{"id":57742,"date":"2023-03-02T00:00:20","date_gmt":"2023-03-01T21:00:20","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=57742"},"modified":"2023-03-01T16:20:26","modified_gmt":"2023-03-01T13:20:26","slug":"57742","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/03\/02\/57742","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 Raf\u0131"},"content":{"rendered":"

\u0130dea Nedir?
\n<\/strong>Nayla Farouki, \u00c7ev. Atakan Alt\u0131n\u00f6rs, Bilge K\u00fclt\u00fcr Sanat, 2023, 120 s.
\n<\/strong>Terimin en yayg\u0131n anlam\u0131nda bir \u201cfikir\u201d akla geldi\u011finde, insan akl\u0131n\u0131 \u00e2deta \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla ve \u015fiddetiyle ayd\u0131nlat\u0131r. Bu imge bir hayli eskidir: Evvelce Platon \u0131\u015f\u0131k ile bilgi, yani d\u00fc\u015f\u00fcnce, idea aras\u0131nda bir ili\u015fki kurmu\u015ftur. Bu ili\u015fkilendirme h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131l\u0131r. Karikat\u00fcrlerde fikir \u00e7o\u011fu kez yan\u0131veren bir ampulle resmedilir. I\u015f\u0131kla kurulan analoji makuld\u00fcr ve derinli\u011fi vard\u0131r. Platon bu analojiyi \u00e7ok ilerilere g\u00f6t\u00fcrm\u00fc\u015ft\u00fcr. \u0130dea mefhumu problemler ortaya koyar: \u0130dea nedir? Nereden gelir? Neye yarar? \u0130dea hakk\u0131nda s\u00f6k\u00fcn etmesi durdurulamayan sorular felsefe tarihinde art arda gelir ve her felsefe ak\u0131m\u0131nda i\u015fin i\u00e7ine d\u00e2hil olur. \u0130dea, uzayda ve zamanda tahsis edilmi\u015f bir yere oturtulamaz. \u0130dea bilhassa da kendi kendime bir\u00e7ok soru sormama neden olur: \u0130dea, n\u00f6ronlar\u0131m\u0131n etkile\u015fiminin bir \u00fcr\u00fcn\u00fc m\u00fcd\u00fcr? Bana ba\u015fka bir yerden mi gelir? \u0130dealar\u0131m\u0131n efendisi miyim, yoksa onlar m\u0131 beni oldu\u011fum \u015fey yapar? Filozoflar\u0131n her biri, bu sorular\u0131n hepsine, kendisine has cevaplar bulmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Felsefeyle ha\u015f\u0131r ne\u015fir olan herkesin belki de en s\u0131k kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 terimdir idea. Bat\u0131 metafizi\u011finin onsuz d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyece\u011fi idea nedir peki? Bu sorunun cevab\u0131n\u0131 bulmaya kalk\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131z anda, felsef\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcncenin karakteristik \u00f6zelli\u011fi bir kez daha kendisini g\u00f6sterir: \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u201d, \u201cadalet\u201d, \u201cdo\u011fruluk\u201d ve felsefenin di\u011fer t\u00fcm merkez\u00ee kavramlar\u0131 gibi \u201cidea\u201d konusunda da filozoflar\u0131n kavray\u0131\u015flar\u0131 aras\u0131nda farkl\u0131l\u0131klar vard\u0131r. \u0130\u015fte bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Platon\u2019dan Popper\u2019a kadar belli ba\u015fl\u0131 filozoflar\u0131n idea kavray\u0131\u015flar\u0131 rahat okunan bir \u00fcslupla tetkik ediliyor. L\u00fcbnan k\u00f6kenli Frans\u0131z felsefeci ve bilim tarih\u00e7isi Nayla Farouki bu kitab\u0131yla idealar meselesine giri\u015f i\u00e7in kullan\u0131\u015fl\u0131 bir yol haritas\u0131 sunuyor.<\/p>\n

G\u00fczel Matematik
\n<\/strong>Martin Erickson, Doruk Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 300 s.
