Kitab\u0131n yazar\u0131 Arif Ko\u015far \u201cRobotlar i\u015fimizi elimizden alacak m\u0131?\u201d gibi pop\u00fcler bir ba\u015fl\u0131k koymu\u015f ama ba\u015ftan s\u00f6yleyelim, sabahtan ak\u015fama okunacak bir kitap de\u011fil bu. Hem bilgilendiren hem d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren, ciddi tart\u0131\u015fmalar i\u00e7eren bir kitap. Kafamdaki baz\u0131 sorulara yan\u0131t bulabildi\u011fim gibi, yeni sorular da uyand\u0131rd\u0131; yani do\u011furgan bir kitap, en ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m t\u00fcrden\u2026
\nKo\u015far, daha ilk sayfalardaki \u201ctehlikeli olan robotlar de\u011fil sahipleridir\u201d saptamas\u0131yla bir sistem analizi ve ele\u015ftirisi yapaca\u011f\u0131n\u0131 belirtiyor; b\u00f6ylece okuru ciddiyete davet ediyor. Elinize kaleminizi, not defterinizi al\u0131p ba\u015fl\u0131yorsunuz okumaya.
\nYazar, okura b\u00fcy\u00fck bir iyilik yaparak, benimsedi\u011fi ve kitap boyunca kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015faca\u011f\u0131 yakla\u015f\u0131m\u0131 en ba\u015fta \u00f6zetlemi\u015f:
\n\u201cTeknolojiyi ve \u00f6zel olarak da otomasyon teknolojilerini ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131, \u015fekillendi\u011fi ve kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kapitalist ba\u011flam temelinde ele almak gerekir. B\u00f6yle bir analizde otomasyon ve i\u015f\u00e7ile\u015fme s\u00fcre\u00e7lerinin birbirini d\u0131\u015flamad\u0131\u011f\u0131, otomasyonla birlikte i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fclmedi\u011fi, aksine sermaye birikimiyle birlikte b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc g\u00f6r\u00fclmektedir. Teknolojik i\u015fsizlik ayn\u0131 sermaye birikiminin ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir sonucudur. Bug\u00fcn \u2018i\u015f sonras\u0131\u2019 bir toplum s\u00f6z konusu olmad\u0131\u011f\u0131 gibi, toplumsal yap\u0131 h\u00e2l\u00e2 kapitalist i\u015f ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc temelinde y\u00fckselmektedir. Teknolojist iddialar\u0131n aksine sermayenin canl\u0131 eme\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131 kapitalizmin \u00fczerinde y\u00fckseldi\u011fi zemin olmay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu yakla\u015f\u0131m. Kitap boyuna ayr\u0131nt\u0131land\u0131r\u0131larak sunulacakt\u0131r.\u201d
\nBu tez, ilk \u00f6nce, \u201cteknoloji-sistem ili\u015fkisi\u201d ve \u201cteknolojinin s\u0131n\u0131fsall\u0131\u011f\u0131\u201d \u00fczerine bir tart\u0131\u015fma yapmay\u0131 gerektiriyor ki, Arif Ko\u015far bunu, ele ald\u0131\u011f\u0131 konu (otomasyon) ba\u011flam\u0131nda, tarihsel ve g\u00fcncel \u00f6rnekleriyle oldu\u011fu kadar kuramsal boyutuyla da hakk\u0131yla yap\u0131yor ve b\u00f6ylece okura hem bir temel sa\u011fl\u0131yor hem de ufkunu geni\u015fletiyor. Ko\u015far, gerek iyimser gerekse k\u00f6t\u00fcmser \u201cteknoloji feti\u015fistlerini\u201d Marksist bir perspektifle ele\u015ftiriyor. Kitab\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131n\u0131 kapsayan bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn ara a\u015famalar\u0131n\u0131 uzun uzun okuyacaks\u0131n\u0131z; ben yazar\u0131n ula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sonucu aktaray\u0131m sadece:
