131m\u0131ndan ve kapsay\u0131c\u0131l\u0131ktan ba\u015ftan vazge\u00e7mek, etnik milliyet\u00e7ili\u011fe sapmak anlam\u0131na gelecekti (daha sonra hakim olan e\u011filim de zaten budur).<\/p>\n

2) K\u00fcrtler, T\u00fcrklerle birlikte kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 haklara sayg\u0131 temelinde ortak bir vatan kurmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fcyd\u00fcler; ama T\u00fcrk ad\u0131 alt\u0131nda asimile olmaya, yani T\u00fcrk olmaya g\u00f6n\u00fcll\u00fc m\u00fcyd\u00fcler? Bu da son tahlilde kapitalizmin geli\u015fme seviyesiyle ili\u015fkili bir konudur. Fakat K\u00fcrt co\u011frafyas\u0131 feodal ili\u015fkilerin en yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgeydi. Ankara H\u00fck\u00fcmeti de bu orta\u00e7a\u011f ili\u015fkilerini tasfiye etmeyi beceremedi. Bu ancak K\u00fcrt yoksul k\u00f6yl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ile birle\u015fip K\u00fcrt (ve T\u00fcrk) feodalizmini ala\u015fa\u011f\u0131 eden bir s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesi ile (toprak devrimiyle) ba\u015far\u0131labilirdi; ama b\u00f6yle bir s\u00fcrece girilemedi. Ankara\u2019n\u0131n b\u00f6yle devrimci bir perspektife sahip olmadan K\u00fcrt illerinin \u00fczerine y\u00fcr\u00fcmesi ise, K\u00fcrt feodalizminin tasfiyesine de\u011fil, K\u00fcrt halk\u0131n\u0131n k\u0131r\u0131lmas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc, ba\u011flar\u0131n daha da zay\u0131flamas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. K\u0131sacas\u0131, ne T\u00fcrk ulusla\u015fmas\u0131 s\u00f6z konusu form\u00fclasyonun hayata ge\u00e7mesini sa\u011flayacak d\u00fczeydeydi, ne de K\u00fcrtler T\u00fcrkl\u00fc\u011f\u00fc bir \u00fcst kimlik olarak benimsemeye (asimile olmaya) g\u00f6n\u00fcll\u00fcyd\u00fcler.<\/p>\n

3) K\u00fcrtlerin yar\u0131s\u0131 d\u0131\u015far\u0131da kal\u0131rken, di\u011fer yar\u0131s\u0131n\u0131 asimile etmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcyd\u00fc? T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7indeki K\u00fcrtlerin, d\u0131\u015far\u0131daki K\u00fcrtlerle ili\u015fkileri s\u00fcrmekteydi. S\u0131rf bu olgu nedeniyle dahi K\u00fcrtleri de i\u00e7inde eriten bir T\u00fcrkl\u00fck yaratmak hemen hemen olanaks\u0131zd\u0131.
\nK\u0131sacas\u0131 o g\u00fcn\u00fcn T\u00fcrkiye ko\u015fullar\u0131nda, Avrupa toplumlar\u0131n\u0131n birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131klar\u0131 t\u00fcrden g\u00f6n\u00fcll\u00fc bir asimilasyonun olana\u011f\u0131 yoktu ve samimiyetle ortak bir millet yaratmay\u0131 hedefleyen 1930 form\u00fclasyonu bir \u201c\u00fctopya\u201d olarak kald\u0131. Sonu\u00e7 olarak tan\u0131m\u0131n devrimci (ve iyi niyet) y\u00f6n\u00fc giderek t\u00f6rp\u00fclenirken, devlet asimilasyona a\u00e7\u0131lan kap\u0131dan bodoslama girerek bunu kaba zor, ink\u00e2r ve \u015fiddet yoluyla uygulamaya giri\u015fti. Bunun da bir \u00e7\u0131kmaz yol oldu\u011fu g\u00fcn\u00fcm\u00fczde a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.
