{"id":60688,"date":"2023-11-30T00:00:44","date_gmt":"2023-11-29T21:00:44","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60688"},"modified":"2023-11-30T00:11:16","modified_gmt":"2023-11-29T21:11:16","slug":"60688","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/11\/30\/60688","title":{"rendered":"Horozlar aynada kendilerini tan\u0131yabiliyorlar"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

Horozlar ba\u015fka bir tavukla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda kendi yans\u0131malar\u0131ndan farkl\u0131 davran\u0131rlar. Bu \u015fu anlama gelebilir: Ku\u015flar kendilerini aynada tan\u0131yabilirler ve bu, hayvanlarda \u00f6z fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir testidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bunu uyarlama \u015fekli horozlara yap\u0131lacak ayna testi, \u00e7e\u015fitli hayvan t\u00fcrlerinde kendini tan\u0131man\u0131n belirlenmesinde yeni y\u00f6ntemlerin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayabilir.<\/p>\n

1970 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen geleneksel ayna testinde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir hayvana uyu\u015fturucu verilerek uyuturlar ve sonras\u0131nda y\u00fcz\u00fcne (veya normalde g\u00f6remedi\u011fi bir yerine, \u00f6rne\u011fin s\u0131rt\u0131na) k\u0131rm\u0131z\u0131 bir nokta \u00e7izerler. Sonras\u0131nda hayvan\u0131n uyanmas\u0131n\u0131 bekleyip onu, i\u00e7inde ayna bulunan bir ortama b\u0131rak\u0131rlar. Aynada kendini inceleyen t\u00fcr, e\u011fer ki k\u0131rm\u0131z\u0131 noktan\u0131n (veya yap\u0131\u015fkan\u0131n) kendine ait olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 fark edecek bi\u00e7imde bu nokta (veya yap\u0131\u015fkan) ile ilgilenirse, onu s\u00f6kmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rsa, vb. davran\u0131\u015flar sergilerse, bu hayvan\u0131n kendi v\u00fccudunun ve benli\u011finin fark\u0131nda oldu\u011fu sonucunu \u00e7\u0131karabiliriz. \u0130nsan olmayan birka\u00e7 t\u00fcr ile baz\u0131 b\u00fcy\u00fck maymunlar, yunuslar, filler ve saksa\u011fanlar da bu testi ge\u00e7mi\u015ftir.<\/p>\n

Son y\u0131llarda ise tart\u0131\u015fmal\u0131 olmakla birlikte ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, penguenler, atlar, temizlik\u00e7i lapina bal\u0131klar\u0131 ve di\u011fer t\u00fcrlerin de bu testi ge\u00e7tiklerini bildirmi\u015flerdir.<\/p>\n

Testin sonu\u00e7lar\u0131 genellikle olduk\u00e7a de\u011fi\u015fkendir. Almanya Bonn \u00dcniversitesi’nden Sonja Hillemacher ve meslekta\u015flar\u0131 bunun hayvanlar\u0131n aynada kendilerini mi yoksa ger\u00e7ekten var olan bir di\u011ferini mi tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 merak ettiler.<\/p>\n

Bu merakla ekip, yaln\u0131zken sessiz kalmaktayken yak\u0131nlar\u0131na y\u0131rt\u0131c\u0131 hayvanlar yakla\u015ft\u0131\u011f\u0131nda di\u011fer tavuklar\u0131 tehlikeye kar\u015f\u0131 y\u00fcksek sesle uyaran horozlara y\u00f6neldi. Laboratuvarda ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, ortadan bir telle b\u00f6lgelere b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f arenada 68 horozu tek tek test ettiler. Bir tarafa ku\u015f koydular, di\u011fer taraf\u0131 ya bo\u015f b\u0131rakt\u0131lar ya da i\u00e7ine ba\u015fka bir horoz koydular.<\/p>\n

