{"id":60286,"date":"2023-10-05T00:00:03","date_gmt":"2023-10-04T21:00:03","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60286"},"modified":"2023-10-04T14:53:17","modified_gmt":"2023-10-04T11:53:17","slug":"ciplak-gercegin-gercek-ustu-romani-ramak-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/10\/05\/ciplak-gercegin-gercek-ustu-romani-ramak-2","title":{"rendered":"\u00c7\u0131plak ger\u00e7e\u011fin ger\u00e7ek-\u00fcst\u00fc roman\u0131: Ramak"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>\u0130yi bir roman okuru de\u011filim, hatta bir roman okuru oldu\u011fum bile s\u00f6ylenemez. Bu romana da, itiraf edeyim, yazar\u0131 yak\u0131n bir dostum oldu\u011fu ve arkada\u015f bulu\u015fmalar\u0131m\u0131zda ister istemez muhabbeti yap\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in, sohbetin d\u0131\u015f\u0131nda kalmamak i\u00e7in ba\u015flad\u0131m. Ama bir g\u00fcnde bitirdim. Alt\u0131n\u0131 \u00e7ize \u00e7ize, notlar ala ala ve metinde at\u0131f yap\u0131lan -\u00e7o\u011funu bilmedi\u011fim- m\u00fczik par\u00e7alar\u0131n\u0131 ve film sahnelerini Google\u2019dan bularak, dinleyip izleyerek okudum.<\/p>\n<p>Ogan G\u00fcner\u2019in <em>Ramak<\/em>\u2019\u0131n\u0131 hangi t\u00fcre girdi\u011fi, yaz\u0131m tekni\u011fi, kurgu tekni\u011fi, karakterlerin i\u015fleni\u015fi vb. a\u00e7\u0131lardan tart\u0131\u015fmak haddime de\u011fil. Daha \u00e7ok kitab\u0131n zihnimde yaratt\u0131\u011f\u0131 ve i\u00e7ine ald\u0131\u011f\u0131 atmosfer ile ilgili yazmak istedim. Son d\u00f6nemlerde \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm politik konular\u0131 edebi bir tat vererek i\u015fleyen bir kitapla kar\u015f\u0131la\u015fmam\u0131n, bu atmosferden etkilenip i\u00e7ine h\u0131zla dalmamda belirleyici oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n<p><em>Ramak<\/em>\u2019\u0131n mek\u00e2n\u0131, bir zamanlar parlak bir ya\u015fam\u0131 olan, \u00e7evresindeki \u00fclkelerin sava\u015fa tutu\u015fmas\u0131yla trajik bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ya\u015fayan ama bu kez sava\u015f\u0131n gerektirdi\u011fi kadar bir ya\u015fama sahip olan bir kent (Urba). Yani atmosfer: \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f ve sava\u015f veya sava\u015f ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f. Kentimizin sakinleri de (\u201csakinleri\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn \u00e7ok garip ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131n\u0131n fark\u0131nday\u0131m) marjinal tipler, her t\u00fcrden ucubeler, katiller, katliamc\u0131lar, fahi\u015feler, sap\u0131klar, sapk\u0131nlar, insan yiyen mutant varl\u0131klar (art\u0131k Ogan\u2019\u0131n -geni\u015f oldu\u011funu bildi\u011fim- hayal g\u00fcc\u00fc nerelere kadar uzan\u0131rsa)\u2026<\/p>\n<p>Yazar bence \u00f6nemli bir \u015fey ba\u015farm\u0131\u015f. Ne kadar distopik, fantastik, ger\u00e7ek-\u00fcst\u00fc sahnelerle dolu olursa olsun, roman\u0131n sap\u0131na kadar ger\u00e7ek bir ortamda ge\u00e7ti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor insan. Veya metin bana bunu hissettirdi. Bir t\u00fcrl\u00fc \u00fctopya-distopyaya, bilimkurguya, fantezi d\u00fcnyas\u0131na ge\u00e7emiyorum; bu t\u00fcr bir haz alam\u0131yorum. Roman beni giderek ger\u00e7ek-\u00fcst\u00fcne de\u011fil, tam tersine \u00e7\u0131plak ger\u00e7e\u011fe yakla\u015ft\u0131r\u0131yor. Daha do\u011frusu, olmadan \u00f6nce biri s\u00f6ylese \u201cger\u00e7ek-\u00fcst\u00fc\u201d olarak niteleyece\u011fimiz, ama giderek daha s\u0131kl\u0131kla ve giderek daha yak\u0131n\u0131m\u0131zda oluveren ger\u00e7ek olaylar geliyor akl\u0131ma.