{"id":60336,"date":"2023-10-07T23:00:24","date_gmt":"2023-10-07T20:00:24","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60336"},"modified":"2023-10-10T15:00:41","modified_gmt":"2023-10-10T12:00:41","slug":"din-ve-dunya-gorusu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/10\/07\/din-ve-dunya-gorusu","title":{"rendered":"Din ve d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc"},"content":{"rendered":"<p><strong>H\u00fcseyin Karaku\u015f<\/strong><\/p>\n<p>Tanr\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorsan\u0131z, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 iki t\u00fcrl\u00fc alg\u0131layabilirsiniz.<\/p>\n<p>\u0130lki \u015f\u00f6yle olabilir:<\/p>\n<p>\u201cEvreni ve d\u00fcnyadaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 yaratan Tanr\u0131, biz insanlara d\u00fcnyay\u0131 ve Tanr\u0131\u2019y\u0131 idrak etmemizi sa\u011flayacak ak\u0131l ve zihin vermi\u015ftir. Bu ak\u0131l ve zihinle, Tanr\u0131y\u0131 biliriz ve bize verdi\u011fi nimetlerden dolay\u0131 ona \u015f\u00fckrederiz. Elbette bize sunulan nimetler, cans\u0131zsa m\u00fcsrif\u00e7e harcamam\u0131z\u0131, canl\u0131ysa eza \u00e7ektirmemizi gerektirmez. Bu d\u00fcnyada yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z her amelin \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada hesab\u0131n\u0131 verece\u011fiz.<\/p>\n<p>\u0130kincisi \u015f\u00f6yle olabilir:<\/p>\n<p>\u201cCenneti de cehennemi de bu d\u00fcnyada ya\u015f\u0131yoruz. D\u00fcnyada g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz biz dahil canl\u0131 cans\u0131z her \u015fey, Tanr\u0131\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131, bir g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Tanr\u0131\u2019n\u0131n her bir par\u00e7as\u0131na ne kadar sevgiyle davran\u0131rsak, o kadar Tanr\u0131\u2019ya yak\u0131n oluruz. Bedenimiz toprak oldu\u011funda, ruhumuz huzur bulur. Bundan b\u00fcy\u00fck ibadet olamaz.\u201d<\/p>\n<p>Dikkat ettiyseniz, her iki g\u00f6r\u00fc\u015f aras\u0131nda temel ayr\u0131m noktalar\u0131, \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyan\u0131n varl\u0131\u011f\u0131-yoklu\u011fu ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n ne oldu\u011fudur.<\/p>\n<p>Birinci g\u00f6r\u00fc\u015fte, d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, d\u00fcnyay\u0131 g\u00f6zleyen bir Tanr\u0131 vard\u0131r. Tanr\u0131\u2019n\u0131n yan\u0131nda da, insanlar\u0131, iman ve amellerine g\u00f6re yarg\u0131lay\u0131p, cennete veya cehenneme koyaca\u011f\u0131 bir \u00f6b\u00fcr d\u00fcnya vard\u0131r. \u0130nsanlar, bu d\u00fcnyada iman ve amelleri ile \u00f6b\u00fcr d\u00fcnyada cennetlik olmak i\u00e7in \u00e7abalarlar. Tanr\u0131 ve d\u00fcnya ayr\u0131 olu\u015fumlar olarak g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnden, bu d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcne, felsefede ikilik yani d\u00fcalizm denir.<\/p>\n<p>\u0130kinci g\u00f6r\u00fc\u015fte Tanr\u0131 d\u00fcnyan\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda de\u011fil d\u00fcnya ile \u00f6zde\u015ftir. Bu nedenle ikinci g\u00f6r\u00fc\u015fe teklik yani monizm denir. Monizmde Tanr\u0131 ile d\u00fcnya \u00f6zde\u015ftir ama ayn\u0131 \u015fey de\u011fildir. \u00d6rne\u011fin beden olarak insan\u0131 olu\u015fturan atom, bile\u015fik, h\u00fccre, doku ve sistemleri bir araya getirirseniz ortaya insan de\u011fil, insan bedeni olarak ceset \u00e7\u0131kar. Varl\u0131klar\u0131n birli\u011finden d\u00fcnyan\u0131n olu\u015fmas\u0131 gibi.<\/p>\n<p>\u0130nsan cesedini elektro\u015fok ile canland\u0131r\u0131rsan\u0131z, insan bedeni art\u0131k ceset de\u011fil insand\u0131r. \u0130nsan bedeni canlanarak, par\u00e7alar\u0131n toplam\u0131ndan farkl\u0131 bir \u015fey olmu\u015ftur. Tanr\u0131 da par\u00e7alar\u0131n toplam\u0131 olan d\u00fcnyadan farkl\u0131 bir \u015feydir.<\/p>\n<p>Felsefede bu farkl\u0131 \u015feye t\u00f6z denir. Monizmde de d\u00fcalizmde de tanr\u0131 t\u00f6zd\u00fcr.<\/p>\n<p>\u015eimdi tanr\u0131 inanc\u0131na geri d\u00f6nelim. \u00dc\u00e7 b\u00fcy\u00fck semavi dinde yani Musevilik, H\u0131ristiyanl\u0131k ve \u0130slamiyet\u2019te tanr\u0131 inanc\u0131 iki b\u00f6l\u00fcmden olu\u015fur. \u0130man ve amel. \u0130man\u0131n birinci kural\u0131 Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na ve birli\u011fine inanmakt\u0131r. Bu, her iki d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcnde de ayn\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>\u0130nanc\u0131n di\u011fer b\u00f6l\u00fcm\u00fc olan amel ikiye ayr\u0131l\u0131r. \u0130badet ve ahlak. \u0130badet ve ahlak birbiriyle uyumlu olarak imana hizmet eder. \u0130badetle ahlak birlikte ele al\u0131nmal\u0131d\u0131r. Aralar\u0131ndaki b\u00fct\u00fcnl\u00fck koptu\u011funda, iman ger\u00e7ekli\u011fini kaybeder.