{"id":60302,"date":"2023-10-05T00:00:08","date_gmt":"2023-10-04T21:00:08","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60302"},"modified":"2023-10-05T00:24:55","modified_gmt":"2023-10-04T21:24:55","slug":"60302","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/10\/05\/60302","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 Raf\u0131"},"content":{"rendered":"

De\u011fi\u015fen Ya\u015fam – \u0130nsanlar D\u00fcnyadaki Ya\u015fam\u0131 Nas\u0131l De\u011fi\u015ftiriyor
\n<\/strong>Helen Pilcher, \u00c7ev. Mehmet Do\u011fan, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 296 s.
\n<\/strong>Helen Pilcher, insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye iten bu kitab\u0131nda, hayvanlar aleminin DNA’s\u0131na \u015fekil verme usullerini, b\u00f6ylece d\u00fcnya ya\u015fam\u0131n\u0131n kaderinin insanlar taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmesini ele al\u0131yor. Bu post-do\u011fa tarihi rehberinde, insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6n verdi\u011fi canl\u0131 t\u00fcrlerini de, bu post-do\u011fal d\u00fcnyan\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131, idarecisi ve bak\u0131c\u0131s\u0131 olan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ve do\u011fa korumac\u0131lar\u0131yla birlikte tan\u0131tmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Yazar kendi c\u00fcmleleriyle kitab\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle tan\u0131t\u0131yor: Do\u011fal bir \u00e7evrede ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00f6ylenebilir mi? Muhtemelen \u00e7o\u011fu ki\u015finin bu soruya cevab\u0131 hay\u0131r olacakt\u0131r. Peki, \u00e7evremizi ne zaman d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye ve de\u011fi\u015ftirmeye ba\u015flad\u0131k? Hayvanlar\u0131 evcille\u015ftirip ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacaklar\u0131 hale getirdik. DNA’lar\u0131n\u0131 da de\u011fi\u015ftirdik. Kurtlar k\u00f6pe\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp avlanmam\u0131za yard\u0131mc\u0131 oldu. Yaban tavuklar\u0131 tavu\u011fu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcp sofralar\u0131m\u0131z\u0131 yumurtayla donatt\u0131. \u00dcstelik bunlar sadece ba\u015flang\u0131\u00e7t\u0131. Bilgimiz artt\u0131k\u00e7a, hayvan DNA’s\u0131n\u0131 daha ince i\u015flemenin yeni usullerini bulduk. Polis k\u00f6peklerini klonlad\u0131k. D\u00fcnyada geneti\u011fi de\u011fi\u015ftirilmi\u015f ilk ev hayvan\u0131n\u0131, karanl\u0131kta parlayan bal\u0131klar\u0131 yaratt\u0131k. Her ge\u00e7en g\u00fcn yeni bilgiler ve teknolojilerle kimi zaman bilin\u00e7li kimi zamansa dolayl\u0131 olarak D\u00fcnya’daki ya\u015fama m\u00fcdahale etmeye devam ediyoruz. \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi nedeniyle D\u00fcnya’n\u0131n en \u00fccra k\u00f6\u015felerini ve o b\u00f6lgelerin sakinlerini bile etkiledik. Ara\u015ft\u0131rmalara g\u00f6re baz\u0131 hayvanlar\u0131 inan\u0131lmaz s\u00fcratle evrimle\u015fmeye zorluyoruz. Kimi t\u00fcrlerin i\u015fi rast gitse de, baz\u0131lar\u0131 yok olman\u0131n e\u015fi\u011finde. Baz\u0131lar\u0131 i\u00e7inse tek se\u00e7enek, esaret alt\u0131nda ya\u015famak. Art\u0131k sadece uyum g\u00fcc\u00fc en y\u00fcksek t\u00fcrler de\u011fil, bizim ya\u015famas\u0131na izin verdiklerimiz hayatta kalabiliyor.<\/p>\n

Kay\u0131p Mikroplar – Antibiyotiklerin A\u015f\u0131r\u0131 Kullan\u0131m\u0131 \u00c7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n Salg\u0131nlar\u0131n\u0131 Nas\u0131l K\u00f6r\u00fckl\u00fcyor
\n<\/strong>Martin J. Blaser, \u00c7ev. Sevkan Uzel, Metis, 2023, 293 s.
