{"id":60332,"date":"2023-10-06T02:00:59","date_gmt":"2023-10-05T23:00:59","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60332"},"modified":"2023-10-05T16:41:39","modified_gmt":"2023-10-05T13:41:39","slug":"akp-anayasasi-ve-zorba-corba-diyalektigi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/10\/06\/akp-anayasasi-ve-zorba-corba-diyalektigi","title":{"rendered":"AKP anayasas\u0131 ve zorba-\u00e7orba diyalekti\u011fi"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

AKP iktidar\u0131, laikli\u011fin ve kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n t\u00f6rp\u00fclendi\u011fi, de\u011fi\u015ftirilemez denilen maddelerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yolunun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu ba\u015fkanl\u0131k yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeni bir anayasa yapabilir mi?<\/p>\n

Yapabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. En az\u0131ndan deneyecekler. Ad\u0131m ad\u0131m (se\u00e7imler yoluyla) bir kar\u015f\u0131-devrim ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, rejimi de\u011fi\u015ftirmi\u015f, toplumsal, hatta demografik yap\u0131yla da oynam\u0131\u015f (oynamaya da devam eden) bir partidir AKP ve bu fiili durumun ad\u0131n\u0131 da koymak istiyorlar.<\/p>\n

Her zamanki gibi ger\u00e7ek hedeflerini bulan\u0131kla\u015ft\u0131rarak, muhalif kesimlere k\u00fc\u00e7\u00fck tavizler vererek, \u201cdarbe anayasas\u0131n\u0131n de\u011fi\u015ftirilece\u011fi\u201d propagandas\u0131yla baz\u0131 sol kesimleri dahi avlamaya \u00e7al\u0131\u015farak (yeni \u201cyetmez ama evet\u00e7iler\u201d bulamayacaklar\u0131n\u0131 kesinkes s\u00f6yleyemiyoruz do\u011frusu) bu yolu zorlayacaklar.<\/p>\n

Zorlas\u0131nlar! \u00c7\u00fcnk\u00fc bunu ancak \u201czorla\u201d yapabilirler.<\/p>\n

Ama \u201czor\u201d dedi\u011fimiz ara\u00e7 \u00e7ok boyutludur, \u00e7ok bile\u015fenlidir; hi\u00e7bir zaman \u201c\u00e7\u0131plak zor\u201ddan ibaret de\u011fildir; tarihsel, toplumsal ve sosyoekonomik bir kavramd\u0131r. Kendi ba\u015f\u0131na belirleyici bir ara\u00e7 de\u011fildir \u201czor\u201d; ba\u015fka bile\u015fenler taraf\u0131ndan belirlenir ve s\u0131n\u0131rlan\u0131r. O s\u0131n\u0131rlara gelip dayand\u0131\u011f\u0131nda \u201czor\u201d, zorlanmaya ba\u015flar.<\/p>\n

Bu, t\u0131pk\u0131 insan-do\u011fa ili\u015fkisine (\u00e7eli\u015fkisine) benzer. \u0130nsan, bilimsel devrimlerle ve geli\u015ftirdi\u011fi teknolojilerle do\u011faya egemen oldu\u011funu san\u0131r. Oysa bilimsel devrimler insana s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n ne kadar geni\u015f oldu\u011funu g\u00f6sterdi\u011fi gibi s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 da g\u00f6sterir. Do\u011faya egemen olunamaz, do\u011faya uyulabilir ancak; insan do\u011fa\u00fcst\u00fc bir varl\u0131k de\u011fildir, hi\u00e7bir \u015fey do\u011fa\u00fcst\u00fc olamaz. \u0130\u015fte \u201czor\u201d da b\u00f6yledir; sosyoekonomik ko\u015fullar taraf\u0131ndan s\u0131n\u0131rlan\u0131r.<\/p>\n

\u201cZor\u201d, her \u015feyi zorla yapabileceklerini sanan zorba iktidarlar\u0131n d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc tuzakt\u0131r.<\/p>\n

AKP\u2019nin politika-yap\u0131c\u0131lar\u0131na \u00fc\u00e7 kitap \u00f6nerece\u011fim.<\/p>\n

\u0130lki, mutlaka okumu\u015f olduklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fcm Machiavelli\u2019in Prens<\/em>\u2019i. Ama o kitab\u0131 Prens<\/em> (\u201cReis\u201d de diyebiliriz) a\u00e7\u0131s\u0131ndan okumas\u0131nlar, \u00e7ok yan\u0131lt\u0131c\u0131 olur. Machiavelli eseri boyunca \u201czor\u201dun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 anlatm\u0131\u015f ve uyarm\u0131\u015ft\u0131r bilumum h\u00fck\u00fcmdarlar\u0131 (asl\u0131nda halklar\u0131).<\/p>\n

\u0130kincisi, Antik \u00c7inli bilge Lao Tse\u2019n\u0131n Tao Te Ching<\/em> (Yol ve Erdem Kitab\u0131<\/em>) adl\u0131 eseri. 2500 y\u0131l \u00f6ncesinden \u015f\u00f6yle seslenmi\u015f Lao Tse:<\/p>\n

