{"id":5833,"date":"2016-08-05T16:30:15","date_gmt":"2016-08-05T13:30:15","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=5833"},"modified":"2016-08-05T16:30:15","modified_gmt":"2016-08-05T13:30:15","slug":"ozgur-irade-beyinde-neye-benziyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/08\/05\/ozgur-irade-beyinde-neye-benziyor","title":{"rendered":"\u00d6zg\u00fcr irade beyinde neye benziyor?"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> \u00d6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 kararlarla ili\u015fkili aktif beyin b\u00f6lgelerinin g\u00f6sterildi\u011fi bir insan beyni \u00e7izimi. Kaynak: Johns Hopkins \u00dcniversitesi<\/p>\n

 <\/p>\n

Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilk kez insan beynini \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 karar alma s\u00fcrecinde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeyi ba\u015fard\u0131.<\/p>\n

Bu zamana kadar ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011funda denekler maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 komut veya i\u015faretlere cevap verirken g\u00f6zlenmi\u015fti. Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalardan farkl\u0131 olarak, deneklerin sergiledikleri beyinsel aktiviteleri \u00f6zg\u00fcr iradeleriyle tercih yapt\u0131klar\u0131 esnada g\u00f6zlemlemenin yolunu buldu. Karar alma ve uygulama s\u0131ras\u0131nda aktif olan beyin b\u00f6l\u00fcmlerinin yerini saptayan bulgular Attention, Perception, & Psychophysics<\/em> dergisinin Ekim say\u0131s\u0131nda yay\u0131mlanmak \u00fczere \u00e7evrimi\u00e7i olarak eri\u015filebilir durumda.<\/p>\n

Psikoloji ve beyin bilimleri profes\u00f6r\u00fc Susan Courtney \u201cNas\u0131l olur da insanlar\u0131n beyinlerine bak\u0131p tamamen kendi ba\u015f\u0131m\u0131za yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z se\u00e7imleri ortaya \u00e7\u0131kartabiliriz?\u201d diye soruyor. \u201cBeynin hangi b\u00f6l\u00fcmleri \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 se\u00e7im yaparken aktif durumda?\u201d<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ekip, \u00f6zg\u00fcr iradeyi etkileyecek komut veya i\u015faretler olmaks\u0131z\u0131n bireylerin dikkat oda\u011f\u0131n\u0131 izlemek i\u00e7in s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 bir deney d\u00fczenlediler. MRI taray\u0131c\u0131s\u0131ndan beyin aktiviteleri izlenen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar, her iki yan\u0131ndan h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde renkli numaralar ve harfler akan b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f bir ekran\u0131 izlemek \u00fczere yaln\u0131z b\u0131rak\u0131ld\u0131lar. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lardan b\u00f6l\u00fcmlerden birine bir s\u00fcre i\u00e7in odaklanmalar\u0131 ve daha sonra, iki b\u00f6l\u00fcm aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015fi ne zaman yapacaklar\u0131 tamamen kendilerine ba\u011fl\u0131 olmak \u00fczere di\u011fer b\u00f6l\u00fcme odaklanmalar\u0131 ve ayn\u0131 i\u015flemi tekrarlamalar\u0131 istendi. Kat\u0131l\u0131mc\u0131lar bir saatlik deney s\u00fcresi boyunca bir b\u00f6l\u00fcmden \u00f6tekine d\u00fczinelerce ge\u00e7i\u015f yapt\u0131 ve ara\u015ft\u0131rmac\u0131 ekip bu ge\u00e7i\u015flerin \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n beyin aktivitelerini g\u00f6r\u00fcnt\u00fcledi.<\/p>\n

B\u00f6ylece ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilk kez hem \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 se\u00e7im an\u0131nda, hem de bu se\u00e7ime giden, yani karar\u0131n zihinde tart\u0131ld\u0131\u011f\u0131 s\u00fcre\u00e7te, beyinde neler olup bitti\u011fini g\u00f6zlemleme imk\u00e2n\u0131 buldu.<\/p>\n

