{"id":60277,"date":"2023-10-05T00:00:08","date_gmt":"2023-10-04T21:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60277"},"modified":"2023-10-04T14:13:03","modified_gmt":"2023-10-04T11:13:03","slug":"entelektuel-ve-aydin-farki","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/10\/05\/entelektuel-ve-aydin-farki","title":{"rendered":"Entelekt\u00fcel ve ayd\u0131n fark\u0131"},"content":{"rendered":"

Nil\u00fcfer Tekin<\/strong><\/p>\n

TDK s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde: Entelekt\u00fcel<\/strong>, ayd\u0131n, fikir sorunlar\u0131yla ilgili; m\u00fcnevver<\/strong>, ayd\u0131n kimse; ayd\u0131n<\/strong>, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, okumu\u015f, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc, ileri d\u00fc\u015f\u00fcnceli kimse, m\u00fcnevver, ziyal\u0131, entelekt\u00fcel olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\nG\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi TDK s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde entelekt\u00fcel, m\u00fcnevver ve ayd\u0131n kavramlar\u0131 ayn\u0131 anlamlarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa bunlar\u0131n aras\u0131nda farklar vard\u0131r.
\nEntelekt\u00fcel; genellikle \u00e7ok okuyan, ara\u015ft\u0131ran, yazan, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ki\u015filer i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Entelekt\u00fcele, eliyle i\u015f g\u00f6ren insandan ay\u0131rt edilerek akl\u0131yla i\u015f g\u00f6ren anlam\u0131nda kafa i\u015f\u00e7isi de denir.
\nEntelekt\u00fceller d\u00f6rt gruba ayr\u0131labilir: Bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere merakl\u0131, ilgili ki\u015filer (entelekt\u00fcel ki\u015filik). Bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceleri aktaran, yayan ki\u015filer (ezberci nakilciler). Bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcreten ki\u015filer (yarat\u0131c\u0131 \u00fcretici ak\u0131lc\u0131lar). Bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnceyi uygulayan ki\u015filer (uygulay\u0131c\u0131lar)
\nEntelekt\u00fceller bu niteliklerden birine ya da hepsine sahip olabilirler. Bu nitelikler ortalama s\u0131radan insan\u0131 a\u015fan olumlu bir \u00f6zellikler oldu\u011fu i\u00e7in entelekt\u00fcel kavram\u0131 da bir de\u011fer yarg\u0131s\u0131 i\u00e7erir. Entelekt\u00fceller her s\u0131n\u0131ftan, her ideolojiden olabilirler; her kesim entelekt\u00fcel kavram\u0131n\u0131 yakla\u015f\u0131k ayn\u0131 tan\u0131mlar, bu a\u00e7\u0131dan nesneldir.
\nAyd\u0131n ise her \u00e7a\u011fda, \u00e7a\u011f\u0131n\u0131n en ileri d\u00fc\u015f\u00fcncelerini benimsemi\u015f ya da \u00e7a\u011f\u0131n\u0131 a\u015fm\u0131\u015f, bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, \u00e7evresini ve toplumu bu d\u00fc\u015f\u00fcncelerle ayd\u0131nlatan entelekt\u00fcellerdir.\u00a0 Ayd\u0131n, bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcncelere, bilinmeyenlere merakl\u0131, okur, yazar, d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, sorgular, ele\u015ftirir, itiraz, eder, reddeder, yeni bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce \u00fcretmese de mevcut bilgilerin ve d\u00fc\u015f\u00fcncelerin en ileri olanlar\u0131yla toplumu ayd\u0131nlatma m\u00fccadelesi verir.
\nAyd\u0131n kavram\u0131n\u0131 da her s\u0131n\u0131fsal ve ideolojik kesim kendi entelekt\u00fcelleri ya da entelekt\u00fcellerinden baz\u0131lar\u0131 i\u00e7in kullan\u0131r. \u0130slami kesim, etnik\/\u0131rk\u00e7\u0131 kesim, liberal kesim, sosyalist kesim ayd\u0131n kavram\u0131ndan bu ideolojilerle ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, kendi ideolojisini, kesimini y\u00fccelten, di\u011ferlerini a\u015fa\u011f\u0131layarak, su\u00e7layarak, d\u0131\u015flayarak d\u00fc\u015fmanla\u015ft\u0131ranlar\u0131, bunu topluma yay\u0131p benimsetenleri, kendilerince toplumu kendi ideolojileriyle ayd\u0131nlatanlar\u0131 kasteder.