\u201cEn y\u00fcksekte olan t\u00fcm\u00fcyle bilinmez altta<\/em><\/p>\n

Sonra gelir sayg\u0131 sevgi<\/em><\/p>\n

Sonra korku<\/em><\/p>\n

Sonra nefret\u2026<\/em>\u201d<\/p>\n

Ben bir sat\u0131r daha ekleyeyim, Usta\u2019n\u0131n engin ho\u015fg\u00f6r\u00fcs\u00fcne s\u0131\u011f\u0131narak: \u201cSonra isyan\u2026<\/em>\u201d<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc kitap ise, Friedrich Engels\u2019in Tarihte Zorun Rol\u00fc<\/em> adl\u0131 eseri. Engels, \u201czor\u201dun s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131 vurgulayarak, d\u00f6nemin \u201csoytar\u0131s\u0131\u201d D\u00fchring\u2019i kum torbas\u0131 olarak kullan\u0131p b\u00fct\u00fcn zorbalar\u0131 uyar\u0131r:<\/p>\n

\u201cGe\u00e7mi\u015fte ne zaman siyasal g\u00fc\u00e7, ekonomik geli\u015fme ile \u00e7at\u0131\u015ft\u0131ysa, \u00e7at\u0131\u015fma her zaman siyasal g\u00fcc\u00fcn devrilmesiyle sonu\u00e7lanm\u0131\u015ft\u0131r; ekonomik geli\u015fme, amans\u0131z ve istisnas\u0131z bir bi\u00e7imde ezip ge\u00e7mi\u015ftir.\u201d<\/p>\n

Tarih, nice \u201czorba\u201dn\u0131n bir anda -halk\u0131n afiyetle i\u00e7ti\u011fi- \u201c\u00e7orba\u201dya d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcverdi\u011finin \u00f6rnekleriyle doludur. Zorba-\u00e7orba diyalekti\u011fidir bu.<\/p>\n

Zorlas\u0131n AKP\u2026 Ama bilsin ki 200 y\u0131ll\u0131k modernite tarihimizi zorluyor. 1908 Devrimini zorluyor, Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k Sava\u015f\u0131n\u0131 zorluyor, cumhuriyet devrimlerini zorluyor, Mustafa Kemal Atat\u00fcrk\u2019\u00fc zorluyor, bu co\u011frafyan\u0131n halk\u0131n\u0131n kodlar\u0131n\u0131, varl\u0131k \u015fartlar\u0131n\u0131 zorluyor, 100 y\u0131ll\u0131k kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 zorluyor, bu \u00fclkenin emek\u00e7ilerini, kad\u0131nlar\u0131n\u0131, gen\u00e7lerini, ayd\u0131nl\u0131k y\u00fcz\u00fcn\u00fc zorluyor\u2026 Dahas\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin gelece\u011fini zorluyor.<\/p>\n

AKP\u2019nin, Hitler\u2019e, Mussolini\u2019ye, Franco\u2019ya, Kenan Evren\u2019e g\u00f6re bir dezavantaj\u0131 var. Toplumun en az yar\u0131s\u0131n\u0131, ne yapt\u0131ysa da ikna edemedi. Yani toplumun en az yar\u0131s\u0131yla didi\u015fen bir anayasa yapmak zorunda. B\u00f6yle bir \u201czorlama\u201d \u00e7ok ciddi sonu\u00e7lara yol a\u00e7abilir. Se\u00e7imlerle kazan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 san\u0131lan me\u015fruiyet, toplumun ger\u00e7eklerine toslayabilir.<\/p>\n

\u0130lle de zorlamak istiyorsa zorlas\u0131n. Zorlas\u0131n da g\u00f6rs\u00fcn\u2026<\/p>\n

Ama biz de zorlanaca\u011f\u0131z elbette. \u015eimdiye kadar anlam\u0131\u015f olmam\u0131z laz\u0131m; \u00f6yle tarihe yaslanmak, s\u0131\u011f\u0131nmak yetmez.<\/p>\n

Tarihsiz muharebe kazan\u0131lamaz. Ama salt tarihle de muharebe kazan\u0131lamaz. Tarih, nostalji ile yetinenlerin de\u011fil, gelece\u011fe uzanmak isteyenlerin elinde bir silaha d\u00f6n\u00fc\u015febilir ancak.<\/p>\n

Tarihimiz var, elde var bir. Bize art\u0131k bir \u201czor\u201d laz\u0131m.<\/p>\n

Biraz \u201czor\u201dlanmam\u0131z laz\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu AKP iktidar\u0131, laikli\u011fin ve kad\u0131n haklar\u0131n\u0131n t\u00f6rp\u00fclendi\u011fi, de\u011fi\u015ftirilemez denilen maddelerin tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n yolunun a\u00e7\u0131ld\u0131\u011f\u0131, Erdo\u011fan\u2019\u0131n \u00f6m\u00fcr boyu ba\u015fkanl\u0131k yapmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak yeni bir anayasa yapabilir mi? Yapabileceklerini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorlar. En az\u0131ndan deneyecekler. Ad\u0131m ad\u0131m (se\u00e7imler yoluyla) bir kar\u015f\u0131-devrim ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f, rejimi de\u011fi\u015ftirmi\u015f, toplumsal, hatta demografik yap\u0131yla da oynam\u0131\u015f (oynamaya da devam eden) bir partidir AKP ve bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":60333,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313,8999,8998,28,218,222,29],"tags":[548,9363,6310,282,3297,1657,9360,4039,9361,9362],"class_list":["post-60332","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","category-siyasetbilim","category-siyasetbilimi","category-sosyal-bilimler","category-sosyoloji","category-tarih","category-toplum","tag-akp","tag-akp-anayasasi","tag-anayasa","tag-engels","tag-lao-tse","tag-machiavelli","tag-prens","tag-tao-te-ching","tag-tarihte-zorun-rolu","tag-zor"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t