\n<\/strong>Abd\u2019li mikrobiyolog Martin J. Blaser, \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n ciddi sorunlar\u0131ndan birine parmak bast\u0131\u011f\u0131 bu kitab\u0131nda, \u201cya\u015famsal bir organ\u201d olarak niteledi\u011fi mikrobiyomumuzu olu\u015fturan mikroplar\u0131n bir k\u0131sm\u0131n\u0131 neden kaybetmekte oldu\u011fumuzu, bu durumun hangi yayg\u0131n sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131n\u0131 k\u00f6r\u00fckl\u00fcyor olabilece\u011fini ve bu kayb\u0131n telafi edilmesi i\u00e7in neler yap\u0131labilece\u011fini yal\u0131n bir dille anlat\u0131yor. Yazar bu kitab\u0131 yazma amac\u0131n\u0131 \u015f\u00f6yle ifade ediyor: Her birimiz, \u00e7ok uzun zamand\u0131r t\u00fcr\u00fcm\u00fczle birlikte evrilmekte olan mikroplar\u0131n muazzam \u00e7e\u015fitlilikteki bir ekolojisine evsahipli\u011fi yap\u0131yoruz. Hepsi birlikte ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ve hastal\u0131klar\u0131 yenme becerimizde kritik bir rol oynuyorlar. K\u0131sacas\u0131 bizi sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutan, mikrobiyomumuz. Fakat bu mikrobiyomun baz\u0131 bile\u015fenlerini yitiriyoruz. Bu felaketin nedenleri her yan\u0131m\u0131z\u0131 sarm\u0131\u015f durumda; insanlarda ve hayvanlarda antibiyotiklerin a\u015f\u0131r\u0131 kullan\u0131m\u0131, sezaryen do\u011fumlar, temizleyicilerin ve antiseptiklerin yayg\u0131n kullan\u0131m\u0131 bunlardan sadece birka\u00e7\u0131. Antibiyotik direnci \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sorun. Ama diren\u00e7li patojenler ne kadar korkutucu olsa da, mikrobiyomumuzun \u00e7e\u015fitlili\u011finde ortaya \u00e7\u0131kan kay\u0131plar \u00e7ok daha tehlikeli. Bu kay\u0131plar metabolizmam\u0131z\u0131, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve bili\u015fsel yetimizi etkileyerek bedensel geli\u015fimin kendisini de\u011fi\u015ftiriyor. E\u011fer tutum de\u011fi\u015ftirmezsek, daha k\u00f6t\u00fc bir senaryo kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kacak. \u0130\u015fte bu y\u00fczden alarm zillerini \u00e7al\u0131yorum.<\/p>\n

Sentetik \u00c7a\u011f
\n<\/strong>Christopher J. Preston, Tellekt Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 248 s.
\n<\/strong>\u0130nsanl\u0131k yery\u00fcz\u00fcnde haddinden fazla etki b\u0131rakt\u0131. Bu durum, eriyen buzullar\u0131 ve azalan t\u00fcr say\u0131lar\u0131n\u0131 belgeleyen istatistiklerin \u00f6tesinde yeni bir jeolojik \u00e7a\u011fa i\u015faret ediyor. Bu yeni \u00e7a\u011f\u0131n, topra\u011f\u0131n her santimetrekaresinde ve okyanus suyunun her bir damlas\u0131nda tespit edilebilen t\u00fcrlerin itibar\u0131n\u0131 art\u0131k teslim etmesi gerekiyor. Sentetik \u00c7a\u011f\u2019da, jeolojik tarihin bu yeni d\u00f6neminde insanlar\u0131 \u00a0d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirmeyi se\u00e7ti\u011finin kritik \u00f6nem ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken Christopher J. Preston, insanlar\u0131n kendi tasar\u0131m\u0131 olan sentetik i\u015fleyi\u015flerin istedi\u011fimiz d\u00fcnyay\u0131 dikkatlice tasarlamak i\u00e7in bir f\u0131rsat sundu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor ve yery\u00fcz\u00fcn\u00fcn metabolizmas\u0131n\u0131 yeniden yap\u0131land\u0131rmay\u0131 vaat eden bir dizi teknoloji tan\u0131ml\u0131yor: nanoteknolojiler, molek\u00fcler \u00fcretim, sentetik biyolojinin genom olu\u015fturma potansiyeli, evrimi geride b\u0131rakabilen \u201cbiyolojik mini makineler\u201d, t\u00fcrlerin yer de\u011fi\u015ftirmesi ve soyu t\u00fckenen t\u00fcrleri geri getirme, iklim m\u00fchendisli\u011fi, g\u00fcne\u015f radyasyonu, karbonu atmosferden uzakla\u015ft\u0131rmak amac\u0131yla yapay a\u011fa\u00e7 \u00fcretimi ve daha nicesi.Sentetik \u00c7a\u011f, ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyan\u0131n h\u0131zla tan\u0131nmaz hale geldi\u011fi bir zamanda gerek yery\u00fcz\u00fcn\u00fc gerekse insanlar\u0131 yeniden yap\u0131land\u0131racak sentetik gelece\u011fin hatlar\u0131n\u0131 \u00e7izmeyi hedefliyor. Sentetik \u00c7a\u011f, 2018\u2019de Ekoloji ve \u00c7evre kategorisinde Nautilus \u00d6d\u00fcl\u00fc\u2019n\u00fc alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130\u015fbirli\u011finin Evrimi
\n<\/strong>Robert Axelrod, \u00c7ev. A. Kadir G\u00fclen, Fol Kitap, 2023, 248 s.
