{"id":57081,"date":"2023-01-03T19:28:31","date_gmt":"2023-01-03T16:28:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=57081"},"modified":"2023-01-01T20:21:06","modified_gmt":"2023-01-01T17:21:06","slug":"kuantum-bilgisayardaki-holografik-solucan-deligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/01\/03\/kuantum-bilgisayardaki-holografik-solucan-deligi","title":{"rendered":"Kuantum bilgisayardaki holografik solucan deli\u011fi"},"content":{"rendered":"

Holografik prensip bu iki \u00fcnl\u00fc modern fizik teorilerini -kuantum mekani\u011fi ve genel g\u00f6relilik- nas\u0131l birle\u015ftirece\u011fimizi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flatacak bir yol g\u00f6sterici olmaya aday.
\nAlternatif bir a\u00e7\u0131klama ikilik olarak biliniyor ve yer\u00e7ekimsel kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 daha az boyutlara sahip, 2 boyutlu bir y\u00fczeye yans\u0131t\u0131lan bir hologram\u0131n 3 boyutlu bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc g\u00f6stermesi gibi. Bir kuantum bilgisayar, ikili\u011fi solucan deli\u011fi olarak bilinen bir hologram\u0131 taklit eden bir durumu olu\u015fturuyor ve bu durumu solucan deli\u011fini kateden bir mesaj\u0131 sim\u00fcle etmek i\u00e7in evrimle\u015ftirdiklerini bildiriyor. Solucan deli\u011fi fikri, Albert Einstein ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015f\u0131 Nathan Rosen\u2019\u0131n kara delikleri Einstein\u2019\u0131n genel g\u00f6relilik ba\u011flam\u0131nda inceledi\u011fi 1935 y\u0131l\u0131na dayan\u0131yor.
\nHer karadeli\u011fin i\u00e7inden asla ka\u00e7\u0131lamayaca\u011f\u0131 i\u00e7 k\u0131sm\u0131 ve ka\u00e7\u0131\u015f\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olabildi\u011fi d\u0131\u015f k\u0131sm\u0131 vard\u0131r, bu iki b\u00f6lge olay ufku ad\u0131 verilen bir y\u00fczeyle ayr\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.
\nEinstein ve Rosen\u2019\u0131n fark etti\u011fi \u015fey, karadeli\u011fin matematiksel idealizasyonunda asl\u0131nda bir de\u011fil iki d\u0131\u015f b\u00f6lge oldu\u011fu ve bunlar\u0131n art\u0131k Einstein-Rosen k\u00f6pr\u00fcs\u00fc olarak bilinen bir t\u00fcr solucan deli\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla birbirine ba\u011fl\u0131 oldu\u011fuydu. Ama bu s\u0131radan bir k\u00f6pr\u00fc de\u011fil. Di\u011fer taraftan, Einstein ve Rosen\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 versiyonda solucan deli\u011finin i\u00e7inde d\u0131\u015f b\u00f6lgeden di\u011ferine seyahat etmek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir.
\nDi\u011fer taraftan, e\u011fer biri d\u0131\u015f b\u00f6lgeden karadeli\u011fin i\u00e7 b\u00f6lgesine z\u0131plarsa di\u011fer d\u0131\u015f b\u00f6lgeden atlayan biriyle kar\u015f\u0131la\u015fmalar\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr ancak birlikte ge\u00e7irdikleri s\u00fcre \u00e7ok k\u0131sa olacakt\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u00e7eri atlayarak kesin \u00f6l\u00fcme mahkum olurlar. K\u00f6pr\u00fc ge\u00e7ilemez fakat kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 atlayan insanlar k\u0131saca ortada bulu\u015fabilirler. Ayn\u0131 y\u0131l Einstein ve Rosen bu sefer Boris Podolsky ile \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 ba\u015fka bir yay\u0131n yapt\u0131. \u00dc\u00e7l\u00fcn\u00fcn yay\u0131mlad\u0131\u011f\u0131 makale kuantum mekani\u011fin\u0131 (k\u00fctle\u00e7ekimi olmadan)\u00a0 ve Einstein\u2019\u0131n \u201cuzak mesafedeki \u00fcrk\u00fct\u00fcc\u00fc etki\u201d olarak tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kuantum dolan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 denilen bir fenomeni ke\u015ffettiler. Dolan\u0131kl\u0131k aralar\u0131nda son derece uzak mesafeler olsa bile tuhaf bir korelasyon modeliyle birbirlerine ba\u011flanmalar\u0131na izin veren kuantum sistemlerinin bir \u00f6zelli\u011fidir.
