Alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 su y\u00fczeyinin 200 metre il\u00e2 1.000 metre alt\u0131ndaki derinlikte, \u00e7ok az \u0131\u015f\u0131k alan ancak \u00e7ok \u00e7e\u015fitli organizmalara ve milyarlarca ton organik maddeye ev sahipli\u011fi yapan bir hatt\u0131r.
\nYeni yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n %20-40 oran\u0131nda azalmas\u0131na neden olabilece\u011fi konusunda uyar\u0131da bulunuyor.
\nY\u00fcksek emisyonlu bir gelecekte, alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131ndaki ya\u015fam, binlerce y\u0131l hi\u00e7bir iyile\u015fme olmaks\u0131z\u0131n 150 y\u0131l i\u00e7inde ciddi \u015fekilde t\u00fckenebilir.
\nExeter \u00dcniversitesi’nden ve \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 Dr Katherine Crichton, “Okyanus alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 hakk\u0131nda h\u00e2l\u00e2 nispeten az \u015fey biliyoruz, ancak ge\u00e7mi\u015ften gelen kan\u0131tlar\u0131 kullanarak gelecekte neler olabilece\u011fini anlayabiliriz” diyor.
\nPaleontologlardan ve okyanus modelleyicilerinden olu\u015fan ara\u015ft\u0131rma ekibi, okyanus \u00e7\u00f6keltilerindeki korunmu\u015f mikroskobik kabuklardan elde edilen kay\u0131tlar\u0131 kullanarak, ge\u00e7mi\u015f s\u0131cak iklimlerde alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131nda ya\u015fam\u0131n ne kadar \u00e7e\u015fitli ve bol oldu\u011funu belirlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n
“Her zaman hayat dolu”<\/strong> Bin y\u0131l\u0131n sim\u00fclasyonu<\/strong> K\u00f6t\u00fc son 100 y\u0131ldan yak\u0131n<\/strong> Alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 su y\u00fczeyinin 200 metre il\u00e2 1.000 metre alt\u0131ndaki derinlikte, \u00e7ok az \u0131\u015f\u0131k alan ancak \u00e7ok \u00e7e\u015fitli organizmalara ve milyarlarca ton organik maddeye ev sahipli\u011fi yapan bir hatt\u0131r. Yeni yap\u0131lan bu \u00e7al\u0131\u015fma, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin y\u00fczy\u0131l\u0131n sonuna kadar alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n %20-40 oran\u0131nda azalmas\u0131na neden olabilece\u011fi konusunda uyar\u0131da bulunuyor. Y\u00fcksek emisyonlu bir gelecekte, alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131ndaki […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":58375,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,217,23],"tags":[8962,984,8961],"class_list":["post-58373","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-cevre-bilimleri","category-iklim","tag-alacakaranlik","tag-okyanus","tag-okyanus-tabani"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\nAra\u015ft\u0131rmay\u0131 y\u00f6neten Cardiff \u00dcniversitesi’nden Profes\u00f6r Paul Pearson, d\u00fcnyan\u0131n ge\u00e7mi\u015findeki iki s\u0131cak d\u00f6neme, yakla\u015f\u0131k 50 milyon y\u0131l \u00f6ncesine ve 15 milyon y\u0131l \u00f6ncesine dair bulgular\u0131 incelediklerini s\u00f6yledi.
\n“Alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131n\u0131n her zaman hayat dolu, zengin bir ya\u015fam alan\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck. Bu s\u0131cak d\u00f6nemlerde, alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131nda \u00e7ok daha az organizma ya\u015f\u0131yordu, \u00e7\u00fcnk\u00fc y\u00fczey sular\u0131ndan \u00e7ok daha az yiyecek geliyordu.”
\nAlacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131ndaki hayvanlar esasen okyanus y\u00fczeyinden a\u015fa\u011f\u0131 \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f organik madde par\u00e7ac\u0131klar\u0131yla beslenmektedirler.
\n\u00c7al\u0131\u015fma, ge\u00e7mi\u015fin daha s\u0131cak denizlerinde, bu organik maddenin bakteriler taraf\u0131ndan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bozundu\u011funu, yani alacakaranl\u0131k b\u00f6lgesine daha az g\u0131da ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi.
\nDr Crichton, “Alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n zengin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, son birka\u00e7 milyon y\u0131lda, okyanus sular\u0131n\u0131n bir buzdolab\u0131 gibi davranacak kadar so\u011fudu\u011fu, yiyecekleri daha uzun s\u00fcre saklad\u0131\u011f\u0131 ve ya\u015fam\u0131n geli\u015fmesine olanak tan\u0131yan ko\u015fullar\u0131 iyile\u015ftirdi\u011fi zaman geli\u015fti” dedi.