\n<\/strong>Merkezi bir otoritenin var olmad\u0131\u011f\u0131, tamamen bencillerden olu\u015fan bir d\u00fcnyada i\u015fbirli\u011fi ortaya \u00e7\u0131kabilir mi? Bu soru \u00e7ok uzun zamand\u0131r ve hakl\u0131 sebeplerle insanlar\u0131n ilgisini \u00e7ekiyor. \u0130nsanlar\u0131n \u201cmelek\u201d olmad\u0131klar\u0131n\u0131, her \u015feyden \u00f6nce \u015fahsi \u00e7\u0131karlar\u0131n\u0131 kovalamaya meyilli olduklar\u0131n\u0131 biliyoruz. Yine de zaman zaman i\u015fbirli\u011fi yapabildiklerinin, hatta uygarl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n bu i\u015fbirli\u011fine dayand\u0131\u011f\u0131n\u0131n da fark\u0131nday\u0131z. O halde, her bireyi bencil davranmaya iten ko\u015fullar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131nda i\u015fbirli\u011fi ve dayan\u0131\u015fma nas\u0131l geli\u015febilir, nas\u0131l s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir? \u0130\u015fbirli\u011finin ortaya \u00e7\u0131kabilmesi i\u00e7in akla, dostlu\u011fa ve g\u00fcvene ihtiya\u00e7 var m\u0131d\u0131r?
\nYay\u0131mland\u0131\u011f\u0131 y\u0131ldan bug\u00fcne siyaset bilimi, uluslararas\u0131 ili\u015fkiler, iktisat, evrimsel biyoloji, oyun kuram\u0131, bilgisayar bilimi ve di\u011fer say\u0131s\u0131z alanda en fazla at\u0131f alan \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri olmu\u015f, \u201ck\u00fclt\u201d eserlerden biri haline gelmi\u015f bu kitap, i\u015fbirli\u011fi sorununa \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 ve ezber bozan bir yakla\u015f\u0131m getirmeyi hedefliyor. Birinci D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 s\u0131ras\u0131nda yap\u0131lan siper muharebelerinden, So\u011fuk Sava\u015f\u2019\u0131n \u201cDeh\u015fet Dengesi\u201dne, \u015firketler aras\u0131 rekabetten diplomasiye, bakteri ile kona\u011f\u0131 aras\u0131ndaki ili\u015fkiden b\u00f6lgeci ku\u015flar\u0131n davran\u0131\u015flar\u0131na varas\u0131ya kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 i\u015fbirli\u011finin dostluk, g\u00fcven, bilin\u00e7, hatta zeka olmadan, bencillikten nas\u0131l do\u011fabilece\u011fini, nas\u0131l istikrar kazanabilece\u011fini ortaya koymaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Mahkumun \u0130kilemi oyununun mant\u0131\u011f\u0131n\u0131 en k\u00fc\u00e7\u00fck canl\u0131lardan en g\u00fc\u00e7l\u00fc devletler aras\u0131ndaki ili\u015fkilere kadar uygulayarak, \u00e7at\u0131\u015fma, rekabet, ihanet ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131l\u0131k olgular\u0131n\u0131n alt\u0131nda yatan yal\u0131n ve b\u00fcy\u00fcleyici matemati\u011fi g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne sermeyi hedefliyor.<\/p>\n

Atalar\u0131m\u0131zdan Dersler
\n<\/strong>Raksha Dave, Odt\u00fc Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023, 48 s.
\n<\/strong>Bir arkeolo\u011fun kaleminden \u00e7ocuklara \u00e7izimlerle tarihi aktarmay\u0131 ama\u00e7layan bu kitapta, d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f birbirinden farkl\u0131 uygarl\u0131klar, yaratt\u0131klar\u0131 eserler, ya\u015fam bi\u00e7imlerine dair detayl\u0131 bilgiler ve elbette arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar \u00fczerinden sunulan kan\u0131tlar anlat\u0131l\u0131yor. M\u00d6 7400-6500 y\u0131llar\u0131nda \u00c7atalh\u00f6y\u00fck\u2019te filizlenen toplumsal cinsiyet e\u015fitli\u011fi, modern d\u00fcnyan\u0131n kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayan toplumsal bir ya\u015fam bi\u00e7iminin yans\u0131mas\u0131. Avustralya\u2019dan \u00c7in\u2019e, Fransa\u2019dan siyahi firavunlar\u0131n h\u00fck\u00fcm s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc Modern Sudan\u2019a kadar birbirinden farkl\u0131 tarih\u00ee uygarl\u0131klar, arkeolojik kal\u0131nt\u0131lar muhte\u015fem \u00e7izimlerle kar\u015f\u0131n\u0131zda!
\nAyr\u0131ca, tarih \u00f6ncesi d\u00f6nemlerde ak\u0131llara durgunluk verici ticari a\u011flar, ula\u015f\u0131m yollar\u0131, k\u00fclt\u00fcrel etkile\u015fim anlat\u0131lan konulardan baz\u0131lar\u0131.<\/p>\n

\u0130bni Sina’n\u0131n K\u00fc\u00e7\u00fck T\u0131p Kanunu – el-Reis ebu Ali el-H\u00fcseyin \u0130bn Sina el-Buhari
\n<\/strong>Kolektif, Ayr\u0131nt\u0131 Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 224 s.
