{"id":60856,"date":"2023-12-12T00:00:30","date_gmt":"2023-12-11T21:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=60856"},"modified":"2023-12-11T21:17:07","modified_gmt":"2023-12-11T18:17:07","slug":"erken-yasta-cocuk-sahibi-olmakla-genc-olmek-arasinda-genetik-bir-baglanti-tespit-edildi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/12\/12\/erken-yasta-cocuk-sahibi-olmakla-genc-olmek-arasinda-genetik-bir-baglanti-tespit-edildi","title":{"rendered":"Erken ya\u015fta \u00e7ocuk sahibi olmakla gen\u00e7 \u00f6lmek aras\u0131nda genetik bir ba\u011flant\u0131 tespit edildi"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

270.000’den fazla insan\u0131n genomu analizine g\u00f6re genetik olarak erken ya\u015fta \u00e7ocuk sahibi olan ki\u015filerin 76 ya\u015f\u0131na kadar ya\u015fama olas\u0131l\u0131klar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

Neden ya\u015fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z en b\u00fcy\u00fck evrimsel gizemlerden biridir. Do\u011fal se\u00e7ilim s\u00fcrecine g\u00f6re insanlar daha uzun ya\u015famak i\u00e7in avantajl\u0131 olan genleri aktar\u0131p b\u00f6ylece \u00fcremek i\u00e7in daha fazla zamana sahip olmal\u0131d\u0131rlar ancak bunu destekleyecek hi\u00e7bir kan\u0131t bulunamam\u0131\u015ft\u0131r. Nedene ili\u015fkin \u00f6nde gelen a\u00e7\u0131klamalardan biri; antagonistik pleiotropi olarak adland\u0131r\u0131lan ve ya\u015famda erken \u00fcremeyi destekleyen genetik mutasyonlar\u0131n ayn\u0131 zamanda daha k\u0131sa ya\u015fam s\u00fcrelerine de yol a\u00e7abildi\u011fidir.<\/p>\n

Michigan \u00dcniversitesi’nden Jianzhi Zhang, “Do\u011fal se\u00e7ilim \u00fcremeye b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6nem verir. Dolay\u0131s\u0131yla \u00fcreme i\u00e7in yararl\u0131 olan ancak daha sonra zararl\u0131 olabilecek mutasyonlar da aradan se\u00e7ilebilir\u201d diyor.\u00a0\u00dcreme ve ya\u015fam s\u00fcresi aras\u0131ndaki genetik ba\u011flant\u0131 \u00fczerine bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 y\u00fcr\u00fcten Pekin \u00c7in T\u0131p Bilimleri Akademisi’nden Zhan ve<\/p>\n

Erping, antagonistik pleiotropi i\u00e7in daha ikna edici kan\u0131tlar buldular. \u0130kili, uzun vadeli bir sa\u011fl\u0131k ara\u015ft\u0131rmas\u0131yla elde edilen Birle\u015fik Krall\u0131k Biobank’taki 276.406 ki\u015fiden al\u0131nan genomlar\u0131 analiz etti. Bu \u00e7al\u0131\u015fmada se\u00e7ilen kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n t\u00fcm\u00fc 1940 ile 1969 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda do\u011fmu\u015f Avrupal\u0131lard\u0131.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar her ki\u015fi i\u00e7in, erken ya\u015fta daha iyi bir \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla ba\u011flant\u0131l\u0131 varyantlardan olu\u015fan genetik kar\u0131\u015f\u0131m\u0131n bir de\u011ferlendirmesini hesaplay\u0131p \u201cpoligenik puan\u201d elde ettiler. Bir ki\u015finin puan\u0131 ne kadar y\u00fcksekse, \u00fcreme yetisinin daha uzun s\u00fcrme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 da o kadar y\u00fcksek olarak bulundu. Ayr\u0131ca kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n ve ebeveynlerinin ya\u015fam s\u00fcreleri ile ilgili veriler de topland\u0131.<\/p>\n

