Tatil keyfinizi azaltan veya uzun bir i\u015f gezisini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiren jet lag’\u0131 ortadan kald\u0131rabilmeyi ister miydiniz? Bilim insanlar\u0131, yorgunluk ve uyku sorunlar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere jet lag’\u0131n neden oldu\u011fu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Yeni ara\u015ft\u0131rmalar, etkilerinin nas\u0131l azalt\u0131laca\u011f\u0131na dair yeni bilgiler ortaya koyuyor.<\/p>\n
Jet lag, v\u00fccudun sirkadiyen sistem olarak bilinen i\u00e7 saatinin yeni saat dilimlerine uyum sa\u011flamas\u0131ndan kaynaklan\u0131r. Her birimizin v\u00fccudunda hemen hemen her h\u00fccre ve dokuda bulunan bir\u00e7ok i\u00e7 saati vard\u0131r. Bunlar senkronize olmad\u0131\u011f\u0131nda sorunlar ba\u015flar. Yeni \u00e7al\u0131\u015fmada, Northwestern \u00dcniversitesi ve ABD’deki Santa Fe Enstit\u00fcs\u00fc’nden bilim insanlar\u0131, bu saatlerin nas\u0131l kalibre edildi\u011fini, farkl\u0131 sinyallere nas\u0131l tepki verdi\u011fini ve tekrar nas\u0131l senkronize oldu\u011funu ara\u015ft\u0131rd\u0131. Peki ne buldular? O sersemlemi\u015f sabahlar\u0131n veya uykusuz gecelerin cevab\u0131 midenizde. Chaos<\/strong> dergisinde yay\u0131nlanan ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, \u00fc\u00e7 temel ad\u0131mda yemeklerinizi y\u00f6netmek jet lag’i a\u015fman\u0131za yard\u0131mc\u0131 olacak:<\/p>\n -Yeni saat diliminizin sabah\u0131, erken saatlerde g\u00fcn\u00fcn en b\u00fcy\u00fck \u00f6\u011f\u00fcn\u00fc olacak \u015fekilde g\u00fc\u00e7l\u00fc bir kahvalt\u0131 yap\u0131n<\/p>\n -Yemek saatlerinizi \u00e7ok fazla de\u011fi\u015ftirmekten ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/p>\n -Geceleri yemekten ka\u00e7\u0131n\u0131n.<\/p>\n D\u00e2hili saatlerimiz farkl\u0131 sinyallerle kalibre edilir. \u00d6rne\u011fin, beynin saati g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na tepki verirken, sinirler gibi periferik organlar\u0131n saatleri yemek saatlerine ba\u011fl\u0131d\u0131r. Bu yerlere yanl\u0131\u015f sinyaller g\u00f6nderirsek saatler kar\u0131\u015f\u0131r. V\u00fccudunuz k\u0131\u015f modundayken s\u0131cak bir yere gitmek (veya havan\u0131n al\u0131\u015f\u0131lmad\u0131k derecede s\u0131cak olmas\u0131 ) veya genellikle uyudu\u011funuz saatte yemek yemek gibi.<\/p>\n Jet lag belirtileri, sirkadiyen saatler aras\u0131ndaki zay\u0131f sinyaller ve \u0131\u015f\u0131\u011fa kar\u015f\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck hassasiyetiniz nedeniyle ya\u015fland\u0131k\u00e7a k\u00f6t\u00fcle\u015fir. \u00c7al\u0131\u015fma, bu etkilerin sirkadiyen sistemi bozulmaya kar\u015f\u0131 daha savunmas\u0131z hale getirdi\u011fini ve iyile\u015fme kabiliyetini azaltt\u0131\u011f\u0131n\u0131 buldu.<\/p>\n Ancak b\u00fct\u00fcn ara\u015ft\u0131rmalara ra\u011fmen, i\u00e7 saatlerimizin birbirleriyle nas\u0131l etkile\u015fime girdi\u011fi hakk\u0131nda \u00e7ok az \u015fey biliniyor. \u00c7al\u0131\u015fma yazar\u0131 Yitong Huang, “\u00c7o\u011fu ara\u015ft\u0131rma \u00f6ncelikle belirli bir zaman aral\u0131\u011f\u0131na veya tek bir saate odaklan\u0131yor” dedi. “Birbiriyle \u00e7eli\u015fen zaman aral\u0131klar\u0131 alt\u0131nda \u00e7oklu saatlerin senkronizasyonu konusunu anlamam\u0131zda \u00f6nemli bo\u015fluklar var.”<\/p>\n Bu y\u00fczden Huang ve meslekta\u015flar\u0131, sirkadiyen d\u00f6ng\u00fclerin do\u011fal ritimlerini taklit ederek bu karma\u015f\u0131k etkile\u015fimlerin matematiksel bir modelini olu\u015fturdular. Ge\u00e7mi\u015f ara\u015ft\u0131rmalardan elde edilen verileri kullanan model, bilim insanlar\u0131n\u0131n yiyecek ve \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n \u00e7e\u015fitli v\u00fccut saatlerini nas\u0131l etkiledi\u011fi hakk\u0131nda bildiklerini birle\u015ftiriyor. Bilim insanlar\u0131 daha sonra, sistemin dengesinin nas\u0131l bozuldu\u011funu ve hangi fakt\u00f6rlerin daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirdi\u011fini g\u00f6rmek i\u00e7in d\u00fc\u015f\u00fck \u0131\u015f\u0131k seviyeleri gibi oyun de\u011fi\u015ftirici fakt\u00f6rleri de modele girdiler. Gelecekte, i\u00e7 saatlerimizi nas\u0131l daha esnek hale getirebilece\u011fimizi ke\u015ffetmek i\u00e7in bu modeli kullanmay\u0131 umuyorlar. Bu, jet lag’\u0131 tamamen durdurman\u0131n cevab\u0131n\u0131 sa\u011flayabilir. Ayr\u0131ca, ya\u015fland\u0131k\u00e7a i\u00e7 saatlerimizi nas\u0131l sa\u011fl\u0131kl\u0131 tutabilece\u011fimize dair fikir de verebilir.<\/p>\n Kaynak: https:\/\/www.sciencefocus.com\/news\/new-solutions-jet-lag<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Tatil keyfinizi azaltan veya uzun bir i\u015f gezisini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftiren jet lag’\u0131 ortadan kald\u0131rabilmeyi ister miydiniz? Bilim insanlar\u0131, yorgunluk ve uyku sorunlar\u0131 da d\u00e2hil olmak \u00fczere jet lag’\u0131n neden oldu\u011fu sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Yeni ara\u015ft\u0131rmalar, etkilerinin nas\u0131l azalt\u0131laca\u011f\u0131na dair yeni bilgiler ortaya koyuyor. Jet lag, v\u00fccudun sirkadiyen sistem olarak bilinen i\u00e7 saatinin yeni […]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":60861,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[9473,9474,3091],"class_list":["post-60860","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-jat-lag","tag-senkronizasyon","tag-vucut"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t