{"id":61470,"date":"2024-02-20T10:17:11","date_gmt":"2024-02-20T07:17:11","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61470"},"modified":"2024-02-20T10:17:11","modified_gmt":"2024-02-20T07:17:11","slug":"dinozorlar-gezegenimize-devasa-cusseleri-veya-korkutucu-disleri-nedeniyle-degil-yuruyus-sekilleri-sayesinde-hakim-oldular","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/02\/20\/dinozorlar-gezegenimize-devasa-cusseleri-veya-korkutucu-disleri-nedeniyle-degil-yuruyus-sekilleri-sayesinde-hakim-oldular","title":{"rendered":"Dinozorlar gezegenimize devasa c\u00fcsseleri veya korkutucu di\u015fleri nedeniyle de\u011fil, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015fekilleri sayesinde hakim oldular"},"content":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay<\/strong><\/p>\n

Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re dinozorlar, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015fekilleri sayesinde gezegeni ele ge\u00e7irmi\u015f ve 160 milyon y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre boyunca h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f olabilirler. Hem iki hem de d\u00f6rt ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmeye uyum sa\u011flayarak, Triyas’\u0131n sonundan (251,9 milyon ila 201,3 milyon y\u0131l \u00f6nce) yakla\u015f\u0131k 66 milyon y\u0131l \u00f6nce Kretase d\u00f6neminde yok olana kadar, di\u011fer organizmalar\u0131 \u00e7e\u015fitlendirerek ve rekabet ederek bask\u0131n kara omurgal\u0131lar\u0131 haline gelmi\u015flerdi (145 milyon ila 66 milyon y\u0131l \u00f6nce).<\/p>\n

Royal Society Open Science Dergisi\u2019nde 7 \u015eubat’ta yay\u0131nlanan yeni bir \u00e7al\u0131\u015fmada ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, dinozorlar\u0131n bir dizi ekolojik \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fcn ard\u0131ndan ortaya \u00e7\u0131kan ekolojik bo\u015fluklar\u0131 doldurarak d\u00fcnyay\u0131 nas\u0131l ele ge\u00e7irdi\u011fini anlatt\u0131. Dinozorlar arka ayaklar\u0131 \u00fczerinde, daha sonra da d\u00f6rt ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcd\u00fcklerinden, b\u00fcy\u00fck \u00e7evresel de\u011fi\u015fikliklerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde belirgin bir avantaja sahip oldular.<\/p>\n

Dinozorlar, modern timsahlar\u0131n atalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren Pseudosuchia adl\u0131 s\u00fcr\u00fcngen grubuyla birlikte evrimle\u015fen Avemetatarsalia olarak bilinen bir grubun par\u00e7as\u0131yd\u0131lar. \u0130ki grup, 252 milyon y\u0131l \u00f6nce Permiyen kitlesel yok olu\u015funun ard\u0131ndan Triyas d\u00f6neminde ortaya \u00e7\u0131kt\u0131lar.<\/p>\n

Ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, zaman i\u00e7inde meydana gelen de\u011fi\u015fiklikleri belirlemek i\u00e7in 208 adet avemetatarsalian, pseudosuchian ve bunlar\u0131n yak\u0131n akrabalar\u0131na ait fosille\u015fmi\u015f bacak kemiklerini incelediler.<\/p>\n

\u0130lk ortaya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131nda ps\u00f6dosuchianlar daha \u00e7e\u015fitli bir gruptu. Baz\u0131 ps\u00f6dosuchianlar arka ayaklar\u0131 \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyordu, ancak \u00e7o\u011funlu\u011fu emekleme al\u0131\u015fkanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyordu. Dinozorlar ba\u015flang\u0131\u00e7ta iki ayakl\u0131yd\u0131 ve atalar\u0131 gibi hantal y\u00fcr\u00fcmek yerine ko\u015fabiliyorlard\u0131. H\u0131zl\u0131 hareket edebilme, y\u0131rt\u0131c\u0131lardan ka\u00e7ma ve av yakalama yetenekleri geli\u015fti ve Triyas’\u0131n kuru iklimi de onlara avantaj sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

