{"id":61187,"date":"2024-01-17T00:00:49","date_gmt":"2024-01-16T21:00:49","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61187"},"modified":"2024-01-15T21:09:12","modified_gmt":"2024-01-15T18:09:12","slug":"multipl-skleroz-genleri-hayvanlardan-bulasan-hastaliklari-engellemek-icin-mi-ortaya-cikti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/01\/17\/multipl-skleroz-genleri-hayvanlardan-bulasan-hastaliklari-engellemek-icin-mi-ortaya-cikti","title":{"rendered":"Multipl skleroz genleri hayvanlardan bula\u015fan hastal\u0131klar\u0131 engellemek i\u00e7in mi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131?"},"content":{"rendered":"

\u00c7ev: Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

Atalar\u0131m\u0131za ait \u015fimdiye kadarki en b\u00fcy\u00fck genetik veri taban\u0131, multipl skleroz (MS) gibi baz\u0131 t\u0131bbi durumlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, boy uzunlu\u011fu gibi di\u011fer kal\u0131tsal \u00f6zelliklerde de insanlar aras\u0131nda neden baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funa \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r.<\/p>\n

Bulgulara g\u00f6re MS’in arkas\u0131ndaki genler, insanlar\u0131n hayvanlardan ge\u00e7en enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermelerine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yayg\u0131n hale gelmi\u015f olabilir.<\/p>\n

Di\u011fer bulgular aras\u0131nda Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131n\u0131n neden baz\u0131 gruplarda di\u011ferlerine g\u00f6re daha yayg\u0131n oldu\u011funa ve neden Kuzey Avrupa’daki insanlar\u0131n k\u0131tan\u0131n g\u00fcneyindekilere g\u00f6re daha uzun boylu olma e\u011filiminde oldu\u011funa ili\u015fkin a\u00e7\u0131klamalar da var.<\/p>\n

Danimarka Kopenhag \u00dcniversitesi’nden Evan Irving-Pease, “Binlerce y\u0131l \u00f6nce olup bitenlerin, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ya\u015fayan insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc \u00fczerinde ger\u00e7ekten derin etkileri olabilir” diyor.<\/p>\n

Atalar\u0131 Avrupa ve Bat\u0131 Asya’dan gelen insanlar\u0131n genleri, \u00fc\u00e7 b\u00fcy\u00fck g\u00f6\u00e7 dalgas\u0131yla \u015fekillendi. Avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 ya\u015fam tarz\u0131n\u0131 ya\u015fayan modern insanlar bu b\u00f6lgelere ilk kez yakla\u015f\u0131k 45.000 y\u0131l \u00f6nce geldi. Yakla\u015f\u0131k 11.000 y\u0131l \u00f6nce Orta Do\u011fu’dan bir \u00e7ift\u00e7i dalgas\u0131 geldi ve bunu Avrasya bozk\u0131rlar\u0131ndan, \u015fimdi Yamnaya halk\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan ba\u015fka bir hayvan \u00e7oban\u0131 ak\u0131n\u0131 izledi.<\/p>\n

Irving-Pease’in ekibi, bu kitle hareketlerinin modern t\u0131bbi ko\u015fullar\u0131 nas\u0131l \u015fekillendirdi\u011fini anlamak i\u00e7in Avrupa ve Bat\u0131 Asya’daki m\u00fcze koleksiyonlar\u0131nda bulunan ve en eskisi 34.000 ya\u015f\u0131nda olan yakla\u015f\u0131k 5000 antik kal\u0131nt\u0131dan al\u0131nan kemik ve di\u015f \u00f6rneklerini analiz etti.<\/p>\n

En son ara\u015ft\u0131rmada yakla\u015f\u0131k 1600 ki\u015fiyi analiz ederek olu\u015fturulan raporlar kullan\u0131ld\u0131. Ekip, bu bireyleri, UK Biobank ad\u0131 verilen devasa bir t\u0131bbi veri k\u00fcmesindeki 410.000 ki\u015fiden al\u0131nan genetik verilerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131 ve Avrupa \u200b\u200bk\u00f6kenli olanlar\u0131 se\u00e7mek i\u00e7in yaln\u0131zca beyaz kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 analiz etti.<\/p>\n

Ekip, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi sinirlere sald\u0131rmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan ve s\u0131kl\u0131kla ilerleyici sakatl\u0131\u011fa yol a\u00e7an otoimm\u00fcn bir durum olan MS’e odaklanarak i\u015fe ba\u015flad\u0131. \u00d6nceki \u00e7al\u0131\u015fmalarda, daha y\u00fcksek MS riskine ba\u011fl\u0131 233 genetik varyant bulunmu\u015ftu.<\/p>\n

Sonu\u00e7lar, Birle\u015fik Krall\u0131k’taki modern insanlar aras\u0131nda genetik MS riski daha y\u00fcksek olanlar\u0131n Yamnaya’dan daha fazla k\u00f6ken ald\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Ekip ayr\u0131ca, MS’e yatk\u0131nl\u0131k yaratan genetik varyantlardan baz\u0131lar\u0131n\u0131n ilk olarak Yamnaya halk\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve Avrupa’ya do\u011fru yay\u0131ld\u0131k\u00e7a onlar\u0131n soyundan gelenlerde daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr hale geldi\u011fini belirledi.<\/p>\n

