{"id":57188,"date":"2023-01-11T13:53:46","date_gmt":"2023-01-11T10:53:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=57188"},"modified":"2023-01-10T15:56:48","modified_gmt":"2023-01-10T12:56:48","slug":"yeni-bir-tur-kuantum-dolaniklik-turu-kesfedildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/01\/11\/yeni-bir-tur-kuantum-dolaniklik-turu-kesfedildi","title":{"rendered":"Yeni bir t\u00fcr kuantum dolan\u0131kl\u0131k t\u00fcr\u00fc ke\u015ffedildi"},"content":{"rendered":"

Par\u00e7ac\u0131k \u00e7iftleri bazen birbirleriyle o kadar ili\u015fkili hale gelirler ki birinin bilgisi olmadan \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayamazs\u0131n\u0131z. Daha da tuhaf\u0131, birinin durumunu de\u011fi\u015ftirmek an\u0131nda \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc de etkilemekte, di\u011fer par\u00e7ac\u0131k evrenin \u00f6b\u00fcr taraf\u0131nda dahi olsa. Kuantum dolan\u0131kl\u0131k ad\u0131 verilen bu olay, klasik fizi\u011fin hakim oldu\u011fu d\u00fcnyada ya\u015fayan bizlere imkans\u0131z gibi gelir, \u00f6yle ki Einstein bile bu kavram\u0131n ger\u00e7ek oldu\u011funa inanmam\u0131\u015ft\u0131r ve olay\u0131 “uzaklardaki gizemli olay (spooky action at a distance)” olarak tan\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131r. Fakat, onlarca y\u0131ld\u0131z yap\u0131lan y\u00fczlece deney dolan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 defalarca kan\u0131tlad\u0131 ve \u015fimdi fizik\u00e7iler bu olaydan faydalanarak kuantum bilgisayar a\u011flar\u0131 \u00fcretmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar.
\nGenellikle kuantum dolan\u0131kl\u0131k g\u00f6zlemleri, ayn\u0131 tipteki foton ve elektron \u00e7iftleriyle yap\u0131l\u0131r ancak \u015fimdi ilk kez BNL’de gen\u00e7 evrende varolmu\u015f ve alton atomlar\u0131na \u00e7arpm\u0131\u015f bir iyonla \u00e7arpmayan iyon dolan\u0131k hale getirildi.
\n\u0130vmelenen alt\u0131n iyonlar\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck foton bulutlar\u0131yla kapl\u0131d\u0131r. Fotonlar birbirleri ne yak\u0131n ge\u00e7i\u015f yapt\u0131klar\u0131 zaman bir foton \u00f6b\u00fcr\u00fcne ait i\u00e7 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcden haberdar olur. Bu durumun, daha \u00f6nce hi\u00e7 g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir t\u00fcr dolan\u0131kl\u0131k arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcld\u00fc.
\nFotonlar\u0131n atom \u00e7ekirde\u011findeki temel par\u00e7ac\u0131klarla etkile\u015fimi, sonu\u00e7ta pion ad\u0131 verilen par\u00e7ac\u0131klar\u0131 olu\u015fturan bir zincirleme taekime yarat\u0131r. Lise bilginizden hat\u0131rlayaca\u011f\u0131n\u0131z \u00fczere baz\u0131 par\u00e7ac\u0131klar dalga gibi de davranabilir. Bizim durumumuzda yarat\u0131lan iki pion birbirlerinin tersi \u00f6zellikleri sahip iki dalga \u015feklinde alg\u0131lay\u0131c\u0131lara ula\u015f\u0131r. Bu demek oluyor ki, etkile\u015fimleri s\u0131ras\u0131nda bu iki pion dolan\u0131k hale gelmi\u015f. E\u011fer dolan\u0131k olmam\u0131\u015f olsalard\u0131, alg\u0131lay\u0131c\u0131lara s\u00fcrekli birbirinin tersi sonu\u00e7lar gelmezdi, sonu\u00e7lar t\u00fcm\u00fcyle rastgele olurdu.<\/p>\n

\"\"
Yeni ke\u015ffedilen dolan\u0131kl\u0131k t\u00fcr\u00fcn\u00fcn nas\u0131l meydana geldi\u011fini anlatan \u015fema. Sar\u0131 halkalar Alt\u0131n atomlar\u0131, mavi ve mor \u00e7emberler de birbirlerinin ters \u00f6zelliklerine sahip pionlar. Alt\u0131n iyonlar\u0131ndaki dizilim sebebiyle \u00fcretilen z\u0131t pion \u00e7iftlerinden biri s\u00f6n\u00fcmlenirken, \u00f6b\u00fcr\u00fc alg\u0131lay\u0131c\u0131lara ula\u015f\u0131yor. Defalarca yap\u0131lan i\u015flemde s\u00fcrekli bu dizilim birbirlerinin z\u0131tt\u0131 \u015feklinde olmas\u0131, iyonlar\u0131n dolan\u0131k oldu\u011funu kan\u0131tl\u0131yor.<\/figcaption><\/figure>\n

Ortaya \u00e7\u0131kan par\u00e7ac\u0131klarda \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar birbirlerinin z\u0131tt\u0131 oldu\u011funu net bir \u015fekilde g\u00f6sterirken, aralar\u0131ndaki dalga etkile\u015fimleri dolan\u0131k olduklar\u0131n\u0131 da net bir \u015fekilde ortaya koyuyor. Ayr\u0131ca deneyin defalarca yap\u0131l\u0131p ayn\u0131 sonucu vermesi de cabas\u0131.
\nBu durumun kuantum fizi\u011fini anlay\u0131\u015f\u0131m\u0131zda \u00e7\u0131\u011f\u0131rlar a\u00e7aca\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fi yan\u0131s\u0131ra, Alt\u0131n iyonlar\u0131 arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla dolan\u0131k \u00e7iftler \u00fcretilmesinin gelecekte olas\u0131 m\u00fchendislik uygulamalar\u0131 da ger\u00e7ekle\u015febilir, \u00f6zellikle kuantum bilgisayarlar\u0131 alan\u0131nda ya\u015fanan son geli\u015fmeler \u00e7er\u00e7evesinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Par\u00e7ac\u0131k \u00e7iftleri bazen birbirleriyle o kadar ili\u015fkili hale gelirler ki birinin bilgisi olmadan \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klayamazs\u0131n\u0131z. Daha da tuhaf\u0131, birinin durumunu de\u011fi\u015ftirmek an\u0131nda \u00f6b\u00fcr\u00fcn\u00fc de etkilemekte, di\u011fer par\u00e7ac\u0131k evrenin \u00f6b\u00fcr taraf\u0131nda dahi olsa. Kuantum dolan\u0131kl\u0131k ad\u0131 verilen bu olay, klasik fizi\u011fin hakim oldu\u011fu d\u00fcnyada ya\u015fayan bizlere imkans\u0131z gibi gelir, \u00f6yle ki Einstein bile bu kavram\u0131n ger\u00e7ek […]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":57190,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,26],"tags":[3504,7617,3384],"class_list":["post-57188","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-fizik","tag-atom-cekirdegi","tag-dolaniklik","tag-kuantum-dolaniklik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t