{"id":60533,"date":"2023-11-02T00:00:05","date_gmt":"2023-11-01T21:00:05","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60533"},"modified":"2023-11-01T22:48:58","modified_gmt":"2023-11-01T19:48:58","slug":"aleviligi-sorgulamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/11\/02\/aleviligi-sorgulamak","title":{"rendered":"Alevili\u011fi sorgulamak"},"content":{"rendered":"

Dr. H\u00fcseyin Karaku\u015f<\/strong><\/p>\n

Alevilik her ne kadar \u0130slamiyet\u2019in pozitif de\u011ferlendirilen bir yorumu olsa da s\u00fctten \u00e7\u0131km\u0131\u015f ak ka\u015f\u0131k de\u011fildir. B\u00fcnyesinde, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan, bug\u00fcn var olan, gelecekte yeni bi\u00e7imlere evrilecek olan negatif yanlar\u0131 da bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r.
\nAlevilikle ilgili iyi derken hemfikir oldu\u011fum, bu yaz\u0131da k\u00f6t\u00fc derken ayr\u0131 d\u00fc\u015fece\u011fim ki\u015filer elbette olacakt\u0131r. Her ayr\u0131\u015fma ve tart\u0131\u015fma, bir ara\u015ft\u0131rma vesilesi olmal\u0131d\u0131r. B\u00f6yle olursa geli\u015fme ortaya \u00e7\u0131kar. Yeni bir tart\u0131\u015fmaya, ara\u015ft\u0131rmaya ve geli\u015fmeye \u00f6nayak olmay\u0131 umut ediyorum.
\nBilginin ham hali inanmakt\u0131r, inanmadan ger\u00e7e\u011fin bilgisine ula\u015f\u0131lamaz. \u0130lk insanlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn. G\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz, duydu\u011fumuz, dokundu\u011fumuz, tatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015feylerin var oldu\u011funa inanmak zorunday\u0131z. Yoksa hayatta kalamay\u0131z. Duyumsal bilgilerimize g\u00f6re ka\u00e7ar\u0131z, saklan\u0131r\u0131z veya sald\u0131r\u0131r\u0131z.
\nZaman ge\u00e7tik\u00e7e s\u0131namalar ve tekrarlarla kimi inan\u0131lanlar de\u011fi\u015fir, kimileri de ger\u00e7e\u011fin bilgisi olarak kal\u0131c\u0131la\u015f\u0131r. \u0130nanmayla ba\u015flay\u0131p, ger\u00e7e\u011fin bilgisine d\u00f6n\u00fc\u015fmeden varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcren ve toplumu y\u00f6nlendirecek g\u00fcce eri\u015fen tek inanma, tanr\u0131sal inan\u00e7t\u0131r. Tanr\u0131ya inanmak kitleselle\u015ferek dine d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr ve dinler kurumsalla\u015farak beden bulur.
\nBireyin tanr\u0131sal inanc\u0131, payla\u015f\u0131larak ortak inanca d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnde dinselle\u015fir. Dinler varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 devam ettirmek i\u00e7in kurumsalla\u015fmak yani mek\u00e2na, kurallara, kadroya ve gelire sahip olmak zorundad\u0131r. Kurumsalla\u015fan din, toplumsal g\u00fc\u00e7 haline gelmi\u015f demektir.
\nToplumsal g\u00fc\u00e7 olmak, toplumu sevk ve idare edebilecek g\u00fcce sahip olmak anlam\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131r. Buradaki sevk topluma istedi\u011fini yapmak veya yapt\u0131rmak, idare, toplumdaki mevcut stat\u00fcleri korumak ve devam ettirmek anlam\u0131ndad\u0131r. Konu ayr\u0131m\u0131 yapmadan toplumu y\u00f6netmenin (sevk ve idare etmenin) ad\u0131 siyasettir.
\nToplumda d\u00f6rt temel toplumsal g\u00fc\u00e7 vard\u0131r.