\nAncak, diyalektik ve tarihsel materyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan ger\u00e7ekte \u00f6yle de\u011fildir. Ger\u00e7ekte her \u00e7a\u011fda toplumun egemen ideolojisini ileri y\u00f6nde a\u015fm\u0131\u015f olanlar ve bunu topluma yayanlar o \u00e7a\u011f\u0131n ayd\u0131nlar\u0131d\u0131r. Ancak herhangi bir \u00e7a\u011fda evrimsel olarak art\u0131k a\u015f\u0131lm\u0131\u015f, geride kalm\u0131\u015f tarihsel bir ideolojiyi, sistemi ayd\u0131nlanma, ayd\u0131nlatma gibi savunup yaymaya \u00e7al\u0131\u015fmak ayd\u0131n olmak de\u011fildir.
\nS\u00f6zc\u00fcklere anlam veren ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131 d\u00f6nemler ve ko\u015fullard\u0131r. Kavramlar da evrime u\u011frar.
\nDinin de\u011fil, akl\u0131n, bilimin esas al\u0131nmaya ba\u015fland\u0131\u011f\u0131 Ayd\u0131nlanma d\u00f6neminde, dinin etkisinden, tabulardan, \u00f6nyarg\u0131lardan, hurafelerden kurtularak kendi akl\u0131n\u0131, bilimi, insan\u0131 ve bu d\u00fcnyay\u0131 esas almaya ba\u015flayan ayd\u0131n entelekt\u00fceller ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.
\n\u0130slami kesim ayd\u0131n kavram\u0131ndan \u0130slam\u2019la nurlanm\u0131\u015f, yani ayd\u0131nlanm\u0131\u015f, ayd\u0131nlatan ki\u015fileri kasteder. Bunlara Arap\u00e7a m\u00fcnevver denir. M\u00fcnevver kavram\u0131 Osmanl\u0131 d\u00f6neminde Bat\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131n\u0131n etkisiyle anlam de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flam\u0131\u015f, Bat\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131ndan etkilenenler bunu dinsel inan\u00e7lar kar\u015f\u0131s\u0131nda k\u00f6r\u00fc k\u00f6r\u00fcne inanmak yerine akl\u0131n\u0131 kullananlar, sorgulayanlar, dinsel inan\u00e7lar\u0131n etkisinden kurtulanlar, bunlar\u0131 reddedenler, Tanr\u0131 ve yery\u00fcz\u00fcndeki temsilcisi krallar, sultanlar, din adamlar\u0131 yerine halk\u0131n egemenli\u011fini, \u00fcmmet yerine halk\u0131, kul yerine bireyi, insan\u0131n ve akl\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc, \u00f6nemini kavrayanlar i\u00e7in kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Cumhuriyet\u2019le birlikte de m\u00fcnevver yerine ayd\u0131n kavram\u0131 kullan\u0131lmaya ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bat\u0131\u2019da ise entelekt\u00fcel kavram\u0131 ayd\u0131nlanman\u0131n getirdi\u011fi yeni anlamlar kazanarak kullan\u0131lmaya devam edilmi\u015ftir. M\u00fcnevver kavram\u0131 \u0130slami kesim i\u00e7in h\u00e2l\u00e2 dinin etkisinde bir dinsellik i\u00e7erirken, ayd\u0131n, dinselin etkisinden kurtulup kendi akl\u0131n\u0131 \u00f6zg\u00fcrce kullanmay\u0131 ifade eder.
\nEntelekt\u00fcel ve ayd\u0131n fark\u0131n\u0131 insanl\u0131\u011f\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnsel evrimine, sosyo-ekonomik toplumsal yap\u0131lar\u0131n evrimine bakarak daha iyi anlayabiliriz.
\nBilindi\u011fi gibi insanl\u0131k g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar belli evrelerden ge\u00e7mi\u015ftir. \u0130nsanl\u0131k sosyo-ekonomik toplumsal yap\u0131 olarak ilkel-kom\u00fcnal (avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 toplum), k\u00f6leci, feodal (tar\u0131m toplumu), kapitalist (end\u00fcstri toplumu), sosyalist, kom\u00fcnist gibi belli sosyo-ekonomik toplumsal yap\u0131lardan, a\u015famalardan ve evrelerden ge\u00e7erek ilerlemektedir.