Daha sonra araya bir ayna eklediler. Tehdidi taklit etmek i\u00e7in de arenan\u0131n \u00fcst\u00fcndeki tavana bir \u015fahinin siluetini yans\u0131tt\u0131lar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir horozu ba\u015fka bir horozla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131klar\u0131nda, yaln\u0131z olduklar\u0131 zamanlara g\u00f6re, kendi yans\u0131mas\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcp g\u00f6remedi\u011fi anla\u015f\u0131lmaks\u0131z\u0131n daha \u00e7ok ses \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 tespit ettiler. Ba\u015fka bir horozun bulunup da ayna aralar\u0131na kondu\u011funda ve g\u00f6r\u00fc\u015f alan\u0131 engellendi\u011finde ise, aynada kendini g\u00f6ren horozun daha az ses \u00e7\u0131karmas\u0131 horozlar\u0131n yans\u0131ma ile ger\u00e7eklik aras\u0131ndaki fark\u0131 ay\u0131rt etti\u011fini akla getiriyor. \u00dcstelik bu ger\u00e7eklik koku ya da ses ile de\u011fil, g\u00f6rme yoluyla elde edilmi\u015f bir ger\u00e7eklik gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lara g\u00f6re, ku\u015flar yaln\u0131zken ve yans\u0131mayla ayn\u0131 \u015fekilde davrand\u0131klar\u0131na g\u00f6re yans\u0131man\u0131n kendilerine ait oldu\u011funu fark edebilirler. Bu sonu\u00e7, kendini tan\u0131man\u0131n muhtemelen hayvanlar \u00e2leminde daha \u00f6nce bilinene g\u00f6re olduk\u00e7a yayg\u0131n olabilece\u011fine i\u015faret ediyor.<\/p>\n

Londra Queen Mary \u00dcniversitesi’nden Nathan Emery: \u201cBu heyecan verici \u00e7\u00fcnk\u00fc i\u015faret(ayna) testinin \u2018kendini tan\u0131ma\u2019 i\u00e7in tek ge\u00e7erli test oldu\u011fu \u015feklindeki kat\u0131 dogmadan uzakla\u015f\u0131yoruz. Geleneksel i\u015faret testinin maymun olmayanlarda kendini tan\u0131may\u0131 test etmek i\u00e7in uygun olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz \u00e7\u00fcnk\u00fc t\u00fcm hayvanlar\u0131n kendi v\u00fccutlar\u0131n\u0131 kolayca inceleyebilecek elleri yoktur. Sonu\u00e7ta hayvanlar her zaman yapt\u0131klar\u0131n\u0131 yap\u0131p h\u00e2lihaz\u0131rda sahip olduklar\u0131 becerileri ortaya \u00e7\u0131kar\u0131yorlar. Do\u011fru paradigmalar\u0131 bulmak biz ak\u0131ll\u0131 olanlar\u0131n i\u015fi olsa gerek\u201d diyor.<\/p>\n

Emery ve Hillemacher, tavuklar\u0131n yans\u0131malar\u0131nda kendilerini kesinlikle tan\u0131d\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek i\u00e7in hen\u00fcz erken oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Her hareketinizi taklit eden bir yans\u0131man\u0131n do\u011fal alarm tepkisini bozmaya yetecek kadar garip ve rahats\u0131z edici olmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

Kaynaklar:<\/strong><\/p>\n

1) https:\/\/www.newscientist.com\/article\/2399445-roosters-may-be-able-to-recognise-themselves-in-a-mirror\/<\/p>\n

2) https:\/\/evrimagaci.org\/ozfarkindalik-ve-aynalar-ayna-testi-hayvanlarin-ic-dunyasina-bakis-atmamizi-sagliyor-2151<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay Horozlar ba\u015fka bir tavukla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131klar\u0131nda kendi yans\u0131malar\u0131ndan farkl\u0131 davran\u0131rlar. Bu \u015fu anlama gelebilir: Ku\u015flar kendilerini aynada tan\u0131yabilirler ve bu, hayvanlarda \u00f6z fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n \u00f6nemli bir testidir. Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n bunu uyarlama \u015fekli horozlara yap\u0131lacak ayna testi, \u00e7e\u015fitli hayvan t\u00fcrlerinde kendini tan\u0131man\u0131n belirlenmesinde yeni y\u00f6ntemlerin kap\u0131s\u0131n\u0131 aralayabilir. 1970 y\u0131l\u0131nda geli\u015ftirilen geleneksel ayna testinde ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, bir hayvana […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":60689,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[9429,9438],"class_list":["post-60688","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-bilim-gundemi","tag-horozlar-kendini-aynada-taniyorlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t