{"id":61170,"date":"2024-01-12T09:20:27","date_gmt":"2024-01-12T06:20:27","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61170"},"modified":"2024-01-12T09:20:27","modified_gmt":"2024-01-12T06:20:27","slug":"demirtasin-savunmasi-uzerine-birkac-not","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/01\/12\/demirtasin-savunmasi-uzerine-birkac-not","title":{"rendered":"Demirta\u015f\u2019\u0131n savunmas\u0131 \u00fczerine birka\u00e7 not"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>HDP eski E\u015f Genel Ba\u015fkan\u0131 Selahattin Demirta\u015f, 7 y\u0131ld\u0131r tutuklu bulundu\u011fu Kobane davas\u0131nda 25 Aral\u0131k &#8211; 8 Ocak tarihleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen 9 duru\u015fmada savunmas\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bu, onun ilk savunmas\u0131yd\u0131. Savunman\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc kendilerine y\u00f6neltilen su\u00e7lamalara kar\u015f\u0131 somut yan\u0131tlar\u0131 i\u00e7eriyor. Bunlar\u0131 de\u011ferlendirmek hukuk\u00e7ular\u0131n ve olaylar\u0131 bizzat ya\u015fayanlar\u0131n i\u015fi. Fakat savunman\u0131n giri\u015fi diyebilece\u011fimiz ilk g\u00fcn yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fma, K\u00fcrt sorununa ili\u015fkin, politik, tarihsel, sosyolojik, felsefi boyutlar\u0131 olan kapsaml\u0131 bir metin niteli\u011finde. Sosyal medyada bu metinden c\u0131mb\u0131zla c\u00fcmleler \u00e7ekip ele\u015ftirenler oldu. Bu, do\u011fru bir y\u00f6ntem de\u011fil. Elbette benim de kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m ve kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m y\u00f6nleri var. Ama bu metin ciddi ve b\u00fct\u00fcnsel olarak ele al\u0131nmay\u0131 ve tart\u0131\u015f\u0131lmay\u0131 hak ediyor.<\/p>\n<p>\u015e\u00f6yle s\u00f6yleyeyim, daha iyi anla\u015f\u0131ls\u0131n: Demirta\u015f\u2019\u0131n ilk g\u00fcnk\u00fc konu\u015fmas\u0131, bir dergi makalesi olarak d\u00fczenlense <em>Bilim ve Gelecek<\/em>\u2019te yay\u0131nlan\u0131r, hatta bir kapak dosyas\u0131n\u0131n unsuru olabilir ve esasl\u0131 bir tart\u0131\u015fmaya zemin yaratabilirdi. Daha \u00f6nce dergimizde benzer i\u00e7erikte pek \u00e7ok dosya da yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131 zaten. Tabii, bu metnin yazar\u0131 (bu savunmay\u0131 yapan ki\u015fi), \u00f6nemli bir siyasi partinin 7 y\u0131ld\u0131r haks\u0131z bir bi\u00e7imde cezaevinde tutulan lideri. Dolay\u0131s\u0131yla ileri s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc fikirler ve yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlar, \u00fclkenin kangren haline gelmi\u015f bir sorununa \u00e7\u00f6z\u00fcm getirebilmek ad\u0131na politik bir f\u0131rsat olarak de\u011ferlendirilip tart\u0131\u015f\u0131lmal\u0131yd\u0131. Ama ne gezer\u2026 T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6yle bir iklimin ne yaz\u0131k ki \u00e7ok uza\u011f\u0131nday\u0131z.<\/p>\n<p>Neyse, biz i\u015fimize bakal\u0131m ve bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 boyutlar\u0131 i\u00e7inde kalarak metnin \u00f6nemli g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz birka\u00e7 noktas\u0131n\u0131 vurgulayal\u0131m.