\n<\/strong>Matematik fikirlerinin, zaman\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmaya hevesi olan herkes i\u00e7in estetik \u00e7ekicili\u011fi vard\u0131r. Matematik konular\u0131 s\u00f6zc\u00fckler, g\u00f6rseller, form\u00fcller, teoremler, kan\u0131tlar, \u00e7\u00f6z\u00fcmler ve \u00e7\u00f6z\u00fclmemi\u015f problemler olarak sunuluyor. Okuyucular, karma\u015f\u0131k say\u0131lardan aritmetik dizilere, Alcuin dizilerinden Zeta i\u015flevine, hiperk\u00fcplerden sonsuzun karesine ilgin\u00e7 pek \u00e7ok matematik konusunu ke\u015ffedecekler. Peki bu kitab\u0131 kimler okumal\u0131? \u00a0T\u00fcm matematik ilgilileri kitapta yeni \u015feyler bulabilir. Lise ve \u00fcniversite \u00f6\u011frencileri matematik konular\u0131nda ilerlemek i\u00e7in motivasyon bulacaklard\u0131r. Matematik\u00e7iler di\u011ferlerinin yan\u0131nda matematik g\u00fczelli\u011finin taze \u00f6rneklerini bulacaklard\u0131r.<\/p>\n

Toplumsal S\u0131\u00e7rama – Bizi Biz Yapan ve Mutlu Eden \u015eeylerin Yeni Evrimsel Bilimi
\n<\/strong>William Von Hippel, Fol Kitap, 2023, 304 s.
\n<\/strong>\u0130nsan bir \u00e7eli\u015fkiler yuma\u011f\u0131d\u0131r: Hedeflerine ula\u015fmak i\u00e7in canla ba\u015fla \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar ama \u00e7abalar\u0131n\u0131n meyvesini verdi\u011finde mutluluklar\u0131 k\u0131sa s\u00fcrer. Dostlar\u0131n\u0131n hayatta ba\u015far\u0131l\u0131 olmalar\u0131n\u0131 isterler ama \u00e7ok ba\u015far\u0131l\u0131 olduklar\u0131nda onlar\u0131 k\u0131skan\u0131rlar. Yalan s\u00f6ylemeyi k\u00f6t\u00fcler, yalanc\u0131y\u0131 ay\u0131plarlar ama ne kendisine ne de ba\u015fkalar\u0131na yalan s\u00f6ylemekten \u00e7ekinmezler. Bu tutars\u0131zl\u0131klara bak\u0131nca, insanl\u0131\u011f\u0131n bug\u00fcnlere gelebilmi\u015f olmas\u0131 bir mucize gibi g\u00f6r\u00fcnebilir. Oysa yap\u0131lan son bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar bu \u00e7eli\u015fkilerin insanl\u0131\u011f\u0131n evriminde hayati bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Uzak atalar\u0131n\u0131n a\u011fa\u00e7lardan d\u00fczl\u00fcklere inmek zorunda kald\u0131klar\u0131nda zihinlerinin \u00e7al\u0131\u015fma \u015fekli de sonsuza dek de\u011fi\u015fti. Ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcncelerini tahmin etmeyi, yar\u0131nlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve yalan s\u00f6ylemeyi de \u00f6\u011frendiler. Bu gezegendeki yerlerini sonsuza dek de\u011fi\u015ftirecek tamamen yeni bir zek\u00e2 t\u00fcr\u00fc yaratarak, fiziksel beceri yerine ekip \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na ve toplumsall\u0131\u011fa \u00f6ncelik verdiler. Tan\u0131nm\u0131\u015f sosyal psikolog William von Hippel, bu kitapta, uzak ge\u00e7mi\u015fte insan evrimine y\u00f6n vermi\u015f olaylar\u0131n bug\u00fcnk\u00fc hayatlar\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini a\u00e7\u0131klamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. \u0130nsanlar\u0131n kendi yalanlar\u0131na neden inand\u0131\u011f\u0131n\u0131, neden mutluluk pe\u015finde ko\u015ftu\u011funu, \u015f\u00f6hret ve servetin neden mutluluk kadar mutsuzluk da getirdi\u011fini izah etmeye \u00e7abal\u0131yor.<\/p>\n

Ak\u0131ll\u0131 Tasar\u0131m\u0131n Ele\u015ftirisi – Antik \u00c7a\u011flardan G\u00fcn\u00fcm\u00fcze Yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011fa Kar\u015f\u0131 Materyalizm
\n<\/strong>Brett Clark, Kalkedon, 2023, 230 s.
