{"id":60780,"date":"2023-12-01T00:00:38","date_gmt":"2023-11-30T21:00:38","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60780"},"modified":"2023-11-30T14:43:49","modified_gmt":"2023-11-30T11:43:49","slug":"tarihsel-ve-kisisel-esiklerde-kadinlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/12\/01\/tarihsel-ve-kisisel-esiklerde-kadinlar","title":{"rendered":"Tarihsel ve ki\u015fisel e\u015fiklerde kad\u0131n(lar)"},"content":{"rendered":"

Hasan G\u00f6ren ile
\n<\/strong>S\u00f6yle\u015fi: Nal\u00e2n Mahsereci<\/strong><\/p>\n

Hasan G\u00f6ren imzas\u0131na Bilim ve Gelecek<\/em> sayfalar\u0131nda, ebeveynlikten futbol analizine, postmodernizmden tarihten portreler i\u015fleyen Rivayet Muhtelif<\/em> k\u00f6\u015fesine kadar geni\u015f bir konu yelpazesindeki makalelerde rastlad\u0131k. Bilgisayar m\u00fchendisi olan G\u00f6ren\u2019in i\u015f ya\u015fam\u0131 boyunca serbest olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131l\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda, g\u00f6rme engelliler i\u00e7in ses destekli okuma yazma programlar\u0131, film ve tiyatro festivalleri ile opera salonlar\u0131nda kullan\u0131lmakta olan altyaz\u0131-\u00fcstyaz\u0131 sistemleri ve yerli yabanc\u0131 futbol kul\u00fcpleri ile spor medyas\u0131 i\u00e7in istatistiksel analiz \u00fcr\u00fcnleri bulunuyor. Hasan G\u00f6ren\u2019in \u00fcretimleri son y\u0131llarda edebi kurguya da uzan\u0131yor: \u0130lk roman\u0131 Zan<\/em> (YKY) 2017\u2019de \u00e7\u0131kt\u0131. O y\u0131ldan bug\u00fcne \u00fc\u00e7 roman daha s\u0131\u011fd\u0131rd\u0131: Alt\u0131 Yaprak \u00dcst\u00fc Bulut <\/em>(YKY, 2019), Bal\u0131ks\u0131rt\u0131<\/em> (Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2021) ve E\u015fikteki Kad\u0131n<\/em> (Everest Yay\u0131nlar\u0131, 2023). G\u00f6ren bu kez, duman\u0131 \u00fcst\u00fcnde t\u00fcten E\u015fikteki Kad\u0131n<\/em> roman\u0131 hakk\u0131ndaki sorular\u0131m\u0131za yan\u0131tlar\u0131yla sayfalar\u0131m\u0131zda.<\/p>\n