\nBu korelasyonlar silsilesi kuantum mekani\u011finin bir imzas\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 ileti\u015fimde bulunamayan herhangi bir klasik s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde yeniden \u00fcretilemezler. Bununla birlikte, kuantum dolan\u0131k mesajlar\u0131 \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 iletmek i\u00e7in tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131lamaz ve dolan\u0131kl\u0131k asl\u0131nda tuhaf g\u00f6r\u00fcnse de asl\u0131nda bunun uzakta ger\u00e7ekle\u015fen bir olay olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yoruz. Zaman\u0131nda bu iki fikir -solucan delikleri ve dolan\u0131kl\u0131k- tamamen ayr\u0131 kabul ediliyordu fakat o zamandan beri aralar\u0131ndaki ili\u015fki kuantum yer\u00e7ekimini anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131z i\u00e7in daha merkezi hale geldi. Karadeli\u011fin bu iki d\u0131\u015f b\u00f6lgesi b\u00fcy\u00fck bir miktarda kuantum dolan\u0131kl\u0131\u011f\u0131yla birbirine ba\u011fl\u0131 ve bir d\u0131\u015f b\u00f6lgeden di\u011ferine seyahat edememenin \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 mesajlar g\u00f6ndermek i\u00e7in dola\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 kullanamaman\u0131n \u2018holografik ikili\u2019 olarak oldu\u011fu anla\u015f\u0131labilir.<\/p>\n

\"\"
Kuantum sistemleri kuantum dolan\u0131kl\u0131\u011f\u0131 olarak bilinen bir \u00f6zellik nedeniyle par\u00e7ac\u0131klar uzak mesafelerde olsalar bile klasik olmayan bir korelasyon modelini sergiler. Holografik prensip bize baz\u0131 k\u00fctle\u00e7ekimsel olmayan kuantum durumlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek boyutlar\u0131n k\u00fctle\u00e7ekimsel durumlar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan alternatif tan\u0131mlar\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yler. Bu alternatif a\u00e7\u0131klama holografik ikili olarak bilinir. Bir kuantum bilgisayar\u0131n\u0131n iki yar\u0131s\u0131 aras\u0131nda holografik ikilinin iki d\u0131\u015f b\u00f6lge aras\u0131nda uzanan \u201cortaya \u00e7\u0131kan solucan deli\u011fi\u201d olarak bilinen y\u00fcksek d\u00fczeyde dola\u015fm\u0131\u015f kuantum durumu olu\u015fturdu. Daha sonra bu solucan deli\u011finden ge\u00e7en bir mesaj\u0131 sim\u00fcle ettiler.<\/figcaption><\/figure>\n

Sonras\u0131nda solucan delikleri ve dolan\u0131kl\u0131k aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 aras\u0131nda bir ad\u0131m ileri gidildi ve bir d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyi ile iki d\u0131\u015f b\u00f6lge etkile\u015fime girseydi ne olaca\u011f\u0131 tespit edildi. Bu etkile\u015fim bir d\u0131\u015f b\u00f6lgeden di\u011ferine mesaj g\u00f6ndermek i\u00e7in kullan\u0131labilirdi ve bunun zarif bir holografik ikiliye sahip olaca\u011f\u0131 g\u00f6sterildi. \u0130kili k\u00fctle\u00e7ekimsel a\u00e7\u0131klamada mesaj\u0131n bir d\u0131\u015f b\u00f6lgeden di\u011ferine ge\u00e7mesinin sebebi etkile\u015fimin solucan deli\u011fini a\u00e7an ve k\u0131saca seyahat edilebilir hale gelmesine neden olmas\u0131d\u0131r. Mesaj basit\u00e7e solucan deli\u011finden ge\u00e7er. Bu solucan deli\u011fi arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131ndan