Yeni yay\u0131mlanan bir Birle\u015fmi\u015f Milletler raporuna g\u00f6re, D\u00fcnya’n\u0131n koruyucu ozon tabakas\u0131, Antarktika \u00fczerinde olu\u015fmu\u015f deli\u011fi yakla\u015f\u0131k 43 y\u0131l i\u00e7inde tamamen kapatacak bir h\u0131zda yava\u015f ama fark edilir \u015fekilde iyile\u015fiyor.
\nD\u00f6rt y\u0131lda bir yap\u0131lan bir bilimsel ara\u015ft\u0131rma, d\u00fcnyadaki her \u00fclkenin atmosferdeki ozon tabakas\u0131na zarar veren kimyasallar\u0131n \u00fcretimini durdurmay\u0131 kabul etmesinden 35 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre sonra, iyile\u015fme s\u00fcrecinin halen devam etmekte oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Ozon tabakas\u0131, insanda \u00f6zellikle deri hastal\u0131klar\u0131, kanser, katarakt ve g\u0131da \u00fcr\u00fcnlerine hasar veren zararl\u0131 G\u00fcne\u015f radyasyonundan koruyor.
\nBilimsel \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fcc\u00fclerinden Paul Newman, “\u00dcst stratosferde ve ozon deli\u011finde her \u015feyin daha iyiye gitti\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz” dedi. Pazartesi g\u00fcn\u00fc ABD’nin Denver kentinde bulunan Amerikan Meteoroloji Derne\u011fi toplant\u0131s\u0131nda sunulan rapora g\u00f6re ilerleme yava\u015f. Raporda, atmosferdeki 30 km y\u00fcksekli\u011findeki k\u00fcresel ortalama ozon miktar\u0131n\u0131n, 2040’l\u0131 y\u0131llara kadar 1980 y\u0131l\u0131 seviyelerine geri d\u00f6nmeyece\u011fi belirtildi. Kuzey Kutbu’ndaysa 2045’e kadar normale d\u00f6n\u00fc\u015f m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6r\u00fcnm\u00fcyor.
\nRapora g\u00f6re, atmosfer katman\u0131nda dev bir yar\u0131k olu\u015fmu\u015f olan Antarktika ise, 2066 y\u0131l\u0131na kadar tam olarak onar\u0131lmayacak.
\nD\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131ndaki biliminsanlar\u0131 ve \u00e7evre savunucular\u0131, so\u011futucu ak\u0131\u015fkanlarda ve aerosollerde s\u0131kl\u0131kla kullan\u0131lan bir kimyasal s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131 yasaklayan Montreal Protokol\u00fc adl\u0131 1987 tarihli bir anla\u015fmadan do\u011fan ozon tabakas\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme \u00e7abalar\u0131n\u0131 uzun s\u00fcredir insanl\u0131k i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck ekolojik zaferlerden biri olarak nitelendirmekteler.