Roman i\u00e7re tarih<\/strong><\/p>\n

– Tarihi roman yazm\u0131yorsunuz ama okudu\u011fum her iki roman\u0131n\u0131zda da tarih \u00f6nemli bir boyuttu. Alt\u0131 Yaprak \u00dcst\u00fc Bulut\u2019ta, Schliemann\u2019\u0131n\u00a0Truva kaz\u0131lar\u0131ndan s\u00f6z ediyordunuz ve 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 \u00f6ncesi ve s\u0131ras\u0131nda, Almanya\u2019n\u0131n ve T\u00fcrkiye\u2019nin sosyopolitik iklimini ve k\u00fclt\u00fcrel e\u011filimlerini kurgu i\u00e7inde veriyordunuz.\u00a0E\u015fikteki Kad\u0131n\u2019da ise, ana karakterlerimizden birinin k\u00f6kleri \u00fcst\u00fcnden Ge\u00e7 Osmanl\u0131, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve gen\u00e7 Cumhuriyet\u2019teki kad\u0131n m\u00fccadelesinin tarih\u00e7esini okuyoruz ve aile zinciri \u00fcst\u00fcnde ilerlerken Cumhuriyet\u2019in siyasi tarihini kat ederek Haziran (Gezi) hareketine kadar geliyoruz. Bilim ve Gelecek okurlar\u0131, dergiye tarihten portreler yazd\u0131\u011f\u0131n\u0131z k\u00f6\u015fenizi de an\u0131msayacakt\u0131r. Tarihe ilginizi sorsam size… Bir de yazarl\u0131\u011f\u0131n\u0131z\u0131, kurgular\u0131n\u0131z\u0131 ne oranda besledi\u011fini?
\n<\/em><\/strong>– \u00d6ncelikle, romanlar\u0131ma g\u00f6sterdi\u011finiz ilgi i\u00e7in te\u015fekk\u00fcr etmek istiyorum. Bug\u00fcn\u00fcn d\u00fcnyas\u0131nda bir yazar i\u00e7in en de\u011ferli kazan\u0131m, i\u00e7ten, ger\u00e7ek\u00e7i ve sorgulay\u0131c\u0131 okurlard\u0131r diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.
\nTarihe olan ilgimle tarih \u00fczerine yazmam birbirini besleyen iki unsur san\u0131r\u0131m. Yazd\u0131k\u00e7a ilgim art\u0131yor, daha \u00e7ok yaz\u0131yorum. Bu sarmal\u0131n k\u00f6keninde ise tarihe bak\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131 toplumsal kavray\u0131\u015f\u0131m\u0131z\u0131n belirleyicisi olarak g\u00f6ren d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc yat\u0131yor. Bug\u00fcn\u00fc anlay\u0131p yar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015fleyebilmek i\u00e7in tarihe gereksinim duyuyoruz. Di\u011fer yandan, benim edebiyat anlay\u0131\u015f\u0131m tutarl\u0131l\u0131k ve sahicilik \u00fczerine kurulu. Karakterlerimi, t\u00fcm boyutlar\u0131yla sahici olmas\u0131na \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m bir toplumsal yap\u0131ya yerle\u015ftirirken bu yap\u0131n\u0131n tarihsel geli\u015fimine ilgi g\u00f6stermememe zaten olanak yok. Dahas\u0131, romanlar\u0131mda dokundu\u011fum sorunlar\u0131n tarihsel k\u00f6kenleri var. Yaln\u0131zca karakterleri de\u011fil, durumlar\u0131 da olaylar\u0131 da ister istemez ge\u00e7mi\u015fle ili\u015fkilendirmek gerekiyor.<\/p>\n

– Romanda yan karakterlerden biri olan Cevdet Bey\u2019in yer ald\u0131\u011f\u0131 her b\u00f6l\u00fcmde bir bi\u00e7imde, Cevdet Bey ve o\u011fullar\u0131 ve gelinlerinden s\u00f6z ediliyor. Emekli felsefeci ve bir nevi \u201c\u00f6\u011freten adam\u201d olan Cevdet Bey, Orhan Pamuk\u2019un karakterine pek benzemese de, onun Cevdet Bey ve O\u011fullar\u0131 kitab\u0131n\u0131 akla getiriyor o\u011fullar\u0131yla birlikte an\u0131l\u0131nca. Bir g\u00f6ndermeniz var m\u0131 bu esere?
\n<\/em><\/strong>– Orhan Pamuk\u2019un bu ilk roman\u0131n\u0131 \u00fcniversite y\u0131llar\u0131mda okumu\u015f, be\u011fenmi\u015ftim. Ancak benim roman\u0131mla ilgisi k\u00fc\u00e7\u00fck bir espriden \u00f6teye ge\u00e7miyor. Romanlar\u0131mda s\u0131kl\u0131kla ba\u015fka romanlardan, sinema filmlerinden, tiyatro oyunlar\u0131ndan s\u00f6z ederim; bu de\u011finmelerin yo\u011funlu\u011fu da s\u00f6z konusu yap\u0131tlar\u0131n bende b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 etkiyle orant\u0131l\u0131 olur.<\/p>\n