Poligenik puanlar\u0131 ya\u015fam s\u00fcresi verileriyle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131ran ikili, daha y\u00fcksek poligenik puanlara sahip ki\u015filerin \u00fcreme sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 puanlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek, 76 ya\u015f\u0131na kadar ya\u015fama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n ise daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu tespit ettiler. Zhang, bu ya\u015f\u0131 bir s\u0131n\u0131r olarak kulland\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u00f6zel bir nedeni olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da vurgulad\u0131.<\/p>\n

Ayr\u0131ca daha erken tarihte do\u011fanlar 1969’a yak\u0131n do\u011fanlara g\u00f6re daha d\u00fc\u015f\u00fck bir poligenik puana sahip olma e\u011filimindeydi. Zhang, uzun \u00f6m\u00fcr \u00fczerindeki etkilerine ra\u011fmen \u00fcremeyi art\u0131ran \u00f6zelliklerin h\u00e2l\u00e2 se\u00e7ildi\u011fini de ekliyor.<\/p>\n

Bulgular antagonistik pleiotropi hipotezini g\u00fc\u00e7l\u00fc bir \u015fekilde destekliyor gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Bir potansiyel mekanizma da, \u00fcreme \u00f6zelliklerini art\u0131ran baz\u0131 gen varyantlar\u0131n\u0131n ya\u015fam\u0131n ilerleyen d\u00f6nemlerinde hastal\u0131\u011fa neden olabilece\u011fidir. \u00d6rne\u011fin rs12203592 olarak adland\u0131r\u0131lan bu t\u00fcr bir varyant\u0131n baz\u0131 kanserlerle ba\u011flant\u0131s\u0131 oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Ekip \u015fimdi bu e\u011filimin devam edip etmedi\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in daha \u00e7e\u015fitli pop\u00fclasyonlardan daha fazla veri toplamay\u0131 hedefliyor. Zhang, \u201c Sonu\u00e7lar\u0131m\u0131z Afrikal\u0131 veya Asyal\u0131 insanlar i\u00e7in de ge\u00e7erli mi hen\u00fcz bilmiyoruz ama san\u0131r\u0131m bu \u00f6r\u00fcnt\u00fcy\u00fc yakalayabilece\u011fiz. Ayr\u0131ca t\u0131bbi ilerlemelerle de\u011fi\u015ftirilebilen \u201cdaha uzun ya\u015fam beklentisi\u201d ve \u201cortalamada daha az \u00e7ocuk sahibi olma\u201d gibi etkenler de g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. Bu de\u011fi\u015fkenler son derece etkili olabilmektedir. Genetik de\u011fi\u015fiklikler \u00e7evresel fakt\u00f6rlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00e7ok daha az etki yapmaktad\u0131r \u201d diyor.<\/p>\n

Birmingham Alabama \u00dcniversitesi’nden Steven Austad: \u201c Bu g\u00f6stergeler daha \u00f6nce de laboratuvar hayvanlar\u0131nda \u00e7ok\u00e7a tespit edilmi\u015fti. Ancak insanlar\u0131 da kapsayacak \u015fekilde geni\u015fletmek genelin anla\u015f\u0131lmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir\u201d diyor.<\/p>\n

Kaynak:https:\/\/www.newscientist.com\/article\/2406998-having-children-earlier-in-life-is-genetically-linked-to-dying-younger\/<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay 270.000’den fazla insan\u0131n genomu analizine g\u00f6re genetik olarak erken ya\u015fta \u00e7ocuk sahibi olan ki\u015filerin 76 ya\u015f\u0131na kadar ya\u015fama olas\u0131l\u0131klar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Neden ya\u015fland\u0131\u011f\u0131m\u0131z en b\u00fcy\u00fck evrimsel gizemlerden biridir. Do\u011fal se\u00e7ilim s\u00fcrecine g\u00f6re insanlar daha uzun ya\u015famak i\u00e7in avantajl\u0131 olan genleri aktar\u0131p b\u00f6ylece \u00fcremek i\u00e7in daha fazla zamana sahip olmal\u0131d\u0131rlar ancak bunu […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":60857,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[9472,8561,9471],"class_list":["post-60856","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-cocuk-sahibi-olmak","tag-ebru-oktay","tag-erken-yasta-ebeveynlik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t