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Demirta\u015f\u2019\u0131n savunmas\u0131, K\u00fcrt sorunu ba\u011flam\u0131nda, Cumhuriyet\u2019in 100 y\u0131ll\u0131k s\u00fcrecinin muhasebesine, kazan\u0131mlar\u0131 ve t\u0131kan\u0131kl\u0131klar\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmaya katk\u0131 sa\u011flayacak nitelikte.<\/p>\n<p>Demirta\u015f, T\u00fcrk ve K\u00fcrt ulusla\u015fmas\u0131n\u0131n ortakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 s\u00fcrecindeki k\u0131r\u0131lmalara dikkat \u00e7ekmi\u015f. Birinci olarak \u201cG\u00fcney K\u00fcrdistan\u201d diye adland\u0131rd\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgenin T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kalmas\u0131na vurgu yapm\u0131\u015f: \u201cKe\u015fke o g\u00fcn K\u00fcrdistan\u2019\u0131n o b\u00f6lgeleri T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde olsayd\u0131, ke\u015fke T\u00fcrkiye\u2019nin K\u00fcrt sorunu olmasayd\u0131\u2026 Misak-\u0131 Milli tamamlanm\u0131\u015f olsayd\u0131 belki bu sorunlar\u0131 ya\u015fam\u0131\u015f olmazd\u0131k.\u201d<\/p>\n<p>Ger\u00e7ekten de Mustafa Kemal ve arkada\u015flar\u0131 taraf\u0131ndan ilan edilen Misak\u0131 Milli s\u0131n\u0131rlar\u0131 T\u00fcrkler ve K\u00fcrtlerin \u00e7o\u011funlu\u011fu olu\u015fturdu\u011fu b\u00f6lgeleri kaps\u0131yordu. Tek bir K\u00fcrt k\u00f6y\u00fcn\u00fcn dahi bu s\u0131n\u0131rlar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda b\u0131rak\u0131lmamas\u0131 i\u00e7in m\u00fccadele edilmi\u015fti. Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 sonras\u0131nda da T\u00fcrkiye\u2019nin s\u0131n\u0131rlar\u0131 -Musul \u00f6zellikle vurgulanarak- \u201cAvrupa\u2019da \u0130stanbul ve Meri\u00e7\u2019e kadar Trakya; Asya\u2019da Anadolu, Musul arazisi ve Irak\u2019\u0131n yar\u0131s\u0131\u201d olarak \u00e7izilmi\u015fti. \u201cOrtak vatan\u0131n\u201d bu \u015fekilde olu\u015faca\u011f\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Fakat bu hedef ba\u015far\u0131lamad\u0131. K\u00fcrtlerin b\u00f6l\u00fcnm\u00fc\u015f olmas\u0131 sorunlar\u0131n ba\u015flang\u0131c\u0131n\u0131 olu\u015fturdu.<\/p>\n<p>Demirta\u015f\u2019\u0131n, \u201cke\u015fke K\u00fcrtlerin tamam\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin d\u0131\u015f\u0131nda kalsayd\u0131\u201d de\u011fil de \u201cke\u015fke K\u00fcrtlerin t\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7erisinde olsayd\u0131\u201d demesi \u00f6nemlidir; bir \u201cortak vatan\u201d vurgusudur.<\/p>\n<p>Demirta\u015f\u2019\u0131n ayn\u0131 konuda bir ba\u015fka tespiti de \u015f\u00f6yle: \u201cT\u00fcrkl\u00fck kavram\u0131 K\u00fcrtleri kapsayan bir kavram de\u011fildir. Olsayd\u0131 bana g\u00f6re sorun olmazd\u0131. K\u00fcrd\u00fcn dili kimli\u011fi yasaklanmasa, \u2018\u015funlar\u0131n hepsine T\u00fcrk denir, bu k\u00fclt\u00fcrlerin dillerin korunmas\u0131 anayasan\u0131n g\u00fcvencesi alt\u0131ndad\u0131r\u2019 denseydi, \u2018b\u00fct\u00fcn bu millete de T\u00fcrk ulusu denir\u2019 denseydi hi\u00e7bir problem olmazd\u0131. 1900&#8217;\u00fcn ba\u015f\u0131nda bu yap\u0131lsayd\u0131 problem olmazd\u0131.