\n\u0130nsanl\u0131k dinsel a\u00e7\u0131dan; animist\/ruh\u00e7u, pagan\/\u00e7ok tanr\u0131l\u0131, teist\/dinci, deist\/dinsiz ve ateist\/tanr\u0131s\u0131z olarak evrimle\u015fmi\u015f, geli\u015fmi\u015f ve ilerlemi\u015ftir.
\n\u0130nsanl\u0131k devlet \u015fekilleri ya da t\u00fcrleri a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabileler, \u015fehir devletleri, din devletleri\/imparatorluklar, etnik\/milliyet\u00e7i\/ulusal devletler, sosyalist\/kom\u00fcnist devletler olarak ilerlemi\u015ftir.
\nBu evreler birbirine paralel olarak ilerlemi\u015ftir. \u00d6rne\u011fin ilkel-kom\u00fcnal toplum avc\u0131-toplay\u0131c\u0131d\u0131r, animist\/ruh\u00e7udur ve kabileler halinde ya\u015far. Her evre bir \u00f6nceki evreye g\u00f6re ileri, bir sonraki evreye g\u00f6re geridir.
\nT\u00fcm bu ayr\u0131\u015fmalar, s\u0131n\u0131fland\u0131rmalar, kesimler ve seviyeler kesin s\u0131n\u0131rlarla ayr\u0131lmaz, ge\u00e7i\u015fkendir. Biri bitmeden bir di\u011feri ba\u015flayabilir, eski ve yeni, bir s\u00fcre birlikte var olabilir, birinden di\u011ferine ge\u00e7i\u015f ve d\u00f6n\u00fc\u015fme kafada bir \u015fim\u015fek \u00e7akmas\u0131 ya da devrim gibi k\u0131sa s\u00fcrede olabilece\u011fi gibi daha uzun zamanla, evrimle de ger\u00e7ekle\u015febilir. Bir entelekt\u00fcel birden fazla grubun niteliklerini ta\u015f\u0131yabilece\u011fi gibi arada kalanlar, sentezciler olabilir, ya da bir grup ve seviyedeki bir entelekt\u00fcel daha \u00fcst bir seviyeye ya da daha alt seviyeye ge\u00e7ebilir.
\n\u0130nsanl\u0131k bir evreden di\u011ferine toptan ge\u00e7mez.
\nBu evrim s\u00fcrecinde baz\u0131 toplumlar ve insanlar en geride kalm\u0131\u015ft\u0131r, baz\u0131lar\u0131 geli\u015fmektedir, baz\u0131lar\u0131 ise insanl\u0131\u011f\u0131n g\u00fcn\u00fcm\u00fczde geldi\u011fi geli\u015fim a\u015famas\u0131n\u0131n en ileri seviyesindedir. Ayr\u0131ca toplumlar d\u00fcz bir \u015fekilde ilerlemezler, duraklayabilirler, ilerleyebilirler, ilerledikleri halde ge\u00e7ici olarak tekrar gerileyebilirler, baz\u0131 y\u00f6nlerden ileri baz\u0131 y\u00f6nlerden geri olabilirler.
\nG\u00fcn\u00fcm\u00fczde de her toplumsal yap\u0131 mevcuttur ve her toplum yap\u0131s\u0131n\u0131n ve her toplumun kendi k\u00fclt\u00fcrlerine, ideolojilerine, rejimlerine g\u00f6re entelekt\u00fcelleri ve ayd\u0131nlar\u0131, gericileri, tutucular\u0131 ve ilericileri vard\u0131r.