Ebeveynlik yaz\u0131l\u0131ma s\u0131\u011far m\u0131?<\/strong><\/p>\n

– Roman\u0131 okudu\u011fum s\u00fcre\u00e7te ebeveynlikle ya da yapay zek\u00e2n\u0131n s\u0131n\u0131rlar\u0131yla ilgili bir sohbetin i\u00e7inde yer ald\u0131ysam, kurgunuzda ge\u00e7en ilgin\u00e7 bir yaz\u0131l\u0131m\u0131 ve benim bu yaz\u0131l\u0131mla ilgili dikkate de\u011fer buldu\u011fum tart\u0131\u015fmalar\u0131 aktard\u0131m sohbete. E\u011fer pi\u00e7eden (spoiler) saymazsan\u0131z, ilk \u00e7ocuklar\u0131n\u0131 yapmadan \u00f6nce anne-babalara bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc ger\u00e7ek zamanl\u0131 olacak \u015fekilde ebeveynlik deneyimi ya\u015fatmay\u0131 ama\u00e7layan bu yaz\u0131l\u0131m hakk\u0131nda bir bilgisayar m\u00fchendisi olarak g\u00f6r\u00fc\u015flerinizi sorsam? Romandaki tart\u0131\u015fmada siz nerede duruyorsunuz?
\n<\/em><\/strong>– Romandaki yaz\u0131l\u0131mc\u0131 Suat ile aramdaki tek ili\u015fki, benim tasar\u0131lar\u0131m\u0131 \u00e7alm\u0131\u015f olmas\u0131. Bu projeyi de 40 y\u0131la yak\u0131n bir zaman \u00f6nce d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fc\u015f, hatta o zaman\u0131n teknolojisinin elverdi\u011fi \u00f6l\u00e7\u00fcde de \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131m. Ancak ya\u015fam bana bu t\u00fcr destekleyici uygulamalar\u0131n yararlar\u0131 kadar sak\u0131ncalar\u0131 da olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterdi. Suat ise e\u015fini, \u00e7evresini ve giderek ya\u015fam\u0131 denetimi alt\u0131nda tutabilece\u011fini, dahas\u0131, s\u0131n\u0131rs\u0131z egosuyla y\u00f6nlendirebilece\u011fini zanneden bir karakter olarak, insanlar\u0131n belki de en \u00f6nemli kararlar\u0131n\u0131 etkileme g\u00f6revi \u00fcstleniyor. Kendince makul say\u0131lacak gerek\u00e7eleri de var, ancak ya\u015fam\u0131n temel dinamiklerini duygudan ar\u0131nd\u0131r\u0131lm\u0131\u015f akl\u0131n ve faydac\u0131 mant\u0131\u011f\u0131n g\u00fcd\u00fcm\u00fcne sokmaya \u00e7al\u0131\u015farak, bence b\u00fcy\u00fck bir hata yap\u0131yor.<\/p>\n

\"\"
Hasan G\u00f6ren ile E\u015fikteki Kad\u0131n \u00fczerine bir s\u00f6yle\u015fi ve imza ak\u015fam\u0131ndan. Soldan sa\u011fa: Ender Helvac\u0131o\u011flu, Hasan G\u00f6ren ve Nal\u00e2n Mahsereci.<\/figcaption><\/figure>\n

\u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn mesele: Anne olmak ya da olmamak<\/strong><\/p>\n

