{"id":61732,"date":"2024-03-29T00:00:25","date_gmt":"2024-03-28T21:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61732"},"modified":"2024-03-27T16:45:07","modified_gmt":"2024-03-27T13:45:07","slug":"humboldt-gunumuzde-daha-da-onemli","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/03\/29\/humboldt-gunumuzde-daha-da-onemli","title":{"rendered":"Humboldt g\u00fcn\u00fcm\u00fczde daha da \u00f6nemli"},"content":{"rendered":"<p>Alexander von Humboldt\u2019u bilmeyen yoktur. Dergimizin \u00f6nceki say\u0131lar\u0131nda bir\u00e7ok makalede ad\u0131 ge\u00e7mesine ra\u011fmen, bu b\u00fcy\u00fck bilimciyi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ele alan bir dosya haz\u0131rlayamam\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6zellikle insan-do\u011fa ili\u015fkisi tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ister istemez g\u00fcndeme geldi\u011fi pandemi d\u00f6neminde Humboldt\u2019un kapaktan ele al\u0131nmas\u0131 \u00e7o\u011fu toplant\u0131m\u0131zda \u00f6nerilmi\u015fti. Sonunda elinizdeki say\u0131da Prof. Dr. Mehmet Sak\u0131n\u00e7\u2019\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemesiyle bu amac\u0131m\u0131za ula\u015fm\u0131\u015f bulunuyoruz.<\/p>\n<p>19. y\u00fczy\u0131l\u0131n simge isimlerinden Humboldt, sadece iklim biliminin, ekolojinin, bu dallar\u0131n bir\u00e7ok alan\u0131n\u0131n \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmakla kalm\u0131yor. Son derece titiz do\u011fa incelemelerini, D\u00fcnya\u2019n\u0131n pek \u00e7ok yerine yapt\u0131\u011f\u0131 do\u011fa yolculuklar\u0131n\u0131, bitki koleksiyonculu\u011funu, k\u00e2\u015fifli\u011fini vurgulamak da onun \u00f6nemini anlatmaya yetmiyor.<\/p>\n<p>Humboldt, hem de 19. y\u00fczy\u0131l Avrupa\u2019s\u0131 gibi end\u00fcstri devriminin h\u0131z\u0131n\u0131 ald\u0131\u011f\u0131 ve kapitalist ili\u015fkilerin giderek yayg\u0131nla\u015ft\u0131\u011f\u0131, \u201cinsan\u0131n do\u011faya kar\u015f\u0131 zaferi\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n tart\u0131\u015f\u0131lmaz bir g\u00f6r\u00fc\u015f olarak kabul edildi\u011fi bir d\u00f6nemde, do\u011faya ve insan-do\u011fa ili\u015fkisine farkl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m\u0131 g\u00fcndeme getiriyor. Do\u011fan\u0131n bir b\u00fct\u00fcn oldu\u011funu, insan\u0131n do\u011fadan ayr\u0131 ve onun \u00fcst\u00fcnde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 \u0131srarla vurguluyor ve bilimsel \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 bu perspektifle ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Bu nedenle, t\u00fcm pop\u00fclaritesine ra\u011fmen, d\u00f6nemin ana ak\u0131m bilim camias\u0131n\u0131n kenar\u0131na s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. S\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe ve k\u00f6lecili\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmas\u0131 da cabas\u0131\u2026 Humboldt\u2019un \u015fu s\u00f6z\u00fc ise hem ele\u015ftirmenlerine bir yan\u0131t hem de insanl\u0131\u011fa bir \u00e7a\u011fr\u0131 niteli\u011finde: \u201cEn tehlikeli d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc, D\u00fcnya\u2019y\u0131 g\u00f6rmemi\u015f olanlar\u0131n d\u00fcnya g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcd\u00fcr.\u201d<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu yakla\u015f\u0131m\u0131, Humboldt\u2019a, bilimsel katk\u0131lar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, farkl\u0131 bir de\u011fer kat\u0131yor. Ekolojik krizin derinle\u015fti\u011fi, kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 tahribat\u0131n iyice g\u00f6r\u00fcn\u00fcr oldu\u011fu, \u201cinsan-do\u011fa uyumu\u201d yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek sesle dile getirildi\u011fi, emek\u00e7ilerin do\u011falar\u0131na sahip \u00e7\u0131kma m\u00fccadelelerinin y\u00fckseldi\u011fi bir d\u00f6nemde Humboldt\u2019u an\u0131msamak ve yakla\u015f\u0131mlar\u0131n\u0131 tekrardan