{"id":58111,"date":"2023-04-14T19:48:48","date_gmt":"2023-04-14T16:48:48","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=58111"},"modified":"2023-04-14T19:48:48","modified_gmt":"2023-04-14T16:48:48","slug":"cinde-kayalara-kimyasal-olarak-yapismis-plastik-atiklar-bulundu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/04\/14\/cinde-kayalara-kimyasal-olarak-yapismis-plastik-atiklar-bulundu","title":{"rendered":"\u00c7in’de kayalara kimyasal olarak yap\u0131\u015fm\u0131\u015f plastik at\u0131klar bulundu"},"content":{"rendered":"

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, plastik kirlili\u011finin yeni bir bi\u00e7imi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u015feyi yani kayalara kimyasal olarak ba\u011flanm\u0131\u015f ince plastik at\u0131k filmleri ke\u015ffettiler.
\nBulgu, bilim adamlar\u0131n\u0131n plasti\u011fin D\u00fcnya jeolojisinin bir par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011fine dair artan fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131na katk\u0131da bulunuyor. 2020’de jeologlar, Brezilya’da katmanlar\u0131nda plastik astarl\u0131 \u015fi\u015fe kapaklar\u0131, plastik k\u00fcpeler ve di\u011fer \u00e7\u00f6plerin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu tortul kayalar\u0131 tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131. Bu kayalara antropokin ad\u0131n\u0131 verdiler. Di\u011fer bilim insanlar\u0131 ise, erimi\u015f plasti\u011fin kayalar\u0131, kumu ve di\u011fer do\u011fal ve insan yap\u0131m\u0131 malzemeleri birbirine yap\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131yla olu\u015fan “plastiglomeratlar” ortaya \u00e7\u0131kard\u0131lar.
\nPekin’deki Tsinghua \u00dcniversitesi’nde toprak ve yeralt\u0131 suyu bilimcisi olan ve \u00c7in’in Hechi \u015eehrindeki bir derenin yak\u0131n\u0131nda plastik levha kapl\u0131 kayalar bulan Deyi Hou ve meslekta\u015flar\u0131, yirminci ve yirmi birinci y\u00fczy\u0131lda insanlar\u0131n yeni jeolojik kay\u0131tlar olu\u015fturdu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

\"\"
Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00c7in’de bir dere boyunca oturan kayalara kimyasal olarak ba\u011fl\u0131 plastik \u00e7\u00f6p tabakalar\u0131 buldular.<\/figcaption><\/figure>\n

Hou, 3 Nisan’da \u00c7evre Bilimi ve Teknolojisinde yay\u0131nlanan raporlar\u0131n\u0131n, \u00e7evrede plastik ve kayalar aras\u0131ndaki kimyasal ba\u011flar\u0131 ortaya \u00e7\u0131karan ilk rapor oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Plasti\u011fin kayna\u011f\u0131n\u0131n, plastik po\u015fet yap\u0131m\u0131nda kullan\u0131lan polipropilenli filmler ve \u00e7ift\u00e7iler taraf\u0131ndan ekinleri \u00f6rtmek i\u00e7in kullan\u0131lan polietilen filmleri de i\u00e7eren dere i\u00e7i ve \u00e7evresinde biriken \u00e7\u00f6p oldu\u011funu da ekliyor.
\nAra\u015ft\u0131rmac\u0131lar plastik-kaya bile\u015fimlerini spektroskopik aletlerle incelediklerinde, polietilen filmlerin y\u00fczeyindeki karbon atomlar\u0131n\u0131n, oksijen atomlar\u0131n\u0131n yard\u0131m\u0131yla kayadaki silikona kimyasal olarak ba\u011fland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fcler. Hou, bu ba\u011f\u0131n G\u00fcne\u015f’ten gelen ultraviyole \u0131\u015f\u0131kla veya ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n plastik kayalar \u00fczerinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bulduklar\u0131, geli\u015febilen bir mikrop toplulu\u011funun metabolik aktivitesiyle sa\u011flanm\u0131\u015f olabilece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Ekibin buldu\u011fu polipropilen filmler, kayalara kimyasal ba\u011flardan ziyade fiziksel kuvvetlerle ba\u011flanm\u0131\u015f gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyordu.<\/p>\n