– Roman\u0131n\u0131zda farkl\u0131 anneler, annelikler ve annelerle \u00e7ocuklar\u0131n farkl\u0131 farkl\u0131 ili\u015fkiler var; \u00e7ocuk yapmaya karar vermeden \u00f6nce hatta \u00e7ocuk yapt\u0131ktan sonra bunun do\u011fru karar olup olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sorgulayan kad\u0131nlar var.\u00a0Anne olmak ya da olmamak. \u0130\u015fte b\u00fct\u00fcn mesele bu mu kad\u0131nlar i\u00e7in?\u00a0Bir de \u00e7ocuk sahibi olmak karar\u0131nda b\u00fcy\u00fck oranda annenin pay\u0131 oldu\u011funu\u00a0d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyormu\u015fsunuz\u00a0gibi hissettim.\u00a0Ne dersiniz?
\n<\/em><\/strong>– Ben de\u011fil ama Nihal b\u00fct\u00fcn meselenin bu oldu\u011fu kan\u0131s\u0131nda ve o karar\u0131n e\u015fi\u011finde. Oysa babaannesinin ya da onun annesinin ya\u015famlar\u0131ndan yeterli dersleri alsa, belki de i\u00e7inde oldu\u011fu duruma farkl\u0131 bakacak. Ben de roman\u0131mla ona bu soruyu sormaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum.
\n\u00c7ocuk sahibi olma karar\u0131na gelince; bu durum aile i\u00e7indeki kad\u0131n-erkek dengelerine g\u00f6re de\u011fi\u015fiyor olmal\u0131. Ama ilk karar\u0131 verirken kimin s\u00f6z\u00fc daha g\u00fcr \u00e7\u0131km\u0131\u015f olursa olsun, \u00e7ocu\u011fun as\u0131l y\u00fck\u00fcn\u00fc annenin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 da ortada. Hem bu karar\u0131 verirken hem de \u00e7ocuk b\u00fcy\u00fcrken al\u0131nacak sorumluluklar\u0131n dengeli payla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 bir aile d\u00fczeninin, \u00e7e\u015fitli nedenlerle \u00e7ok uza\u011f\u0131nday\u0131z. Di\u011fer yandan da \u00f6yle bir ailenin bug\u00fcnk\u00fc aileye benzemeyece\u011fi, hatta ad\u0131na da aile denmeyebilece\u011fi bir gelecekte, toplumsal d\u00fczenin i\u015fin i\u00e7ine hem ebeveynler hem de \u00e7ocu\u011fun yarar\u0131n\u0131 g\u00f6zeterek kar\u0131\u015faca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.<\/p>\n

– Romanda s\u0131rad\u0131\u015f\u0131 hayatlar ya\u015fam\u0131\u015f, g\u00fc\u00e7l\u00fc kad\u0131n karakterler var: Nig\u00e2r Han\u0131m, Mill\u00ee M\u00fccadelede bizzat sava\u015fm\u0131\u015f; kad\u0131n hareketinin \u00f6nc\u00fclerinden Nezihe Muhiddin\u2019in \u00f6\u011frencisi ve yolda\u015f\u0131 ayn\u0131 zamanda. M\u00fcnevver Han\u0131m hem \u00f6zel hem siyasi \u00e7ok badireler atlatm\u0131\u015f, akademisyen\/\u00e7evirmen bir ayd\u0131n ve \u00e7ocu\u011funu tek ba\u015f\u0131na b\u00fcy\u00fctmeye karar vermi\u015f bir anne. Ama Nihal\u2019e \u00f6rnek olanlar sadece atalar\u0131 de\u011fil, bir sahafta kitaplar\u0131na rastlay\u0131p ald\u0131\u011f\u0131 Ulrike Meinhof\u00a0gibi bir eylemci, Leni Riefenstahl gibi bir foto\u011fraf\u00e7\u0131 da var… Kad\u0131nlar\u0131 sadece \u00e7ocuk de\u011fil, kariyer yapmalar\u0131yla da ele almak istemi\u015f gibisiniz…
\n<\/em><\/strong>– <\/em>Benim romanlar\u0131m\u0131n belki de en belirgin ortak yan\u0131, kurgular\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc kad\u0131nlar\u0131n \u015fu ya da bu \u015fekilde belirleyici olmalar\u0131. Bu benim bir insan olarak yeti\u015fmemi de geli\u015fmemi de etkilemi\u015f b\u00fcy\u00fck bir \u015fans asl\u0131nda. Bununla birlikte, insanl\u0131\u011f\u0131n geli\u015fiminde kad\u0131nlar\u0131n ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 devrimci potansiyelin erkeklerden daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu inanc\u0131nday\u0131m.<\/p>\n