\nEkonomik g\u00fc\u00e7 yani para, dinsel g\u00fc\u00e7 yani inan\u00e7, askeri g\u00fc\u00e7 yani silah zoru ve y\u00f6netsel g\u00fc\u00e7 yani siyaset. Yorgan gitti kavga bitti denir ya. Yorgan rol\u00fcndeki edilgen ama belirleyici g\u00fc\u00e7 ekonomidir. Etkin olan, ekonomi \u00fczerinde hakimiyet kavgas\u0131 verenler dinsel, askeri ve siyasi g\u00fc\u00e7lerdir.
\nMarksist literat\u00fcrde ekonomi, alt yap\u0131 yani \u00fcretici g\u00fc\u00e7t\u00fcr. Din, siyaset, askeri g\u00fc\u00e7ler, \u00fcst yap\u0131 yani \u00fcretim ili\u015fkileri i\u00e7inde yer al\u0131r. B\u00fct\u00fcn toplumsal g\u00fc\u00e7ler ekonomik g\u00fcc\u00fc ele ge\u00e7irmeye, dinsel ve askeri g\u00fc\u00e7lere h\u00e2kim olmaya, siyasal g\u00fcce eri\u015fmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.
\nBuraya kadar anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan kurumsalla\u015fm\u0131\u015f dinin toplumsal bir g\u00fcce d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu nedenle zorunlu olarak di\u011fer toplumsal g\u00fc\u00e7lerle yani parayla, siyasetle ve silahla organik ili\u015fki i\u00e7inde oldu\u011funu anl\u0131yoruz. Ha\u00e7l\u0131 seferleri, krallar\u0131 y\u00f6nlendiren papal\u0131k ve elde ettikleri servet buna \u00f6rnektir. \u0130slamiyet, Atlas Okyanusundan Himalayalara kadar yay\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda dini lider olan halife, ayn\u0131 zamanda hem ba\u015fkomutan hem de devleti y\u00f6netendi. \u0130slamiyet\u2019i yayma ad\u0131na \u00e7\u0131k\u0131lan seferlerde, can ve mal olarak ganimet toplanmasayd\u0131 \u0130slamiyet\u2019in yay\u0131lmas\u0131 da olmazd\u0131. \u0130slam hukukunda ganimetin payla\u015f\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6zel bir yeri vard\u0131r.
\nKurumsal dinin \u00fc\u00e7 bile\u015feni vard\u0131r. \u0130nananlar, inananlar\u0131 y\u00f6netenler ve bu esnada kullan\u0131lan arg\u00fcmanlar. Y\u00f6netenler yani din adamlar\u0131 inanm\u0131\u015flar\u0131 sevk ve idare etmek i\u00e7in kutsalla\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131 keramet s\u00f6ylemlerini, ibadetleri, stat\u00fcleri, tap\u0131naklar\u0131, rit\u00fcelleri, vaat ve korkular\u0131 kullan\u0131rlar. Arabistan \u00e7\u00f6llerinden bize ula\u015fan \u0130slamiyet\u2019e g\u00f6re g\u00fcnahk\u00e2rlar, cehennemde cay\u0131r cay\u0131r yanacaklar. Eskimolar\u0131n i\u00e7inden bir peygamber \u00e7\u0131ksayd\u0131, oran\u0131n g\u00fcnahkarlar\u0131 cehennemde, her g\u00fcn\u00a0milim milim donarak ve kutup ay\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan s\u00fcrekli par\u00e7alanarak ac\u0131 \u00e7ekerlerdi.
\n\u0130slami soy a\u011fac\u0131nda \u00fc\u00e7 t\u00fcrl\u00fc ayr\u0131m ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r ve ya\u015fanmaktad\u0131r. \u0130lmi ayr\u0131m, nefsi ayr\u0131m ve siyasi ayr\u0131m. \u0130lmi ayr\u0131m \u0130slami ayet ve hadislerin, teori ve uygulamalar\u0131n farkl\u0131 yorumlanmas\u0131ndan do\u011fan ayr\u0131l\u0131klard\u0131r. Bir\u00e7ok tarikat ve mezhep b\u00f6yle do\u011fmu\u015ftur. Nefsi ayr\u0131m din bezirganlar\u0131n\u0131n \u00e7\u0131kar hesaplar\u0131yla inananlar\u0131 kendi etraf\u0131nda toplamas\u0131d\u0131r. Adnan Hocac\u0131lar buna \u00f6rnektir. Siyasi ayr\u0131m Muhammed\u2019in \u00f6l\u00fcm\u00fcnden hemen sonra ba\u015flayan, \u0130slam alemini kimin y\u00f6netece\u011fine y\u00f6nelik ilk temel ayr\u0131md\u0131r. \u0130slam soy a\u011fac\u0131n\u0131 ehli beyt\u00e7iler ve ehli s\u00fcnnet\u00e7iler diye iki ana kola ay\u0131rarak sonlanm\u0131\u015ft\u0131r. Art\u0131k do\u011fmu\u015f ve do\u011facak her yeni dal bu iki ana kolun hangisinde filizlenece\u011fini belirlemek zorundad\u0131r.
