Ahmet \u00d6zbek<\/strong><\/p>\n \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcyen bir toplumda sanat, e\u011fer d\u00fcr\u00fcstse \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi yans\u0131tmal\u0131d\u0131r\u201d Esteti\u011fin \u0130deolojisi<\/em> Terry Eagleton<\/strong>\u2019\u0131n \u201csanat\u0131n -bir bak\u0131ma- siyasi i\u015flevi\u201d \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 felsefi bir kitap. T\u0131pk\u0131 Foucault\u2019nun Entelekt\u00fcelin<\/em> Siyasi \u0130\u015flevi<\/em>\u2019nde oldu\u011fu gibi.<\/p>\n Lukacs\u2019\u0131n, Fischer\u2019\u0131n da estetik ve politik bak\u0131\u015f\u0131na paralel say\u0131labilecek bu tarz d\u00fc\u015f\u00fcnce, sanat yap\u0131t\u0131n\u0131 ticari e\u015fya olarak g\u00f6ren bir yap\u0131ya kar\u015f\u0131 pek \u00e7ok anlaml\u0131 \u015fey s\u00f6yler bize. Ya da sanat\u0131n hem bir \u201ckar\u015f\u0131 i\u015flev \u00fcstlenmesi\u201d hem de estetik yap\u0131t\u0131n geni\u015f kitlelere ula\u015fmas\u0131 anlam\u0131nda. Ancak k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131dan geri kalm\u0131\u015f bir \u00fclkede \u00fcst alg\u0131n\u0131n geli\u015fmeyece\u011fi de a\u015fik\u00e2r.<\/p>\n Ben bu i\u015fe k\u0131smen<\/strong> kar\u015f\u0131 taraftan bakmak istiyorum: Marksist ideolojinin yasland\u0131\u011f\u0131 temel, e\u011fer \u00f6ncelikle ekonomik e\u015fitlik sa\u011flamak ve eme\u011fi y\u00fcceltmek olgusu ise, kitlelerin ruhuna estetik yap\u0131tlar\u0131n g\u00f6rkemini eklemek de bir bak\u0131ma adil bir ideolojinin birincil g\u00f6revidir kan\u0131mca. Zorluk, bu ideolojinin kar\u015f\u0131s\u0131nda ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz bir bi\u00e7imde bask\u0131c\u0131\/fa\u015fizan y\u00f6netimlerin zul\u00fcm arac\u0131 olarak var olmas\u0131. Elbette bu da do\u011fal. Ve buna kar\u015f\u0131 felsefeci bir dostumuzun yorumu:<\/p>\n \u201cOnlar kendi d\u00fcnyalar\u0131n\u0131 savunuyorlar ve bizim haber verdi\u011fimiz d\u00fcnya ger\u00e7ekle\u015firse bu onlar\u0131n sonu olacakt\u0131r.\u201d (Nevzat \u015eanal)<\/p>\n \u00c7a\u011f\u0131n b\u00fcy\u00fck sosyalist d\u00fc\u015f\u00fcnceli teorisyenleri esteti\u011fe bu g\u00f6zle bakt\u0131lar, bunu \u00f6nerdiler ve de ele\u015ftirel kalemlerini bu konuyu \u00f6n plana \u00e7\u0131karacak \u015fekilde kulland\u0131lar. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere gelirsek, Foucault da, Sartre da -bir bak\u0131ma- entelekt\u00fcele toplumsal bir g\u00f6rev y\u00fcklerken, estetik yarat\u0131ma ayd\u0131nlanmac\u0131 g\u00f6zle bakman\u0131n gereklili\u011fini de vurgulad\u0131lar dolayl\u0131 yoldan olsa da.