\nCumhuriyet s\u00fcrecimizin \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc t\u0131kanmas\u0131 da buydu.<\/p>\n

D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc t\u0131kan\u0131kl\u0131k: Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yitimi
\n<\/strong>T\u00fcrkiye Cumhuriyeti anti-emperyalist bir m\u00fccadeleyle kuruldu ve 20. y\u00fczy\u0131lda pek \u00e7ok \u00fclkeye de esin kayna\u011f\u0131 oldu. Ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc kurtulmas\u0131na da kurulmas\u0131na da olanak yoktu. Emperyalizm \u00e7a\u011f\u0131nda \u201cba\u011f\u0131ms\u0131z bir vatan\u201d ancak emperyalizmden kopar\u0131lan toprak par\u00e7as\u0131 olarak g\u00fcndeme gelebilirdi; Mustafa Kemal ve arkada\u015flar\u0131 \u015fu veya bu emperyaliste yaslanarak kurtulu\u015f olamayaca\u011f\u0131n\u0131 net olarak kavram\u0131\u015flar ve her t\u00fcrl\u00fc mandac\u0131l\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131km\u0131\u015flard\u0131. 20. y\u00fczy\u0131lda Ezilen D\u00fcnya\u2019daki \u201cyurtlar\u201d, daha \u00f6nceki y\u00fczy\u0131llarda Avrupa\u2019da oldu\u011fu gibi kapitalist pazarlar olarak de\u011fil, emperyalist s\u00f6m\u00fcr\u00fcden \u015fu veya bu d\u00fczeyde kurtar\u0131lm\u0131\u015f b\u00f6lgeler olarak ortaya \u00e7\u0131kabilirdi. Bizim hem \u201cyurt\u201d hem de \u201cyurtta\u015f\u201d olu\u015fturma yolumuz, ister istemez \u201cAvrupa yolu\u201dndan farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015ft\u0131; daha do\u011frusu bizim gibi \u00fclkelerde \u201cAvrupa yolu\u201d bizzat Avrupal\u0131 emperyalistler taraf\u0131ndan t\u0131kanm\u0131\u015ft\u0131.
\nKurtulu\u015fta ve kurulu\u015fun ilk d\u00f6neminde izlenen bu hat giderek terk edildi. \u201cAnti-emperyalizmin\u201d ve her alanda ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n, kurtulu\u015fta oldu\u011fu kadar kurulu\u015fta da gerekli oldu\u011fu unutuldu; belki de ba\u015far\u0131lamad\u0131. Kapitalist yol tercihi ve burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 yaratma karar\u0131, bir \u201culusal kapitalizm\u201d ile de\u011fil, \u00e7arp\u0131k ve ba\u011f\u0131ml\u0131 bir kapitalizm ve i\u015fbirlik\u00e7i bir burjuvaziyle sonu\u00e7land\u0131. Ekonomik ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n yarat\u0131lamamas\u0131 siyasal ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 da t\u00f6rp\u00fcledi. 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131\u2019ndan sonra NATO\u2019ya girildi ve siyasi ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k yitirildi. T\u00fcm d\u00fcnyaya esin kayna\u011f\u0131 olmu\u015f anti-emperyalist bir kurtulu\u015f sava\u015f\u0131yla kurulan Cumhuriyet, d\u00f6n\u00fcp dola\u015f\u0131p tekrar emperyalizmin a\u011f\u0131na d\u00fc\u015ft\u00fc.
\nKapitalist yola girilmesinin ba\u015fka bir sonu\u00e7 vermesi de olanaks\u0131zd\u0131. Kapitalizm s\u00fcrecinde sizden en az 100 y\u0131l ilerdeki \u00fclkelerle kapitalizm kulvar\u0131nda yar\u0131\u015fman\u0131n olana\u011f\u0131 yoktu. Bu da cumhuriyetimizin d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc t\u0131kanmas\u0131yd\u0131.<\/p>\n

Ba\u015fka bir yol izlenebilir miydi?
