6 \u015eubat g\u00fcn\u00fc Mara\u015f merkezli olu\u015fan \u00e7ifte depremle T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fck bir felaket ya\u015fad\u0131. On binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131 yitirdik, y\u00fcz bini a\u015fk\u0131n yaral\u0131m\u0131z var ve Mara\u015f, Hatay, Ad\u0131yaman gibi kentler b\u00fcy\u00fck hasar ald\u0131. T\u00fcrkiye toplumu sadece deprem ile de\u011fil, deprem sonras\u0131 olu\u015fan tabloyla da derinden sars\u0131ld\u0131. Hepimiz bu travmadan nasibimizi ald\u0131k.
\nBir bilim dergisi \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Elbette Bilim ve Gelecek\u2019in bu say\u0131s\u0131nda bir deprem dosyas\u0131 haz\u0131rlamam\u0131z gerekiyordu. Bu biraz da kendini arazideki ger\u00e7eklerden \u00e7ekip \u00e7\u0131kar\u0131p, deyim yerindeyse uzaktan ve yukardan bak\u0131p, nesnel d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, baz\u0131 analizler yapmay\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri getirmeyi gerektirir. Ama a\u00e7\u0131k\u00e7a s\u00f6yleyeyim, \u00e7ok zorland\u0131k. Ayn\u0131 ekip 17 A\u011fustos 1999 Marmara depremi s\u0131ras\u0131nda Bilim ve \u00dctopya dergisini \u00e7\u0131kar\u0131yorduk. \u00d6zel say\u0131 haz\u0131rlam\u0131\u015ft\u0131k: \u015eu fay buradan ge\u00e7er, bu fay bu kadar deprem \u00fcretir, deprem \u00f6nceden bilinebilir mi, Marmara Denizi\u2019nin alt\u0131ndaki faylar nereden ge\u00e7er, y\u0131k\u0131lmayacak bina nas\u0131l yap\u0131l\u0131r, falan filan\u2026 T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6nde gelen bilim insanlar\u0131ndan yaz\u0131lar alm\u0131\u015f, s\u00f6yle\u015filer yapm\u0131\u015ft\u0131k.
\nAma bug\u00fcn bunlar\u0131n fazlaca bir \u00f6nemi yok. T\u00fcrkiye\u2019nin depremselli\u011fi \u00e7ok iyi biliniyor ve bunu bilimsel ayr\u0131nt\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda halk da biliyor. T\u00fcrkiye\u2019nin deprem \u00fclkesi oldu\u011fu biliniyor. Depreme dayan\u0131kl\u0131 binalar\u0131n nas\u0131l yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi de t\u00fcm ayr\u0131nt\u0131lar\u0131yla y\u00f6netmeliklerde, raporlarda yaz\u0131lm\u0131\u015f. Ama i\u015fte bu kadar bilgi birikimine kar\u015f\u0131n, on binlerce \u00f6l\u00fc, y\u00fcz bini a\u015fk\u0131n yaral\u0131, binlerce y\u0131k\u0131lm\u0131\u015f ev, neredeyse ortadan kalkm\u0131\u015f kentler\u2026
\nBu deprem bir anda T\u00fcrkiye\u2019nin sisteminin net bir foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekti. Art\u0131k fay hatlar\u0131n\u0131 ve yap\u0131-in\u015faat prensiplerini tart\u0131\u015fman\u0131n fazla bir anlam\u0131 yok. Elbette bunlar da tart\u0131\u015f\u0131lacak ama as\u0131l tart\u0131\u015fma jeoloji, jeofizik ve in\u015faat m\u00fchendisli\u011fi alan\u0131nda de\u011fildir. T\u00fcrkiye\u2019nin iktidar\u0131, rejimi, devleti ve d\u00fczeni tart\u0131\u015fma konusudur. Hesap vermesi gerekenler de net bir bi\u00e7imde bellidir.
