{"id":58866,"date":"2023-07-18T04:43:00","date_gmt":"2023-07-18T01:43:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=58866"},"modified":"2023-07-18T14:10:25","modified_gmt":"2023-07-18T11:10:25","slug":"notrinolar-samanyoluna-yeni-bir-bakis-acisi-sunuyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/07\/18\/notrinolar-samanyoluna-yeni-bir-bakis-acisi-sunuyor","title":{"rendered":"N\u00f6trinolar Samanyolu\u2019na yeni bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 sunuyor"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: Elif Co\u015fkun<\/strong><\/p>\n

Son derece d\u00fc\u015f\u00fck k\u00fctlelerdeki atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n elektrik y\u00fck\u00fc yoktur ve olu\u015ftuklar\u0131 yerlerden D\u00fcnya\u2019daki detekt\u00f6rlere olan yolculuklar\u0131nda gazlar\u0131n, tozlar\u0131n ve hatta y\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7inden kolayca ge\u00e7ebilirler. Y\u00fcksek enerjili n\u00f6trinolar evren boyunca h\u0131zla hareket eder ancak nereden geldikleri genellikle bir muammad\u0131r.
\n\u015eimdi, yapay zekan\u0131n ve on y\u0131l boyunca toplanan verilerin Antartika\u2019daki IceCube dedekt\u00f6r\u00fc ile birle\u015fimiyle, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar Samanyolu galaksisinin i\u00e7inden kaynaklanan y\u00fcksek enerjili n\u00f6trinolara dair ilk kan\u0131t\u0131 buldular ve par\u00e7ac\u0131klar\u0131 galaksinin bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcne e\u015flediler. Galaksimiz ilk kez \u0131\u015f\u0131ktan ba\u015fka bir \u015feyle g\u00f6r\u00fcnt\u00fclendi.
\nEkip, Science dergisinde, haritan\u0131n ge\u00e7mi\u015f s\u00fcpernova y\u0131ld\u0131z patlamalar\u0131n\u0131n kal\u0131nt\u0131lar\u0131, \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f s\u00fcperdev y\u0131ld\u0131zlar\u0131n \u00e7ekirdekleri veya hen\u00fcz tan\u0131mlanamayan nesneler olabilecek belirli y\u00fcksek enerjili n\u00f6trino kaynaklar\u0131na dair \u00f6neriler i\u00e7erdi\u011fini bildirdiler. Ancak verilerden bu t\u00fcr \u00f6zellikleri net bir \u015fekilde se\u00e7mek i\u00e7in daha fazla ara\u015ft\u0131rmaya ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n

Samanyolu\u2019nu haritalamak i\u00e7in \u00fc\u00e7 y\u00f6ntem<\/strong>
\n\u015eu ana kadar yap\u0131m\u0131\u015f ilk par\u00e7ac\u0131k tabanl\u0131 g\u00f6ky\u00fcz\u00fc haritas\u0131 Antartika buzunun derinliklerinde g\u00f6m\u00fcl\u00fc IceCube dedekt\u00f6r\u00fc ile toplanan verilere dayanmaktad\u0131r.
\nToz, g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131k haritas\u0131n\u0131n baz\u0131 b\u00f6l\u00fcmlerini gizler ve gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 \u00e7e\u015fitli kaynaklardan ortaya \u00e7\u0131kabilir.
\nN\u00f6trinolar\u0131n \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f s\u00fcpernova kal\u0131nt\u0131lar\u0131ndan kaynaklanan y\u00fcksek enerjili kozmik \u0131\u015f\u0131nlar\u0131n, \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f y\u0131ld\u0131z devlerinin \u00e7ekirdeklerinin ve di\u011fer hen\u00fcz tan\u0131mlanmam\u0131\u015f di\u011fer kaynaklar\u0131n galaksideki tozla etkile\u015ftirerek notrinolar\u0131 olu\u015fturdu\u011fu yerleri belirleme potansiyeli var.
\nN\u00f6trinolar\u0131n dezavantaj\u0131 tespit edilmelerinin son derece zor olmas\u0131d\u0131r. IceCube deneyi k\u0131smen bu zorlu\u011fun \u00fcstesinden gelmek i\u00e7in muazzamd\u0131r. Antartik buzunun derinliklerine g\u00f6m\u00fcl\u00fc bir tarafta 1 kilometre k\u00fcbik bir dizide 5,160 sens\u00f6rden olu\u015fur. Deneyin boyutu, uzayda u\u00e7an n\u00f6trinolar\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131 g\u00f6rme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 artt\u0131r\u0131yor.
\nIceCube bilim insanlar\u0131n\u0131n her y\u0131l g\u00f6zlemledi\u011fi 100,000 ya da daha fazla n\u00f6trinodan baz\u0131lar\u0131 dedekt\u00f6rde potansiyel olarak notrinolar\u0131n nereden geldi\u011fine dair uzun izler b\u0131rak\u0131r. IceCube’deki n\u00f6trino sinyallerinin \u00e7o\u011fu, kademeli olaylar olarak bilinir. Dedekt\u00f6rde \u0131\u015f\u0131k patlamalar\u0131 yarat\u0131rlar fakat n\u00f6trino k\u00f6kenlerini izler kadar iyi ortaya \u00e7\u0131karmazlar.
\nKurahashi Neilson, “Bu, astronomi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7\u00f6pe att\u0131\u011f\u0131m\u0131z verilerdir” diyor. N\u00f6trinolar\u0131n nereden geldi\u011fine dair bilgiler verilerde hala belirtiliyor. Ancak IceCube\u2019\u00fcn toplad\u0131\u011f\u0131 arkaplanda ger\u00e7ekle\u015fen y\u00fczbinlerce anlams\u0131z olayda gelecek vaat eden basamaklar\u0131 belirlemek zordur.<\/p>\n