Ekrandaki b\u00f6l\u00fcmler aras\u0131ndaki ge\u00e7i\u015f beynin arka k\u0131sm\u0131na yak\u0131n bir konumda yer alan parietal lobdaki aktivitelerle yak\u0131ndan ili\u015fkili. Se\u00e7imin yap\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7an aktiviteler, yani d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp ta\u015f\u0131nma s\u00fcreci, muhakeme ve hareketten sorumlu b\u00f6lgeleri i\u00e7eren frontal korteks ve beynin dip b\u00f6lgelerinde yer alan ve bir eylemi ba\u015flatmak gibi \u00e7e\u015fitli motor kontrol fonksiyonlar\u0131ndan sorumlu olan bazal ganglionda ger\u00e7ekle\u015fir. Deney bulgular\u0131na g\u00f6re, \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 se\u00e7im durumunda, kat\u0131l\u0131mc\u0131lara dikkat oda\u011f\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilmesi s\u00f6ylendi\u011fi durumlara nazaran, frontal lobdaki aktivitelerin ola\u011fandan daha erken ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6zlemlendi. Bu durum a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6steriyor ki, beyin bu s\u00fcre\u00e7te saf g\u00f6n\u00fcll\u00fcl\u00fc\u011fe dayanan bir eylemi haz\u0131rl\u0131yor. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar bu iki beyin b\u00f6lgesinin eylemi ger\u00e7ekle\u015ftirme iradesinin temelinde yatan ana beyin bile\u015fenini olu\u015fturdu\u011funu belirtiyor.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 ve Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nde ara\u015ft\u0131rmac\u0131 olan Leon Gmeindl \u201cBu projeyle ilgili ger\u00e7ekten dikkat \u00e7ekici olan \u015fey, normalde g\u00f6r\u00fcnmez olan beyin aktivitelerinin saptanmas\u0131 i\u00e7in geli\u015ftirilen y\u00f6ntem (bu bir t\u00fcr ileri teknoloji zihin okuma tekni\u011fi) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla iradenin n\u00f6ronsal deste\u011fiyle ilgili \u00f6nemli bilgileri a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karm\u0131\u015f olmam\u0131zd\u0131r\u201d diyor.<\/p>\n

\u00d6zg\u00fcr iradeye dayanan tercihlerin izinin s\u00fcr\u00fclebilmesine imk\u00e2n veren bu teknik sayesinde biliminsanlar\u0131, daha farkl\u0131 ve karma\u015f\u0131k kararlar almakla u\u011fra\u015f\u0131rken insan beyninde neler ger\u00e7ekle\u015fti\u011fini saptayabilecek. Mesela at\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in \u00e7\u00f6rek ve elma aras\u0131nda kalan bir ki\u015finin beyninde neler d\u00f6nd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6zlemlenebilecek. Denek yapaca\u011f\u0131 tercihin k\u0131sa ve uzun vadeli kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 tartarken izlenebilecek ve belki de iki se\u00e7enek aras\u0131nda onu tercihe g\u00f6t\u00fcren d\u00f6n\u00fcm noktas\u0131 tespit edilebilecek. Courtney, \u201c\u015eu an ger\u00e7ek d\u00fcnyada tercihlerimizi nas\u0131l yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z konusunda daha fazla bilgi edinme kabiliyetine sahibiz\u201d diyor.<\/p>\n

Bulgular\u0131n yay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 makale, Psikoloji ve Beyin Bilimleri B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde profes\u00f6rl\u00fck yapm\u0131\u015f ve 2014 y\u0131l\u0131nda kanser nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybetmi\u015f olan ekip \u00fcyesi Steven Yantis\u2019e ithaf edilmi\u015f.<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak: <\/strong>https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2016\/07\/160713114937.htm<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7eviren: Cem Oran<\/strong><\/p>\n

Barselona \u00dcnv. Astrofizik ve Uzay Bilimleri Blm YL<\/strong><\/em><\/p>\n

\u00a0<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: \u00d6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 kararlarla ili\u015fkili aktif beyin b\u00f6lgelerinin g\u00f6sterildi\u011fi bir insan beyni \u00e7izimi. Kaynak: Johns Hopkins \u00dcniversitesi   Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ilk kez insan beynini \u00f6zg\u00fcr iradeye dayal\u0131 karar alma s\u00fcrecinde g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemeyi ba\u015fard\u0131. Bu zamana kadar ger\u00e7ekle\u015ftirilen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n \u00e7o\u011funda denekler maruz b\u0131rak\u0131ld\u0131klar\u0131 komut veya i\u015faretlere cevap verirken g\u00f6zlenmi\u015fti. Johns Hopkins \u00dcniversitesi\u2019nden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5836,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,35,36],"tags":[],"class_list":["post-5833","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-noroloji","category-psikoloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t