{"id":61417,"date":"2024-02-02T10:18:00","date_gmt":"2024-02-02T07:18:00","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61417"},"modified":"2024-02-02T10:18:00","modified_gmt":"2024-02-02T07:18:00","slug":"yeni-bir-halk-hareketi-olasiligi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/02\/02\/yeni-bir-halk-hareketi-olasiligi","title":{"rendered":"Yeni bir halk hareketi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Art\u0131k se\u00e7im ve hukuk tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7ok toplumsal hareket tart\u0131\u015fmas\u0131 yapman\u0131n zaman\u0131d\u0131r.
\nKopkoyu bir karanl\u0131\u011fa do\u011fru mu gidiyoruz, yoksa ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 g\u00f6z\u00fckmeye ba\u015fl\u0131yor mu? \u0130yimserim, ikinci tespitten yanay\u0131m. Neden?<\/p>\n

\u0130ktidar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar giderek daha fazla tepki topluyor. \u0130ktidar sermayeden harc\u0131yor. \u00d6te yandan tepki birikiyor.<\/p>\n

\u0130ktidar -kendi \u00e7izgisi \u00e7er\u00e7evesinde dahi olsa- geli\u015ftirici, ilerlemeci, kapsay\u0131c\u0131, taban\u0131n\u0131 art\u0131r\u0131c\u0131 ad\u0131mlar atam\u0131yor art\u0131k. Kendi d\u0131\u015f\u0131ndakilere d\u00fc\u015fmanca davran\u0131yor ve sadece kendi \u00f6z g\u00fcc\u00fcn\u00fc tahkim edici ad\u0131mlar atabiliyor. Bu ad\u0131mlar kendi saflar\u0131nda dahi a\u00e7\u0131k\u00e7a savunulam\u0131yor ve baz\u0131 gedikler a\u00e7\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

\u0130ktidar bu uygulamalarla kendi hareket alan\u0131n\u0131 daralt\u0131yor ve bug\u00fcn \u00e7ok daralm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130ktidar umut de\u011fil tepki biriktirmektedir art\u0131k.<\/p>\n

Uzun zamand\u0131r b\u00f6yleydi denilebilir. Evet, zaten AKP\u2019ye kar\u015f\u0131 olan toplumun y\u00fczde 50\u2019si i\u00e7in fazla de\u011fi\u015fen bir durum yok. Ama tepki art\u0131k AKP taban\u0131na da yay\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130ktidar bu nedenle -bir t\u00fcrl\u00fc a\u015famad\u0131\u011f\u0131- bir e\u015fi\u011fi ge\u00e7meye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor: Kendi anayasas\u0131n\u0131 kabul ettirip rejimini tam olarak oturtmak. Bunu becerebilirse, i\u015fte o kopkoyu karanl\u0131k d\u00f6nemi ba\u015flayabilir. Fakat zor g\u00f6z\u00fck\u00fcyor ve fazla da zaman\u0131 kalmad\u0131. Bu nedenle sald\u0131rganla\u015f\u0131yor.<\/p>\n

***<\/p>\n

Halk\u0131n durumuna bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda ise ne g\u00f6r\u00fcyoruz? Umutsuzluk ve teslimiyet mi art\u0131yor, yoksa tepki ve m\u00fccadele e\u011filimi mi? Hangisi birikiyor?<\/p>\n

Halk\u0131n tepkisi yava\u015f yava\u015f birikir. \u00c7o\u011funlukla politik g\u00f6r\u00fcn\u00fcmler almaz, dolay\u0131s\u0131yla halkla yak\u0131n temas\u0131 bulunmayan politik odaklar taraf\u0131ndan tespit edilmeleri zordur.<\/p>\n

Tepki -\u00f6zellikle bizim gibi k\u00f6kl\u00fc ge\u00e7mi\u015fi ve gelenekleri olan \u00fclkelerde- hemen kendini d\u0131\u015fa vurmaz, h\u0131zla harekete d\u00f6n\u00fc\u015fmez. K\u0131rk kere \u00f6l\u00e7er bi\u00e7er, maceraya at\u0131lmaz; do\u011fru eylemin \u201cba\u015far\u0131 ilkesi\u201dni i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak b\u00fcy\u00fck bir titizlikle uygular. Kendine politik \u00f6nc\u00fc diyen \u00e7o\u011fu ki\u015fiden ve \u00f6rg\u00fctten \u00e7ok daha fazla ge\u00e7mi\u015ften dersler \u00e7\u0131kar\u0131r; s\u0131rt\u0131nda yumurta k\u00fcfesi vard\u0131r, dolay\u0131s\u0131yla garantici davran\u0131r. Harekete ge\u00e7meden \u00f6nce b\u00fct\u00fcn \u201caz hareketli\u201d yollar\u0131 dener, onlar\u0131 t\u00fcketir. Ama bu garanticilik, vurdumduymazl\u0131k ve vicdans\u0131zl\u0131k de\u011fildir. Asl\u0131nda tepki alttan alta birikmeye devam etmektedir.<\/p>\n