<\/p>\n Yani sanat\u00e7\u0131n\u0131n entelekt\u00fcel olmas\u0131 gereklili\u011fi burada sorgulan\u0131yor. Elbette bu iki niteli\u011fi bir arada bulunduran d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr\/sanat\u00e7\u0131lar bulmak zorlu\u011funu ya\u015f\u0131yoruz. Attil\u00e2 \u0130lhan bu a\u00e7\u0131dan dikkate al\u0131nacak \u00f6rneklerin ba\u015f\u0131nda geliyor kan\u0131mca. Bizdeki Bedrettin C\u00f6mert\u2019in Marksist esteti\u011fe bak\u0131\u015f\u0131 da \u201csanatsal nitelikten vazge\u00e7memek ko\u015fuluyla\u201d bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrlere yak\u0131nd\u0131. Ya\u015far Kemal\u2019in toplumcu edebiyata bak\u0131\u015f\u0131 ise onun estetik alg\u0131s\u0131n\u0131 da belirleyen bir \u015fey. D\u00f6nemi ad\u0131na \u00f6nemli yap\u0131tlar \u00fcreten Ne\u015fet G\u00fcnal\u2019\u0131n da \u00f6yle\u2026 Ya da Abidin Dino\u2019nun, \u201cBalaban\u2019\u0131n da.<\/p>\n \u201cEntelekt\u00fcelin rol\u00fc, herkes hakk\u0131ndaki ifade bulamam\u0131\u015f hakikati s\u00f6ylemek i\u00e7in \u2018biraz \u00f6ne veya yana\u2019 \u00e7\u0131kmak de\u011fildir; entelekt\u00fcelin rol\u00fc, daha \u00e7ok iktidar bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131, bu bi\u00e7imlerin hem nesnesi hem arac\u0131 oldu\u011fu yerde m\u00fccadele etmektir.\u201d<\/p>\n Burada sanat\u00e7\u0131 entelekt\u00fcel olmal\u0131 m\u0131d\u0131r sorusunu sormak zorunda kal\u0131yorsak, kapitalizmin yaratt\u0131\u011f\u0131 yap\u0131tlar\u0131 sergileme bi\u00e7imi, g\u00f6rme \u015fekli ve sanat\u0131 meta haline getiren durum sorgulanmak zorunda. Sanat entelekt\u00fcel \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde de\u011filse, modern ve felsefi anlamda ni\u00e7in var olsun ki\u2026<\/p>\n Ya da entelekt\u00fcel tav\u0131r bir estetik bilgi ve anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde bulunduruyorsa, bu tav\u0131rdan ve anlay\u0131\u015ftan uzak bir zek\u00e2 nas\u0131l \u00e7a\u011f\u0131 ve \u00fcst d\u00fc\u015f\u00fcnceyi tan\u0131mlayan sanat olabilir: bu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmeli. Biz burada \u201csanat\u00e7\u0131 entelekt\u00fcel olmak zorundad\u0131r\u201d diyorsak ona baz\u0131 toplumsal sorumluluklar y\u00fcklemek zorunday\u0131z. Burada Michel Foucault\u2019nun entelekt\u00fcel tan\u0131m\u0131 da devreye girmek zorunda san\u0131r\u0131m:<\/p>\n \u201cKitlelerin toplumsal ger\u00e7ekleri g\u00f6rebilmesi i\u00e7in entelekt\u00fcellere ihtiyac\u0131 yok. Onlar kendilerini ifade ediyorlar da. Entelekt\u00fcelin rol\u00fc, herkes hakk\u0131ndaki ifade bulamam\u0131\u015f hakikati s\u00f6ylemek i\u00e7in \u2018biraz \u00f6ne veya yana\u2019 \u00e7\u0131kmak de\u011fildir; entelekt\u00fcelin rol\u00fc, daha \u00e7ok iktidar bi\u00e7imlerine kar\u015f\u0131, bu bi\u00e7imlerin hem nesnesi hem arac\u0131 