\nMuhammed\u2019den sonra M\u00fcsl\u00fcmanlar halifenin kim olaca\u011f\u0131 ve nas\u0131l se\u00e7ilece\u011fi ile ilgili ikiye ayr\u0131lm\u0131\u015flard\u0131r. \u0130mameti savunanlar yani ehli beyt\u00e7iler ve hilafeti savunanlar yani ehli s\u00fcnnet\u00e7iler. Burada imamet, peygamberden sonra halifeli\u011fin\u00a0peygamber soyundan gelenlerle devam etmesi anlam\u0131ndad\u0131r. Bu anlamda Muhammed\u2019den sonra onun amcao\u011flu ve damad\u0131 olan Ali ve sonras\u0131nda onun \u00e7ocuklar\u0131yla halifelik devam etmelidir.
\nEhli beyt\u00e7iler H\u00fcseyin\u2019den sonra da ayn\u0131 soydan gelen 9 imam\u0131n halifeli\u011fini g\u0131yab\u0131nda kabul ederler. Hilafet\u00e7iler ise peygamberden sonra halifenin \u0130slam\u2019\u0131n ileri gelenleri taraf\u0131ndan kendi aralar\u0131nda se\u00e7ilmesini savunurlar. Bu anlamda Ebubekir\u2019in, \u00d6mer\u2019in ve Osman\u2019\u0131n halife olmas\u0131 me\u015frudur. Bu ayr\u0131m\u0131n Kerbela olay\u0131 ile siyasi boyutu netle\u015fmi\u015f, Emevi ve Abbasi iktidarlar\u0131 ile daha da keskinle\u015fmi\u015ftir.
\nEhli beyt\u00e7iler ve ehli s\u00fcnnet\u00e7iler ayet ve hadislere getirdikleri yorumlarla kendi i\u00e7lerinde yeni ayr\u0131mlar ya\u015fam\u0131\u015flard\u0131r. \u0130ran ehli beyt\u00e7ili\u011fi \u015eiilik olarak n\u00fcfus yo\u011funlu\u011fuyla ehli beytin ana g\u00f6vdesini olu\u015fturmu\u015ftur. Di\u011fer \u00fclkelerde ehli beyt\u00e7ilik Alevili\u011fin farkl\u0131la\u015fm\u0131\u015f haliyle ve de\u011fi\u015fik isimlerle varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. T\u00fcrkistan\u2019da Pamir Alevileri, Suriye\u2019de Nusayriler, Irak\u2019ta Kakailer, ehli haklar veya Yaresaniler, Yemen\u2019de al Aleviler, M\u0131s\u0131r\u2019da Fat\u0131miler, T\u00fcrkiye\u2019de K\u0131z\u0131lba\u015flar ve Bekta\u015filer, Balkanlar\u2019da Bekta\u015filer buna \u00f6rnektir.
\n\u0130slami soya\u011fac\u0131n\u0131 inceledi\u011fimizde, Anadolu Alevili\u011finin yak\u0131n dallarla niteliksel farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olsa da, ilk ayr\u0131m noktas\u0131nda ehli beytin i\u00e7inde oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Konuya bilimsel olarak yakla\u015f\u0131rsak: Peygamberler, onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131, torunlar\u0131 ve sonrakiler, genetik biliminin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131karak \u00f6zel bir gen aktar\u0131m\u0131 yapabilen canl\u0131lar de\u011fildirler. Peygamber soyundan gelenlerin ayr\u0131 bir kutsiyet ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131na inansan\u0131z da bunun ancak sevgi ve sayg\u0131 duymak anlam\u0131nda bir de\u011feri olabilir.