\n\u201cB\u00fct\u00fcn bu toplumsal de\u011fi\u015fim s\u00fcrecinde teknoloji belirleyici de\u011fil toplumsal ko\u015fullar taraf\u0131ndan belirlenen ve ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a toplumsal ba\u011flamla b\u00fct\u00fcnle\u015fip de\u011fi\u015fimi etkileyen -kimi zaman en \u00e7ok etkileyen- unsurdur. Bu diyalektik ba\u011flant\u0131l\u0131l\u0131k hali teknolojinin etkisini ve \u00f6nemini g\u00f6z ard\u0131 etmeyi de\u011fil aksine onu daha \u00f6zenli bir bi\u00e7imde incelemeyi gerektirir.\u201d
\nYazar sonraki b\u00f6l\u00fcmlerde otomasyonun ekonomi-politi\u011fine, sermaye ve kapitalist mekanizma ile ili\u015fkisine ve bunun olas\u0131 toplumsal sonu\u00e7lar\u0131na yo\u011funla\u015f\u0131yor. \u0130tiraf edeyim, iktisat alan\u0131ndaki s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131\u011f\u0131m ve zay\u0131fl\u0131\u011f\u0131m y\u00fcz\u00fcnden beni en fazla zorlayan b\u00f6l\u00fcm de buras\u0131 oldu. Ama yazar benim gibi okurlar\u0131 da g\u00f6zeterek, tarihsel ve g\u00fcncel verilere dayanarak olabildi\u011fince basit bir dille bu b\u00f6l\u00fcm\u00fcn de hakk\u0131ndan gelmi\u015f ve anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lm\u0131\u015f.
\nKo\u015far, \u201cd\u00fcnya genelinde artan otomasyonla birlikte i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n giderek b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, \u00e7al\u0131\u015fma prati\u011finin son bulmak bir yana giderek t\u00fcm ya\u015fam\u0131 kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131n\u201d alt\u0131n\u0131 \u00e7izmi\u015f. Tam otomasyona dayal\u0131 bir kapitalizmin m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kapitalist \u00fcretim bi\u00e7iminin eme\u011fe ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurgulam\u0131\u015f ve bunu g\u00fcncel \u00f6rneklerle (\u00f6zellikle en yo\u011fun otomasyonun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 \u00fclkeleri ele alarak) kan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f. Otomasyonun baz\u0131 i\u015fleri yok ederken yeni i\u015f alanlar\u0131 a\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u201ci\u015f\u00e7ile\u015fme ve i\u015fsizli\u011fin, otomasyonu da i\u00e7eren sermaye birikim s\u00fcrecinin ayn\u0131 anda i\u015fleyen iki boyutu\u201d oldu\u011funu vurgulam\u0131\u015f.
\nKitab\u0131n sondan bir \u00f6nceki b\u00f6l\u00fcm\u00fc otomasyonun teknik ve iktisadi s\u0131n\u0131rl\u0131l\u0131klar\u0131na yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f. Burada g\u00fcncel \u00f6rneklerden yola \u00e7\u0131karak bir yapay zek\u00e2 tart\u0131\u015fmas\u0131 da yap\u0131l\u0131yor. Rutin olarak tan\u0131mlanan, dolay\u0131s\u0131yla kolayca otomatikle\u015ftirilebilece\u011fi san\u0131lan i\u015flerin bile \u00e7ok say\u0131da deneyime ba\u011fl\u0131 ve dikkat gerektiren, yani rutin olmayan g\u00f6revler i\u00e7erdi\u011fi vurgulan\u0131yor. \u00c7o\u011fu i\u015fin, insana \u00f6zg\u00fc empati, sorumluluk ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k gibi bilin\u00e7 durumlar\u0131 olmaks\u0131z\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclemeyece\u011finin, dolay\u0131s\u0131yla robotlar taraf\u0131ndan devral\u0131nmas\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131 \u00e7iziliyor. Yani i\u015finizi kaybetmekten korkman\u0131za gerek yok; e\u011fer empati, sorumluluk ve yarat\u0131c\u0131l\u0131k gibi insani \u00f6zelliklerinizi geli\u015ftirebilirseniz. \u201cS\u00f6z konusu olan yerinden etme de\u011fil birlikte \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131r.\u201d
