{"id":61079,"date":"2023-12-29T00:00:57","date_gmt":"2023-12-28T21:00:57","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61079"},"modified":"2023-12-28T17:34:43","modified_gmt":"2023-12-28T14:34:43","slug":"haluk-yurtseverin-kitabina-bir-on-elestiri-cin-yok-sayilirsa-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2023\/12\/29\/haluk-yurtseverin-kitabina-bir-on-elestiri-cin-yok-sayilirsa-2","title":{"rendered":"Haluk Yurtsever\u2019in kitab\u0131na bir \u00f6n-ele\u015ftiri: \u00c7in yok say\u0131l\u0131rsa\u2026"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Yeni \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 tane kitap \u00f6n\u00fcmde duruyor. Haluk Yurtsever\u2019in \u201cD\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Kom\u00fcnist Ufuk\u201d (Yordam Kitap), Kuntay G\u00fcc\u00fcm\u2019\u00fcn \u201cMarx\u2019\u0131n Makineleri\u201d (Kaynak Yay\u0131nlar\u0131) ve Erkin \u00d6zalp\u2019\u0131n \u201cDevrim Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r? \/ D\u00fcnyada Strateji Aray\u0131\u015flar\u0131\u201d (Yordam Kitap) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131.<\/p>\n

\u00dclkemiz sosyalist kesiminde kuram tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dibe vurdu\u011fu bir d\u00f6nemde \u00fc\u00e7 de\u011ferli yazar\u0131n kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 mutluluk ve heyecan verici. \u00dc\u00e7\u00fcn\u00fc de merakla okuyaca\u011f\u0131m.<\/p>\n

Haluk Yurtsever\u2019in kitab\u0131yla ba\u015flad\u0131m. Benim de kafam\u0131 kurcalayan sorunlarla ilgili oldu\u011fu i\u00e7in \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcnerek, g\u00f6nderme yapt\u0131\u011f\u0131 metinlere g\u00f6z atarak, notlar alarak okumaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorum. Bu nedenle yava\u015f gidiyor. Kitab\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00f6zden ge\u00e7irmeme kar\u015f\u0131n hen\u00fcz \u201cDevrim\u201d ve \u201c\u00d6zne\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 ilk iki b\u00f6l\u00fcm\u00fc hakk\u0131yla okuyabildim ve kitab\u0131n yar\u0131s\u0131na geldim bile say\u0131lmaz. Okumay\u0131 tamamlad\u0131\u011f\u0131mda bu kitap hakk\u0131nda geni\u015f bir tan\u0131t\u0131m yazmak ve tart\u0131\u015fmak isterim. Fakat \u015fimdiden bir noktaya (bence \u00f6nemli bir eksikli\u011fe) dikkat \u00e7ekmek istiyorum.<\/p>\n

Yurtsever\u2019in \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda \u00c7in yok.<\/p>\n

\u0130lk iki b\u00f6l\u00fcmde Marksist devrim ve sosyalizm modelleri ve (genel olarak, sosyalist devrim sonras\u0131nda ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde) \u00f6zne sorunu tart\u0131\u015f\u0131l\u0131yor; bu alanlarda ya\u015fanan pratikler ve \u00e7\u0131kar\u0131lan teorik sonu\u00e7lar ele al\u0131n\u0131yor; ama \u00c7in devriminden, \u00c7in sosyalizm prati\u011finden, ba\u015fta Mao Zedung olmak \u00fczere \u00c7inli kom\u00fcnistlerin hem kendi hem de Sovyet deneyimlerinden yola \u00e7\u0131karak yapt\u0131klar\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlardan bir paragraf dahi olsun s\u00f6z edilmiyor.<\/p>\n

Yurtsever kitaba, \u201c\u2026 son iki y\u00fczy\u0131la damga vuran en \u00f6nemli iki d\u00fcnya-tarihsel devrim, 1789 Frans\u0131z Devrimi ve 1917 Ekim Devrimi\u2019dir\u201d diye ba\u015flam\u0131\u015f ve \u00f6ylece devam etmi\u015f. \u00d6zne sorununu ele al\u0131rken de Marx ve Engels\u2019in 19. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131ndaki proletarya hareketlerinden \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 sonu\u00e7lar\u0131 ve Sovyet deneyinden \u00e7\u0131kar\u0131labilecek dersleri tart\u0131\u015fm\u0131\u015f; ama \u00c7in prati\u011fi yine yok.<\/p>\n