Yamnaya halk\u0131n\u0131n hayvanlar aras\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015f olmas\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda MS ile ba\u011flant\u0131l\u0131 233 varyanttan baz\u0131lar\u0131n\u0131n ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemini de etkiledi\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar MS’in ard\u0131ndaki genlerin muhtemelen Yamnaya halk\u0131n\u0131n, hayvanlardan insanlara yay\u0131labilen bakteri ve vir\u00fcsleri savu\u015fturmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu sonucuna vard\u0131lar. Ekip ayr\u0131ca daha \u00f6nce MS risk varyantlar\u0131ndan birka\u00e7\u0131n\u0131n t\u00fcberk\u00fcloza kar\u015f\u0131 k\u0131smi diren\u00e7le ba\u011flant\u0131l\u0131 oldu\u011funu da g\u00f6stermi\u015fti.<\/p>\n

Ba\u015fka bir makalede ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, atalar\u0131m\u0131z\u0131n Alzheimer hastal\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in genetik riskimizi nas\u0131l etkiledi\u011fine \u0131\u015f\u0131k tuttular. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde insanlar\u0131n, Avrupa’n\u0131n ilk avc\u0131-toplay\u0131c\u0131 pop\u00fclasyonlar\u0131ndan bir ataya sahip olmalar\u0131 durumunda, Alzheimer’a yakalanma riskinin daha y\u00fcksek olmas\u0131na yol a\u00e7an ApoE4 ad\u0131 verilen bir gene sahip olma olas\u0131l\u0131klar\u0131 daha fazlayd\u0131.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar makalelerinde, bu genin ApoE2 ad\u0131 verilen ve d\u00fc\u015f\u00fck Alzheimer riskiyle sonu\u00e7lanan alternatif bir varyant\u0131n\u0131n, belki de s\u0131tmaya veya bilinmeyen bir viral enfeksiyona kar\u015f\u0131 koruma sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in Yamnaya halk\u0131nda bir kazan\u00e7 olarak ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtiyorlar.<\/p>\n

Arizona’dan Benjamin Trumble, Alzheimer’dan koruyan bu varyant\u0131n, \u00fcreme avantaj\u0131 sa\u011flamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bu nedenle demans \u00fczerindeki etkileri iyi gibi g\u00f6r\u00fcnse de evrim taraf\u0131ndan se\u00e7ilmeyece\u011fini, zira demans\u0131n genellikle insanlar\u0131n \u00e7ocuk sahibi olmas\u0131ndan \u00e7ok sonra ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131 vurguluyor.<\/p>\n

Trumble, “Bu makalenin en g\u00fczel yan\u0131, ge\u00e7mi\u015fe daha derinlemesine bakmas\u0131 ve o zaman neyin avantajl\u0131 veya dezavantajl\u0131 olabilece\u011fini s\u00f6ylemesidir. \u00c7o\u011funlukla modern ortamlara odaklan\u0131yoruz ve belirli bir genin tamamen zararl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyoruz. Oysa asl\u0131nda, s\u00fcrecin \u00e7e\u015fitli noktalar\u0131nda se\u00e7ici bask\u0131lar\u0131n ne oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmeliyiz\u201d diyor.<\/p>\n

Analizden elde edilen bir ba\u015fka bulgu da, Avrupa’da ya\u015fayan insanlar aras\u0131nda Yamnaya k\u00f6kenli olanlar\u0131n daha uzun olma e\u011filiminde oldu\u011fudur; bu da neden kuzey Avrupa’daki insanlar\u0131n ortalama olarak g\u00fcney Avrupa’dakilerden daha uzun boylu oldu\u011funu a\u00e7\u0131klayabilir gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7ev: Ebru Oktay Atalar\u0131m\u0131za ait \u015fimdiye kadarki en b\u00fcy\u00fck genetik veri taban\u0131, multipl skleroz (MS) gibi baz\u0131 t\u0131bbi durumlar\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, boy uzunlu\u011fu gibi di\u011fer kal\u0131tsal \u00f6zelliklerde de insanlar aras\u0131nda neden baz\u0131 farkl\u0131l\u0131klar oldu\u011funa \u0131\u015f\u0131k tutmaktad\u0131r. Bulgulara g\u00f6re MS’in arkas\u0131ndaki genler, insanlar\u0131n hayvanlardan ge\u00e7en enfeksiyonlara kar\u015f\u0131 diren\u00e7 g\u00f6stermelerine yard\u0131mc\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in yayg\u0131n hale gelmi\u015f olabilir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":61188,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[8561,9540,2094,9539],"class_list":["post-61187","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-ebru-oktay","tag-genetik-hastaliklar","tag-genler","tag-multipl-skleroz"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t