\u201d<\/p>\n<p>Bu tespit bence daha da \u00f6nemli. \u00c7\u00fcnk\u00fc, e\u015fitlik ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck temelinde g\u00f6n\u00fcll\u00fc asimilasyona, T\u00fcrklerin ve K\u00fcrtlerin ulusla\u015fma s\u00fcrecinin ortakla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na, ortak bir ulus in\u015fas\u0131na, hatta bu ortak ulusun ad\u0131n\u0131n \u201cT\u00fcrk\u201d olmas\u0131na r\u0131za g\u00f6sterilebilece\u011fini vurguluyor ve Atat\u00fcrk\u2019\u00fcn 1930\u2019da dillendirdi\u011fi \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti\u2019ni kuran T\u00fcrkiye halk\u0131na T\u00fcrk milleti denir\u201d form\u00fclasyonuna yak\u0131nla\u015f\u0131yor. Elbette b\u00f6yle bir \u201cortak ulus in\u015fas\u0131\u201d, ancak e\u015fitlik ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 haklara sayg\u0131 temelinde yol alabilirdi. Bu yap\u0131lamad\u0131, K\u00fcrt kimli\u011finin ink\u00e2r\u0131 yoluna girildi. Demirta\u015f\u2019\u0131n savunmada \u00f6rneklerle uzun uzun anlatt\u0131\u011f\u0131 itiraz\u0131 da bunad\u0131r. On y\u0131llard\u0131r K\u00fcrt sorununa kafa yoran herkesin ortak tespitidir bu ve Cumhuriyet\u2019in giderek t\u0131kanmas\u0131n\u0131n en \u00f6nemli nedenlerinden biridir.<\/p>\n<p>Frans\u0131z Devriminden esinlenen b\u00f6yle bir ortak ulus in\u015fas\u0131, ancak anti-feodal demokratik devrimin derinle\u015ftirilmesiyle, toprak reformuyla, toprak a\u011fal\u0131\u011f\u0131 ve a\u015firet sisteminin tasfiyesiyle olanakl\u0131d\u0131r. \u201cDemokratik ulus\u201d ancak yoksul emek\u00e7i halk\u0131n seferber edildi\u011fi demokratik devrimle ger\u00e7ekle\u015febilir; \u015feyhlerle, \u015f\u0131hlarla, a\u011falarla de\u011fil. Cumhuriyetin as\u0131l t\u0131kand\u0131\u011f\u0131 nokta da budur. \u00d6rne\u011fin K\u00f6y Enstit\u00fclerinin kapat\u0131lmas\u0131n\u0131n nedeni de budur. Demirta\u015f bu kritik noktaya de\u011finmiyor, dolay\u0131s\u0131yla yapt\u0131\u011f\u0131 tespitler havada kal\u0131yor ve gericilikle olan s\u0131n\u0131rlar bulan\u0131kla\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>\u0130kinci olarak, savunman\u0131n en fazla tart\u0131\u015f\u0131lan \u0130slamiyet analizlerine de\u011finmek istiyorum. Savunmadan baz\u0131 aktarmalar yapal\u0131m:<\/p>\n<p>Demirta\u015f konuya iki tespitle giriyor: \u201c1) Medeniyetimizin k\u00f6k\u00fcnde \u0130slam medeniyeti vard\u0131r, biz siyasal \u0130slamc\u0131 de\u011filiz k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcman\u0131z. 2) K\u00fcrt hareketinin ayd\u0131nlanmas\u0131, modernist \u00e7izgisi, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc \u00e7izgisi bize insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kazand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n<p>Devam ediyor: \u201cBizi var eden bu topraklarda \u0130slam medeniyetidir. 1300 y\u0131ld\u0131r hepimizi var eden \u0130slam medeniyetidir. \u0130slam medeniyeti geri falan de\u011fildir. Baz\u0131lar\u0131 1400 y\u0131ll\u0131k gericilik diyor. Sa\u00e7ma sapan, tarihten anlamayan bir yakla\u015f\u0131mla kendine hakaret ediyor. K\u00f6kl\u00fc, g\u00fc\u00e7l\u00fc bir medeniyettir. Bir zamanlar \u015eam\u2019da Ba\u011fdat\u2019ta astronomi, fizik, kimya, t\u0131p, \u015fehirle\u015fmede \u00e7a\u011f atlarken Avrupa mezhep sava\u015flar\u0131yla, cad\u0131 avlar\u0131yla birbirini par\u00e7al\u0131yordu, a\u00e7l\u0131ktan \u00f6l\u00fcyordu. \u0130slam medeniyetinin alt\u0131n \u00e7a\u011flar\u0131yd\u0131 o zaman.