\nHerhangi bir evrede ya da evreler ilerledik\u00e7e bu ideolojilerin ve evrelerin hepsi ayn\u0131 anda g\u00f6r\u00fclebilir, bu toplumsal yap\u0131lar\u0131n her biri g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de bulunmaktad\u0131r, ancak her evrenin egemen toplumsal yap\u0131s\u0131 ve inanc\u0131 vard\u0131r. Herhangi bir evrede o evrenin egemen ideolojisini a\u015fanlar o toplumun ayd\u0131nlar\u0131d\u0131r. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde egemen sosyo-ekonomik toplumsal yap\u0131 ve ideoloji neoliberalizm\/kapitalizm\/emperyalizmdir. Bu evrede herhangi bir dinsel inanc\u0131, etnisiteyi, din devletini, etnik devleti, liberal\/kapitalist\/emperyalist devleti savunanlar ilerici ayd\u0131n de\u011fil, tutucu, muhafazak\u00e2r ya da gericidir, bir sonraki ve ileri evre olan sosyalist\/kom\u00fcnist yap\u0131y\u0131 ve devleti savunanlar ise ilerici, solcu ve ayd\u0131nd\u0131r.
\nHerkes, her entelekt\u00fcel ve ayd\u0131n bilin\u00e7li ya da bilin\u00e7siz, ideolojiler ve s\u0131n\u0131flar hen\u00fcz adland\u0131r\u0131lmam\u0131\u015f olsa da insanl\u0131\u011f\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131ndan beri, hatta hayvanl\u0131k evremizden beri bir ideolojiye ve s\u0131n\u0131fa dahildir. Hayvanl\u0131k evremizde de ilericiler, gericiler, tutucular, ezenler, ezilenler vard\u0131r.
\nYine kendi d\u00f6nemlerinde fark\u0131nda olmasalar da, bu kavramlarla nitelenmemi\u015f olsalar da her evrenin, toplumun kendilerine g\u00f6re entelekt\u00fcelleri ve ayd\u0131nlar\u0131 olmu\u015ftur. Hayvanl\u0131k evremizde bile \u00f6rne\u011fin alet kullanmaya ba\u015flayanlar, daha verimli topraklara g\u00f6\u00e7 etme cesareti g\u00f6sterenler, daha az \u015fiddet g\u00f6sterenler, daha adil davrananlar, bar\u0131\u015f sa\u011flayanlar vs o grubun ayd\u0131nlar\u0131 say\u0131labilirler.
\n\u00d6nemli olan insanlar\u0131n, entelekt\u00fcel ve ayd\u0131nlar\u0131n dahil olduklar\u0131 ideolojinin kendi d\u00f6nemlerine g\u00f6re gerici mi, tutucu mu, ilerici mi oldu\u011fudur.
\nHer evredeki entelekt\u00fceller kendi evrelerinin ya da toplumunun egemen ideolojisini oldu\u011fu gibi kabul ediyor ve de\u011fi\u015fmesini istemiyorsa tutucu, muhafazak\u00e2r ve sa\u011fc\u0131; egemen ideolojinin geri y\u00f6nlerini, ya da daha gerideki bir evrenin egemen ideolojisini savunuyorsa gerici, sa\u011fc\u0131; egemen ideolojinin ilerici y\u00f6nlerini, ilerici yenilikleri ya da daha ileri evredeki bir ideolojiyi savunuyorsa ilerici, solcu ve ayd\u0131nd\u0131r.
\nEntelekt\u00fceller ve ayd\u0131nlar kendilerini konu\u015farak, yazarak, sanatla, ya da eylemle, bu ifade \u015fekillerinin biri ya da hepsiyle ifade edebilirler.
\nEntelekt\u00fcel ve ayd\u0131nlar her meslekten olabilir, meslek i\u00e7i ya da d\u0131\u015f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar yapabilirler, meslek bilgilerini a\u015fan yarat\u0131c\u0131, \u00fcretici \u00e7al\u0131\u015fmalar yapabilirler, bilgi ve d\u00fc\u015f\u00fcnce birikimine, toplumun geli\u015fmesine katk\u0131da bulunabilirler. Bunlar da ayd\u0131n entelekt\u00fcel kabul edilebilirler.
\nHerkes gibi sanat\u00e7\u0131lar da entelekt\u00fcel ve ayd\u0131n entelekt\u00fcel olabilir. Resim, m\u00fczik, heykelt\u0131ra\u015fl\u0131k, mimari, sinema, tiyatro vs hemen her sanat dal\u0131, her sanat \u00fcr\u00fcn\u00fc, ideolojik, siyasal ve s\u0131n\u0131fsal bir anlam ta\u015f\u0131r, sanat\u00e7\u0131lar\u0131n da ezbercileri, yarat\u0131c\u0131lar\u0131, ilericileri gericileri olur.