oldu\u011fu yerde m\u00fccadele etmektir. Bilginin, hakikatin, bilincin, s\u00f6ylemin olu\u015fturdu\u011fu d\u00fczlemde\u2026\u201d<\/p>\n Burada yine ideolojinin i\u00e7inde \u201centelekt\u00fcel bilgi ve duru\u015f olmas\u0131 gereklili\u011fi\u201d konusunda kafalarda bir soru yok. Ancak, bu konuda bilgi sahibi olmas\u0131 gerekti\u011fini s\u00f6yledi\u011fimiz yarat\u0131c\u0131n\u0131n bu d\u00fczlemde dayana\u011f\u0131n\u0131n toplumsall\u0131k olup olmayaca\u011f\u0131d\u0131r sorulmas\u0131 gereken soru. Oysa Fischer, \u201c\u00e7\u00fcr\u00fcmeyi yans\u0131tmas\u0131ndan yana oldu\u011fu\u201d sanat\u0131n, bu ideolojik tavr\u0131n\u0131n, estetiksel kayg\u0131n\u0131n i\u00e7inde olmas\u0131 gereklili\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n D\u00fcnya y\u00fcz\u00fcnde devrimci tarz\u0131 su y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131karan kitlelerin entelekt\u00fcellerle ili\u015fkisi bazen tuhaft\u0131r: toplumdan kopuk, sadece s\u00f6ylemde \u00f6n plana \u00e7\u0131kan, panellerin, kitaplar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fayan (ama \u00e7o\u011fu kez dedikodu mekanlar\u0131 barlar olan), maddi getiriyi estetik bak\u0131\u015f\u0131n \u00f6n\u00fcne koyan okur-yazar tipinin varl\u0131\u011f\u0131 genelde \u00fclkemize \u00f6zg\u00fc bir \u015fey. Ancak t\u00fcm evrende de \u201ckimin i\u00e7in ve ne i\u00e7in yaz\u0131yorum-okuyorum-\u00e7iziyorum\u201d sorusunu kendisine hi\u00e7 sormayan, adeta ba\u015fka bir gezegenden yay\u0131n yapan s\u00f6zde ayd\u0131nlanmac\u0131lar s\u00f6z konusu. Elbette ayd\u0131nlatt\u0131klar\u0131 bir yer de \u015fey de yok san\u0131r\u0131m ortada. Ve de bir bak\u0131ma esteti\u011fe bula\u015fm\u0131\u015f ki\u015filerin adeta toplumdan soyutlanm\u0131\u015f adac\u0131klarda ya\u015famalar\u0131 da san\u0131r\u0131m yine bize \u00f6zg\u00fc bir \u015fey. Elbette t\u00fcm d\u00fcnyada da bunun \u00f6rnekleri fazla. Kapitalizm burjuva ile sanat aras\u0131nda sistematik bir ba\u011f kuruyor; geni\u015f kitlelerin uza\u011f\u0131nda sanatsal bir yap\u0131 olu\u015fturuyor, tamam. Hatta burada her ne kadar sistemsel yap\u0131s\u0131n\u0131 onaylamasak da sanatla ileti\u015fimi iyi olan ve k\u00fclt\u00fcrel geli\u015fime katk\u0131s\u0131 olan bir durum var; burjuvazi ve sanat aras\u0131nda. \u0130yi niyetli ve halkla ba\u011f\u0131 olmayan bu durumun olumlu alg\u0131lanmas\u0131 da m\u00fcmk\u00fcn. Bir yandan iyi sanat, ondan anlayanla bulu\u015fuyor ve bir bak\u0131ma onu da geli\u015ftiriyor. Bu da bir i\u015flevsellik<\/strong>. Ancak bu, bir anlamda \u201ckusursuz kapitalist\u201d y\u00f6netimlere ait bir durum. Burada sosyal demokrasinin burjuvazi ve estetik yap\u0131t aras\u0131ndaki al\u0131\u015fveri\u015fe