Yeni d\u00f6nem <\/strong><\/p>\n

Plastik kayalar, D\u00fcnya’n\u0131n jeolojisini etkilemenin yan\u0131 s\u0131ra, mikroplastikleri \u00e7evreye yayabilecekleri i\u00e7in de endi\u015fe vericidir. Bu plastik par\u00e7alar, atmosfer ve okyanuslar yoluyla uzun mesafelere ta\u015f\u0131nabilir, bitki dokular\u0131na n\u00fcfuz edebilir ve bal\u0131klar ve ku\u015flar da dahil olmak \u00fczere hayvanlar taraf\u0131ndan yiyecek zannedilebilir. Hou ve meslekta\u015flar\u0131, bulduklar\u0131 kayalara ba\u011fl\u0131 tabakalar\u0131n ne kadar mikroplastik d\u00f6kece\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in filmlerin par\u00e7alar\u0131n\u0131 ay\u0131rd\u0131lar ve onlar\u0131 laboratuvarda \u0131slak-kuru d\u00f6ng\u00fclerine maruz b\u0131rakarak, dere periyodik olarak ta\u015ft\u0131\u011f\u0131nda neler olabilece\u011fini prova etmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131lar. Sonu\u00e7ta ekip, \u00e7\u00f6pl\u00fckte, deniz suyunda ve deniz tortusunda plastik d\u00f6k\u00fclmeyi taklit eden laboratuvar testlerinde bildirilenlerden \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck mikroplastik \u00fcretim oranlar\u0131 bulmu\u015ftu.
\nBrezilya, Porto Alegre’deki Federal Rio Grande do Sul \u00dcniversitesi’nde yerbilimci olan ve tortul antropokinler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fan Gerson Fernandino, Hou’nun ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n merak uyand\u0131r\u0131c\u0131 oldu\u011funu, ancak plastik-kaya bile\u015fimlerinin ger\u00e7ekten yeni bir t\u00fcr temsil edip etmedi\u011finin net olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Buna ra\u011fmen, Fernandino, bile\u015fimlerin bir tatl\u0131 su ekosisteminde olu\u015fan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn ilk \u00f6rne\u011fi oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor ki- di\u011fer \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011fu, plasti\u011fin \u00e7\u00f6pl\u00fckteki veya deniz-k\u0131y\u0131 ortamlar\u0131ndaki malzemelerle nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fini incelemi\u015fti. Fernandino, sonu\u00e7lar\u0131n “jeolojik s\u00fcre\u00e7lerle etkile\u015fime giren plastikler hakk\u0131ndaki tart\u0131\u015fmay\u0131 zenginle\u015ftirdi\u011fini” ekliyor, ancak sonu\u00e7lar\u0131n ba\u015flang\u0131\u00e7 niteli\u011finde oldu\u011funu vurguluyor.
\nHou, ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n \u015fimdiye kadar sadece d\u00f6rt \u00f6rne\u011fe dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul ediyor. Ekip, karasal ekosistemlerde daha fazla plastik etkile\u015fim \u00f6rne\u011fi aramaya ve bulduklar\u0131 bile\u015fimleri laboratuvarda daha fazla karakterize etmeye devam ediyor.
\nBaz\u0131 jeologlar, insanlar\u0131n yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ortalar\u0131ndan bu yana gezegenin jeolojisini derinden de\u011fi\u015ftirdi\u011finin bir ba\u015fka kan\u0131t\u0131 olarak, plastik kayalar \u00fczerinde b\u00fcy\u00fcyen ara\u015ft\u0131rma kitlesini g\u00f6r\u00fcyorlar. Baz\u0131lar\u0131 bu kayman\u0131n yeni bir jeolojik \u00e7a\u011f olan Antroposen olarak kabul edilmesi gerekti\u011fini savunuyor. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 hafta i\u00e7inde, Uluslararas\u0131 Stratigrafi Komisyonu taraf\u0131ndan olu\u015fturulan bilim adamlar\u0131ndan olu\u015fan bir komite olan Antroposen \u00c7al\u0131\u015fma Grubu, orada bulunan end\u00fcstriyel ve radyoaktif maddelere dayanarak D\u00fcnya’n\u0131n hangi noktas\u0131nda bu jeolojik d\u00f6nemin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 oylayacak. 2008’de yeni \u00e7a\u011f\u0131 \u00f6neren bir grubun par\u00e7as\u0131 olan Birle\u015fik Krall\u0131k’taki Leicester \u00dcniversitesi’nden bir paleobiyolog olan Jan Zalasiewicz, Hou’nun ara\u015ft\u0131rmas\u0131n\u0131n Antroposen’i g\u00fcn\u00fcm\u00fcze getirdi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cTarlaya gitti\u011finizde, bir dereye gidin ve plastik kapl\u0131 kayalar\u0131 toplayarak, Antroposeni zihninnizde somut hale getirmenize yard\u0131mc\u0131 olacakt\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, plastik kirlili\u011finin yeni bir bi\u00e7imi oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fckleri \u015feyi yani kayalara kimyasal olarak ba\u011flanm\u0131\u015f ince plastik at\u0131k filmleri ke\u015ffettiler. Bulgu, bilim adamlar\u0131n\u0131n plasti\u011fin D\u00fcnya jeolojisinin bir par\u00e7as\u0131 haline geldi\u011fine dair artan fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131na katk\u0131da bulunuyor. 2020’de jeologlar, Brezilya’da katmanlar\u0131nda plastik astarl\u0131 \u015fi\u015fe kapaklar\u0131, plastik k\u00fcpeler ve di\u011fer \u00e7\u00f6plerin g\u00f6m\u00fcl\u00fc oldu\u011fu tortul kayalar\u0131 tan\u0131mlam\u0131\u015flard\u0131. Bu kayalara antropokin […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":58112,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,217],"tags":[198,8916,8915,491],"class_list":["post-58111","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","tag-cevre","tag-cop","tag-kimyasal-atiklar","tag-plastik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t