\nSoydan gelmek inan\u00e7sal, sosyal ve siyasi liderlik \u00f6zelliklerinin de soyla aktar\u0131laca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Liderlik soyla ta\u015f\u0131nsayd\u0131 Fatih\u2019in torunlar\u0131 aras\u0131nda deli \u0130brahimler, Vahdettinler olmazd\u0131. Liderli\u011fi belirleyen zihniyet ve ki\u015filik, sosyal ya\u015famda edinilmi\u015f akli \u00f6zelliklerdir. Kal\u0131tsal olan zek\u00e2 ve miza\u00e7, ki\u015filikte kataliz\u00f6r etki yapabilir ancak. Kald\u0131 ki liderlik toptan kal\u0131tsal olsayd\u0131 bile, annenin genleri de al\u0131nd\u0131\u011f\u0131ndan her yeni do\u011fanda kal\u0131t\u0131m y\u00fczde 50 oran\u0131nda zaten de\u011fi\u015fmek zorundad\u0131r. O halde se\u00e7im sisteminde do\u011fru olan, soydan gelmek de\u011fil, dini bilgisi, y\u00f6netim becerisi ve yetenekleri takdir edilmi\u015f dini liderin se\u00e7imle gelmesidir.
\nAlevi kolektif kimli\u011finin iki y\u00f6n\u00fc vard\u0131r. Alevi cemaati olarak dini y\u00f6n\u00fc ve Alevi zihniyeti olarak felsefi y\u00f6n\u00fc. \u0130slamiyet Anadolu\u2019ya gelmeden, Alevi cemaati olu\u015fmadan \u00f6nce Anadolu\u2019da ya\u015fayan halklarda y\u00fczlerce y\u0131l\u0131n birikimi olarak Alevi zihniyeti vard\u0131. Bu zihniyet, H\u0131ristiyan diniyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda Katolik veya Ortodoks olmad\u0131. Anadolu\u2019ya \u00f6zg\u00fc Pavlikan cemaate d\u00f6n\u00fc\u015ferek kendini korudu. Bu zihniyet, \u0130slam diniyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda S\u00fcnni veya \u015eii de olmad\u0131. Anadolu\u2019ya \u00f6zg\u00fc Alevi cemaate d\u00f6n\u00fc\u015ferek kendini korudu.
\nAnadolu Alevileri zihniyet olarak ezilenin, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n, mazlum olan\u0131n yan\u0131ndad\u0131r. Alevi zihniyeti iki ki\u015fiyi kavga ederken g\u00f6rse, hakl\u0131l\u0131k haks\u0131zl\u0131\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmeden d\u00f6veni engeller, d\u00f6v\u00fcleni kurtar\u0131r. S\u0131ffin Sava\u015f\u0131 sonras\u0131 d\u00fczmece hakemli\u011fi, Kerbela\u2019da ya\u015fananlar\u0131, Emevi ve Abbasi y\u00f6netimlerinin peygamber soyuna \u00e7ektirdiklerini \u00f6\u011frenen Alevi zihniyeti, ezilenin, haks\u0131zl\u0131\u011fa u\u011frayan\u0131n, mazlum olan\u0131n yan\u0131nda olmak ad\u0131na ehli beyt taraf\u0131nda olmu\u015ftur.