<\/p>\n<p>\u0130nanc\u0131n amel k\u0131sm\u0131nda yani ibadet ve ahlakta iki d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc birbirinden ayr\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p>D\u00fcalizmde ibadette bireysel kurtulu\u015f \u00e7abas\u0131 \u00f6n plandad\u0131r. Ki\u015fi, ibadetiyle Tanr\u0131\u2019ya \u201cSana inan\u0131yorum, g\u00fcveniyorum, senin istediklerini yap\u0131yorum, senin yolundan gidiyorum, beni g\u00f6r, duy\u201d diye s\u00fcrekli yalvar\u0131r. \u00d6rne\u011fin S\u00fcnni \u0130slam\u2019da ibadet i\u00e7in namaz k\u0131l\u0131n\u0131r, dua edilir, hacca gidilir, zekat verilir, oru\u00e7 tutulur. Bunlar ibadetin eda bi\u00e7imleridir. Bu edalar\u0131n ahlaki de\u011fer ve normlarla do\u011frudan bir ilintisi yoktur. Yalan s\u00f6ylememeyi, iftira atmamay\u0131, hak yememeyi, h\u0131rs\u0131zl\u0131k yapmamay\u0131, cinsel tacizde bulunmamay\u0131 ibadetle b\u00fct\u00fcnle\u015ftirmek ayr\u0131 bir \u00e7aba gerektirir.<\/p>\n<p>Semavi dinlerdeki ibadette, edaya \u00f6zel vurgu ve ibadetin imanda \u00f6n plana \u00e7\u0131kmas\u0131 ahlak ibadet kopuklu\u011funa neden olmaktad\u0131r. Bu kopuklu\u011fu <em>Bilim ve Gelecek<\/em> 233. say\u0131da \u201c\u0130badet mi Ahlak m\u0131?\u201d adl\u0131 yaz\u0131mda incelemi\u015ftim.<\/p>\n<p>Monizmde kendini do\u011fan\u0131n ve Tanr\u0131\u2019n\u0131n bir par\u00e7as\u0131 g\u00f6ren insan da ibadetiyle \u201cSana inan\u0131yorum, g\u00fcveniyorum, senin istediklerini yap\u0131yorum, senin yolundan gidiyorum, beni g\u00f6r, duy\u201d demek ister ama bunu yalvararak de\u011fil \u00e7evresine g\u00f6sterdi\u011fi sevgi ve sayg\u0131 ile, ya\u015fayarak yapar.<\/p>\n<p>Ayr\u0131l\u0131k ibadet kavram\u0131nda de\u011fil edas\u0131ndad\u0131r. D\u00fcalizmde ki\u015fi bunu ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131n i\u00e7ine yerle\u015ftirdi\u011fi ek g\u00f6rev olarak yapar. Monizmde ise ya\u015fant\u0131s\u0131n\u0131 ibadete d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek yapar. Monizmde ki\u015finin sevap toplama, cenneti hak etme anlam\u0131nda bir gayreti yoktur. Do\u011fadaki her varl\u0131\u011fa \u00f6ncelikle zarar vermeme sonra katk\u0131da bulunma \u00e7abas\u0131 ibadetin ve ayn\u0131 zamanda ahlak\u0131n ta kendisidir. Monizmde ki\u015fi ibadet ve ahlak kopuklu\u011funu ya\u015fayamaz.<\/p>\n<p>D\u00fcalizmin felsefi \u00f6nderi Descartes, monizmin felsefi \u00f6nderi Spinoza\u2019d\u0131r. Yeni yaz\u0131da bilgi felsefesi anlam\u0131nda bu iki d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc inceleriz.<\/p>\n<p>&nbsp;<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>H\u00fcseyin Karaku\u015f Tanr\u0131n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na inan\u0131yorsan\u0131z, i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyay\u0131 iki t\u00fcrl\u00fc alg\u0131layabilirsiniz. \u0130lki \u015f\u00f6yle olabilir: \u201cEvreni ve d\u00fcnyadaki t\u00fcm varl\u0131klar\u0131 yaratan Tanr\u0131, biz insanlara d\u00fcnyay\u0131 ve Tanr\u0131\u2019y\u0131 idrak etmemizi sa\u011flayacak ak\u0131l ve zihin vermi\u015ftir. Bu ak\u0131l ve zihinle, Tanr\u0131y\u0131 biliriz ve bize verdi\u011fi nimetlerden dolay\u0131 ona \u015f\u00fckrederiz. Elbette bize sunulan nimetler, cans\u0131zsa m\u00fcsrif\u00e7e harcamam\u0131z\u0131, canl\u0131ysa eza [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2301,"featured_media":60337,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,224,221],"tags":[2235,9365,9366,2136,9364,1805,9367,1896],"class_list":["post-60336","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-din-ve-dinler-tarihi","category-felsefe","tag-descartes","tag-dualizm","tag-hayati-ibadete-donusturmek","tag-ibadet","tag-monizm","tag-spinoza","tag-tanri-tozdur","tag-toz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60336","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60336"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60336\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60337"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60336"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60336"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60336"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}