\n\u201cOzon eylemi, iklim eylemi i\u00e7in emsal te\u015fkil ediyor.” diyen D\u00fcnya Meteoroloji \u00d6rg\u00fct\u00fc Genel Sekreteri Profes\u00f6r Petteri Taalas, bas\u0131n a\u00e7\u0131klamas\u0131nda “Ozon yiyen kimyasallar\u0131 a\u015famal\u0131 olarak ortadan kald\u0131rmadaki ba\u015far\u0131m\u0131z, fosil yak\u0131tlardan uzakla\u015fmak, sera gazlar\u0131n\u0131 azaltmak ve b\u00f6ylece s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in – acilen – neler yap\u0131labilece\u011fini ve yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini bize g\u00f6steriyor” diye ekledi.<\/p>\n
\u0130yile\u015fme yava\u015f ama tutarl\u0131<\/strong> Yeni yay\u0131mlanan bir Birle\u015fmi\u015f Milletler raporuna g\u00f6re, D\u00fcnya’n\u0131n koruyucu ozon tabakas\u0131, Antarktika \u00fczerinde olu\u015fmu\u015f deli\u011fi yakla\u015f\u0131k 43 y\u0131l i\u00e7inde tamamen kapatacak bir h\u0131zda yava\u015f ama fark edilir \u015fekilde iyile\u015fiyor. D\u00f6rt y\u0131lda bir yap\u0131lan bir bilimsel ara\u015ft\u0131rma, d\u00fcnyadaki her \u00fclkenin atmosferdeki ozon tabakas\u0131na zarar veren kimyasallar\u0131n \u00fcretimini durdurmay\u0131 kabul etmesinden 35 y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre sonra, […]<\/p>\n","protected":false},"author":512,"featured_media":57221,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,217],"tags":[3041,1188],"class_list":["post-57220","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","tag-birlesmis-milletler","tag-ozon-tabakasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n\u0130yile\u015fme belirtileri d\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce de rapor edildi, ancak o zaman bu iyile\u015fme hafifti ve daha ba\u015flang\u0131\u00e7 niteli\u011findeydi. NASA’n\u0131n Goddard Uzay U\u00e7u\u015f Merkezi’nin y\u00f6neticilerinden Paul Newman, ozon tabakas\u0131n\u0131 kemiren iki ana kimyasal\u0131n atmosferde daha d\u00fc\u015f\u00fck seviyelerde oldu\u011funu s\u00f6yledi. Rapora g\u00f6re, klor seviyeleri 1993’te zirve yapt\u0131\u011f\u0131ndan bu yana y\u00fczde 11,5 d\u00fc\u015ft\u00fc ve ozon incelmesinde daha etkili olan ancak havadaki seviyeleri daha d\u00fc\u015f\u00fck olan brom, 1999’daki zirvesinden bu yana y\u00fczde 14,5 d\u00fc\u015ft\u00fc.
\nNewman, brom ve klor seviyelerinin “b\u00fcy\u00fcmenin durmas\u0131 ve d\u00fc\u015fmeye ba\u015flamas\u0131, Montreal Protokol\u00fc’n\u00fcn etkinli\u011finin ger\u00e7ek bir kan\u0131t\u0131d\u0131r” dedi.
\nBirle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 Direkt\u00f6r\u00fc Inger Andersen, Associated Press ajans\u0131na bu y\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131 bir a\u00e7\u0131klamada “Bu, her y\u0131l 2 milyon insan\u0131 cilt kanserinden kurtar\u0131yor” diyerek olay\u0131n vahametini a\u00e7\u0131klam\u0131\u015ft\u0131.
\nBirka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce, yasaklanm\u0131\u015f kimyasallardan biri olan kloroflorokarbon-11’in (CFC-11) atmosferi sal\u0131n\u0131m\u0131ndaki azalman\u0131n durdu\u011fu ve bir art\u0131\u015f\u0131n ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcld\u00fc. Newman, \u00c7in’in bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde hileli emisyonlar\u0131n tespit edildi\u011fini, ancak \u015fimdilerde bu durumun da azald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yledi.
\nHFC olarak adland\u0131r\u0131lan bu yasakl\u0131 kimyasallardan biri, birka\u00e7 y\u0131l \u00f6nce ozon tabakas\u0131na verece\u011fi zarardan \u00f6t\u00fcr\u00fc de\u011fil, \u0131s\u0131y\u0131 hapseden bir sera gaz\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yasakland\u0131. Yeni rapor, yasa\u011f\u0131n 0,3 ila 0,5 derece ek s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 \u00f6nleyece\u011fini g\u00f6steriyor.
\nRapor ayr\u0131ca, G\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131 yans\u0131tmak i\u00e7in atmosfere aerosoller koyarak gezegeni yapay olarak so\u011futma \u00e7abalar\u0131n\u0131n, Antarktika’daki ozon tabakas\u0131n\u0131 y\u00fczde 20’ye kadar inceltece\u011fi konusunda da uyar\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"