Metafor karakter sarmal\u0131nda y\u0131lan<\/strong><\/p>\n

– Temelde bir ili\u015fki hik\u00e2yesi olan kurgunuza y\u0131lan\u0131 sokmakla, mitolojiye, dinlere, bunun \u00e7evresinde \u015fekillenen t\u00fcm o k\u00fclt\u00fcrel \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlara selam g\u00f6nderiyor gibisiniz…\u00a0Havva\u2019y\u0131 Tanr\u0131n\u0131n yasaklad\u0131\u011f\u0131 bilgi a\u011fac\u0131n\u0131n meyvesini yemeye ikna ederek\u00a0Adem ile birlikte cennetten kovulmalar\u0131na yol a\u00e7an da y\u0131lan de\u011fil miydi? Roman\u0131n\u0131zda da \u201cy\u0131lan\u0131n\u201d varl\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7iftimizin kurgu ilerledik\u00e7e g\u00fcvenden \u015f\u00fcpheye do\u011fru de\u011fi\u015fen ili\u015fkisi aras\u0131nda paralellik var. Bir anlamda kendi cennetlerinden kovulacaklar…
\n<\/em><\/strong>– Romandaki y\u0131lan ba\u015flang\u0131\u00e7ta okura olaylar\u0131n geli\u015fiminde daha b\u00fcy\u00fck bir rol oynayacakm\u0131\u015f hissi verse de bu biraz kitab\u0131n kapa\u011f\u0131n\u0131n ve roman\u0131n tan\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n da sonucu san\u0131r\u0131m. Yoksa, sayfalar ilerledik\u00e7e yumurtadaki y\u0131lan yavrusu bir metafor haline gelip rol\u00fcn\u00fc evdeki erke\u011fe aktar\u0131yor. \u0130\u015fin asl\u0131, y\u0131lan bizim t\u00fcr\u00fcm\u00fczle biyolojik ili\u015fkisi dolay\u0131s\u0131yla ortak k\u00fclt\u00fcrde \u00e7ok fazla yer bulmu\u015f bir hayvan. Ben y\u0131lan konusuna fazlas\u0131yla girip mitolojik, folklorik, psikolojik boyutlar\u0131n\u0131 didiklemenin bir t\u00fcr kolayc\u0131l\u0131k oldu\u011funu da d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcp, s\u00fcr\u00fcngenimizle fazla ha\u015f\u0131r ne\u015fir olmamay\u0131 tercih ettim.<\/p>\n

– Te\u015fekk\u00fcrler Sevgili Hasan G\u00f6ren, okurunuz, verimleriniz bol olsun\u2026<\/em><\/strong><\/p>\n

 <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Hasan G\u00f6ren ile S\u00f6yle\u015fi: Nal\u00e2n Mahsereci Hasan G\u00f6ren imzas\u0131na Bilim ve Gelecek sayfalar\u0131nda, ebeveynlikten futbol analizine, postmodernizmden tarihten portreler i\u015fleyen Rivayet Muhtelif k\u00f6\u015fesine kadar geni\u015f bir konu yelpazesindeki makalelerde rastlad\u0131k. Bilgisayar m\u00fchendisi olan G\u00f6ren\u2019in i\u015f ya\u015fam\u0131 boyunca serbest olarak s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc yaz\u0131l\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda, g\u00f6rme engelliler i\u00e7in ses destekli okuma yazma programlar\u0131, film ve tiyatro festivalleri […]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":60782,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9432,38,513,510],"tags":[9446,5787,5705],"class_list":["post-60780","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-236-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-esikteki-kadin","tag-everest-kitap","tag-hasan-goren"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t