\u0130nsan ister istemez, Haluk Yurtsever \u00c7in devrimini devrimden, \u00c7in sosyalizm prati\u011fini de sosyalizmden saym\u0131yor mu acaba diye d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor, ama do\u011frusu yak\u0131\u015ft\u0131ram\u0131yor. Belki de \u00c7in\u2019in yak\u0131n tarihi konusunda yeterli bilgiye sahip de\u011fil (TKP k\u00f6kenli bir\u00e7ok arkada\u015fta bu zaaf\u0131 \u015fa\u015f\u0131rarak g\u00f6zlemlemi\u015ftim), ama o zaman da bu, yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmada -en hafif deyimle- tek ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmeyi ba\u015ftan kabul etmek anlam\u0131na gelir. Dahas\u0131, Avrupa-merkezci bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131ndan s\u0131yr\u0131lmak ve olabildi\u011fince evrensel sonu\u00e7lara ula\u015fabilmek imk\u00e2ns\u0131zla\u015f\u0131r.<\/p>\n

\u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcnelim: Marx ve Engels, sadece bir kentte ger\u00e7ekle\u015fmi\u015f 70 g\u00fcnl\u00fck Paris Kom\u00fcn\u00fc prati\u011finden, deyim yerindeyse sinekten ya\u011f \u00e7\u0131kararak, bir devrim ve sosyalizm modeli olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015flar; ama Yurtsever, -Rusya dahil- t\u00fcm Avrupa\u2019n\u0131n iki kat\u0131 n\u00fcfusa sahip bir co\u011frafyada ger\u00e7ekle\u015fen devrimi ve ya\u015fanan sosyalizm prati\u011fini (g\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fc de belirleyen bir niteli\u011fi olmas\u0131na kar\u015f\u0131n) yok say\u0131yor. \u00c7ok de\u011fil y\u00fcz y\u0131l \u00f6nce afyonla uyu\u015fturulmu\u015f ve kendi \u00fclkesinde \u201c\u00c7inliler ve k\u00f6pekler giremez\u201d diye a\u015fa\u011f\u0131lanan k\u0131ta boyutundaki bir toplumun muazzam ba\u015fkald\u0131r\u0131\u015f\u0131, devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve nas\u0131l olup da bug\u00fcn d\u00fcnyan\u0131n ikinci b\u00fcy\u00fck ekonomisi haline geli\u015fi analiz unsuru olmay\u0131 hak etmiyor mu? D\u00fcnya n\u00fcfusunun be\u015fte birinin devrimci d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden, d\u00fcnyan\u0131n \u00e7ehresini de\u011fi\u015ftiren bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131ndan s\u00f6z ediyoruz.<\/p>\n

\u00dcstelik \u00c7in prati\u011fi, gerek devrimin yolu ve niteli\u011fi, gerekse devrim sonras\u0131 sosyalizm anlay\u0131\u015f\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan Sovyet prati\u011finin bir anti-tezi konumundad\u0131r. Bu, hangi anlay\u0131\u015fa ve yola daha yak\u0131n olu\u015fumuzdan ba\u011f\u0131ms\u0131z bir durumdur; bir olgudur. Olgu oldu\u011fu i\u00e7in de on y\u0131llar boyu sosyalistlerin temel tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan birini te\u015fkil etmi\u015ftir. Dolay\u0131s\u0131yla, \u00c7inli kom\u00fcnistlerin izledi\u011fi \u00e7izgiyi benimsemeyebilirsiniz ama yok sayamazs\u0131n\u0131z. Hele ge\u00e7mi\u015fteki bunca tart\u0131\u015fma varken ve iki prati\u011fin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki konumlar\u0131 ortadayken\u2026<\/p>\n

\u00c7in devrimi yola Sovyet modelini benimseyerek ba\u015flam\u0131\u015f, b\u00fcy\u00fck bir yenilgi ya\u015fam\u0131\u015f ve bundan dersler \u00e7\u0131kararak Mao Zedung \u00f6nderli\u011finde kendi \u00f6zg\u00fcn yolunu olu\u015fturmu\u015f, ba\u015far\u0131ya ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Devrim meselesini ele alacaksak, bu ba\u015far\u0131l\u0131 anti-tezi \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015fmak zorunday\u0131z.<\/p>\n