\nHer entelekt\u00fcel ayd\u0131n olmaz, ancak kendisini ve toplumu ayd\u0131nlatan her ayd\u0131n az \u00e7ok entelekt\u00fceldir.
\nEntelekt\u00fcel kavram\u0131n\u0131n ortak bir tan\u0131m\u0131 ve anlam\u0131 olur, ancak ayd\u0131n kavram\u0131n\u0131n ortak bir tan\u0131m\u0131 olsa da bunu farkl\u0131 kesimler farkl\u0131 anlamland\u0131racak, farkl\u0131 a\u00e7\u0131klayacakt\u0131r. Do\u011frusu ise diyalektik ve tarihsel materyalizm a\u00e7\u0131s\u0131ndan yap\u0131lan tan\u0131mlar ve a\u00e7\u0131klamalard\u0131r.
\n\u201cAma bu sosyalistler, ateistler a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00f6yle\u201d denirse, insanl\u0131\u011f\u0131n ilerlemesinin evreleri ve evrimi reddedilmi\u015f, do\u011fru-yanl\u0131\u015f diye bir \u015fey olmad\u0131\u011f\u0131, her ideoloji ve herkesin s\u00f6yledi\u011fi ayn\u0131 do\u011frulukta e\u015fit kabul edilmi\u015f, postmodernizme d\u00fc\u015f\u00fclm\u00fc\u015f olur.
\nSonu\u00e7 olarak entelekt\u00fcel olanla olmayan aras\u0131nda keskin bir s\u0131n\u0131r olmad\u0131\u011f\u0131 gibi entelekt\u00fcel ile ayd\u0131n aras\u0131nda da keskin bir s\u0131n\u0131r yoktur, \u00e7\u00fcnk\u00fc her \u015feyde oldu\u011fu gibi bu kavramlar da kendi i\u00e7lerinde derecelenir ve birbirine ge\u00e7er ve \u00e7e\u015fitli kombinasyonlar, sentezler ortaya \u00e7\u0131kar. Entelekt\u00fceller ilerici de olabilir, gerici de, ancak ayd\u0131nlar her d\u00f6nemde ilerici olan entelekt\u00fcellerdir. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ayd\u0131n, entelekt\u00fcellerin Bat\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131 de\u011ferlerini benimsemi\u015f ilerici olanlar\u0131na ve bunu topluma yaymaya \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131na denir. Bat\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131na, dinin etkisini a\u015fm\u0131\u015f anlam\u0131nda dinsel ayd\u0131nlanma denebilir. Diyalektik ve tarihsel materyalizme, sosyalizme ula\u015fm\u0131\u015f olmaya da sosyalist ayd\u0131nlanma denebilir. Bu da Bat\u0131 ayd\u0131nlanmas\u0131ndan sonraki daha ileri evredir.<\/p>\n

Ayd\u0131n sorumlulu\u011fu
\n<\/strong>Dinlerin insan \u00fcr\u00fcn\u00fc oldu\u011funun bilincinde olanlar\u0131n halk\u0131n din ile aldat\u0131lmas\u0131na ses \u00e7\u0131karmamas\u0131, dinsel, cinsel, ekonomik s\u00f6m\u00fcr\u00fclmesine kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmamas\u0131, bunu laiklik olarak, dinsel inan\u00e7 \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc olarak g\u00f6rmesi ne kadar do\u011fru, ne kadar ahlaki, ne kadar vicdanidir?
\n\u00d6nce kendisini tan\u0131mal\u0131, kendisini bilmeli, kendisini ayd\u0131nlatmal\u0131 insan. Kendisini ayd\u0131nlatmakla kalmamal\u0131, \u00e7evresini, toplumu ayd\u0131nlatmaya \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131. Y\u00f6netilemez duruma d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f toplumlar\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcmlenmi\u015f sorunlar\u0131n\u0131 analiz etmeye, \u00e7\u0131k\u0131\u015f yollar\u0131 ve gelece\u011fi g\u00f6stermeye \u00e7al\u0131\u015fmal\u0131. Ayd\u0131n, i\u00e7inde bulundu\u011fu toplumun me\u015falesi, rehberi yol g\u00f6stereni olmal\u0131. Kimseye minneti olmamal\u0131, biat etmemeli ve kimseden korkmamal\u0131, devrimci olmal\u0131. Ayd\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6m\u00fcrenlerden, patronlardan, zenginlerden yana olan emek\u00e7ilerin ili\u011fini kemi\u011fini s\u00f6m\u00fcren bu kapitalist sistemde s\u00f6m\u00fcr\u00fclenlerden, emek\u00e7ilerden, halktan yana olmal\u0131, bu sistemin, d\u00fczenin de\u011fi\u015fmesi i\u00e7in m\u00fccadele etmeli.