arac\u0131l\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131 da do\u011fru. Ancak Aziz Nesin\u2019in deyimiyle \u201ckapitalist bozuntusu\u201d bir \u00fclkede bu \u00fc\u00e7genin kuramlar\u0131 alt\u00fcst olabilir. Yani bu t\u00fcr \u00fclkelerde burjuva s\u0131n\u0131f\u0131 bir anlamda \u201cyoktur\u201d. Yani k\u00fclt\u00fcr anlam\u0131nda yoktur; az\u0131nl\u0131ktaki aristokrat art\u0131klar\u0131n\u0131 saymazsak.<\/p>\n Onun yerini salt maddi geliriyle tan\u0131mlanan bir k\u00fclt\u00fcrs\u00fcz-arabesk kesimin varl\u0131\u011f\u0131 alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u00e7ok tuhaft\u0131r ama durum b\u00f6yle. As\u0131l tuhaf olan \u015fey, kitlelerin sosyalizm korkusuyla sar\u0131ld\u0131\u011f\u0131 sosyal demokrasi de, son \u00f6rne\u011fi 1973\u2019te umut olan B\u00fclent Ecevit CHP\u2019si olmak kayd\u0131yla yoktur\/kalmam\u0131\u015ft\u0131r \u00fclkemizde. Onu da ABD ve uluslararas\u0131 sermaye iktidar yapmam\u0131\u015ft\u0131r. Ve bu durum sadece bizim \u00fclkeye \u00f6zg\u00fc bir \u015feydir. Zaten demokrasi s\u00f6ylemlerini izlersek, bu \u00fclke bir ilki ya\u015famaktad\u0131r: yani demokratik say\u0131lan \u00fclkeler aras\u0131nda sosyal demokrat partisi olmayan tek \u00fclkedir T\u00fcrkiye. Sosyalist ideolojisi fa\u015fizmle, darbelerle h\u0131rpalanm\u0131\u015f bir \u00fclkede ak\u0131lc\u0131 bir ideoloji yoksa \u201centelekt\u00fcel ve devrimci anlamda\u201d bir estetik de olmayacakt\u0131r.<\/p>\n Elbette bu durumda say\u0131s\u0131 \u00e7ok az kalm\u0131\u015f ideoloji sahibi birey, esteti\u011fe bu tuhaf ve -s\u00f6zde- burjuvazinin g\u00f6z\u00fcyle bakan bir yarat\u0131c\u0131ya da ele\u015ftirel bir g\u00f6zle \u201cm\u00fcdahale etmek\u201d zorunda.<\/p>\n \u00dclkedeki ayd\u0131nlanma-sanat ili\u015fkisine d\u00f6nersek, nadir baz\u0131 olumlu ancak salt bireysel eylemlere dayal\u0131 \u00f6rnekleri s\u0131ralamak gerekirse, asl\u0131nda \u00fclkenin kaynak a\u00e7\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 de fakir olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n \u00d6rnekse, Faz\u0131l Say, \u00fcst d\u00fczey sanat\u0131n\u0131 halk\u0131n\u0131n emrine sunarak, bir ba\u015fka felsefik bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131na dayal\u0131 estetik yarat\u0131mlar ger\u00e7ekle\u015ftiriyor. Bu s\u00f6ylem Orhan Pamuk\u2019un reddetti\u011fi, Attil\u00e2 \u0130lhan\u2019\u0131n ise bayrak edindi\u011fi bir s\u00f6ylem. Bu varsay\u0131lan olumlu bak\u0131\u015f da A\u015f\u0131k Veysel\u2019in, Mahzuni\u2019nin diline olan sayg\u0131y\u0131, onlar\u0131 ba\u011fr\u0131na basan bir halka yans\u0131tarak sanat \u00fcretmek ger\u00e7e\u011fine dayal\u0131d\u0131r.