daha h\u0131zl\u0131 ileti\u015fim kurmaya izin vermez \u00e7\u00fcnk\u00fc solucan deli\u011fi sadece etkile\u015fimle a\u00e7\u0131l\u0131r ve iki d\u0131\u015f taraf\u0131 birbirine ba\u011flamak sadece solucan deli\u011fi i\u00e7erisinde hareket etmekten daha az zaman al\u0131r. Bu d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyinin modifiye edilmi\u015f sadece kuantum bilgisayarda g\u00f6sterilebilen versiyonu daha sonra yay\u0131nland\u0131. Kuantum bilgisayar\u0131n\u0131n iki yar\u0131s\u0131 aras\u0131ndaki belirli bir dolan\u0131kl\u0131k durumunu olu\u015fturmak i\u00e7in ilk ad\u0131m ortaya \u00e7\u0131kan solucan deli\u011fine ba\u011flanan iki d\u0131\u015f b\u00f6lgenin holografik ikilisi se\u00e7ildi. Ard\u0131ndan mesaj\u0131 bir tarafa yerle\u015ftirip, kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 bekleriz ve ard\u0131ndan iki taraf\u0131 hemence \u00e7iftli haline getiririz. K\u0131sa bir gecikmeden sonra mesaj di\u011fer tarafta \u00e7\u00f6z\u00fcl\u00fcr. Bu solucan deli\u011finde seyahat eden mesaj\u0131n ikili halidir. Bu sim\u00fclasyonu dokuz kuantum biti (k\u00fcbit) i\u00e7eren k\u00fc\u00e7\u00fck bir kuantum sisteminde yapabiliriz.<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc fakat t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi<\/strong>
\nSim\u00fclasyonda solucan deli\u011finde yolculuk yapan mesaj taraf\u0131ndan deneyimlenen \u2018yer\u00e7ekimi\u2019nin holografik tan\u0131mda ortaya \u00e7\u0131kan bir yer\u00e7ekimi oldu\u011funu ve bu y\u00fczden kuantum bilgisayar\u0131 D\u00fcnya\u2019ya demirleyen k\u00fctle\u00e7ekimsel kuvvetleriyle tamamen ilgisiz oldu\u011funu vurgulamal\u0131y\u0131z. Bunun anlam\u0131, \u00f6rne\u011fin, kuantum bilgisayar\u0131n karadelik taraf\u0131ndan yutulma riskinin olmad\u0131\u011f\u0131 anlam\u0131na gelir. Ayr\u0131ca, holografik yer\u00e7ekimi ikilisine herhangi bir at\u0131fta bulunmadan basit\u00e7e k\u00fctle\u00e7ekimsel olmayan kuantum mekani\u011finin normal kurallar\u0131n\u0131 kullanarak kuantum bilgisayar\u0131n\u0131n durumunun evrimini tahmin etmenin m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu vurguluyorlar. Ama holografik k\u00fctle\u00e7ekimsel tan\u0131m\u0131n\u0131n sundu\u011fu \u015fey kar\u0131\u015f\u0131k bir fenomen i\u00e7in basit bir a\u00e7\u0131klamad\u0131r. Yer\u00e7ekimi olmayan tan\u0131mlamada, di\u011fer tarafta \u015fifrelenmemi\u015f mesaj\u0131n ortaya \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 kuantum mekani\u011finin a\u00e7\u0131k bir \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcd\u00fcr ancak yine de biraz gizemlidir. S\u00fcrpriz, mesaj\u0131n bir \u015fekilde iletilmesi de\u011fil, \u015fifresiz olarak iletilmesidir. Bununla birlikte k\u00fctle\u00e7ekimsel tan\u0131mdan basit\u00e7e anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, mesaj di\u011fer tarafa \u015fifresiz ula\u015f\u0131yor \u00e7\u00fcnk\u00fc solucan deli\u011finden hareket ediyor. Bu protokol e\u011fer ba\u015far\u0131l\u0131 olursa, b\u00f6ylece en basit a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kan bir solucan deli\u011fi fikrini akl\u0131na getirdi\u011fi bir olguyu sergilemek i\u00e7in kuantum bilgisayar\u0131 kullanabilir.