\nAyd\u0131nlar halka kurtulu\u015fu anlat\u0131r, uyu\u015fuk toplumlar\u0131 uyand\u0131r\u0131r, \u00f6z bilinci kazand\u0131rmay\u0131 hedefler. \u00c7\u00fcnk\u00fc b\u00fcy\u00fck medeniyetler ve g\u00f6rkemli s\u0131\u00e7ramalar \u00f6z bilin\u00e7le yap\u0131labilir. Ayd\u0131nlar halka hakikati hayk\u0131r\u0131r, harekete liderlik eder ve topluma ileri gitmeyi \u00f6\u011fretir.
\nSorumlu ayd\u0131n; d\u00fcnya, toplum ve tarihteki konumunun sorumlulu\u011funu bilen ki\u015fidir. D\u00fcnya ile ili\u015fkisinde ahlakl\u0131 davranmaktan sorumludur. Toplumla ili\u015fkisinde toplumun geli\u015fiminden sorumludur. Topluma bilin\u00e7 kazand\u0131r\u0131p hangi y\u00f6ne nas\u0131l gidilece\u011fini g\u00f6sterir.
\nAyd\u0131nlanmak \u00e7ok emek isteyen sanc\u0131l\u0131 zorlu bir s\u00fcre\u00e7tir, ancak toplumu ayd\u0131nlatmak \u00e7ok daha zorlu bir s\u00fcre\u00e7tir. \u00c7o\u011funluk anlayamaz ya da reddeder. Ancak \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck bir az\u0131nl\u0131k anlar, ayd\u0131nlan\u0131r ve bu ayd\u0131nlanmay\u0131 gelecek nesillere ta\u015f\u0131may\u0131 dava, misyon edinir. Bu ayd\u0131nlanmay\u0131 topluma, gelecek nesillere aktarmak da ayd\u0131n sorumlulu\u011fudur. Bu sorumluluklar\u0131 u\u011frunda g\u00fc\u00e7ten ve kendi hayat\u0131ndan vazge\u00e7er. Albert Einstein’\u0131n \u201c\u00f6nyarg\u0131lar\u0131 par\u00e7alamak, atomu par\u00e7alamaktan zordur\u201d s\u00f6z\u00fcyle kastetti\u011fi de budur.
\nD\u00fc\u015f\u00fcnelim; diyalektik d\u00fc\u015f\u00fcnelim, tarihsel d\u00fc\u015f\u00fcnelim, do\u011fay\u0131, insan\u0131, toplumu do\u011fa\u00fcst\u00fcne ba\u015fvurmadan a\u00e7\u0131klamak anlam\u0131nda materyalist d\u00fc\u015f\u00fcnelim ve d\u00fc\u015f\u00fcnmekten korkmayal\u0131m. \u0130lerici, ayd\u0131n entelekt\u00fcellerin katledilmesi ilerlemenin bedellerindendir. D\u00fc\u015f\u00fcnceleri ifade etmek tehlikeli ve bedeli olsa da d\u00fc\u015f\u00fcnmek bedava. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek ifade etme f\u0131rsat\u0131 da bulabiliriz, ancak d\u00fc\u015f\u00fcnmezsek f\u0131rsat buldu\u011fumuzda d\u00fc\u015f\u00fcncemiz olmayabilir.