\n<\/strong>Hem bilimsel hem metafizik yorumlar\u0131yla d\u00fcnya felsefesine; ak\u0131lc\u0131, deneyci ve b\u00fct\u00fcnc\u00fcl yakla\u015f\u0131ml\u0131 hekimli\u011fiyle de d\u00fcnya t\u0131bb\u0131na silinmez damgalar vuran \u0130bn Sina\u2019n\u0131n, az bilinen K\u00fc\u00e7\u00fck T\u0131p Kanunu, \u00fcnl\u00fc kitab\u0131 el-K\u0101n\u016bn fi\u2019t-T\u0131bb kitab\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck modelidir. B\u00fcy\u00fck bilginler, geni\u015f \u00e7apl\u0131 eserlerinin k\u00fc\u00e7\u00fck modellerini veya \u00f6nc\u00fcl tan\u0131mlay\u0131c\u0131 kitap\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 da yazarlard\u0131. \u0130bn Sina da bu b\u00fcy\u00fck bilginlerden biridir. D\u00fcnyaca bilinen el-K\u0101n\u016bn fi\u2019t-T\u0131bb kitab\u0131n\u0131n k\u00fc\u00e7\u00fck modeli olarak K\u0101n\u016bn-u Sa\u011f\u012br (K\u00fc\u00e7\u00fck Kanun) kitab\u0131n\u0131 da insanl\u0131\u011fa arma\u011fan etmi\u015ftir.\u00a0\u0130bn Sina, eserlerinin b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011funu, \u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n bilim dili olan Arap\u00e7a ile yazm\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada \u00f6rnekleri \u00e7ok az bulunan K\u00fc\u00e7\u00fck T\u0131p Kanunu\u2019nun T\u00fcrkiye\u2019de, Prof. Dr. Kadircan Keskinbora\u2019n\u0131n ara\u015ft\u0131rmalar\u0131yla d\u00f6rt el yazmas\u0131 \u00f6rne\u011fi saptand\u0131. Keskinbora ve ekibinin titiz \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla T\u00fcrk\u00e7e ve \u0130ngilizceye \u00e7evrildi, T\u00fcrkiye\u2019de ve Avrupa\u2019da bas\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Sovyet Arkeolojisi \u00dczerine Denemeler – 1
\n<\/strong>Sidar G\u00fcnd\u00fczalp, Sakin Kitap, 2023, 160 s.
\n<\/strong>So\u011fuk Sava\u015f ko\u015fullar\u0131 y\u00fcz\u00fcnden D\u00fcnya, Sovyetler Birli\u011fi\u2019nde arkeolojinin geli\u015fimi hakk\u0131nda bilgi sahibi olamad\u0131. Sovyet Arkeolojisine d\u00f6n\u00fck \u00f6n yarg\u0131lar, Sovyetlerde bilim de\u011fil ideolji \u00fcretildi\u011fi, tart\u0131\u015fma ortam\u0131 ve farkl\u0131 ekollerin bulunmad\u0131\u011f\u0131 gibi alg\u0131lar\u0131n olu\u015fmas\u0131na sebep oldu. Oysa Sovyetlerde farkl\u0131 arkeolojik yakla\u015f\u0131mlar s\u00fcrekli rekabet halinde oldu\u011fu gibi arkeoloji alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck teknik s\u0131\u00e7ramalar ya\u015fanmaktayd\u0131. Arkeolojinin define avc\u0131l\u0131\u011f\u0131ndan ayr\u0131l\u0131p, antik \u00e7a\u011flar\u0131n toplumsal yap\u0131s\u0131n\u0131 anlamaya y\u00f6nelik bir \u00e7abaya d\u00f6n\u00fc\u015fmesinde Sovyet arkeolojisinin \u00f6nc\u00fc bir rol\u00fc vard\u0131 ve bu rol G. Childe ekol\u00fc sayesinde Bat\u0131 arkeolojisinde de etkili olmu\u015ftu. Tarihte ilk kez Sovyet arkeologlar\u0131 kral mezarlar\u0131, saraylar ve an\u0131tsal yap\u0131lar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra halk tabakalar\u0131n\u0131n, k\u00f6yl\u00fclerin, g\u00f6\u00e7ebelerin, k\u00f6lelerin vb. nas\u0131l ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 da ortaya \u00e7\u0131karmaya \u00e7al\u0131\u015fan yeni bir kaz\u0131 anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftirmi\u015flerdir. \u00d6ren yerlerinin havadan foto\u011fraflanmas\u0131, arkeolojik nesnelerin korunmas\u0131 veya tarihlendirilmesi i\u00e7in kimya, fizik gibi disiplinlere ba\u015fvurulmas\u0131, arkeologlar\u0131n farkl\u0131 disiplinlerden bilim insanlar\u0131yla ilk kez birlikte \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015flamalar\u0131 Sovyet arkeolojisinin bilim d\u00fcnyas\u0131na getirdi\u011fi yeniliklerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Seri olarak yay\u0131nlanmas\u0131 planlanan bu \u00e7al\u0131\u015fmada, Sovyet arkeolojisinin arkeoloji, paleografi, epigrafi ve Eski \u00c7a\u011f tarih\u00e7ili\u011fi gibi disiplinlere katk\u0131lar\u0131, art\u0131lar\u0131 eksikleriyle T\u00fcrkiye\u2019de ilk olarak masaya yat\u0131r\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Siyasal \u015eiddet – <\/strong>Arendt Foucault Agamben
\n<\/strong>Feysel Ta\u015f\u00e7\u0131er, Doruk Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 240 s.