Halk\u0131n vicdan\u0131 ile politik \u00f6nc\u00fcn\u00fcn vicdan\u0131 birbirinden farkl\u0131d\u0131r. \u00d6nc\u00fcn\u00fcn vicdan\u0131 \u00f6znel ve acelecidir. Halk\u0131n vicdan\u0131 ise son derece nesneldir ve acelesi yoktur. Halk\u0131n vicdan\u0131, z\u0131rt p\u0131rt ortaya \u00e7\u0131kan de\u011fil birikimli bir vicdand\u0131r. \u00c7o\u011fu zaman boyun e\u011fer, teslim olur, \u015fark kurnazl\u0131\u011f\u0131 yapar\u2026 Bu durum, \u00f6nc\u00fcye \u201cvicdans\u0131zl\u0131k\u201d gibi gelir; hatta baz\u0131lar\u0131n\u0131 halktan umudu kesmeye dahi s\u00fcr\u00fckleyebilir. Oysa tepki alttan alta birikmeye devam etmektedir.<\/p>\n

Asl\u0131nda bu birikim bizim tarafa de\u011fil kar\u015f\u0131 tarafa bakarak anla\u015f\u0131labilir. \u00d6rne\u011fin iktidara oy veren kitleler co\u015fkuyla ve gelecek umuduyla m\u0131 oy veriyorlar, yoksa se\u00e7eneksizlikten, mecburiyetten veya \u201ckurnazl\u0131ktan\u201d dolay\u0131 m\u0131? Bence iktidar\u0131n taban\u0131 i\u00e7inde ikincisinin oran\u0131 y\u00fckselmektedir. Bunu iktidar\u0131n s\u00f6yleminden de anlayabiliriz. AKP, demokrasi, askeri vesayet kar\u015f\u0131tl\u0131\u011f\u0131, mazlumdan yana olmak gibi temalarla iktidara geldi; \u015f\u00f6yle veya b\u00f6yle bir gelecek umudu yan\u0131lsamas\u0131 yaratabildi. Bug\u00fcn ise en \u00f6nde gelen temas\u0131 \u201cbeka sorunu\u201ddur. \u201cSize verebilece\u011fim bir \u015fey yok, ama ben gidersem k\u00f6t\u00fc olur\u201d diyerek geli\u015fen tepkiyi bast\u0131rmaya \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r. Ama bu s\u00f6ylemin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi yoktur. Bu s\u00f6ylem de\u011fi\u015fikli\u011fi, iktidar kitlesi i\u00e7inde dahi tepkinin artt\u0131\u011f\u0131n\u0131n kan\u0131t\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Bu tepki fark edilemezse, hissedilemezse, halk birdenbire harekete ge\u00e7ti\u011finde ap\u0131\u015f\u0131p kal\u0131n\u0131r. Gezi hareketi s\u0131ras\u0131nda bu ya\u015fand\u0131. Halk hareketinin acelesi yoktur, dura\u011fan gibidir, ama asl\u0131nda birikmektedir ve birdenbire f\u0131\u015fk\u0131r\u0131verir. Barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damlan\u0131n di\u011fer damlalardan tek fark\u0131 barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131rm\u0131\u015f olmas\u0131d\u0131r. \u0130stanbul\u2019un kuzey ormanlar\u0131 katledilirken, Kaz Da\u011flar\u0131 didik didik edilirken, \u00fclkenin b\u00fct\u00fcn sular\u0131na HES ad\u0131 alt\u0131nda el konulurken ortaya \u00e7\u0131kmayan vicdan, Gezi Park\u0131\u2019ndaki birka\u00e7 a\u011fac\u0131n kesilmesini \u00f6nlemeye \u00e7al\u0131\u015fan gen\u00e7lere yap\u0131lan sald\u0131r\u0131da birdenbire ortaya \u00e7\u0131k\u0131vermi\u015f ve dalga dalga t\u00fcm \u00fclkeye yay\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Halk hareketi b\u00f6yle bir \u015fey\u2026<\/p>\n

