{"id":5997,"date":"2016-09-05T12:26:07","date_gmt":"2016-09-05T09:26:07","guid":{"rendered":"http:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=5997"},"modified":"2016-09-05T12:26:07","modified_gmt":"2016-09-05T09:26:07","slug":"primatlarin-beyinleri-nasil-bu-kadar-buyudu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/09\/05\/primatlarin-beyinleri-nasil-bu-kadar-buyudu","title":{"rendered":"Primatlar\u0131n beyinleri nas\u0131l bu kadar b\u00fcy\u00fcd\u00fc?"},"content":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131:<\/strong> S\u0131ras\u0131yla Notharctus tenebrosus<\/em>\u2019un (A, B, C, E, ve F), Adapis parisiensis<\/em>\u2019in (G ve H) ve Smilodectes gracilis<\/em>\u2019in (alttaki iki sat\u0131r) sanal beyinlerine ait kafataslar\u0131n\u0131n \u015feffaf kaplamalar i\u00e7erisindeki \u00fcst ve alt g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri. @Florida \u00dcniversitesi.<\/p>\n

 <\/p>\n

Antik, kiwi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde primat kafataslar\u0131ndan yeninden canland\u0131r\u0131lan sanal beyinler en ilgin\u00e7 evrimsel s\u0131rlardan birini \u00e7\u00f6zmede yard\u0131mc\u0131 oldu: Modern primatlar\u0131n b\u00fcy\u00fck beyinleri nas\u0131l geli\u015fti?<\/p>\n

Florida \u00dcniversitesi paleontologlar\u0131, yakla\u015f\u0131k 50 milyon y\u0131l \u00f6nce Wyoming tropikal ormanlar\u0131 yak\u0131n\u0131nda ko\u015fup duran lemur benzeri primatlara ait kafataslar\u0131n\u0131n i\u00e7inde ipu\u00e7lar\u0131 buldu. \u0130lkel ve geli\u015fmi\u015f primatlar aras\u0131nda bir ba\u011flant\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen fosil kafataslar\u0131, modern primatlar\u0131n ilk atalar\u0131n\u0131n n\u00f6ro-anatomilerini anlamak i\u00e7in mevcut en iyi kan\u0131tt\u0131. Ama bir sorun vard\u0131: K\u0131r\u0131lgan kafatas\u0131n\u0131n beyin bo\u015fluklar\u0131 sadece ta\u015f ve tozla doluydu.<\/p>\n

Bu durum, Florida \u00dcniversitesi kamp\u00fcs\u00fcnde yer alan Florida Do\u011fa Tarihi M\u00fczesi\u2019nde y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi olan Arianna Harrington\u2019un ilk primatlar\u0131n ilk 3 boyutlu sanal beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini olu\u015fturmak i\u00e7in BT teknolojisini kullanmas\u0131na kadar s\u00fcrd\u00fc. \u015eimdilerde Duke \u00dcniversitesi\u2019nde doktora \u00f6\u011frencisi olan Harrington, yeniden olu\u015fturulan ve par\u00e7alan\u0131p incelenen 8 beynin (bug\u00fcne dek b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma hi\u00e7 yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131) beyin hacmindeki bir art\u0131\u015f \u00f6ncesinde geli\u015fmi\u015f olan g\u00f6rme duyusunu ve daha karma\u015f\u0131k n\u00f6rolojik fonksiyonlar\u0131 i\u00e7eren bir evrimsel patlamay\u0131 g\u00f6stermekte oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Bulgulara ili\u015fkin detaylar, Journal of Human Evolution<\/em>\u2019dan bulunabilir.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ba\u015fyazar\u0131 Harrington \u201cBu erken d\u00f6nem \u00f6zelle\u015fmeler, daha sonraki zaman i\u00e7erisinde primat beyinlerini geni\u015fletmek i\u00e7in olanak sa\u011flam\u0131\u015f olabilir\u201d diyor. \u201cBu fikir, insan beyninin olu\u015fumunu tetikleyen erken evrimin daha iyi anla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayabilecek olan primat beyni evriminde buldu\u011fumuz herhangi bir \u015fablondur.\u201d<\/p>\n

Biliminsanlar\u0131, uzun zamandan beri primatlar\u0131n her zaman v\u00fccut b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re b\u00fcy\u00fck beyinlere mi sahip olduklar\u0131n\u0131, yoksa bunun daha \u00f6nce veya sonra g\u00f6zlenen bir \u00f6zellik mi oldu\u011funu\u00a0 tart\u0131\u015f\u0131yor. Yeni \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n bulgular\u0131, bilinen en eski insans\u0131 olan Australopithecus afarensis<\/em> ve ilk eski D\u00fcnya maymunu olan Victoriapithecus macinnesi<\/em>\u2019ye ait olan ve ilk insans\u0131lar ve maymunlardaki beynin \u00f6zelle\u015fmesini izleyen beyin hacmi art\u0131\u015f\u0131n\u0131 g\u00f6steren \u00f6nceki kafatas\u0131 bo\u015flu\u011fu kal\u0131b\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile tutarl\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Do\u011frudan insanlarla ili\u015fkili olmayan adapiformlar, yakla\u015f\u0131k 65 milyon y\u0131l \u00f6nce ya\u015fam\u0131\u015f olan, plesiadapiformlar olarak isimlendirilen ilk primat atalardan sonra evrildi. Harrington ve \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 adapiformlar\u0131n \u00fc\u00e7 farkl\u0131 t\u00fcr\u00fc i\u00e7in sanal kafatas\u0131 bo\u015flu\u011fu kal\u0131plar\u0131 olu\u015fturdu: Wyoming orta Eosen Bridger\u2019\u0131na ait Notharctus tenebrosus<\/em> ve Smilodectes gracilis<\/em> ile Adapis parisiensis<\/em> olarak isimlendirilen ge\u00e7 d\u00f6nem bir Eosen Avrupal\u0131 \u00f6rne\u011fi.<\/p>\n