<\/p>\n<p>Sanki Haziran 2013\u2019te polis sald\u0131r\u0131s\u0131ndan sonra ka\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z Tarlaba\u015f\u0131\u2019n\u0131n ara sokaklar\u0131nday\u0131m\u2026<\/p>\n<p>Sanki 6 \u015eubat 2023 sabah\u0131 Hatay\u2019\u0131n veya Mara\u015f\u2019\u0131n sokaklar\u0131nda geziniyorum\u2026<\/p>\n<p>Sanki 6 Ocak 2021\u2019de Amerikan Kongresi koridorlar\u0131nday\u0131m\u2026<\/p>\n<p>Sanki Moskova\u2019ya yola \u00e7\u0131km\u0131\u015f Wagner konvoyunday\u0131m\u2026 Veya iki ay sonra Moskova semalar\u0131nda yere \u00e7ak\u0131lan u\u00e7aktay\u0131m\u2026<\/p>\n<p>Sanki Ukrayna\u2019day\u0131m, Nijer\u2019deyim, Gabon\u2019day\u0131m\u2026 L\u00fcbnan\u2019day\u0131m, Kabil\u2019deyim, Suriye\u2019nin kuzeyindeyim, Filistin\u2019deyim\u2026 I\u015f\u0131lt\u0131l\u0131 Avrupa kentlerinin gettolar\u0131nday\u0131m\u2026 \u0130stanbul\u2019un hemen her semtinin arka sokaklar\u0131nday\u0131m\u2026<\/p>\n<p>Sanki t\u0131k\u0131\u015f t\u0131k\u0131\u015f bir bota binmi\u015f Akdeniz\u2019e a\u00e7\u0131lm\u0131\u015f\u0131m\u2026 Sanki Kabil\u2019den ka\u00e7mak i\u00e7in u\u00e7a\u011f\u0131n tekerle\u011fine as\u0131lm\u0131\u015f\u0131m\u2026 Veya Libya\u2019da on binlerce insanla birlikte sele kap\u0131lm\u0131\u015f\u0131m.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu sayd\u0131klar\u0131ma \u201cu\u00e7 durumlar\u201d denebilir; normali temsil etmedikleri s\u00f6ylenebilir. Ama bu u\u00e7 durumlar\u0131n kapsam\u0131 giderek geni\u015fliyor. \u201cU\u00e7 durum\u201d normalle\u015fmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. 6 \u015eubat g\u00fcn\u00fc, bir anda, 11 kenti ve milyonlarca insan\u0131 i\u00e7ine al\u0131veren (uzaktan izleyen bizleri de deh\u015fete d\u00fc\u015f\u00fcren) bir u\u00e7 durum mu olur? \u0130\u00e7 sava\u015ftan 6 ay \u00f6nce, ba\u015fta Halep olmak \u00fczere Suriye kentlerini gezip foto\u011fraflayan, g\u00fczelliklerini anlata anlata bitiremeyen mimar arkada\u015f\u0131m Levent Gedizlio\u011flu geliyor akl\u0131ma (yaz\u0131s\u0131n\u0131 <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019te yay\u0131mlam\u0131\u015ft\u0131k). \u00c7ok de\u011fil iki y\u0131l \u00f6nce \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 Ukrayna \u00fcniversitelerine g\u00f6ndermeyi arzulayan arkada\u015flar\u0131 biliyorum. D\u00fcnyan\u0131n \u201cnormali\u201d de\u011fi\u015fiyor. Bunu her g\u00fcn her an, kendi k\u00fc\u00e7\u00fck u\u00e7 durumlar\u0131m\u0131z\u0131 ya\u015fayarak hissetmiyor muyuz? \u201cNormal\u201din d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc hissetmiyor muyuz? \u00dclkemiz kocaman bir Urba de\u011fil midir art\u0131k?<\/p>\n<p>Yoksa hepimiz Urba\u2019n\u0131n \u201csakinleriyiz\u201d de haberimiz mi yok? Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z semtimiz, kentimiz, \u00fclkemiz, hatta t\u00fcm d\u00fcnya bir Urba m\u0131d\u0131r art\u0131k? Ogan G\u00fcner acaba bu ger\u00e7ek-\u00fcst\u00fc roman\u0131yla bize bu \u00e7\u0131plak ger\u00e7e\u011fi mi g\u00f6stermek istemi\u015f? En az\u0131ndan bende yaratt\u0131\u011f\u0131 atmosfer bu.