\nEhli beyt\u00e7ilik de ehli s\u00fcnnet\u00e7ilik de art\u0131k sonlanm\u0131\u015f, olgudan duruma d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015ft\u00fcr. Savunulacak bir uygulama olmaktan \u00e7\u0131km\u0131\u015f, taraf haline gelmi\u015ftir. Bu anlamda Ehli beyt taraf\u0131nda yer ald\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Alevili\u011fe bilimd\u0131\u015f\u0131 olma su\u00e7lamas\u0131n\u0131 getirmek haks\u0131zl\u0131k olacakt\u0131r. Ehli beyt\u00e7ilerin 12 imama sevgi ve sayg\u0131n\u0131n \u00f6tesinde ba\u011fl\u0131l\u0131k g\u00f6stermelerinin nedeni peygamber soyu olduklar\u0131 i\u00e7indir. Ehli beyt\u00e7i olan Anadolu Alevili\u011finde dinsel makam olarak \u015f\u0131hl\u0131k, \u015feyhlik, pirlik, dedelik, babal\u0131k vard\u0131r ama imaml\u0131k yoktur. D\u00f6rd\u00fcnc\u00fc \u0130mam olan Zeynel Abidin\u2019le birlikte ehli beyt – ehli s\u00fcnnet ayr\u0131m\u0131 netle\u015fti\u011fi halde imamlar\u0131n hi\u00e7biri Alevi de\u011fildi. Camide namaz k\u0131lan ve k\u0131ld\u0131ran kimselerdi. \u0130slamiyet\u2019in siyasi boyutunda imamet taraf\u0131nda olan Alevilik, ibadet boyutunda imaml\u0131\u011f\u0131 reddetmektedir. Yani Anadolu Alevilerinin ehli beyt\u00e7ili\u011fi tarafgirlikten \u00f6te de\u011fildir. Geri kalan 12 imama duyulan sevgi ve sayg\u0131dan ibarettir.
\n\u015eimdi bir de dedelik makam\u0131 ile ilgili birka\u00e7 laf edelim. Alevi dinsel inanc\u0131n\u0131n odak noktas\u0131nda dedelik kurumu yer al\u0131r. Dedeler Hasan ve H\u00fcseyin\u2019den sonra onlar\u0131n devam\u0131 olarak peygamber soyundan geldiklerini s\u00f6yleyen ki\u015filerdir. Hasan soyundan gelenlere \u015ferif, H\u00fcseyin soyundan gelenlere seyid denir. K\u0131z\u0131lba\u015f ve Bekta\u015fi ara\u015ft\u0131rmac\u0131s\u0131 ve yazar\u0131 Melikoff, Bekta\u015filer ve K\u0131z\u0131lba\u015flar\u0131n z\u00fcmrelerden olu\u015ftu\u011funu s\u00f6yler. Bekta\u015filer iki z\u00fcmreye ayr\u0131l\u0131rlar: Biri \u00c7elebiler z\u00fcmresidir ki onlara g\u00f6re Hac\u0131 Bekta\u015f, Kad\u0131nc\u0131k Ana ile evlenmi\u015f ve bundan \u00e7ocuklar\u0131 olmu\u015ftur. \u00c7elebiler kendilerinin Hac\u0131 Bekta\u015f\u2019\u0131n torunlar\u0131 ve bel evlad\u0131 olduklar\u0131n\u0131 ileri s\u00fcrerler. Soyad\u0131 kanunu \u00e7\u0131kmas\u0131ndan sonra \u201cUlusoy\u201d soyad\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131r. Varl\u0131klar\u0131n\u0131n soydan gelen kutsall\u0131\u011fa sahip oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerine g\u00f6re \u201cayd\u0131n\u201d veya \u201cc\u00f6mert\u201d gibi bir soyad\u0131 almalar\u0131n\u0131 beklemezdik zaten. Ne yaz\u0131k ki \u00c7elebilere ba\u011fl\u0131 ocaklara sahip k\u00f6ylerde hala \u00c7elebilere \u201cefendilerimiz\u201d denmektedir. \u0130kinci z\u00fcmre Arnavutluk, Trakya,\u00a0Makedonya\u2019da babalara ba\u011fl\u0131d\u0131r. Soy ge\u00e7erli de\u011fildir, kendilerini yol evlad\u0131 kabul ederler. Makam liyakatle elde edilir.
\nB\u00fct\u00fcn K\u0131z\u0131lba\u015f Alevi k\u00f6yleri bir oca\u011fa ve dedeye ba\u011fl\u0131d\u0131r. Cem t\u00f6renleri dedeler\u00a0veya dedelerin olur verdi\u011fi ki\u015filer \u00f6nderli\u011finde yap\u0131l\u0131r. Ne hikmetse bizzat dedelerin \u00f6nderlik etti\u011fi cemler genellikle k\u00f6yl\u00fcn\u00fcn hasat yapt\u0131\u011f\u0131, eline para ve \u00fcr\u00fcn ge\u00e7ti\u011fi zamanlarda yap\u0131l\u0131r.