\nHolografik ikilik \u00e7ok say\u0131da serbestlik derecesi i\u00e7eren sistemlerde en keskinidir, ancak son teknoloji kuantum bilgisayarlar\u0131 o kadar y\u00fcksek hata oranlar\u0131na sahiptir ki yaln\u0131zca az say\u0131da k\u00fcbiti sim\u00fcle edebilirler. Dokuz k\u00fcbitlik kuantum sistemi o kadar k\u00fc\u00e7\u00fck ki holografik solucan deli\u011fi \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcn\u00fcrl\u00fckl\u00fc. \u00dcstelik 9 k\u00fcbit klasik bir bilgisayarda kolayca sim\u00fcle edilebildi\u011finden bu deneyin sonu\u00e7lar\u0131 bize klasik bir hesaplamadan \u00f6\u011frenilemeyecek hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011fretemez ve bize kuantum yer\u00e7ekimi hakk\u0131nda yeni bir \u015fey \u00f6\u011fretemez. Bununla birlikte, bu deney daha fazla geli\u015fme i\u00e7in zemin haz\u0131rlayan bir ilke kan\u0131t\u0131d\u0131r. Kuantum bilgisayarlar\u0131n teknolojisi h\u0131zla ilerliyor ve di\u011fer laboratuvarlar halihaz\u0131rda bu yazarlar taraf\u0131ndan kullan\u0131lanlardan farkl\u0131 platformlarda holografik ge\u00e7i\u015f yap\u0131labilir solucan delikleri uygulamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ge\u00e7ti\u011fimiz on y\u0131l karadelikleri kuantum hesaplama ile birle\u015ftiren bir fikir patlamas\u0131na tan\u0131k oldu. Bunu g\u00f6rmek i\u00e7in, be\u015f y\u0131l \u00f6nceki orijinal d\u00fc\u015f\u00fcnce deneyine bakmal\u0131y\u0131z. Yazarlar protokollerini kuantum mekani\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnerek icat etseler de asl\u0131nda sadece kara deliklerden ilham al\u0131narak ke\u015ffedildi. Gelecekte, klasik y\u00f6ntemlerle analiz edilmesi \u00e7ok zor olan, ancak holografik ikili\u011fi analiz ve ke\u015fif i\u00e7in g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ara\u00e7 olarak kullanan kuantum ileti\u015fim tekniklerinin icat edilebilece\u011fini umuyoruz.<\/p>\n

<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Holografik prensip bu iki \u00fcnl\u00fc modern fizik teorilerini -kuantum mekani\u011fi ve genel g\u00f6relilik- nas\u0131l birle\u015ftirece\u011fimizi anlamam\u0131z\u0131 sa\u011flatacak bir yol g\u00f6sterici olmaya aday. Alternatif bir a\u00e7\u0131klama ikilik olarak biliniyor ve yer\u00e7ekimsel kar\u015f\u0131l\u0131klar\u0131na kar\u015f\u0131 daha az boyutlara sahip, 2 boyutlu bir y\u00fczeye yans\u0131t\u0131lan bir hologram\u0131n 3 boyutlu bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc g\u00f6stermesi gibi. Bir kuantum bilgisayar, ikili\u011fi solucan deli\u011fi […]<\/p>\n","protected":false},"author":3113,"featured_media":57085,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,26],"tags":[1533,2247,3501,2028],"class_list":["post-57081","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-kuantum","tag-kuantum-bilgisayar","tag-simulasyon","tag-solucan-deligi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57081","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/3113"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57081"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57081\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57085"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57081"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57081"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57081"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}