\nBu bilgi, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131, gelecekteki daha s\u0131cak bir d\u00fcnyada alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131ndaki hayata ne olaca\u011f\u0131n\u0131 sormaya y\u00f6neltti.<\/p>\n
\nGe\u00e7mi\u015f s\u0131cak d\u00f6nemlere ili\u015fkin kan\u0131tlar\u0131 D\u00fcnya Sistem Modeli sim\u00fclasyonlar\u0131yla birle\u015ftirerek, \u015fu anda alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131nda neler olabilece\u011fini ve sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n neden oldu\u011fu iklim \u0131s\u0131nmas\u0131 nedeniyle gelecek on y\u0131llar, y\u00fczy\u0131llar ve bin y\u0131lda neler olabilece\u011fini sim\u00fcle ettiler.
\nDr Crichton, “Bulgular\u0131m\u0131z, \u00f6nemli de\u011fi\u015fikliklerin h\u00e2lihaz\u0131rda ba\u015flam\u0131\u015f olabilece\u011fini g\u00f6steriyor. Sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde azaltmazsak, bu, 150 y\u0131l i\u00e7inde alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 ya\u015fam\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck k\u0131sm\u0131n\u0131n yok olmas\u0131na veya yok olmas\u0131na yol a\u00e7abilir ve etkileri bundan sonraki bin y\u0131la yay\u0131labilir.
\nD\u00fc\u015f\u00fck emisyonlu bir gelece\u011fin bile \u00f6nemli bir etkisi olabilir, ancak bu, orta ve y\u00fcksek emisyonlu senaryolardan \u00e7ok daha az ciddi olacakt\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z, bu okyanus habitat\u0131n\u0131n iklim \u0131s\u0131nmas\u0131na kar\u015f\u0131 ne kadar savunmas\u0131z olabilece\u011fini bulmak i\u00e7in ilk ad\u0131m” diyor.
\n\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n \u00fc\u00e7 emisyon senaryosu, 2010 sonras\u0131 toplam karbondioksit emisyonlar\u0131na dayanmaktad\u0131r. Bunlar: \u201cD\u00fc\u015f\u00fck\u201d 625 milyar ton, \u201corta\u201d 2.500 milyar ton ve \u201cy\u00fcksek\u201d 5.000 milyar tondur.
\nBa\u011flam a\u00e7\u0131s\u0131ndan, K\u00fcresel Karbon B\u00fct\u00e7esi hesab\u0131, yaln\u0131zca 2022’de toplam k\u00fcresel karbondioksit emisyonlar\u0131n\u0131n 40,6 milyar ton oldu\u011funu tahmin ediyor.
\nEmisyonlar 2010-22 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda her y\u0131l 40 milyar tona yak\u0131n olmu\u015ftur, dolay\u0131s\u0131yla \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n “d\u00fc\u015f\u00fck” senaryosu i\u00e7in karbondioksitin \u00e7o\u011fu (yakla\u015f\u0131k 500 milyar ton) zaten sal\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n
\nMevcut oranda, \u201corta\u201d senaryoya bundan 50 y\u0131l sonra ve \u201cy\u00fcksek\u201d senaryoya sadece bir y\u00fczy\u0131lda ula\u015f\u0131lacakt\u0131r.
\nLiverpool \u00dcniversitesi’nden Dr Jamie Wilson: “Alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 okyanusun karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde \u00f6nemli bir rol oynuyor \u00e7\u00fcnk\u00fc fitoplankton taraf\u0131ndan al\u0131nan karbondioksitin \u00e7o\u011fu, kal\u0131nt\u0131lar\u0131 y\u00fczey okyanusundan a\u015fa\u011f\u0131 batarken orada son buluyor. Bu karbon hareketinin gelecekte nas\u0131l de\u011fi\u015febilece\u011fini tahmin etmenin zorluklar\u0131ndan biri, modern okyanusta \u00e7\u00f6z\u00fclmesi gereken bir\u00e7ok s\u00fcrecin olmas\u0131d\u0131r. Ge\u00e7mi\u015f s\u0131cak d\u00f6nemlerdeki alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131na bakarak en \u00f6nemli s\u00fcre\u00e7leri belirleyebilir ve bunlar\u0131 gelece\u011fi tahmin etmek i\u00e7in kullanabiliriz. Bu do\u011fal karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn muhtemelen h\u00e2li haz\u0131rda de\u011fi\u015fmekte oldu\u011funu ve gelecekte uzun s\u00fcre rahats\u0131z olabilece\u011fini bulduk.
\nOkyanus alacakaranl\u0131k ku\u015fa\u011f\u0131 hakk\u0131ndaki bilgimizi art\u0131rmak i\u00e7in bir BM program\u0131 (JETZON) olu\u015fturulmu\u015ftur\u201d diyor.
\nBu yeni \u00e7al\u0131\u015fma, Do\u011fal \u00c7evre Ara\u015ft\u0131rma Konseyi taraf\u0131ndan finanse edildi ve Exeter, Liverpool, California Riverside, Bremen, Cardiff ve University College London \u00fcniversitelerinden ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 i\u00e7ermektedir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"