\u00a0 Naz\u0131m Hikmet \u015fiiri, sanat\u0131 ideolojikle\u015ftirmek de\u011fil, tersine ideolojik d\u00fc\u015f\u00fcnceyi estetik de\u011ferler paralelinde \u00fcst yap\u0131t d\u00fczeyine ta\u015f\u0131mak kayg\u0131s\u0131 ta\u015f\u0131r. Murathan Mungan\u2019\u0131n \u201cSahtiyan\u201d\u0131 belki de d\u00fcnya y\u00fcz\u00fcnde yaz\u0131lm\u0131\u015f \u015fiirlerin en iyilerinden biri. Burada da bir a\u015firet destan\u0131 kendi estetik bi\u00e7imini var eden bir yap\u0131dad\u0131r.<\/p>\n Ancak belirtti\u011fimiz gibi bunlar az\u0131nl\u0131k ve u\u00e7 \u00f6rnekler. Ne\u015fet Erta\u015f\u2019\u0131n, Ruhi Su\u2019nun \u00fclkesi sanats\u0131zl\u0131k cehenneminde ya\u015f\u0131yor, bunca \u201ckahraman\u0131na\u201d zengin, k\u00fclt\u00fcrel ge\u00e7mi\u015fine ra\u011fmen.<\/p>\n \u0130deolojik bak\u0131\u015f\u0131 estetikle birlikte sunan o kadar \u00e7ok yap\u0131t var ki, d\u00fcnyada ve \u00fclkede. Attil\u00e2 \u0130lhan ideolojisi diyalektik mekanizmaya dayal\u0131 bir filozofun \u201cya\u015famsal ve insani olan her \u015fey toplumsal varl\u0131\u011f\u0131 s\u00f6z konusudur\u201d g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc onaylar bi\u00e7imde, insani olan her \u015feye de\u011finir. \u00d6rne\u011fin a\u015fka. Elbette a\u015fk da devrimci ideolojide farkl\u0131 bak\u0131\u015f\u0131 sergiler. Sevgiliye duyulan a\u015fk asl\u0131nda t\u00fcm d\u00fcnyaya duyulan a\u015fkt\u0131r. Belki de el ele tutu\u015fman\u0131n g\u00fczelli\u011fi de sergilenir bu bak\u0131\u015fta:<\/p>\n \u201cay \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131na batm\u0131\u015f <\/em><\/p>\n karabiber a\u011fa\u00e7lar\u0131, g\u00fcm\u00fc\u015f tozu<\/em><\/p>\n gecenin \u0131rma\u011f\u0131nda y\u00fcz\u00fcyor zambaklar<\/em><\/p>\n yaseminler unutulmu\u015f <\/em><\/p>\n tedirgin g\u00fcl\u00fcmser<\/em>\u201d<\/p>\n Bu dizeler bir bak\u0131ma a\u015fka, sevgiye\u2026belki de toplumsal birle\u015fmeye\/b\u00fct\u00fcnle\u015fmeye sayg\u0131d\u0131r.<\/p>\n Naz\u0131m Hikmet\u2019teki sevda ise tam bir \u00fclke\/sevgili sevdas\u0131d\u0131r, Attil\u00e2 \u0130lhan\u2019daki gibi dolayl\u0131 ifade edilmeyen:<\/p>\n \u201cSen sabahlar ve \u015fafaklar kadar g\u00fczelsin<\/em><\/p>\n sen \u00fclkemin yaz geceleri gibisin<\/em><\/p>\n saadetten haber getiren atl\u0131 kap\u0131n\u0131 \u00e7ald\u0131\u011f\u0131nda<\/em><\/p>\n beni unutma<\/em><\/p>\n ah! sakl\u0131 g\u00fcl\u00fcm<\/em><\/p>\n sen hem zor hem g\u00fczelsin<\/em><\/p>\n \u015fiirlerimin \u0131l\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131lmal\u0131s\u0131n<\/em><\/p>\n sana burada veriyorum hayata ayr\u0131lan buseyi<\/em><\/p>\n sen memleketim kadar g\u00fczelsin<\/em><\/p>\n ve g\u00fczel kal<\/em>\u201d<\/p>\n \u0130\u015fte bu da bir ba\u015fka bir \u00e7a\u011fr\u0131d\u0131r, siyasi tavr\u0131n estetik ve toplumsal sevgiye dayal\u0131 bi\u00e7imini benimsemeye \u00e7a\u011fr\u0131.