\"\"
Bu \u00fc\u00e7 g\u00f6r\u00fcnt\u00fcde, Samanyolu g\u00f6r\u00fcn\u00fcr \u0131\u015f\u0131kta (\u00fcstte), gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131nda (ortada) ve y\u00fcksek enerjili n\u00f6trinolarda (altta) g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor<\/figcaption><\/figure>\n

Kurahashi Neilson sinir a\u011f\u0131 olarak bilinen bir yapay zeka sisteminin yard\u0131m\u0131yla on y\u0131ll\u0131k IceCube kademeli verilerini inceleyerek bu zorlu\u011fun \u00fcstesinden gelmeye karar verdi.
\nKurahashi Neilson, “Hangi olaylar\u0131n saklanmaya de\u011fer oldu\u011funu ve hangi olaylar\u0131n arka plana benzedi\u011fini belirlemek i\u00e7in sinir a\u011flar\u0131n\u0131 e\u011fitebilirsiniz” diyor.
\nBu \u00e7a\u0131\u015fma Kurahashi Neilson\u2019\u0131n 2017\u2019de \u00f6nc\u00fcl\u00fck etti\u011fi ve meslekta\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan yeni haritada kullan\u0131lan n\u00f6trinolar\u0131 tan\u0131mlayabilene kadar istikrarl\u0131 bir \u015fekilde geli\u015ftirdi\u011fi bir yakla\u015f\u0131m.
\nScholberg, “Bu ilham verici bir analiz ve teknikler hen\u00fcz s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 zorlamam\u0131\u015f olabilir” diyor. “A\u00e7\u0131k\u00e7a \u00e7ok daha fazla i\u015f yap\u0131lmas\u0131 gerekiyor, ancak (Samanyolu n\u00f6trinolar\u0131n\u0131n) temel beklentisinin do\u011fruland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rmek \u00e7ok heyecan verici. Bu, y\u00fcksek enerjili par\u00e7ac\u0131k g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fcn anla\u015f\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir ad\u0131m.\u201d<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Elif Co\u015fkun Son derece d\u00fc\u015f\u00fck k\u00fctlelerdeki atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar\u0131n elektrik y\u00fck\u00fc yoktur ve olu\u015ftuklar\u0131 yerlerden D\u00fcnya\u2019daki detekt\u00f6rlere olan yolculuklar\u0131nda gazlar\u0131n, tozlar\u0131n ve hatta y\u0131ld\u0131zlar\u0131n i\u00e7inden kolayca ge\u00e7ebilirler. Y\u00fcksek enerjili n\u00f6trinolar evren boyunca h\u0131zla hareket eder ancak nereden geldikleri genellikle bir muammad\u0131r. \u015eimdi, yapay zekan\u0131n ve on y\u0131l boyunca toplanan verilerin Antartika\u2019daki IceCube dedekt\u00f6r\u00fc ile […]<\/p>\n","protected":false},"author":3113,"featured_media":58867,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[30,19],"tags":[4411,1084,4412,2780],"class_list":["post-58866","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-astronomi","category-bilim-gundemi","tag-icecube-notrino-gozlemevi","tag-karanlik-madde","tag-notrinolar","tag-samanyolu-galaksisi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t