\n<\/strong>\u015eiddet olgusu tarihsel bir ger\u00e7eklik oldu\u011fu kadar, her d\u00f6nemin kendi dinamikleri i\u00e7inde g\u00fcncel bir sorun olarak da s\u00fcregelmi\u015ftir. \u015eiddet sorunu, insan ve toplum hayat\u0131n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 olarak t\u00fcrl\u00fc nedenlerle ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015f; ona ba\u015fvuranlar i\u00e7in “gerek\u00e7eler”, maruz kalanlar i\u00e7in ise “ma\u011fduriyet” sarmal\u0131 hi\u00e7 k\u0131salmam\u0131\u015ft\u0131r. Tarihsel olarak \u015fiddet eyleminin sonucu ve do\u011furdu\u011fu y\u0131k\u0131c\u0131 etkiler, ona ba\u015fvuran\u0131n yasland\u0131\u011f\u0131 “nedenler” silsilesi \u015fiddetin sorun \u00fcretici bir olgu oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015ftir. \u015eiddet olgusunun g\u00f6r\u00fcn\u00fcm ve nedensel ba\u011flant\u0131lar\u0131, geli\u015fti\u011fi ko\u015fullar, nitelikleri ve do\u011furdu\u011fu sonu\u00e7lar onu disiplinleraras\u0131 bir incelemeye konu etmi\u015ftir.
\nFelsefe; toplumbilimden psikolojiye, t\u0131p ve biyolojik-genetik ba\u011flardan antropolojik k\u00f6klere dek uzanan pek \u00e7ok inceleme ve ara\u015ft\u0131rma sorununun kayna\u011f\u0131n\u0131, nedenlerini ve do\u011furdu\u011fu olumsuz sonu\u00e7lar\u0131 ara\u015ft\u0131rma konusu etmi\u015ftir. Pek \u00e7ok disiplinin \u015fiddet konusuna y\u00f6nelimi gibi, felsefi ilgi de bu sorunu derinlemesine tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Olgusal \u00f6zelli\u011finden \u00e7ok g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlerine ve sonu\u00e7lar\u0131na odaklanan disiplinlerin aksine felsefe, \u015fiddet sorununu daha ku\u015fat\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde ele alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ayd\u0131nlanma Felsefesi – Ak\u0131l \u00c7a\u011f\u0131nda Felsefe ve Filozoflar
\n<\/strong>Bertrand Darbeau, \u00c7ev. Sena Selin Dizmen, Say Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 128 s.
\n<\/strong>Beaumarchais, Bernardin de Saint-Pierre,\u00a0 Condorcet, Diderot,\u00a0 Dumarsais, F\u00e9nelon, Fontenelle, Kant, Laclos, Mendelssohn, Montesquieu, Madame Rolland, Rousseau, Sade, Voltaire.D\u00fc\u015f\u00fcnce alan\u0131nda \u0131\u015f\u0131k \u201chakikat aray\u0131\u015f\u0131nda akl\u0131 ve ruhu ayd\u0131nlatan\u201d etmendir. Geli\u015fti\u011fi XVIII. y\u00fczy\u0131ldan ba\u011f\u0131ms\u0131z d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyen Ayd\u0131nlanma, t\u00fcm Avrupa\u2019da, insan akl\u0131n\u0131n ve medeniyetinin ilerlemesine olan inanc\u0131 yayan engin bir entelekt\u00fcel ve felsefi ak\u0131m\u0131 kapsar. Fransa\u2019da Montesquieu, Diderot, Voltaire, Rousseau taraf\u0131ndan desteklenen akla adanan Ayd\u0131nlanma hareketi, Frans\u0131z Devrimi\u2019ne giden yolu a\u00e7an fikirler tarihinde radikal bir k\u0131r\u0131lmay\u0131 olu\u015fturur. Metinler ve belgeler bak\u0131m\u0131ndan geni\u015f bir se\u00e7enek sunan bu antoloji, sizi \u201cayd\u0131nlanm\u0131\u015f\u201d sanat\u00e7\u0131 ve yazarlar\u0131n \u00e7izdi\u011fi yollardan ge\u00e7meye davet ediyor.<\/p>\n

S\u0131n\u0131f\u0131n Duygular\u0131 \u2013 \u0130\u015f\u00e7iler Duygular ve S\u0131n\u0131f M\u00fccadelesi
\n<\/strong>Mustafa Kemal Co\u015fkun, Dipnot Kitap, 2023, 192 s.