\nB\u00fcy\u00fck toplumsal hareketler gibi b\u00fcy\u00fck do\u011fal afetler de bir toplumun ve o toplumun y\u00f6netim bi\u00e7iminin \u00e7ok net bir foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7eker. Hatta do\u011fal afetler, insan iradesinden ba\u011f\u0131ms\u0131z ve \u00f6nlenemez olduklar\u0131 i\u00e7in, daha net g\u00f6stergelerdir. Olu\u015fan tabloya ve verilen tepkilere bakar\u0131z, nas\u0131l y\u00f6netildi\u011fimizi ve ne oldu\u011fumuzu anlar\u0131z, hem de \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde. \u0130\u015fte 6 \u015eubat g\u00fcn\u00fc ya\u015fanan \u00e7ifte deprem bir anda T\u00fcrkiye\u2019nin iktidar\u0131n\u0131n ve sisteminin net bir foto\u011fraf\u0131n\u0131 \u00e7ekti.
\nDolay\u0131s\u0131yla elinizdeki say\u0131da haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z deprem dosyas\u0131, daha \u00e7ok olu\u015fan y\u0131k\u0131m\u0131n sosyolojik ve siyasal y\u00f6nlerine yo\u011funla\u015f\u0131yor. B\u00f6yle de olmak zorunda. \u00dclkeyi 21 y\u0131ld\u0131r y\u00f6neten AKP iktidar\u0131 hesap vermek zorunda. Bu talebin gerek\u00e7elerini olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.
\n\u00d6te yandan \u201cBilim, kamuculuk, toplumculuk\u201d ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda toplayabilece\u011fimiz baz\u0131 perspektifler geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6zetle:<\/p>\n
– Deprem bir do\u011fa olay\u0131d\u0131r. Takdir-i ilahi de\u011fildir.<\/p>\n
– Depremlerin y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 kader de\u011fildir. Bilimsel y\u00f6ntemlerle azalt\u0131labilir.<\/p>\n
– T\u00fcrkiye bir deprem \u00fclkesidir. Sistem bu \u00e7\u0131plak ger\u00e7e\u011fe uygun olarak olu\u015fturulmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n
– Depreme dayan\u0131kl\u0131 (en az\u0131ndan can kayb\u0131 yaratmayacak) binalar yap\u0131labilir.<\/p>\n
– Depreme haz\u0131rl\u0131k kamusal bir meseledir; piyasa ko\u015fullar\u0131na terkedilemez.<\/p>\n
– Devletin \u00f6rg\u00fctlenmesi yetmez; toplum da deprem tehlikesine g\u00f6re \u00f6rg\u00fctlenmelidir.<\/p>\n
B\u00fcy\u00fck bir ac\u0131 ya\u015f\u0131yoruz. Ama \u00f6fkemiz, ac\u0131m\u0131zdan b\u00fcy\u00fckt\u00fcr.<\/p>\n
Dostlukla kal\u0131n\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
6 \u015eubat g\u00fcn\u00fc Mara\u015f merkezli olu\u015fan \u00e7ifte depremle T\u00fcrkiye b\u00fcy\u00fck bir felaket ya\u015fad\u0131. On binlerce insan\u0131m\u0131z\u0131 yitirdik, y\u00fcz bini a\u015fk\u0131n yaral\u0131m\u0131z var ve Mara\u015f, Hatay, Ad\u0131yaman gibi kentler b\u00fcy\u00fck hasar ald\u0131. T\u00fcrkiye toplumu sadece deprem ile de\u011fil, deprem sonras\u0131 olu\u015fan tabloyla da derinden sars\u0131ld\u0131. Hepimiz bu travmadan nasibimizi ald\u0131k. Bir bilim dergisi \u00e7\u0131kar\u0131yoruz. Elbette Bilim […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":57598,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8838,509,38,510],"tags":[666,8841,8839],"class_list":["post-57597","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-227-sayi","category-aydokumu","category-dergi-sayilari","category-surekli-bolumler","tag-bilim-ve-gelecek","tag-bilim-ve-gelecek-227","tag-bilim-ve-gelecek-mart-2023"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t