\nVedat T\u00fcrkal\u0131’n\u0131n dedi\u011fi gibi \u201cd\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc s\u00f6ylemekten korkmaya ba\u015flad\u0131 m\u0131 ki\u015fi; d\u00fc\u015f\u00fcnmekten de korkmaya ba\u015flar\u201d.<\/p>\n

Entelekt\u00fcel yaln\u0131zl\u0131k
\n<\/strong>Sorgulama, ele\u015ftiri, muhaliflik, yeni bilgilerin pe\u015finden ko\u015fma s\u00fcreci bir yerde entelekt\u00fceli ayd\u0131nlanmaya, kendine ve toplumuna yabanc\u0131la\u015fmaya, toplum ve iktidar taraf\u0131ndan d\u0131\u015flanmaya do\u011fru iter. Asl\u0131nda bu yabanc\u0131la\u015fma ve yaln\u0131zl\u0131k, toplumdan, iktidardan farkl\u0131la\u015farak gelinen seviye istem d\u0131\u015f\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in ve entelekt\u00fcelin okuyup d\u00fc\u015f\u00fcnebilmesi i\u00e7in bir zorunluluktur.\u00a0 Entelekt\u00fcel de s\u0131radan insanlar\u0131n ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 gibi ya\u015fayamaz, yaln\u0131z kal\u0131p okumak, d\u00fc\u015f\u00fcnmek ister, yaln\u0131z kalmazsa bunlar\u0131 yapmas\u0131 zorla\u015f\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla o da ister istemez insanlarla \u00e7ok s\u0131k g\u00f6r\u00fc\u015fmek istemez, onlar\u0131 d\u0131\u015flar.
\nEntelekt\u00fcel i\u00e7in sorgulaman\u0131n amac\u0131 da zaten insan\u0131 kendi kendisinden koparmak, kendisine yeni d\u00fc\u015f\u00fcnceler katmakt\u0131r. Sahip olunan bilgi, suya sabuna dokunmayacaksa, sahibinin yolunu kaybetmesini, \u015fa\u015f\u0131rmas\u0131n\u0131, sars\u0131lmas\u0131n\u0131, do\u011fru yolu aramas\u0131n\u0131 sa\u011flamayacaksa, bilgi pe\u015finde ko\u015fman\u0131n ne kadar anlam\u0131 olabilir ki?
\nAyd\u0131n entelekt\u00fcel yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 toplum ve mevcut iktidar taraf\u0131ndan d\u0131\u015fland\u0131klar\u0131 i\u00e7in ele\u015ftirenler reddedenler olsa da ilerlemeyi sa\u011flayanlar entelekt\u00fcel ayd\u0131nlard\u0131r. Ayr\u0131ca ba\u015fkalar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015f\u00fcnemediklerini d\u00fc\u015f\u00fcnebilmek, topluma faydal\u0131 olabilmek insan\u0131n en b\u00fcy\u00fck mutluluklar\u0131ndand\u0131r. Dolay\u0131s\u0131yla ayd\u0131n entelekt\u00fcel yaln\u0131zl\u0131\u011f\u0131 de\u011ferli, gururlu bir yaln\u0131zl\u0131kt\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nil\u00fcfer Tekin TDK s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde: Entelekt\u00fcel, ayd\u0131n, fikir sorunlar\u0131yla ilgili; m\u00fcnevver, ayd\u0131n kimse; ayd\u0131n, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc, okumu\u015f, g\u00f6rg\u00fcl\u00fc, ileri d\u00fc\u015f\u00fcnceli kimse, m\u00fcnevver, ziyal\u0131, entelekt\u00fcel olarak tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi TDK s\u00f6zl\u00fc\u011f\u00fcnde entelekt\u00fcel, m\u00fcnevver ve ayd\u0131n kavramlar\u0131 ayn\u0131 anlamlarda kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Oysa bunlar\u0131n aras\u0131nda farklar vard\u0131r. Entelekt\u00fcel; genellikle \u00e7ok okuyan, ara\u015ft\u0131ran, yazan, k\u00fclt\u00fcrl\u00fc ki\u015filer i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r. Entelekt\u00fcele, eliyle i\u015f g\u00f6ren […]<\/p>\n","protected":false},"author":4007,"featured_media":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9326,38,535,510],"tags":[9339,9340],"class_list":["post-60277","post","type-post","status-publish","format-standard","hentry","category-234-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-aydin-ve-entelektuel","tag-nilufer-tekin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60277","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4007"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60277"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60277\/revisions"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60277"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60277"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60277"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}