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Ogan G\u00fcner kitaplar\u0131na tek s\u00f6zc\u00fckl\u00fc adlar koymay\u0131 seviyor. \u00d6nceki kitab\u0131n\u0131n ad\u0131 \u201cHerc\u00fcmer\u00e7\u201d idi. \u201cHerc\u00fcmer\u00e7\u201din anlam\u0131n\u0131 biliyoruz; \u201callak bullak, darmada\u011f\u0131n\u0131k, karmakar\u0131\u015f\u0131k\u201d demek. Peki \u201cramak\u201d? \u201cRamak\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn tek ba\u015f\u0131na kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131na daha \u00f6nce denk geldi\u011fimi an\u0131msam\u0131yorum. Genellikle \u201cbir \u015feyin e\u015fi\u011fine gelmek, neredeyse ger\u00e7ekle\u015fecek olmak\u201d anlam\u0131nda \u201cramak kalmak\u201d deyimi i\u00e7inde kullan\u0131l\u0131yor bu s\u00f6zc\u00fck. Ama tek ba\u015f\u0131na \u201cramak\u201d Arap\u00e7a k\u00f6kenliymi\u015f ve \u201c<em>\u00f6l\u00fcmden \u00f6nceki son ya\u015fam belirtisi, bak\u0131\u015f\u201d demekmi\u015f. (Bu anlam\u0131yla tam kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 Lavoisier\u2019nin sepete d\u00fc\u015fm\u00fc\u015f kafas\u0131n\u0131n g\u00f6z k\u0131rp\u0131\u015f\u0131nda buluyor galiba. S\u00f6ylentiye g\u00f6re, Frans\u0131z devriminde giyotine g\u00f6nderilen \u00fcnl\u00fc kimyac\u0131 Lavoisier, arkada\u015f\u0131yla, kafas\u0131 sepete d\u00fc\u015ft\u00fckten sonra g\u00f6z k\u0131rpaca\u011f\u0131na dair iddiaya girmi\u015f ve k\u0131rpm\u0131\u015f!) Bu anlamda \u201cramak\u201d, son derece karamsar bir s\u00f6zc\u00fck; \u00f6l\u00fcmden (biti\u015ften, t\u00fckeni\u015ften) \u00f6nceki an, son nefes\u2026 Ama biz \u201cramak kalmak\u201d deyimini her zaman bu karamsar anlam\u0131yla kullanm\u0131yoruz. Bazen de \u201cha gayret, son bir g\u00fc\u00e7le\u201d anlam\u0131nda motive etmek i\u00e7in de kullan\u0131r\u0131z bu deyimi. <\/em><\/p>\n<p><em>Peki, Ogan G\u00fcner hangi anlamda kullanm\u0131\u015f? Kitapta bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn (numaras\u0131z tek b\u00f6l\u00fcm) ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u201cRamak Kala\u201d. Lale Devrinin sonunu getiren isyana \u00f6nderlik eden Patrona Halil\u2019in sonuna g\u00f6nderme yap\u0131lan b\u00f6l\u00fcm. Halil\u2019e \u015funlar\u0131 s\u00f6yletiyor yazar: \u201cHi\u00e7bir \u015feye hakk\u0131m\u0131z yoksa her \u015feye iznimiz var demektir (bu c\u00fcmle de m\u00fcthi\u015f politik g\u00f6ndermeler i\u00e7eriyor). Ama iznimiz <strong>ramak kalana<\/strong> kadar. Sonras\u0131 bu. Yine de her \u015feyi unuttu\u011funda isyan\u0131n tad\u0131 pek g\u00fczel be Pavle.\u201d <\/em><\/p>\n<p><em>Bu hayali anekdotta, deyimi karamsar anlamda kullanm\u0131\u015f Ogan G\u00fcner. \u0130syan\u0131n sadece tad\u0131n\u0131n kalmas\u0131 (nostaljik bir tatt\u0131r bu) h\u00fcz\u00fcn verici de\u011fil mi? \u00d6rne\u011fin Gezi\u2019nin sadece tad\u0131 m\u0131 kald\u0131? <\/em><\/p>\n<p><em>Ama kitap b\u00f6yle bitmiyor. Kitab\u0131n sonunda bir dirili\u015fin, yeni bir ba\u015flang\u0131c\u0131n ipu\u00e7lar\u0131 hissediliyor. Bilmiyorum, belki benim h\u00fcsn\u00fckuruntumdur, belki de \u00f6yle olmas\u0131n\u0131 arzulad\u0131\u011f\u0131m