\n<\/strong>Bu noktada genellikle sosyolojik zorunluluklardan s\u00f6z edilir ve ba\u015fka bir yol izleyebilmenin olanaks\u0131z oldu\u011fu belirtilir. Hatta bug\u00fcn baz\u0131lar\u0131 (baz\u0131 iktidar s\u00f6zc\u00fcleri de dahil) b\u00f6yle bir \u201cmaceraya\u201d (yani cumhuriyet maceras\u0131na) kalk\u0131\u015fman\u0131n hata oldu\u011fundan dem vuruyorlar. \u201cKe\u015fke Yunan kazansayd\u0131\u201d diyen meczuplar da var, cumhuriyeti \u201ckapat\u0131lmas\u0131 gereken bir parantez\u201d olarak niteleyenler ve cumhuriyetin kadim k\u00fclt\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fc yok etti\u011fini s\u00f6yleyenler de\u2026 Bu t\u00fcr tezleri, sol hatta sosyalist bir k\u0131l\u0131f giydirerek savunanlar\u0131 da biliyoruz.
\nYukar\u0131da s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz \u201ct\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u201d sosyolojik bir zorunluluk muydu, \u201ctam ba\u011f\u0131ms\u0131z ve demokratik bir T\u00fcrkiye\u201d ger\u00e7ekle\u015fmesi olanaks\u0131z bir \u201czorlama\u201d m\u0131yd\u0131, yoksa ba\u015fka bir yol izlenebilir miydi? Bu sorunun yan\u0131tlar\u0131 \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnmek tarihte kalm\u0131\u015f hamasi bir tart\u0131\u015fma yapmak de\u011fildir, \u00e7\u00fcnk\u00fc ayn\u0131 sorunlar -kurulu\u015ftan 100 y\u0131l ge\u00e7mesine kar\u015f\u0131n- b\u00fct\u00fcn ha\u015fmetiyle yine kar\u015f\u0131m\u0131zdad\u0131r. Bug\u00fcn de temel tart\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131z, laiklik, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k, kamuculuk, T\u00fcrk-K\u00fcrt sorunu vb. de\u011fil mi? Yak\u0131n tarihimizdeki t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 vurgulamam\u0131z\u0131n nedeni, bug\u00fcn hangi yolu izlememiz gerekti\u011fini ortaya \u00e7\u0131karmakt\u0131r.
\nToplumsal olaylarda \u201czorunluluklardan\u201d, \u201ct\u0131kan\u0131kl\u0131klardan\u201d vb. s\u00f6z ediyorsak geni\u015f s\u00fcre\u00e7leri do\u011fru analiz etmeli ve bu olaylar\u0131n geni\u015f s\u00fcre\u00e7 i\u00e7indeki yerini tespit etmeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z; yoksa yan\u0131lg\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r.
\nBence T\u00fcrkiye -d\u00fcnyadaki genel s\u00fcrece paralel olarak- 150 y\u0131ld\u0131r kendine \u00f6zg\u00fc bir modernite s\u00fcreci i\u00e7indedir. T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cgeni\u015f s\u00fcreci\u201d budur. Kurtulu\u015f sava\u015f\u0131m\u0131z, T\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019nin kurulu\u015fu ve cumhuriyet devrimleri, bu modernite s\u00fcrecindeki en b\u00fcy\u00fck at\u0131l\u0131mlar\u0131m\u0131z ve bundan sonraki m\u00fccadelemiz i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck miras\u0131m\u0131z, dayanaklar\u0131m\u0131z. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0131kan\u0131kl\u0131klar ve geri d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ise bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7indeki zikzaklar\u0131m\u0131z. Bu bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla, ya\u015fanan t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131, bir \u201czorlaman\u0131n\u201d sonucu olarak de\u011fil, yeteri kadar zorlamaman\u0131n sonu\u00e7lar\u0131 olarak g\u00f6rmek gerekir. S\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimiz geni\u015f s\u00fcre\u00e7 devrimci bir s\u00fcre\u00e7tir ve t\u0131kan\u0131kl\u0131klar devrimcilikten verilen tavizler sonucu olu\u015fmu\u015ftur. Dolay\u0131s\u0131yla bu t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 bir \u201czorunluluk\u201d olarak g\u00f6r\u00fcp boyun e\u011fmek yerine, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda bu t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 nas\u0131l a\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131y\u0131z.