\n<\/strong>\u0130\u015f\u00e7ilerin, ister i\u015fyerinde, ister sokakta, isterse g\u00fcndelik hayatta ekmek talebinin yan\u0131nda asl\u0131nda ayn\u0131 zamanda \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, onur, sayg\u0131 ve insan olarak tan\u0131nma talebinin yer ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek yanl\u0131\u015f olmayacakt\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fma i\u015f\u00e7ilerin hem i\u015f yerinde, hem de g\u00fcndelik hayatta haysiyet, de\u011fer ve sayg\u0131 g\u00f6rme, \u201cinsan yerine konma\u201d gibi taleplerine, kar\u015f\u0131t s\u0131n\u0131flardan insanlara kar\u015f\u0131 utan\u00e7, k\u0131zg\u0131nl\u0131k, h\u0131n\u00e7, \u00f6fke, k\u0131skan\u00e7l\u0131k, korku, kayg\u0131, \u00fcz\u00fcnt\u00fc, kin gibi duygular\u0131na, s\u0131rf i\u015f\u00e7i olmaktan kaynaklanan duygular\u0131na odaklan\u0131yor. \u0130nsanlar, i\u015f\u00e7i olmaktan \u00f6t\u00fcr\u00fc ya\u015fad\u0131klar\u0131 deneyimlerle nas\u0131l bir \u00f6z-de\u011fer duygusu in\u015fa etmektedir? Bu deneyimlerin kendilerinde yaratt\u0131\u011f\u0131 duygular nelerdir? En genel olarak bir \u00f6fke ve h\u0131n\u00e7tan bahsedilebilir mi? Gerek \u00e7al\u0131\u015fmaya ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131klar\u0131 i\u015fe gerekse di\u011fer insanlara kar\u015f\u0131 ne t\u00fcr bir yabanc\u0131la\u015fma s\u00fcreci deneyimlemektedir bu insanlar? S\u00f6m\u00fcr\u00fclen i\u015f\u00e7ileri kapitalizmin yap\u0131sal \u00e7eli\u015fkilerinden kaynaklanan duygular\u0131 \u00fczerin-den, \u00f6rne\u011fin h\u0131n\u00e7 ve \u00f6fke arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00f6rg\u00fctlemek ve m\u00fccadele i\u00e7erisine sokmak nas\u0131l m\u00fcmk\u00fcn olabilir? Kitap bu sorulara cevap veriyor.<\/p>\n

Fa\u015fizm ve Kitleler – Son \u0130nsanlara \u0130syan – 1848 \u2013 1945
\n<\/strong>Ishay Landa, \u00c7ev. Utku \u00d6zmakas, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 472 s.
\n<\/strong>\u201cFa\u015fist s\u00f6z da\u011farc\u0131\u011f\u0131n\u0131n merkezinde yer alan \u2018millet\u2019, \u2018\u0131rk\u2019, \u2018halk\u2019 ya da \u2018halk toplulu\u011fu\u2019 gibi kavramlar\u0131n \u2018kitleyle\u2019 kar\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamas\u0131n\u0131, bunlar\u0131n birbirinin tam kar\u015f\u0131t\u0131 oldu\u011funu vurgulamak gerekir. And\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u00fcm bu s\u00f6zc\u00fckler, kitlelerin olmas\u0131 gereken her \u015feyi temsil ediyordu. Kitle ba\u011f\u0131ms\u0131z, tembel, bar\u0131\u015f d\u00fc\u015fk\u00fcn\u00fc, e\u015fitlik\u00e7i, karars\u0131z, asi, kad\u0131ns\u0131, \u015f\u0131mar\u0131k, sayg\u0131s\u0131z, cimri, duygusal ve \u015fehirli olarak g\u00f6r\u00fcl\u00fcyordu. Halk ise bunun tam aksine disiplinli, otoriteye sayg\u0131l\u0131, \u00e7al\u0131\u015fkan, al\u00e7akg\u00f6n\u00fcll\u00fc, terbiyeli, yi\u011fit, fedak\u00e2rl\u0131k yapmaya haz\u0131r, k\u00f6yl\u00fc zihniyete sahip ve topra\u011fa ba\u011fl\u0131yd\u0131. \u201c Kitle, genellikle kendisine y\u00fcklenen anlam ve de\u011ferlerle ba\u015f etmesi gereken lanetli bir kavram. Bildi\u011fimiz modern toplumun esasen biraz da kitle toplumu oldu\u011fu ger\u00e7e\u011fi kimseyi ikna etmiyor; \u00fcstelik iki b\u00fcy\u00fck sava\u015f aras\u0131 fa\u015fizm ve onun neredeyse b\u00fct\u00fcn su\u00e7lar\u0131, e\u011filimleri, ideolojik nitelikleri, kusurlar\u0131 kitle fenomeninin dolays\u0131z sonucu say\u0131l\u0131yor. Burada \u015f\u00fcphesiz fa\u015fizmin kitlelere dayanan politik anlat\u0131s\u0131 kan\u0131t g\u00f6steriliyor. Ishay Landa, Fa\u015fizm ve Kitleler\u2019de b\u00fct\u00fcn bu iddialar\u0131 titizlikle sorgulamaya t\u00e2bi tutuyor. \u201cFa\u015fizmi kitle kar\u015f\u0131t\u0131 bir hareket olarak\u201d ele al\u0131p hem fa\u015fizm-kitleler ili\u015fkisini hem de son on-on be\u015f y\u0131ld\u0131r s\u0131k\u00e7a tart\u0131\u015f\u0131lan \u00e7e\u015fitli fa\u015fist hareket, ideoloji ve partileri yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyor. Kitleyi ve kitleselle\u015fmeyi dizginlemek de\u011fil, tersine \u201ckitlenin dizginlerinden bo\u015fanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak\u201d gerekti\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

Feminist Antifa\u015fizm-Ortak Olan\u0131n Kar\u015f\u0131 Kamusall\u0131klar\u0131
\n<\/strong>Ewa Majewska, \u00c7ev. M\u00fcnevver \u00c7elik, Otonom Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2023, 232 s.