\n<\/strong>H\u00fcmanist bir bilimin daha da ilerlemesi, zorunlu olarak devrimci bir projedir. Ayn\u0131 zamanda ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m, ge\u00e7mi\u015f kazan\u0131mlara y\u00f6neltilmi\u015f gerici bir hareket olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Thomas Henry Huxley\u2019in Origin of Species\u2019in (T\u00fcrlerin K\u00f6keni) yay\u0131nlanmas\u0131ndan k\u0131sa bir s\u00fcre sonra muzaffer bir \u015fekilde yazd\u0131\u011f\u0131 gibi, \u201cS\u00f6n\u00fck teologlar, Herk\u00fcl’\u00fcn yan\u0131ndaki bo\u011fulmu\u015f y\u0131lanlar gibi t\u00fcm bilimlerin be\u015fi\u011fi hakk\u0131nda yalan s\u00f6ylerler ve tarih, bilim ve dogmatizm ne zaman adil bir \u015fekilde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelse, dogmatizmin arenadan \u00e7ekilmek zorunda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydetmi\u015ftir: yok olmasa da ezilmi\u015f ve kanayarak, \u00f6lmese de darbe alarak.” Ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m bu anlamda bilime y\u00f6nelik bir kar\u015f\u0131 devrimdir. \u0130ntikam amac\u0131yla son dirili\u015finde, ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m bi\u00e7imindeki yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131k, devlet okullar\u0131nda ve di\u011fer kurumlarda materyalizme kar\u015f\u0131 zafer kazanmaktan \u00e7ok, onu \u00e7arm\u0131ha germeyi ama\u00e7l\u0131yor. Ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m savunucular\u0131, tasar\u0131m arg\u00fcman\u0131n\u0131, sorunu Darwin’e de\u011fil antik \u00e7a\u011fdaki Epik\u00fcr\u2019e dayand\u0131ran, materyalizme kar\u015f\u0131 daha b\u00fcy\u00fck bir ha\u00e7l\u0131 seferinin sadece par\u00e7as\u0131 olarak g\u00f6r\u00fcyorlar. Epik\u00fcr, materyalizmin arketipi ve yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n en b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015fman\u0131 olarak kabul ediliyor. Dolay\u0131s\u0131yla Darwin’in \u00e7\u00fcr\u00fct\u00fclmesi gerekli g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ama \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck bir engizisyonda nihai ya da yeterli hedef bu de\u011fil. Ger\u00e7ekten de ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m ele\u015ftirmenleri ele\u015ftirilerine bir t\u00fcr Deccal olarak kabul ettikleri Epik\u00fcr\u2019den ba\u015flay\u0131p, modern zamanlar\u0131n \u015feytani \u00fc\u00e7l\u00fcs\u00fc Darwin, Marx ve Freud\u2019a kadar uzanarak materyalist gelene\u011fin tamam\u0131n\u0131 d\u00e2hil eder. Bu k\u0131sa kitaptaki ama\u00e7, ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m\u0131n (yarat\u0131l\u0131\u015f\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n) 2.500 y\u0131ll\u0131k materyalist ele\u015ftirisinin (ki bu ele\u015ftirinin i\u00e7inden modern bilimsel d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r) k\u0131sa bir a\u00e7\u0131klamas\u0131n\u0131 sunarak ayn\u0131 tart\u0131\u015fmaya kar\u015f\u0131t bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131yla bakmak. Bat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindeki bu bin y\u0131ll\u0131k tart\u0131\u015fma, do\u011fa bilimleri kadar sosyal bilimleri, din kadar felsefeyi ve kilise kadar devleti (siyaseti) de ilgilendirdi\u011fi i\u00e7in incelenmektedir. Ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m hareketine yan\u0131t vermeye y\u00f6nelik \u00e7ok say\u0131da yeni giri\u015fim, bilim ve din aras\u0131nda yapay bir bar\u0131\u015f olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131. Yine de ak\u0131ll\u0131 tasar\u0131m hareketi taraf\u0131ndan \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lan, din ve bilim aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fman\u0131n, g\u00fcn\u00fcm\u00fcz toplumunda a\u015f\u0131lamaz oldu\u011funu ileri s\u00fcr\u00fcyoruz. Dinsel yabanc\u0131la\u015fma, yani d\u00fcnyaya yabanc\u0131la\u015fma, insani yabanc\u0131la\u015fman\u0131n bir yans\u0131mas\u0131d\u0131r, t\u0131pk\u0131 yaln\u0131zca bir tahakk\u00fcm arac\u0131 olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde bilimin yabanc\u0131la\u015fmas\u0131 gibi. \u0130kisi de mevcut iktidar yap\u0131s\u0131 i\u00e7in e\u015fit derecede gereklidir. Bu ikili yabanc\u0131la\u015fmay\u0131 a\u015fman\u0131n tek yolu, toplumsal yollarla, daha geni\u015f bir materyalizm-h\u00fcmanizm yaratmakt\u0131r; bu materyalizm-h\u00fcmanizmin ilk \u00f6nko\u015fulu do\u011fayla s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ili\u015fki, yani ya\u015fayan bir nat\u00fcralizm olacakt\u0131r. Ancak bunu ba\u015farmak i\u00e7in d\u00fcnyayla ili\u015fkimizi de\u011fi\u015ftirerek onu dostumuz yapmam\u0131z gerekecektir.<\/p>\n

G\u0131dan\u0131n Politik Ekolojisi
\n<\/strong>Kolektif, Metis, 2023, 216 s.