Sosyalizm modellerini ve \u00f6zellikle \u00f6zne sorununu ele al\u0131rsak da, \u00c7in prati\u011fi e\u015fsiz bir laboratuvard\u0131r. \u00c7inli kom\u00fcnistler, hem kendi \u00fclkelerinin \u00f6zg\u00fcn ko\u015fullar\u0131n\u0131 tahlil ederek hem de Sovyet prati\u011fini inceleyerek, ele\u015ftirerek, dersler \u00e7\u0131kararak bir sosyalizm perspektifi geli\u015ftirdiler. \u015eunu rahatl\u0131kla s\u00f6yleyebilirim ki, \u00f6zne sorununa, d\u0131\u015fardan bilin\u00e7 meselesine, \u00f6nc\u00fc-kitle diyalekti\u011fine, parti-halk ili\u015fkisine, toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn mekanizmalar\u0131 konusuna, halk i\u00e7indeki \u00e7eli\u015fmelerin nas\u0131l ele al\u0131nmas\u0131 gerekti\u011fine vb. Mao Zedung kadar kafa yormu\u015f bir ba\u015fka sosyalist lider ve kuramc\u0131 yoktur. Do\u011fald\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc bu sorunlarla pratik i\u00e7inde kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalm\u0131\u015flard\u0131r Mao ve \u00c7inli kom\u00fcnistler. Yurtsever, \u00c7in prati\u011fini inceleseydi, ele ald\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlemeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 konularda -masa ba\u015f\u0131nda de\u011fil bizzat pratikten \u00e7\u0131kar\u0131lan- engin bir bilgi birikimi ile kar\u015f\u0131la\u015facakt\u0131 ve eminim gelecek ufku a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok daha ger\u00e7ek\u00e7i ve olgun sonu\u00e7lara ula\u015fabilecekti.<\/p>\n

Bu k\u0131sa k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131nda \u00c7in devrim ve sosyalizm prati\u011fini ve Marksist kurama katk\u0131lar\u0131n\u0131 \u00f6zetlememe olanak yok (belki daha geni\u015f bir tan\u0131t\u0131m ve tart\u0131\u015fma yaz\u0131s\u0131nda bu konulara gireriz). Sadece de\u011ferli bir yazara, kitab\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131 konulara ili\u015fkin \u00e7ok \u00f6nemli bir birikimi yok saymas\u0131n\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 eksiklikler noktas\u0131nda uyar\u0131da bulunmak istedim.<\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fcz d\u00fcnya politika sahnesini tahlil etmeye \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi nas\u0131l \u00c7in\u2019i yok sayarak bunu yapamayacaksa, 200 y\u0131ll\u0131k sosyalizm pratiklerini ele al\u0131p bir \u201ckom\u00fcnist ufuk\u201d olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015fi de \u00c7in devrim ve sosyalizm deneyimini yok sayarak bunu hakk\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiremez. \u00c7\u00fcnk\u00fc o ufka bakabilmek i\u00e7in \u00e7\u0131k\u0131lmas\u0131 gereken son basamak \u00c7in prati\u011fidir. \u00c7in ele al\u0131nmadan ne 20. y\u00fczy\u0131l anla\u015f\u0131labilir, ne 21. y\u00fczy\u0131l, ne de sosyalizmin sorunlar\u0131 ve \u00f6zne meselesi.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Yeni \u00e7\u0131kan \u00fc\u00e7 tane kitap \u00f6n\u00fcmde duruyor. Haluk Yurtsever\u2019in \u201cD\u00fcnyada ve T\u00fcrkiye\u2019de Kom\u00fcnist Ufuk\u201d (Yordam Kitap), Kuntay G\u00fcc\u00fcm\u2019\u00fcn \u201cMarx\u2019\u0131n Makineleri\u201d (Kaynak Yay\u0131nlar\u0131) ve Erkin \u00d6zalp\u2019\u0131n \u201cDevrim Nas\u0131l Yap\u0131l\u0131r? \/ D\u00fcnyada Strateji Aray\u0131\u015flar\u0131\u201d (Yordam Kitap) adl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131. \u00dclkemiz sosyalist kesiminde kuram tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n dibe vurdu\u011fu bir d\u00f6nemde \u00fc\u00e7 de\u011ferli yazar\u0131n kuramsal \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n yay\u0131mlanmas\u0131 mutluluk ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":61080,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9486,38,513,510,511],"tags":[9516,5247,7608,7980],"class_list":["post-61079","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-237-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-yayin-dunyasi","tag-dunyada-ve-turkiyede-komunist-ufuk","tag-ender-helvacioglu","tag-haluk-yurtsever","tag-yordam-kitap"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t