\u201d<\/p>\n<p>\u201cAvrupa medeniyeti geli\u015firken bu kez de \u0130slam medeniyeti geriye d\u00fc\u015ft\u00fc. Ne oldu? Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131 sanki binlerce y\u0131ll\u0131k medeniyetin merkezi biz de\u011filiz gibi bir anda \u0130slam co\u011frafyas\u0131n\u0131 barbar ilan etti ve Bat\u0131 k\u00fclt\u00fcr\u00fc b\u00fct\u00fcn d\u00fcnyada ba\u015fat hale geldi. Hepimizin g\u00f6z\u00fc bat\u0131ya d\u00f6nm\u00fc\u015f durumda. Tatile gideceksek bat\u0131ya, ka\u00e7acaksak bat\u0131ya, i\u015f\u00e7i olarak gideceksek bat\u0131ya gidiyoruz. Oran\u0131n edebiyat\u0131n\u0131 al\u0131yoruz. Do\u011fuya y\u00fcz\u00fcm\u00fcz\u00fc d\u00f6nm\u00fcyoruz. Bu bilin\u00e7li bir \u00e7arp\u0131tmad\u0131r. Do\u011fu medeniyetin merkezidir. \u0130slamc\u0131lar 300 y\u0131lda Bat\u0131 emperyalizminin k\u00fclt\u00fcrel hegemonyas\u0131 ile birlikte yeni bir aray\u0131\u015f i\u00e7erisine girdiler. \u0130\u015fte bu ak\u0131mla siyasal \u0130slam geli\u015fti.\u201d<\/p>\n<p>Bu ve benzeri tespitlerde -bence- do\u011frular ile yanl\u0131\u015flar i\u00e7 i\u00e7e ge\u00e7mi\u015f durumda. \u0130slamiyet\u2019i ve \u0130slam uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131 toptan gerici ilan eden Avrupa-merkezci anlay\u0131\u015fa getirdi\u011fi ele\u015ftiri do\u011frudur ve tarihselci bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131 yans\u0131t\u0131yor. Tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 gereken nokta, Demirta\u015f\u2019\u0131n M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ile modernizmin sentezini yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. Bence, insanl\u0131\u011f\u0131n 500 y\u0131ll\u0131k modernite kazan\u0131mlar\u0131ndan ve bunun bir par\u00e7as\u0131 olan Cumhuriyet devrimlerimizden sonra art\u0131k bu tren ka\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r, b\u00f6yle bir sentez \u00e7abas\u0131 \u00fctopyadan \u00f6teye ge\u00e7emez ve yine t\u00fcrl\u00fc gericili\u011fe kap\u0131y\u0131 aralar.<\/p>\n<p>Demirta\u015f\u2019\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 siyasal \u0130slam &#8211; k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k ayr\u0131m\u0131 da gerek \u0130slam tarihine gerekse toplumumuzun yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ger\u00e7ek\u00e7i de\u011fil. B\u00f6yle bir ayr\u0131m \u0130slamc\u0131lar taraf\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcze kadar yap\u0131lamam\u0131\u015f ve her zaman siyasal \u0130slam k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131\u011f\u0131, k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k siyasal \u0130slam\u2019\u0131 beslemi\u015f. Bu ayr\u0131m ancak k\u00f6kl\u00fc reformlar ve egemen \u0130slam\u2019\u0131 ala\u015fa\u011f\u0131 eden demokratik devrimlerle, d\u00fcnya i\u015fleri ile din i\u015flerini birbirinden ay\u0131rmak demek olan laikli\u011fi toplumsalla\u015ft\u0131rmakla m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Devrim perspektifi olmadan yap\u0131lacak bir k\u00fclt\u00fcrel M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131k vurgusu, \u00f6rne\u011fin, tarikatlar\u0131 sivil toplum kurulu\u015fu olarak yutturmaya \u00e7al\u0131\u015fan gericilere yol verir.