\nHasan \u00c7elik ve Seda K\u0131rteke karde\u015flerin makalelerinde belirtildi\u011fi gibi , ocak sistemi d\u0131\u015f\u0131nda bir Alev\u00ee d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Herkesin dede olsun talip olsun bu sistem i\u00e7erisinde belirlenmi\u015f bir konumu s\u00f6z konusudur. Burada ele al\u0131nan, incelenen ve \u201cocak\u201d olarak nitelendirilen terimle anlat\u0131lmak istenen, Alevi dinsel hizmetlerini g\u00f6ren dedelerin aileleridir. Her dede ailesi bir oca\u011fa ba\u011fl\u0131d\u0131r. Onun temsil etti\u011fi de\u011ferlere b\u00fcy\u00fck kutsall\u0131k ve g\u00fc\u00e7 atfedilir. Ocaklarla ilgili bir\u00e7ok kerametin s\u00f6z konusu oldu\u011fu olaylar menk\u0131be ad\u0131yla dilden dile aktar\u0131l\u0131r.
\nOcaklar yani dede ailelerine mensup olmak baz\u0131 \u00f6zel ayr\u0131cal\u0131klar\u0131 da beraberinde getirmi\u015ftir. Bir\u00e7ok dede soylunun mezar\u0131 zaman i\u00e7erisinde b\u00fcy\u00fck ziyaretg\u00e2hlara d\u00f6n\u00fc\u015fmektedir. \u00d6rne\u011fin, Malatya Hekimhan Ball\u0131kaya k\u00f6y\u00fcndeki Vaylo\u011f Dede, Mu\u015f Varto \u0130\u00e7meler k\u00f6y\u00fcndeki Seyy\u00eed Nes\u00eemi Dede yak\u0131n zamanda ya\u015fam\u0131\u015f dede soylulard\u0131r. Bu ki\u015filerin soylar\u0131 ve toplum \u00fczerindeki n\u00fcfuzlar\u0131na binaen mezarlar\u0131 birer ziyaretg\u00e2ha d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f, t\u00fcrbe h\u00e2line getirilmi\u015ftir. Bu yerler s\u00fcrekli ziyaret edilen, adak adanan, dilek dilenen, derman beklenen mek\u00e2nlar haline d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015flerdir.
\nAsl\u0131nda dedelerden beklenen, \u00e7evrelerinde sevilen say\u0131lan bir ki\u015filik olmalar\u0131 ve dini bilgi ile donanm\u0131\u015f olarak inananlara bilimin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda yol g\u00f6stermeleridir. Bu tan\u0131mlamam\u0131n soyla hi\u00e7 ilgisi yoktur. Tamamen yeti\u015fme, e\u011fitim ve \u00f6\u011fretimle olur. Soydan gelenin liderli\u011fini \u00f6nderli\u011fini savunmak bilime ayk\u0131r\u0131d\u0131r, cehaletin sonucudur. Soydan gelenin \u00fcst\u00fcn insan, k\u00e2mil insan oldu\u011funu savunmak \u0131rk\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve kabullenilmi\u015f a\u015fa\u011f\u0131lanman\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcr. Yaln\u0131zca k\u00f6le sahipleri \u0131rk\u00e7\u0131 de\u011fildir. K\u00f6leli\u011fini ve k\u00f6le sahiplerinin efendili\u011fini i\u00e7ine sindirmi\u015f, savunur hale gelmi\u015f k\u00f6leler de \u0131rk\u00e7\u0131d\u0131r.