Bristol \u00dcniversitesi’nde paleobiyoloji y\u00fcksek lisans \u00f6\u011frencisi olan makale yazar\u0131 Amy Shipley, “Yiyecek konusunda ciddi bir sorun vard\u0131. Zaten 20 milyon y\u0131ld\u0131r az say\u0131da olan dinozorlar bir \u015fekilde havaland\u0131 ama ps\u00f6dosuchianlar u\u00e7mad\u0131. Muhtemelen ilk dinozorlar, t\u0131pk\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki bir\u00e7ok modern s\u00fcr\u00fcngen ve ku\u015f gibi, suyu koruma konusunda iyiydi. Ancak kan\u0131tlar\u0131m\u0131z, onlar\u0131n as\u0131l y\u00fcr\u00fcme ve ko\u015fma konusunda iyi uyum sa\u011flama yeteneklerinin \u00f6nemli bir rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor” diyor.<\/p>\n

Triyas’\u0131n sonunda, ba\u015fka bir kitlesel yok olu\u015f, d\u00f6rt ayak \u00fczerinde kalan timsah bi\u00e7imli t\u00fcrler d\u0131\u015f\u0131nda ps\u00f6dosuchianlar\u0131n \u00e7o\u011funu yok etti. Baz\u0131 dinozorlar dik, iki ayakl\u0131 duru\u015flar\u0131n\u0131 korurken di\u011ferleri yine d\u00f6rt ayak \u00fczerine d\u00fc\u015ft\u00fc. Bu onlar\u0131n \u00e7ok de\u011fi\u015fik ekolojik ni\u015fleri \u00e7e\u015fitlendirmelerine ve doldurmalar\u0131na olanak sa\u011flad\u0131.<\/p>\n

\u00c7al\u0131\u015fman\u0131n yazarlar\u0131ndan Suresh Singh, “Triyas d\u00f6neminin sonundaki kitlesel yok olu\u015ftan sonra, on metreden uzun, baz\u0131lar\u0131 z\u0131rhl\u0131, bir\u00e7o\u011fu d\u00f6rt ayakl\u0131, ancak bir\u00e7o\u011fu h\u00e2l\u00e2 atalar\u0131 gibi iki ayakl\u0131 olan ger\u00e7ekten devasa dinozorlar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Duru\u015flar\u0131n\u0131n ve y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015flerinin \u00e7e\u015fitlili\u011fi, son derece uyumlu olduklar\u0131 anlam\u0131na geliyordu ve bu, D\u00fcnya’da uzun s\u00fcre g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ba\u015far\u0131 elde edilmesini sa\u011flad\u0131” diyor.<\/p>\n

Dinozorlar, s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 t\u00fcylerle d\u00fczenleme yetene\u011fi ve daha verimli nefes alma mekanizmalar\u0131 gibi geli\u015fmelerine yard\u0131mc\u0131 olan ba\u015fka \u00f6zellikler geli\u015ftirirken, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar ayr\u0131ca geni\u015f hareket stratejilerinin de onlara \u00e7ok \u00f6nemli bir avantaj sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 sonucuna vard\u0131.<\/p>\n

Kaynak: https:\/\/www.livescience.com\/animals\/dinosaurs\/dinosaurs-dominated-our-planet-not-because-of-their-massive-size-or-fearsome-teeth-but-thanks-to-the-way-they-walked<\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00c7eviren: Ebru Oktay Yeni bir ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re dinozorlar, y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f \u015fekilleri sayesinde gezegeni ele ge\u00e7irmi\u015f ve 160 milyon y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre boyunca h\u00fck\u00fcm s\u00fcrm\u00fc\u015f olabilirler. Hem iki hem de d\u00f6rt ayak \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcmeye uyum sa\u011flayarak, Triyas’\u0131n sonundan (251,9 milyon ila 201,3 milyon y\u0131l \u00f6nce) yakla\u015f\u0131k 66 milyon y\u0131l \u00f6nce Kretase d\u00f6neminde yok olana kadar, di\u011fer […]<\/p>\n","protected":false},"author":42,"featured_media":61471,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[421,8561,595],"class_list":["post-61470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","tag-dinozorlar","tag-ebru-oktay","tag-yasam"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/42"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61470\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61471"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}