<\/p>\n<p>Demirta\u015f\u2019\u0131n s\u00fcrekli vurgulad\u0131\u011f\u0131, \u201cK\u00fcrt hareketinin ayd\u0131nlanmas\u0131, modernist \u00e7izgisi, kad\u0131n \u00f6zg\u00fcrl\u00fck\u00e7\u00fc \u00e7izgisi\u201d, ilham\u0131n\u0131 nereden al\u0131yor? M\u00fcsl\u00fcmanl\u0131ktan m\u0131, y\u00fczlerce y\u0131ll\u0131k modernite ve son d\u00f6nemde emek\u00e7ilerin sosyalist m\u00fccadelelerinden mi? Tarihsel s\u00fcre\u00e7leri materyalist bir y\u00f6ntemle yerli yerine oturtmak, k\u00fclt\u00fcrel k\u00f6kleri yok saymamak elzemdir; ama esin kaynaklar\u0131m\u0131z ve insanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 nas\u0131l kazand\u0131\u011f\u0131m\u0131z konusu esas olarak geleneksel de\u011fil g\u00fcncel ve modern bir konudur.<\/p>\n<p>Bu tart\u0131\u015fmalar bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131n\u0131n boyutlar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131yor. Belki Demirta\u015f\u2019\u0131n savunmas\u0131 ba\u011flam\u0131nda <em>Bilim ve Gelecek<\/em> dergisinin geni\u015f dosyalar\u0131nda yeniden yapar\u0131z. Elbette su\u00e7lamadan de\u011fil tart\u0131\u015fmadan s\u00f6z ediyorum, ki Savunma bunu hak ediyor. Demirta\u015f\u2019\u0131 ba\u015ftan \u0130slamc\u0131l\u0131\u011fa sapmakla, bir t\u00fcr K\u00fcrt-\u0130slam sentezi geli\u015ftirmekle damgalamak verimli bir tart\u0131\u015fman\u0131n \u00f6n\u00fcn\u00fc kapayacakt\u0131r. Verimli tart\u0131\u015fmalar yapmaya ihtiyac\u0131m\u0131z var.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu HDP eski E\u015f Genel Ba\u015fkan\u0131 Selahattin Demirta\u015f, 7 y\u0131ld\u0131r tutuklu bulundu\u011fu Kobane davas\u0131nda 25 Aral\u0131k &#8211; 8 Ocak tarihleri aras\u0131nda ger\u00e7ekle\u015fen 9 duru\u015fmada savunmas\u0131n\u0131 yapt\u0131. Bu, onun ilk savunmas\u0131yd\u0131. Savunman\u0131n b\u00fcy\u00fck b\u00f6l\u00fcm\u00fc kendilerine y\u00f6neltilen su\u00e7lamalara kar\u015f\u0131 somut yan\u0131tlar\u0131 i\u00e7eriyor. Bunlar\u0131 de\u011ferlendirmek hukuk\u00e7ular\u0131n ve olaylar\u0131 bizzat ya\u015fayanlar\u0131n i\u015fi. Fakat savunman\u0131n giri\u015fi diyebilece\u011fimiz ilk g\u00fcn [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":61171,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[5247,9536],"class_list":["post-61170","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-selahatti-demirtas-savunmasi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61170","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61170"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61170\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61171"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61170"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61170"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61170"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}