Adapiformlar\u0131n kafataslar\u0131, daha \u00f6nde olan g\u00f6zler de dahil olmak \u00fczere birka\u00e7 hususta \u00f6nceki plesiadapiformlardan farkl\u0131d\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fman\u0131n ortak yazarlar\u0131ndan olan Florida M\u00fczesi\u2019nin omurgal\u0131 paleontolojisi k\u00fcrat\u00f6r\u00fc Jonathan Bloch, yeni sanal kafatas\u0131 bo\u015flu\u011fu kal\u0131plar\u0131 sayesinde biliminsanlar\u0131n\u0131n, adapiformlar\u0131n plesiadapiformlardan \u00e7ok da farkl\u0131 olmayan g\u00f6reli beyin boyutuna ve modern primat beyinleri ile benzer \u015fekilde koku alma duyular\u0131na sahip olmalar\u0131na nispeten daha az vurgu yaparken bu hususu ortaya \u00e7\u0131karan anatomik \u00f6zelliklerin daha yak\u0131ndan bir incelemesini ba\u015fard\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyorlar.<\/p>\n

Bloch \u201c\u0130nsanlar\u0131n ve di\u011fer modern primatlar\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck beyinlere sahip olduklar\u0131 do\u011frudur ve bu hik\u00e2ye t\u00fcr\u00fcm\u00fcz\u00fcn temeline kadar uzanmaktad\u0131r\u201d diyor, \u201c\u00c7al\u0131\u015fmam\u0131z\u0131n g\u00f6stermi\u015f oldu\u011fu gibi ger\u00e7ekten ilk primatlar nispeten k\u00fc\u00e7\u00fck beyinlere sahipti. Bu sebeple b\u00fcy\u00fck beyinlerle i\u015fe ba\u015flamad\u0131lar ve onlar\u0131 koruyamad\u0131lar.\u201d<\/p>\n

Modern primatlar g\u00f6rsel anlamda uzmanla\u015fm\u0131\u015flard\u0131r. Harrington, ilk plesiadapiformlar ve adapiformlar aras\u0131ndaki temel farkl\u0131l\u0131klardan birinin koku duyusundan sorumlu olan beyin b\u00f6lgesi oldu\u011funu, g\u00f6rme duyusundan sorumlu beyin b\u00f6lgesinde g\u00f6zlemlenen bir geni\u015fleme s\u00f6z konusuyken koku alma amp\u00fcl\u00fcn\u00fcn daha k\u00fc\u00e7\u00fck oldu\u011funu s\u00f6ylemektedir.<\/p>\n

Harrington \u201cBu durum muhtemelen koku duyular\u0131ndan ziyade g\u00f6rme duyular\u0131n\u0131n g\u00fcvenilir olmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131na i\u015faret etmektedir\u201d diyor. \u201cBiliminsanlar\u0131, g\u00f6rme duyusunun karma\u015f\u0131k a\u011fa\u00e7s\u0131l orman sistemlerinde ilk primatlar\u0131n beslenmesine yard\u0131mc\u0131 olmu\u015f olabilece\u011fi hipotezini geli\u015ftirmi\u015flerdir\u201d diye belirtiyor.<\/p>\n

 <\/p>\n

\u00c7eviren: B\u00fcnyamin Tan<\/strong><\/p>\n

Mimar Sinan G\u00fczel Sanatlar \u00dcniv. Klasik T\u00fcrk Edebiyat\u0131 YL<\/p>\n

 <\/p>\n

Kaynak: <\/strong>https:\/\/www.sciencedaily.com\/releases\/2016\/08\/160811160057.htm<\/a> (doi: 10.1016\/j.jhevol.2016.06.005)<\/p>\n

 <\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

G\u00f6rsel a\u00e7\u0131klamas\u0131: S\u0131ras\u0131yla Notharctus tenebrosus\u2019un (A, B, C, E, ve F), Adapis parisiensis\u2019in (G ve H) ve Smilodectes gracilis\u2019in (alttaki iki sat\u0131r) sanal beyinlerine ait kafataslar\u0131n\u0131n \u015feffaf kaplamalar i\u00e7erisindeki \u00fcst ve alt g\u00f6r\u00fcn\u00fcmleri. @Florida \u00dcniversitesi.   Antik, kiwi b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde primat kafataslar\u0131ndan yeninden canland\u0131r\u0131lan sanal beyinler en ilgin\u00e7 evrimsel s\u0131rlardan birini \u00e7\u00f6zmede yard\u0131mc\u0131 oldu: Modern primatlar\u0131n […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":5998,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[211,19,35],"tags":[],"class_list":["post-5997","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-antropoloji","category-bilim-gundemi","category-noroloji"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t