\n<\/strong>Kapsay\u0131c\u0131 ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fc g\u0131da politikalar\u0131 nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r? Farkl\u0131 kavramsal ve politik \u00e7er\u00e7eveler kimler taraf\u0131ndan hangi politik arka planlardan beslenerek hangi tarihsel ba\u011flamda geli\u015ftiriliyor? Bu farkl\u0131 yakla\u015f\u0131mlar egemen g\u0131da sistemini nas\u0131l sorunsalla\u015ft\u0131r\u0131yor? Bu yakla\u015f\u0131mlar\u0131n g\u0131da sisteminin gelece\u011fine dair g\u00f6r\u00fc\u015fleri ve \u00f6nerdikleri yol haritalar\u0131 neler? G\u0131da sistemindeki sorunlar\u0131 ve daha adil ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir g\u0131da politikalar\u0131na nas\u0131l ula\u015f\u0131labilece\u011fini irdelemeyi ama\u00e7layan kitab\u0131m\u0131z g\u0131da konusunu politik ekolojiden toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fine, sa\u011fl\u0131ktan beslenmenin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fine, agroekolojiden teknolojik geli\u015fmelere \u00e7e\u015fitli boyutlar\u0131yla ele al\u0131yor. D\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de g\u0131da sisteminin yap\u0131s\u0131 ve i\u015fleyi\u015fi ile bunlardan do\u011fan ekonomik, sosyal ve ekolojik sorunlar\u0131n, m\u00fccadelelerin ve \u00e7\u00f6z\u00fcm aray\u0131\u015flar\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131labildi\u011fi bir zemin sunmay\u0131 hedefliyor.
\nSa\u011fl\u0131kl\u0131, adil, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir ve krizlere diren\u00e7li bir g\u0131da sistemine ula\u015fman\u0131n yolu, g\u0131dan\u0131n bir hak olarak ele al\u0131nmas\u0131ndan ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131daya eri\u015fim hakk\u0131n\u0131n insan haklar\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde kabul edilmesinden ge\u00e7iyor. \u00c7ift\u00e7i \u00f6rg\u00fctlenmelerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, \u00e7ift\u00e7iler aras\u0131 g\u0131da a\u011flar\u0131n\u0131n geni\u015fletilmesi, \u00e7ift\u00e7i bilgisinin merkeze al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 agroekolojik uygulamalar\u0131n benimsenmesi ve ayn\u0131 zamanda teknolojik yeniliklere a\u00e7\u0131k olunmas\u0131 yeni bir g\u0131da sistemine ge\u00e7i\u015fin \u00f6n \u015fartlar\u0131. Bu t\u00fcr bir d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm, d\u00fc\u015f\u00fck emisyonlu ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine diren\u00e7li bir g\u0131da sistemini desteklerken, ekonomik ve sosyal a\u00e7\u0131dan da ge\u00e7im kaynaklar\u0131n\u0131n ve yerel k\u00fclt\u00fcrlerin korundu\u011fu sa\u011fl\u0131kl\u0131 g\u0131da \u00fcretimlerini sa\u011flayabilir.<\/p>\n

T\u00fcketici Hayat
\n<\/strong>Zygmunt Bauman, Tellekt, 2023, 184 s.