i\u00e7in b\u00f6yle hissediyorum. \u00a0<\/em><\/p>\n<p>Son sayfas\u0131n\u0131 \u00e7evirdi\u011fimde kitab\u0131n bende b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 \u201ctat\u201d, bir biti\u015f ve t\u00fckeni\u015f \u00f6yk\u00fcs\u00fc olmad\u0131\u011f\u0131. Ogan G\u00fcner bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f roman\u0131 yazm\u0131\u015f, ama bence bir t\u00fckeni\u015f roman\u0131 de\u011fil. Urba \u00e7\u00f6km\u00fc\u015f bir kent ama t\u00fckenmi\u015f bir kent de\u011fil. H\u00e2l\u00e2 sosyolojinin konusu olabilir, arkeolojinin de\u011fil.<\/p>\n<p>Bir uygarl\u0131k tarz\u0131 \u00e7\u00f6kmektedir ve hen\u00fcz yerine daha kapsaml\u0131 tarz konulamamaktad\u0131r. Bu durumda \u201cUrbal\u0131la\u015fmak\u201d ka\u00e7\u0131n\u0131lmazd\u0131r ama yeni olanaklar da Urbal\u0131la\u015fm\u0131\u015f d\u00fcnyadan \u00e7\u0131kmayacak m\u0131d\u0131r? Malzeme mecburen \u201cUrba sakinleri\u201d de\u011fil midir? Madem Urba\u2019da ya\u015f\u0131yoruz, biz de b\u00f6yle bir yerde \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131n yollar\u0131n\u0131 zorlar\u0131z.<\/p>\n<p>Neye ramak kald\u0131? T\u00fckeni\u015fe mi, \u00e7\u0131k\u0131\u015fa m\u0131?<\/p>\n<p>Ben <em>Ramak<\/em>\u2019\u0131n iyimser bir okuyucusuyum; yazar da bu olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 kapamam\u0131\u015f bence.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Ogan G\u00fcner\u2019in roman\u0131n\u0131 sadece fantastik edebiyat\u0131 sevenlere de\u011fil herkese \u00f6neriyorum. Benden \u00e7ok farkl\u0131 tatlar ve atmosferler de bulabilirler; hele tek tek karakterlere yo\u011funla\u015f\u0131rlarsa. B\u00f6ylesi bir derinli\u011fi de var <em>Ramak<\/em>\u2019\u0131n.<\/p>\n<p>Okura tek uyar\u0131m, gard\u0131n\u0131 alarak okumaya ba\u015flamas\u0131.<\/p>\n<p><strong>Ogan G\u00fcner, Ramak, Beyo\u011flu Kitabevi, \u0130stanbul, 2023<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu \u0130yi bir roman okuru de\u011filim, hatta bir roman okuru oldu\u011fum bile s\u00f6ylenemez. Bu romana da, itiraf edeyim, yazar\u0131 yak\u0131n bir dostum oldu\u011fu ve arkada\u015f bulu\u015fmalar\u0131m\u0131zda ister istemez muhabbeti yap\u0131laca\u011f\u0131 i\u00e7in, sohbetin d\u0131\u015f\u0131nda kalmamak i\u00e7in ba\u015flad\u0131m. Ama bir g\u00fcnde bitirdim. Alt\u0131n\u0131 \u00e7ize \u00e7ize, notlar ala ala ve metinde at\u0131f yap\u0131lan -\u00e7o\u011funu bilmedi\u011fim- m\u00fczik par\u00e7alar\u0131n\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":60287,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9326,38,513,510,511],"tags":[5247,960,9342],"class_list":["post-60286","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-234-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-ender-helvacioglu","tag-ogan-guner","tag-ramak-roman"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60286","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60286"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60286\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60287"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60286"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60286"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60286"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}