\nBir insan\u0131n kerametlerinden s\u00f6z etmek, belli bir ama\u00e7 do\u011frultusunda onu y\u00fcceltmeye \u00e7al\u0131\u015fmakt\u0131r. Menk\u0131beler b\u00f6yle yarat\u0131l\u0131r. Bir ama\u00e7 yoksa anlat\u0131lan masala d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcr. Bir insan\u0131n Tanr\u0131 taraf\u0131ndan bah\u015fedilmi\u015f kerametleri oldu\u011funa inanmak ise cehalettir. Peygamber olsun, pir olsun hi\u00e7bir insan\u0131n kerameti olamaz. Yaln\u0131zca \u00e7al\u0131\u015fma ile olu\u015fmu\u015f, kal\u0131t\u0131mla ivme kazanm\u0131\u015f yetenek ve beceriler vard\u0131r. D\u00fcnyada hi\u00e7 kimse 100 metreyi 9,58 saniyede ko\u015fan Usain Bold\u2019dan daha h\u0131zl\u0131 ko\u015fmam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyada hi\u00e7 kimse Javier\u2019in 2 metre 45 santim atlad\u0131\u011f\u0131 kadar y\u00fcksekli\u011fi a\u015famam\u0131\u015ft\u0131r. Bunlar keramet de\u011fil yetenek ve \u00e7al\u0131\u015fmayla olu\u015fan becerilerdir.
\n\u015eimdi bir s\u00f6ylenceye pozitif yakla\u015fal\u0131m. Hac\u0131 Bekta\u015fi Veli\u2019nin hac\u0131 olmas\u0131na bir bakal\u0131m:
\nHorasan\u2019da Bekta\u015fi Veli\u2019nin hocas\u0131 Lokman Perende hacca gider. K\u00e2be\u2019yi tavaftan sonra, Arafat\u2019a \u00e7\u0131kar. Orada,\u00a0yan\u0131ndakilere \u201cbug\u00fcn arife g\u00fcn\u00fc, \u015fimdi bizim T\u00fcrkistan\u2019da herkes \u2018bi\u015fi\u2019 pi\u015firir.\u201d der. Bu s\u00f6z Horasan\u2019daki Bekta\u015fi Veli\u2019ye malum olur. O s\u0131rada Lokman Perende\u2019nin evinde, ger\u00e7ekten bi\u015fi pi\u015firilmektedir. Bekta\u015fi Veli bi\u015fileri bir tepsiye koyar, bir kerametle Lokman Perende\u2019ye ula\u015f\u0131r ve bi\u015fileri verir. Bundaki hikmeti anlayan \u015eeyh Lokman Perende, arkada\u015flar\u0131 ile beraber bu \u201cbi\u015fi\u201d yi yerler. Hac d\u00f6nemi bitip Hicaz\u2019dan d\u00f6n\u00fcl\u00fcnce, Ni\u015fabur halk\u0131 Lokman Perende\u2019yi kar\u015f\u0131lamaya \u00e7\u0131kar. \u201cHacc\u0131n kabul olsun\u201d diyerek tebrik ederler. Lokman Perende, gelen halka Bekta\u015f\u2019\u0131n kerametini anlatt\u0131ktan sonra, \u201cEsas hac\u0131 olan Bekta\u015f\u2019t\u0131r\u201d diyerek, onu tebrik eder. Bunun \u00fczerine Bekta\u015f\u2019\u0131n ad\u0131 Hac\u0131 Bekta\u015f olur.\u201d
\nBu bir s\u00f6ylencedir. G\u00f6n\u00fclleri ok\u015far, insan\u0131 rahatlat\u0131r. \u201cHay\u0131r bu ger\u00e7ek bir olayd\u0131r, yoksa dilden dile dola\u015f\u0131p bize kadar gelmezdi\u201d derseniz durum de\u011fi\u015fir. Olay safsata, siz cahil olursunuz.
\nCahillik Arap\u00e7a \u201ccehl\u201d k\u00f6k\u00fcnden t\u00fcremi\u015ftir ve bilmemek anlam\u0131na gelir. Cahil bilmeyendir. Cehalet ise bilmemenin eyleme d\u00f6n\u00fc\u015fm\u00fc\u015f halidir ve bilmeden bir \u015fey yapmak anlam\u0131na gelir.