<\/p>\n \u0130\u015fin evrensel boyutunda ise Kavafis, Aragon, Pablo Neruda, siyasi g\u00f6r\u00fc\u015flerinin paralelinde imge \u00fcrettilerse, burada g\u00fcd\u00fcml\u00fc ya da salt i\u00e7eri\u011fiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00fcr\u00fcnler vermediler, tersine sanat\u0131n \u00f6l\u00e7\u00fctlerinden \u00f6d\u00fcn vermeden bu i\u015fi yapt\u0131lar. Bedrettin C\u00f6mert\u2019in \u0131srarla belirtti\u011fi \u015fey de buydu.<\/p>\n Zaten Naz\u0131m Hikmet\u2019te de, Ahmed Arif\u2019te de, ku\u015fa\u011f\u0131m\u0131n \u00f6zg\u00fcn \u015fairi Yunus Koray\u2019da da esteti\u011fin \u00f6l\u00e7\u00fctleri i\u00e7eri\u011fin \u00f6n\u00fcndedir; ancak yarat\u0131lan \u015fey bir t\u00fcr toplumsal yaran\u0131n d\u0131\u015far\u0131ya yans\u0131mas\u0131d\u0131r.<\/p>\n Renk-\u00e7izgi d\u00fczleminde ise Picasso bunu yapm\u0131\u015ft\u0131r, Van Gogh ise bunun i\u00e7inde \u2018ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r\u2019. Abidin Dino\u2019nun, \u0130brahim Balaban\u2019\u0131n resimdeki tavr\u0131 da \u201cher \u00f6z kendi kabu\u011funu yarat\u0131r\u201d (Balaban, toplumsal tezi) alg\u0131s\u0131yla renk kazanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n Bunlar renksel bi\u00e7imsel \u00e7ok \u015fey s\u00f6yleyen yap\u0131tlar. Ancak as\u0131l vurucu olan \u00f6rnekler benim alan\u0131m say\u0131labilecek sinemada sakl\u0131. \u201cSusuz<\/em> Yaz<\/em>\u201ddaki (Metin Erksan\/1963) feodal trajedi, \u201cY\u0131lanlar\u0131n<\/em> \u00d6c\u00fc<\/em>\u201dnde (Metin Erksan\/1962), \u201cYer Demir G\u00f6k Bak\u0131r<\/em>\u201dda (Z\u00fclf\u00fc Livaneli\/1987) devam etti. Elbette bunlar edebi uyarlamalar ama d\u00fc\u015f\u00fcncenin yap\u0131ta d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrken estetikten ve bi\u00e7imden kopmay\u0131\u015f\u0131 burada s\u00f6z konusu.<\/p>\n Son y\u0131llarda felsefi anlamda ve bi\u00e7imcili\u011fiyle \u00f6ne \u00e7\u0131kan \u00d6mer Kavur imzal\u0131 \u201cGizli Y\u00fcz<\/em>\u201d filmi (1991), her ne kadar siyasi bak\u0131\u015f\u0131na ve toplumsal duru\u015funa kat\u0131lmad\u0131\u011f\u0131m Orhan Pamuk senaryosundan yola \u00e7\u0131ksa da, orada da toplumsal yaralar\u0131n kavramsal bir dille anlat\u0131l\u0131\u015f\u0131 vard\u0131. Bizi ba\u011flayan<\/strong> \u015feylerin feodal bir cehennem oldu\u011funu felsefi bir dille anlatmak da kan\u0131mca \u201ctamamlanm\u0131\u015f bir g\u00f6revdir\u201d.