\n<\/strong>K\u00fcrtaj, \u015fiddet ve s\u00f6m\u00fcr\u00fc kar\u015f\u0131t\u0131 feminist m\u00fccadelenin yeni \u00f6rg\u00fctlenme bi\u00e7imleri ve stratejileri neler olabilir? T\u00fcm d\u00fcnyada \u00f6nce neoliberalle\u015fme, ard\u0131ndan muhafazak\u00e2rla\u015fma ile birlikte y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en sa\u011f\/fa\u015fizan politikalar kar\u015f\u0131s\u0131nda, bu soru belki de hi\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131 kadar m\u00fchim.\u00a0 Zira hedef tahtas\u0131nda kad\u0131nlar, LGBTQ+ bireyler, g\u00f6\u00e7menler ve g\u00fcvencesizler var. Ya\u015fama ve bedenlere y\u00f6neltilen bu \u015fiddet kar\u015f\u0131s\u0131nda Majewska, feminist m\u00fccadeleyi fa\u015fizme kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131n tam merkezine yerle\u015ftiriyor. Polonya\u2019daki SiyahProtesto, ABD\u2019de ba\u015flay\u0131p t\u00fcm d\u00fcnyaya yay\u0131lan #MeToo kampanyas\u0131, ard\u0131ndan gelen Uluslararas\u0131 Kad\u0131n Grevi, k\u00fcresel bir feminist cephenin a\u00e7\u0131lmas\u0131 demek ona g\u00f6re. Ve bu cephe hem ku\u015faklar hem de co\u011frafyalar aras\u0131nda kurdu\u011fu etkile\u015fim ve dayan\u0131\u015fma sayesinde her t\u00fcrl\u00fc fa\u015fist politikan\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131na dikilen bir m\u00fccadele \u00f6rg\u00fctlemeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

Stephen Hawking – Fizik ve Dostlukla Ge\u00e7en Bir \u00d6m\u00fcr
\n<\/strong>Leonard Mlodinow, \u00c7ev. Beycan Mura, Babil Kitap, 2023, 244 s.
\n<\/strong>Stephen Hawking\u00a0 zaman\u0131n en etkili fizik\u00e7ilerinden biri. Sadece bilim d\u00fcnyas\u0131n\u0131n evrene bak\u0131\u015f\u0131n\u0131 de\u011fi\u015ftirmedi, ayn\u0131 zamanda kitaplar\u0131yla bir\u00e7ok okura kozmosu \u00f6\u011fretti. Y\u0131llarca birlikte \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 dostu Loenard Mlodinow, Hawking\u2019 dair bireysel tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 bu kitapta samimiyetle dile getirmeyi ama\u00e7l\u0131yor. Evrenin gizemlerini \u00e7\u00f6zen d\u00e2hiyi; dakikada sadece alt\u0131 kelimeyle ileti\u015fim kurabilse de konu\u015fmalar\u0131ndan mizah\u0131 hi\u00e7 eksik etmeyen mesai arkada\u015f\u0131n\u0131; bir ka\u015f \u00e7atmas\u0131yla, tebess\u00fcmle ya da g\u00f6z k\u0131rpmas\u0131yla da olsa hislerini aktarmay\u0131 ba\u015faran dostunu anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Hawking\u2019in felsefe ve bilime dair derin sorgulamalar\u0131ndan \u015farap ve k\u00f6ri tutkusuna, uzay ve zamana dair d\u00fc\u015f\u00fcncelerinden a\u015fk, \u00f6l\u00fcm ve engellili\u011fe dair duygular\u0131na uzanan s\u00fcr\u00fckleyici bir tan\u0131kl\u0131k bu.<\/p>\n

Modernizm
\n<\/strong>Robin Walz, \u00c7ev. S. Erdem T\u00fcrk\u00f6z\u00fc, Nika Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 198 s.