\nBilmeyen ve bilmedi\u011fini bilen, yaln\u0131zca cahildir. Buna Cehli basit denir. Bilmeyen, bilmedi\u011fini bilmeyerek yapan, cehalet i\u00e7indedir. Buna Cehli m\u00fcrekkeb denir. Bilmeyen bilmedi\u011fini bilmeyerek en do\u011fruyu bildi\u011fini iddia eden ise yobazd\u0131r. Buna Cehli mikab denir.
\nCahil olana \u00f6\u011fretebilirsiniz, cehalet i\u00e7inde olan\u0131 ikna edilebilirsiniz. Yobaz olan\u0131 ne ikna edebilirsiniz ne de \u00f6\u011fretebilirsiniz.
\nYobaz gericidir, kar\u015f\u0131 devrimcidir, irticay\u0131 temsil eder. \u0130rtica eskinin mutlak do\u011fru oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcncesiyle, g\u00fcn\u00fcn teknolojisini kullanarak, ge\u00e7mi\u015fe d\u00f6nme \u00e7abas\u0131d\u0131r. Bu \u00e7aban\u0131n \u0130ran\u2019da, Afganistan\u2019da, Arabistan\u2019da oldu\u011fu gibi halk\u0131n bask\u0131 ve zul\u00fcm alt\u0131nda ezilmesinden, birka\u00e7 \u015feyh, kral ve ayetullah\u0131n da l\u00fcks i\u00e7inde ya\u015famas\u0131ndan ba\u015fka getirisi olmam\u0131\u015ft\u0131r.
\nAlevi dedeleri stat\u00fckocudur. Ama hi\u00e7bir zaman yobazl\u0131\u011f\u0131 savunmam\u0131\u015flard\u0131r. \u00c7a\u011fda\u015f ve yenilik\u00e7i de olmam\u0131\u015flard\u0131r. Devrimci de, kar\u015f\u0131 devrimci de andan memnun olmayan insand\u0131r. \u015eu anda var olan\u0131 devrimci ileriye do\u011fru, kar\u015f\u0131 devrimci yobaz geriye do\u011fru de\u011fi\u015ftirmek ister.
\nDedelik makam\u0131 an\u0131n savunucusu, de\u011fi\u015fimin kar\u015f\u0131t\u0131d\u0131r. Anadolu Alevilerini cahillik ve cehalet d\u00fczeyinde tutarak telef olmalar\u0131n\u0131 engellerken, kendi durumlar\u0131n\u0131n, stat\u00fclerinin devam etmesini de sa\u011flam\u0131\u015flard\u0131r.
\nDe\u011fi\u015fim ve geli\u015fimi hi\u00e7bir g\u00fc\u00e7 durduramaz. Ancak yava\u015flat\u0131p, geciktirebilirsiniz.
\nT\u00fcrkiye\u2019de 1950\u2019lerden sonra i\u00e7 ve d\u0131\u015f g\u00f6\u00e7le birlikte Anadolu Alevili\u011fi de gelenekselli\u011fi k\u0131rarak yeni bir a\u015famaya ge\u00e7mi\u015ftir. Bu a\u015famay\u0131 ba\u015fka bir yaz\u0131da ele alal\u0131m.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. H\u00fcseyin Karaku\u015f Alevilik her ne kadar \u0130slamiyet\u2019in pozitif de\u011ferlendirilen bir yorumu olsa da s\u00fctten \u00e7\u0131km\u0131\u015f ak ka\u015f\u0131k de\u011fildir. B\u00fcnyesinde, ge\u00e7mi\u015fte ya\u015fanan, bug\u00fcn var olan, gelecekte yeni bi\u00e7imlere evrilecek olan negatif yanlar\u0131 da bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Alevilikle ilgili iyi derken hemfikir oldu\u011fum, bu yaz\u0131da k\u00f6t\u00fc derken ayr\u0131 d\u00fc\u015fece\u011fim ki\u015filer elbette olacakt\u0131r. Her ayr\u0131\u015fma ve tart\u0131\u015fma, bir ara\u015ft\u0131rma […]<\/p>\n","protected":false},"author":2301,"featured_media":60534,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9383,38,535,510],"tags":[8557,561],"class_list":["post-60533","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-235-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-dr-huseyin-karakus","tag-forum"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60533","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2301"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=60533"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/60533\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/60534"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=60533"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=60533"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=60533"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}