\nYazar kapitalizm ko\u015fullar\u0131nda tam otomasyona ge\u00e7ilemeyece\u011fini de \u015f\u00f6yle \u00f6zetlemi\u015f: \u201cParadoks gibi g\u00f6z\u00fcken \u015fey ise g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ba\u015f d\u00f6nd\u00fcr\u00fcc\u00fc teknoloji d\u00fcnyas\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n olduk\u00e7a geri bir teknolojiyle \u00fcretim yap\u0131yor olmas\u0131d\u0131r. Neden? Cevab\u0131 a\u00e7\u0131k: Daha k\u00e2rl\u0131.\u201d
\nKitab\u0131n son b\u00f6l\u00fcm\u00fc ise -ba\u015fta s\u00f6yledi\u011fim- yeni sorular\u0131n \u00fcretildi\u011fi k\u0131s\u0131m. Gelecek politik anlamda hangi y\u00f6nde evrilebilir ve emek d\u00fcnyas\u0131 ne yapmal\u0131d\u0131r? Yazar bu b\u00f6l\u00fcm\u00fc \u00f6zet ge\u00e7mi\u015f ve sadece iyi dileklerde bulunmu\u015f. Ger\u00e7i -yazara haks\u0131zl\u0131k etmeyelim- kitab\u0131n as\u0131l konusu bu de\u011fil. Ama insan bu nitelikte bir temel atmadan sonra Arif Ko\u015far\u2019dan bu sorular\u0131 ele alan yeni bir kitap bekliyor do\u011frusu\u2026 Veya hep birlikte tart\u0131\u015fal\u0131m ve eme\u011fin g\u00fcncel pratiklerinden yola \u00e7\u0131karak bu sorulara da yan\u0131t arayal\u0131m: Kapitalist sistemdeki bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, kapitalizmi yok etmek isteyenlerin ne t\u00fcr k\u00f6ktenci politikalar geli\u015ftirmesini gerektiriyor? Eme\u011fin yap\u0131s\u0131ndaki d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmler ne t\u00fcr m\u00fccadele ve \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imlerini do\u011furabilir? K\u0131sacas\u0131: \u201cNe yapmal\u0131?\u201d
\nYazar zemini haz\u0131rlam\u0131\u015f, temeli atm\u0131\u015f ve ipu\u00e7lar\u0131 sunmu\u015f. Bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok de\u011ferli ve ciddi okumay\u0131 hak eden bir \u00e7al\u0131\u015fma. Arif Ko\u015far\u2019a te\u015fekk\u00fcr ediyoruz ve kitab\u0131 -ba\u015fta sosyalistler olmak \u00fczere- herkese \u00f6neriyoruz.<\/p>\n
Arif Ko\u015far, Robotlar \u0130\u015fimizi Elimizden Alacak M\u0131?, Kor Kitap, Ekim 2022.<\/span><\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kitab\u0131n yazar\u0131 Arif Ko\u015far \u201cRobotlar i\u015fimizi elimizden alacak m\u0131?\u201d gibi pop\u00fcler bir ba\u015fl\u0131k koymu\u015f ama ba\u015ftan s\u00f6yleyelim, sabahtan ak\u015fama okunacak bir kitap de\u011fil bu. Hem bilgilendiren hem d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcren, ciddi tart\u0131\u015fmalar i\u00e7eren bir kitap. Kafamdaki baz\u0131 sorulara yan\u0131t bulabildi\u011fim gibi, yeni sorular da uyand\u0131rd\u0131; yani do\u011furgan bir kitap, en ho\u015fland\u0131\u011f\u0131m t\u00fcrden\u2026 Ko\u015far, daha ilk sayfalardaki \u201ctehlikeli […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":57015,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8734,38,513,510,511],"tags":[8765,5247,8726],"class_list":["post-57030","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-225-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-arif-kosar","tag-ender-helvacioglu","tag-robotlar-isimizi-elimizden-alacak-mi-teknoloji-emek-gelecek"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t