\n<\/strong>Ak\u0131\u015fkan modernitenin gelmesiyle birlikte, \u00fcreticiler toplumu t\u00fcketiciler toplumuna d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu yeni t\u00fcketim toplumunda, bireyler ayn\u0131 anda hem metalar\u0131n te\u015fvik\u00e7isi hem de te\u015fvik ettikleri metalar haline gelmi\u015flerdir. Bunlar hem mal hem pazarlamac\u0131, hem \u00fcr\u00fcn hem seyyar sat\u0131c\u0131d\u0131r. Hepsi, geleneksel olarak pazar terimiyle tan\u0131mlanan ayn\u0131 sosyal alanda ya\u015farlar. G\u00f6z diktikleri sosyal \u00f6d\u00fclleri elde etmek i\u00e7in ge\u00e7meleri gereken s\u0131nav, kendilerini dikkatleri \u00fczerlerine \u00e7ekebilecek \u00fcr\u00fcnler olarak yeniden bi\u00e7imlendirmelerini gerektirir. T\u00fcketicilerin metalara bu incelikli ve yayg\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc, t\u00fcketici toplumunun en \u00f6nemli \u00f6zelli\u011fidir. \u015eu anda i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcketiciler toplumunun gizli ger\u00e7e\u011fi, en derin ve en s\u0131k\u0131 korunan s\u0131rr\u0131d\u0131r. Zygmunt Bauman, T\u00fcketici Hayat\u2019ta t\u00fcketimci tutum ve davran\u0131\u015f kal\u0131plar\u0131n\u0131n sosyal ya\u015fam siyaseti ve demokrasi, toplumsal b\u00f6l\u00fcnmeler ve tabakala\u015fma, topluluklar ve ortakl\u0131klar, kimlik in\u015fas\u0131, bilginin \u00fcretimi ve kullan\u0131m\u0131 ve de\u011fer tercihlerinin g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015fte ba\u011flant\u0131s\u0131z \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleri \u00fczerindeki etkisini inceliyor.<\/p>\n

S\u00fcrekli G\u00f6\u00e7 Kente Uyum Kimlik ve Din – Zeytinburnu Afganistan \u00d6zbekleri
\n<\/strong>Ensar G\u00f6\u00e7mez, \u00c7izgi Kitabevi, 2023.
\n<\/strong>Bu kitap; g\u00f6\u00e7, g\u00f6\u00e7men, m\u00fclteci vb. olgular\u0131n ulusal s\u0131n\u0131rlar\u0131 a\u015f\u0131p k\u00fcresel bir kriz haline d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc y\u0131llarda kaleme al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Gerek ulusal gerekse uluslararas\u0131 literat\u00fcrde g\u00f6\u00e7 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda d\u0131\u015f g\u00f6\u00e7 ve i\u00e7 g\u00f6\u00e7 iki ayr\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma alan\u0131 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130\u00e7 g\u00f6\u00e7 ara\u015ft\u0131rmalar\u0131, yo\u011fun olarak b\u00f6lgesel n\u00fcfus de\u011fi\u015fimi \u00e7er\u00e7evesinde, yabanc\u0131 g\u00f6\u00e7menlerin veya etnik az\u0131nl\u0131klar\u0131n \u00fclke i\u00e7i hareketlilikleri \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00fclmektedir. Fakat ara\u015ft\u0131rmalar bu g\u00f6\u00e7e \u00f6nderlik eden uluslararas\u0131 g\u00f6\u00e7le neredeyse hi\u00e7 ili\u015fkilendirilmemektedir. Halbuki b\u00fcy\u00fck \u015fehirlerdeki bask\u0131y\u0131 azaltmak ad\u0131na g\u00f6\u00e7menlerin \u00fclkeye geldiklerinde \u00e7evre (daha k\u0131rsal ve k\u00fc\u00e7\u00fck) b\u00f6lgelere da\u011f\u0131t\u0131lmalar\u0131, akabinde daha metropol b\u00f6lgelere \u00fclke i\u00e7i ikinci kez g\u00f6\u00e7 etmeleriyle sonu\u00e7lanmaktad\u0131r. 1979 y\u0131l\u0131nda Rusya’n\u0131n Afganistan’\u0131 i\u015fgali nedeniyle Afganistan T\u00fcrklerinden olan \u00d6zbekler, 1982 y\u0131l\u0131nda zorunlu, kitlesel, ulusa\u015f\u0131r\u0131 g\u00f6\u00e7le getirilerek Hatay’da (Ovakent) isk\u00e2n edilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu ayn\u0131 ku\u015fak g\u00f6\u00e7men grubun bir k\u0131sm\u0131 \u00f6zellikle 1990’lar\u0131n ikinci yar\u0131s\u0131ndan itibaren buradan Zeytinburnu’na farkl\u0131 zamanlarda g\u00f6n\u00fcll\u00fc, bireysel, ekonomik ama\u00e7l\u0131 k\u0131rdan kente g\u00f6\u00e7 etmi\u015flerdir. B\u00f6ylece ikinci bir g\u00f6\u00e7 ile birinci g\u00f6\u00e7 edilen yer ana vatan rol\u00fcn\u00fc \u00fcstlenmi\u015f, ilk g\u00f6\u00e7 edilen yer s\u0131la olmu\u015ftur. Zeytinburnu’ndaki g\u00f6\u00e7men \u00d6zbekler, bir yandan g\u00f6\u00e7 \u00f6ncesi do\u011fup b\u00fcy\u00fcd\u00fckleri \u00fclkenin\/yerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc di\u011fer yandan da isk\u00e2n edildikleri yerin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc ve dahi kentin k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fc kimi zaman par\u00e7alar halinde ayr\u0131 ayr\u0131 kimi zaman ise harmanlayarak ya\u015famaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Kitapta Zeytinburnu’ndaki Afganistan \u00d6zbeklerinin kente uyum s\u00fcre\u00e7leri (k\u00fclt\u00fcrle\u015fmeleri), kent ya\u015fam\u0131nda kimliklerini nas\u0131l in\u015fa ettikleri, dini ya\u015fam ve pratikleri, dindarl\u0131k alg\u0131lar\u0131 ve en nihayetinde kente g\u00f6\u00e7\u00fcn ya\u015fam tarzlar\u0131ndaki etkileri irdelenmektedir. Ara\u015ft\u0131rmaya konu olan g\u00f6\u00e7men \u00d6zbeklerin hem ulusa\u015f\u0131r\u0131, zorunlu, kitlesel hem de bireysel, g\u00f6n\u00fcll\u00fc, ekonomik sebeplerden k\u0131rdan kente i\u00e7 g\u00f6\u00e7 etmeleri nedeniyle, bu \u00e7al\u0131\u015fma odakland\u0131\u011f\u0131 g\u00f6\u00e7men grubu a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fclkemizde ilk, d\u00fcnyada da (tespit edilebildi\u011fi kadar\u0131yla) say\u0131l\u0131 ara\u015ft\u0131rmalardan biri olma iddias\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

Kitle \u0130leti\u015fiminin Soya\u011fac\u0131
\n<\/strong>Hayati T\u00fcfek\u00e7io\u011flu, Do\u011fu Kitabevi, 2023.
\n<\/strong>Bu kitaptaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n tamam\u0131 ileti\u015fim sosyolojisi ile ilgilidir. Tezlerden olu\u015fan kitap b\u00f6l\u00fcmleri ise tezlerin haz\u0131rlanma tarihlerinin tersine olan bir kronolojik s\u0131ra i\u00e7inde verilmi\u015ftir. \u00c7al\u0131\u015fmalar ba\u011flamlar\u0131yla birlikte birbirini tamamlayan \u00f6zellikler g\u00f6stermekte ve bu s\u0131ralamayla b\u00fct\u00fcnl\u00fck kazanmaktad\u0131r. Bu b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn kitle ileti\u015fiminin soya\u011fac\u0131na \u0131\u015f\u0131k tutacak bir \u00f6zellik g\u00f6sterdi\u011fi ifade edilebilir. Dolay\u0131s\u0131yla kitab\u0131n ad\u0131n\u0131n\u00a0Kitle \u0130leti\u015fiminin Soya\u011fac\u0131: \u0130leti\u015fim Sosyolojisi Tezleri\u00a0olmas\u0131 uygun g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Kitapta yer alan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n hepsi tarihsel \u00e7al\u0131\u015fmalard\u0131r ama bir tarih \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fildir.\u00a0 Kitle ileti\u015fiminin sosyolojik boyutu toplumlar\u0131n olu\u015fumu a\u015famas\u0131ndan ba\u015flan\u0131larak Baykan Sezer\u2019e ait bir teori ekseninde ele al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ya\u015fam\u0131 \u00dcretmek: B\u00fct\u00fcnc\u00fcl Bir Feminist Teoriye Do\u011fru
\n<\/strong>Melda Yaman, Dipnot Kitap, 2023, 344 s.