\u00d6te yandan halk hareketi denilen olgu, halk\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funun harekete ge\u00e7mesi (veya bunun beklenmesi) de\u011fildir. Se\u00e7imlerden fark\u0131 budur. Se\u00e7im demokrasisi ile toplumsal hareket demokrasisi farkl\u0131d\u0131r. Her zaman toplumun ileri kesimleri lokomotif g\u00f6revi g\u00f6r\u00fcr ve toplumun geni\u015f kesimlerini de pe\u015finden s\u00fcr\u00fckler. Se\u00e7imler genellikle ortalamay\u0131 al\u0131r; ama toplumsal geli\u015fmenin lokomotifi hi\u00e7bir zaman \u201cortalama\u201d de\u011fildir. Se\u00e7imler ile toplumsal hareketi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya getirenler, toplumun ilerlemesini istemeyenler veya kendi lehlerine havuzlamak isteyenlerdir. Demokrasi hi\u00e7bir zaman \u201cortalama\u201d ile gelmez, toplumsal hareket ile gelir. Se\u00e7imler, bu hareketin ta\u00e7land\u0131\u011f\u0131 nokta olabilir ancak; \u00e7o\u011fu zaman da buna gerek kalmaz.<\/p>\n

Toplumsal hareketler kaotiktir; \u00f6nceden \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen \u00e7ok farkl\u0131 bi\u00e7imlerde ortaya \u00e7\u0131kabilir. Yukar\u0131da da s\u00f6yledi\u011fim gibi \u00f6nemli olan tepki birikimini hissedebilmek ve haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmakt\u0131r. Haz\u0131rl\u0131ktan kast\u0131m, \u00f6nc\u00fc ile tepki birikimi aras\u0131ndaki kanallar\u0131n a\u00e7\u0131k olmas\u0131 ve bu ili\u015fkinin ara\u00e7lar\u0131n\u0131n m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca yarat\u0131lmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\u00d6te yandan yeni geli\u015febilecek bir halk hareketinin Cumhuriyet Mitinglerinden (2007) ve Haziran Direni\u015finden (2013) farkl\u0131 olaca\u011f\u0131, en az\u0131ndan farkl\u0131 baz\u0131 kesimlerin de dahil olabilece\u011fi \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilir. \u0130lk ikisi, zaten AKP iktidar\u0131na muhalif olan kesimlerin hareketiydi. \u015eimdi bunlara AKP\u2019nin taban\u0131ndan kopup gelmi\u015f kesimler (daha \u00e7ok da onlar\u0131n \u00e7ocuklar\u0131) kat\u0131labilir. Hatta en radikal kesimler bunlar olabilir. Bu kesimlerle -uzla\u015f\u0131c\u0131 de\u011fil- devrimci bir temas, \u00fczerinde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken bir konudur.<\/p>\n

Toparlarsak bug\u00fcn \u00fclkemizde halk\u0131n taleplerinden kopmu\u015f ve halk\u0131n tepkisinin hedefi haline gelmi\u015f bir iktidar var. G\u00fcc\u00fcn\u00fc halktan de\u011fil, iktidar olmaktan alan bir iktidar. Ald\u0131\u011f\u0131 oyu da bu nedenle (ve se\u00e7eneksizlikten) al\u0131yor.<\/p>\n

Eskisi kadar alanda de\u011filim, yan\u0131l\u0131yor olabilirim. Ama bence ciddi bir toplumsal hareket geliyor. Ve bunu iktidar ve devlet fark etmi\u015f durumda. Umar\u0131m muhalefet, \u00f6zellikle devrimci muhalefet de fark eder ve buna g\u00f6re pozisyon al\u0131r.<\/p>\n

Kopkoyu bir karanl\u0131\u011fa g\u00f6m\u00fclece\u011fimizi ve ya\u015fanmaz bir \u00fclke haline gelece\u011fimizi sanm\u0131yorum. \u00c7\u0131k\u0131\u015f yolunu bulmakta fazlaca temkinli, ama son tahlilde mahir bir halk\u0131z biz.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Art\u0131k se\u00e7im ve hukuk tart\u0131\u015fmalar\u0131ndan \u00e7ok toplumsal hareket tart\u0131\u015fmas\u0131 yapman\u0131n zaman\u0131d\u0131r. Kopkoyu bir karanl\u0131\u011fa do\u011fru mu gidiyoruz, yoksa ayd\u0131nl\u0131\u011f\u0131n ilk \u0131\u015f\u0131klar\u0131 g\u00f6z\u00fckmeye ba\u015fl\u0131yor mu? \u0130yimserim, ikinci tespitten yanay\u0131m. Neden? \u0130ktidar\u0131n att\u0131\u011f\u0131 ad\u0131mlar giderek daha fazla tepki topluyor. \u0130ktidar sermayeden harc\u0131yor. \u00d6te yandan tepki birikiyor. \u0130ktidar -kendi \u00e7izgisi \u00e7er\u00e7evesinde dahi olsa- geli\u015ftirici, ilerlemeci, kapsay\u0131c\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":61418,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,536],"class_list":["post-61417","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-siyaset"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61417","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61417"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61417\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61418"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61417"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61417"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61417"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}