incelemek \u00f6nem kazan\u0131yor. Bu hacimli makaleyi ilgiyle okuyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Sedat \u00d6l\u00e7er yaz\u0131s\u0131nda, Darwin\u2019in <em>T\u00fcrlerin K\u00f6keni<\/em> adl\u0131 eserinin yay\u0131mlan\u0131\u015f\u0131n\u0131n 165. y\u0131l\u0131 dolay\u0131s\u0131yla evrim d\u00fc\u015f\u00fcncesinin bilim etkinli\u011fi i\u00e7in \u00f6nemini bir kez daha vurguluyor. \u00d6l\u00e7er makalesini \u015f\u00f6yle bitiriyor: \u201cBiyoloji dersinden evrim kuram\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmak; fizik dersinden Newton kuram\u0131n\u0131 ya da ekonomi dersinden arz-talep kuram\u0131n\u0131 \u00e7\u0131karmakla e\u015fde\u011ferdir. Bilimin evrensel de\u011ferlerini ve kazan\u0131mlar\u0131n\u0131 bir siyasi ideoloji u\u011fruna g\u00f6zden \u00e7\u0131karan Milli E\u011fitim Bakanl\u0131\u011f\u0131 gen\u00e7 insanlar\u0131m\u0131z\u0131 \u00e7a\u011fda\u015fl\u0131ktan kopararak niteliksiz bir e\u011fitime mahkum ediyor.\u201d<\/p>\n<p>Yapay zek\u00e2 alan\u0131ndaki geli\u015fmeleri izlemeyi, toplumsal ve politik yans\u0131malar\u0131na ili\u015fkin tart\u0131\u015fmalar\u0131 aktarmay\u0131 bu say\u0131m\u0131zda da s\u00fcrd\u00fcr\u00fcyoruz. Cem Oran\u2019\u0131n \u201cMakina nas\u0131l \u00f6\u011frenir?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 yaz\u0131s\u0131 yapay zek\u00e2n\u0131n ne oldu\u011funa ili\u015fkin daha teknik bilgiler verirken, \u0130zlem G\u00f6z\u00fckele\u015f\u2019in \u201c\u00c7in, yapay zek\u00e2y\u0131 nas\u0131l d\u00fczenliyor?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makalesi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde gittik\u00e7e \u00f6nem kazanan bir deneyimi okurlara aktar\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Biz bu dergiyi haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u0131rada do\u011fal olarak yerel se\u00e7imler hen\u00fcz ger\u00e7ekle\u015fmemi\u015fti; ama siz okudu\u011funuzda se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015f olacak. Umar\u0131z 1 Nisan sabah\u0131 daha ayd\u0131nl\u0131k bir T\u00fcrkiye\u2019ye uyan\u0131r\u0131z. Sonu\u00e7 ne olursa olsun, zonlanarak da olsa, AKP sonras\u0131 s\u00fcrecin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p>Dostlukla kal\u0131n\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Alexander von Humboldt\u2019u bilmeyen yoktur. Dergimizin \u00f6nceki say\u0131lar\u0131nda bir\u00e7ok makalede ad\u0131 ge\u00e7mesine ra\u011fmen, bu b\u00fcy\u00fck bilimciyi ba\u015fl\u0131 ba\u015f\u0131na ele alan bir dosya haz\u0131rlayamam\u0131\u015ft\u0131k. \u00d6zellikle insan-do\u011fa ili\u015fkisi tart\u0131\u015fmas\u0131n\u0131n ister istemez g\u00fcndeme geldi\u011fi pandemi d\u00f6neminde Humboldt\u2019un kapaktan ele al\u0131nmas\u0131 \u00e7o\u011fu toplant\u0131m\u0131zda \u00f6nerilmi\u015fti. Sonunda elinizdeki say\u0131da Prof. Dr. Mehmet Sak\u0131n\u00e7\u2019\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 incelemesiyle bu amac\u0131m\u0131za ula\u015fm\u0131\u015f bulunuyoruz. 19. y\u00fczy\u0131l\u0131n [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":61733,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9624,509,38,510],"tags":[666,9626,9625],"class_list":["post-61732","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-240-sayi","category-aydokumu","category-dergi-sayilari","category-surekli-bolumler","tag-bilim-ve-gelecek","tag-bilim-ve-gelecek-240-sayi","tag-bilim-ve-gelecek-nisan-2024"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61732","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61732"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61732\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61733"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61732"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61732"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61732"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}