\nFarkl\u0131 bir yol izlenebilirdi. Kapitalist yol \u201ckaderimiz\u201d de\u011fildi. Ayn\u0131 d\u00f6nemde bize benzer baz\u0131 \u00fclkelerde (Sovyetler Birli\u011fi ve \u00c7in Halk Cumhuriyeti) farkl\u0131 yollar izlendi. Modernitenin, burjuva modernitesinden farkl\u0131 bi\u00e7imleri olu\u015fturulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Aradaki benzerlikler ve farklar, g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki sonu\u00e7lar\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131narak tart\u0131\u015f\u0131labilir; ama bu ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusudur. Sonu\u00e7 olarak b\u00fct\u00fcn bunlar, burjuva modernitesinden farkl\u0131 ve onu a\u015fan bir modernite hedefinin deneyleridir ve gelece\u011fe uzan\u0131m i\u00e7in de\u011ferlendirilmelidir. Geni\u015f s\u00fcrecin olas\u0131 deneyleridir bunlar ve \u00f6nemleri gelecekte anla\u015f\u0131lacakt\u0131r. Modernite, burjuvaziye ve kapitalizme mahk\u00fbm de\u011fildir.\u00a0 Hele g\u00fcn\u00fcm\u00fczde b\u00f6yle bir mahk\u00fbmiyet, \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f anlam\u0131na gelir.
\nD\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda \u00e7ok b\u00fcy\u00fck felaketler ve geri d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fanmazsa e\u011fer, modernite s\u00fcrecimiz devam edecek. G\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131 100 y\u0131l \u00f6ncesinden \u00e7ok farkl\u0131. 100 y\u0131l \u00f6nce ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131 yeniden ya\u015famamam\u0131z i\u00e7in elveri\u015fli toplumsal ko\u015fullar mevcut art\u0131k. Ama bug\u00fcn yeni baz\u0131 t\u0131kan\u0131kl\u0131klar da s\u00f6z konusu olabilir.<\/p>\n

DEVAM EDECEK<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Cumhuriyet miras\u0131m\u0131z\u0131n en \u00f6nemli niteli\u011fi, anti-emperyalizm ile modernitenin sentezini yapabilmi\u015f ve bunu ba\u015far\u0131yla uygulam\u0131\u015f olmakt\u0131r. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131\u2019n\u0131n ve Gen\u00e7 Cumhuriyetin \u00f6nder kadrolar\u0131n\u0131n bu sentezi ba\u015farabilmi\u015f olmalar\u0131 toplumumuzun ve toplumu ileriye do\u011fru d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek isteyen g\u00fcn\u00fcm\u00fcz devrimcilerinin b\u00fcy\u00fck bir \u015fans\u0131d\u0131r ve dayanak\/\u00e7\u0131k\u0131\u015f noktas\u0131d\u0131r. Evet, yola b\u00f6yle parlak bir ba\u015far\u0131yla \u00e7\u0131k\u0131ld\u0131, ama sonraki \u00f6yk\u00fc pek ba\u015far\u0131l\u0131 de\u011fil. Bug\u00fcn […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":56345,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8650,38,512,510],"tags":[8653,5247,6708],"class_list":["post-56344","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-223-sayi","category-dergi-sayilari","category-parantez","category-surekli-bolumler","tag-cumhuriyet-seruvenimiz-kazaminlar-ve-tikanikliklar","tag-ender-helvacioglu","tag-parantez"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56344","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=56344"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/56344\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/56345"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=56344"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=56344"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=56344"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}