\n<\/strong>Robin Walz’un Modernizm kitab\u0131, \u00f6nemli birincil kaynaklar\u0131, konuya geri d\u00f6nen ya da ilk kez \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6\u011frenciler i\u00e7in daha eri\u015filebilir hale getirecek \u00f6zellikleri i\u00e7eriyor. Yirminci y\u00fczy\u0131l, iki d\u00fcnya sava\u015f\u0131na, kom\u00fcnizmin y\u00fckseli\u015fine ve \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcne, k\u00fcresel bir ekonominin kurulmas\u0131na, k\u00fcresel \u0131s\u0131nman\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131na ve d\u00fcnyan\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde kad\u0131nlar\u0131n stat\u00fcs\u00fcn\u00fcn tamamen tersine d\u00f6nmesine tan\u0131kl\u0131k eden k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte sismik bir de\u011fi\u015fim d\u00f6nemiydi. Yirminci y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131ndaki modernist hareketler, bug\u00fcn i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z multimedya odakl\u0131 d\u00fcnya olmadan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemeyecek bir k\u00fclt\u00fcrel devrim ba\u015flatt\u0131. Bug\u00fcn modernizm, sanat galerilerinde ve \u00fcniversite derslerinde y\u00fcceltiliyor. Soyutlama ve montaj teknikleriyle yenilik ve \u015fok yaratma d\u00fcrt\u00fcs\u00fc, ticari reklamc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, sinema filmlerinin, televizyonun ve bilgisayarda \u00fcretilen grafiklerin temelini olu\u015fturuyor. Robin Walz, bu k\u0131sa k\u00fclt\u00fcr tarihinde modernizmin devrimci y\u00f6n\u00fcn\u00fc canl\u0131 bir \u015fekilde yeniden ele al\u0131yor. K\u00fcbizm ve Bauhaus’tan Soyut D\u0131\u015favurumculuk ve Pop Art’a kadar \u00e7e\u015fitli k\u00fclt\u00fcrel hareketlerden do\u011fan ve sanat, edebiyat, m\u00fczik, tasar\u0131m ve mimari alanlar\u0131nda farkl\u0131 \u015fekillerde i\u015fleyen estetik bir kavram\u0131n, \u00f6nce Avrupa’da sonra da t\u00fcm d\u00fcnyada entelekt\u00fcel ve k\u00fclt\u00fcrel hayat\u0131 ve varsay\u0131mlar\u0131 nas\u0131l alt\u00fcst etti\u011fini g\u00f6steriyor. Modernizmin on dokuzuncu y\u00fczy\u0131ldaki k\u00f6kenlerinden postmodern miraslar\u0131na uzanan bu kitap, okuyucuya dinamik bir tarihsel s\u00fcre\u00e7 ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcze h\u00e2l\u00e2 hitap eden tamamlanmam\u0131\u015f bir proje olarak modernizmin b\u00fcy\u00fck resmine eri\u015fim f\u0131rsat\u0131 sunuyor.<\/p>\n

Stanislavski ve Oyuncu
\n<\/strong>Jean Benedetti, \u00c7ev. G\u00fcnkut G\u00fcven, Bgst Yay\u0131nlar\u0131, 231 s.
\n<\/strong>Stanislavski ve Oyuncu, Stanislavski ve \u201csistem\u201d \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fan Jean Benedetti\u2019nin uzun y\u0131llara yay\u0131lan titiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sonucunda olu\u015fturdu\u011fu \u201c\u00e7al\u0131\u015fmak isteyen oyuncular\u201d i\u00e7in bir ba\u015fucu kitab\u0131 olma iddias\u0131 ta\u015f\u0131yor. Kitab\u0131n kaynaklar\u0131 aras\u0131nda, Stanislavski\u2019nin yazd\u0131\u011f\u0131 metinlerin yan\u0131 s\u0131ra, onun 1935-38 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda Opera- Dramatik St\u00fcdyo\u2019da yapt\u0131\u011f\u0131 Hamlet \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n prova notlar\u0131 da bulunuyor. Benedetti, bir yandan \u201csistem\u201din kavramlar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131\u011fa kavu\u015ftururken di\u011fer yandan da bu kavramlar\u0131n pratikte nas\u0131l kullan\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli egzersizler ve \u00f6rneklerle g\u00f6steriyor. \u201csistem\u201din geldi\u011fi son noktay\u0131 a\u00e7\u0131klayan bu kitap oyuncular, e\u011fitmenler ve Stanislavski ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 i\u00e7in bir kaynak olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

De\u011fi\u015fen Ya\u015fam – \u0130nsanlar D\u00fcnyadaki Ya\u015fam\u0131 Nas\u0131l De\u011fi\u015ftiriyor Helen Pilcher, \u00c7ev. Mehmet Do\u011fan, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2023, 296 s. Helen Pilcher, insan\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeye iten bu kitab\u0131nda, hayvanlar aleminin DNA’s\u0131na \u015fekil verme usullerini, b\u00f6ylece d\u00fcnya ya\u015fam\u0131n\u0131n kaderinin insanlar taraf\u0131ndan de\u011fi\u015ftirilmesini ele al\u0131yor. Bu post-do\u011fa tarihi rehberinde, insanl\u0131\u011f\u0131n y\u00f6n verdi\u011fi canl\u0131 t\u00fcrlerini de, bu post-do\u011fal d\u00fcnyan\u0131n yarat\u0131c\u0131s\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":60327,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9326,38,513,510,511],"tags":[9355,9351,9356,9350,9349,9354,9359,9357,2318,9358,9352,9353,9347,9348],"class_list":["post-60302","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-234-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-atalarimizdan-dersler","tag-aydinlanma-felsefesi-akil-caginda-felsefe-ve-filozoflar","tag-degisen-yasam-insanlar-dunyadaki-yasami-nasil-degistiriyor","tag-fasizm-ve-kitleler-son-insanlara-isyan-1848-1945","tag-feminist-antifasizm-ortak-olanin-karsi-kamusalliklari","tag-ibni-sinanin-kucuk-tip-kanunu-el-reis-ebu-ali-el-huseyin-ibn-sina-el-buhari","tag-isbirliginin-evrimi","tag-kayip-mikroplar-antibiyotiklerin-asiri-kullanimi-cagimizin-salginlarini-nasil-korukluyor","tag-modernizm","tag-sentetik-cag","tag-siyasal-siddet-arendt-foucault-agamben","tag-sovyet-arkeolojisi-uzerine-denemeler-1","tag-stanislavski-ve-oyuncu","tag-stephen-hawking-fizik-ve-dostlukla-gecen-bir-omur"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t