\n<\/strong>B\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir teori \u00e7er\u00e7evesinde toplumsal yeniden \u00fcretim anlay\u0131\u015f\u0131, mevcut krizi sadece ekonomik terimlerle de\u011fil toplumun t\u00fcm boyutlar\u0131yla yeniden \u00fcretiminin genel bir krizi olarak anlamam\u0131z\u0131 sa\u011fl\u0131yor. Bug\u00fcn, toplumsal yeniden \u00fcretimin birer par\u00e7as\u0131 olan ucuz ve do\u011fal g\u0131da, kar\u015f\u0131lanabilir ve uygun kiral\u0131k ev, kamusal kre\u015f ve ya\u015fl\u0131 bak\u0131m kurumlar\u0131, \u00fccretsiz sa\u011fl\u0131k ve e\u011fitim hizmeti, hijyenik ped ve \u00e7ocuk bezi vb. talepler, feminist talepler olarak \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor. Gelgelelim, bu talepler s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin de birer par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor. Feminist hareketle s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesini bulu\u015fturan bu taleplerle, toplumsal yeniden \u00fcretim i\u00e7in verilen m\u00fccadele, sermayeye kar\u015f\u0131 bir m\u00fccadele halini al\u0131yor. Melda Yaman, elinizdeki kitapta genel olarak kad\u0131n eme\u011fi ve toplumsal yeniden \u00fcretim perspektifini i\u015fliyor, \u00f6zel olarak da Marksizm ile feminizm ili\u015fkisine odaklan\u0131yor. Marksizmin teorik kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 ataerki teorisine i\u00e7ererek, feminizmle Marksizm aras\u0131ndaki yar\u0131\u011f\u0131 kapatmaya y\u00f6nelik bir ad\u0131m daha at\u0131yor. Bununla birlikte, Marx\u2019\u0131n teorisinin feminist arg\u00fcmanlarla, kapitalizm analizinin ataerkinin analiziyle birle\u015ftirilmesi gerekti\u011fini hat\u0131rlat\u0131yor. Kad\u0131nlar\u0131n kurtulu\u015funun, sermayenin yan\u0131 s\u0131ra ataerkine kar\u015f\u0131 verilecek b\u00fct\u00fcnc\u00fcl bir m\u00fccadeleyle olanakl\u0131 oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u0130dea Nedir? Nayla Farouki, \u00c7ev. Atakan Alt\u0131n\u00f6rs, Bilge K\u00fclt\u00fcr Sanat, 2023, 120 s. Terimin en yayg\u0131n anlam\u0131nda bir \u201cfikir\u201d akla geldi\u011finde, insan akl\u0131n\u0131 \u00e2deta \u0131\u015f\u0131k h\u0131z\u0131yla ve \u015fiddetiyle ayd\u0131nlat\u0131r. Bu imge bir hayli eskidir: Evvelce Platon \u0131\u015f\u0131k ile bilgi, yani d\u00fc\u015f\u00fcnce, idea aras\u0131nda bir ili\u015fki kurmu\u015ftur. Bu ili\u015fkilendirme h\u00e2l\u00e2 kullan\u0131l\u0131r. Karikat\u00fcrlerde fikir \u00e7o\u011fu kez yan\u0131veren […]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":57743,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[8838,38,513,510,511],"tags":[8866,8865,8869,8868,8862,8863,8867,8864,8861],"class_list":["post-57742","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-227-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-akilli-tasarimin-elestirisi-antik-caglardan-gunumuze-yaratilisciliga-karsi-materyalizm","tag-gidanin-politik-ekolojisi","tag-guzel-matematik","tag-idea-nedir","tag-kitle-iletisiminin-soyagaci","tag-surekli-goc-kente-uyum-kimlik-ve-din-zeytinburnu-afganistan-ozbekleri","tag-toplumsal-sicrama-bizi-biz-yapan-ve-mutlu-eden-seylerin-yeni-evrimsel-bilimi","tag-tuketici-hayat","tag-yasami-uretmek-butuncul-bir-feminist-teoriye-dogru"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57742","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/672"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=57742"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/57742\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/57743"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=57742"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=57742"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=57742"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}