<\/p>\n D\u00fcnya sinemas\u0131nda Ken Loach\u2019\u0131n \u201c\u00dclke<\/em> ve \u00d6zg\u00fcrl\u00fck<\/em>\u201d (1995) filmi -ve di\u011fer filmleri\/ \u201cCarla\u2019n\u0131n \u015eark\u0131s\u0131<\/em>\u201d da (1996)- sa\u011flam bir toplumculuk \u00f6rne\u011fi olsa da, burada siyasal bak\u0131\u015f, esteti\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mi\u015ftir; yap\u0131t de\u011ferlidir, mesaj\u0131 kalp yaras\u0131 bir \u00f6rnektir, ancak bu y\u00f6n\u00fcyle de (bi\u00e7imsellik ve g\u00f6r\u00fcnt\u00fc sorunlar\u0131) eksik kalmaktad\u0131r. Oysa Leos Carax\u2019\u0131n \u201cLes Amants du Pont-Neuf<\/em>\u201du da, \u201cHoly<\/em> Motors<\/em>\u201du da, d\u00fcnyan\u0131n trajedisine kamera \u00e7evirirken bir yandan da \u00fcst yap\u0131t d\u00fczeyindedir, anlat\u0131m burada kapal\u0131d\u0131r ama felsefi sinema ad\u0131na \u00e7ok \u015fey s\u00f6yler. \u00d6rne\u011fin \u201cHoly Motors<\/em>\u201dun o inan\u0131lmaz \u201cWho<\/em> were we<\/em>\u201d repli\u011finde, Kylie Minogue\u2019un h\u00fcz\u00fcnl\u00fc \u015fark\u0131s\u0131 belki de b\u00fct\u00fcn s\u00f6ylediklerimizin bir \u00f6zetidir:<\/p>\n \u201ckimdik biz \u00f6nceleri<\/em><\/p>\n ve kim olabilirdik \u015fimdi<\/em><\/p>\n bir \u015feyleri farkl\u0131 yapsayd\u0131k e\u011fer<\/em>\u201d<\/p>\n Sinemada, Faysal Soysal\u2019\u0131n \u201c\u00dc\u00e7 Yol<\/em>\u201dunu (2013) izlemek ba\u015fka bir etnik masal\u0131n g\u00f6steriye \u00e7\u0131km\u0131\u015f y\u00f6n\u00fcyd\u00fc. Buradaki \u201cestetik-toplumculuk\u201d yap\u0131s\u0131 bu yaz\u0131n\u0131n konusunu a\u00e7\u0131klay\u0131c\u0131 bir vurgu i\u00e7eriyor. Y\u00f6netmenin beyninde bir t\u00fcr felsefi\/ideolojik bak\u0131\u015f olmasayd\u0131 bu \u00fcst d\u00fczey yap\u0131t da ger\u00e7ekle\u015fmeyecekti muhtemelen.<\/p>\n \u00d6z-kabuk ili\u015fkisi burada da ge\u00e7erli elbette. Soysal a\u015fk, \u00f6l\u00fcm, co\u011frafya ili\u015fkilerinden, ge\u00e7mi\u015fin a\u015fk masallar\u0131na uzanan bir \u00f6yk\u00fc yaratm\u0131\u015f, \u00f6vg\u00fcye ve sayg\u0131ya de\u011fer olan \u015feyse tam bu.<\/p>\n \u00d6zetle, bizim sanatsal felsefemizi d\u00fc\u015f\u00fcnsel yap\u0131m\u0131z belirler. Bu \u00f6z\u00fcn yaratt\u0131\u011f\u0131 sarmal yap\u0131 ise bi\u00e7imsel \u00f6gelerle bulu\u015ftu\u011funda sanatsal yarat\u0131m ger\u00e7ekle\u015fir.<\/p>\n Bir de bu a\u00e7\u0131dan bakarsak olaya, \u00e7a\u011fdan, d\u00f6nemden, toplumsal yap\u0131dan beslenmeyen sanat da fikirsizlik<\/strong> gibi bir yap\u0131ya b\u00fcr\u00fcnecektir.<\/p>\n Ac\u0131l\u0131 ve yaral\u0131 bir toplum i\u00e7in tehlikeli olan \u015fey de bu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Ahmet \u00d6zbek \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcyen bir toplumda sanat, e\u011fer d\u00fcr\u00fcstse \u00e7\u00fcr\u00fcmeyi yans\u0131tmal\u0131d\u0131r\u201d (Ernst Fischer) Esteti\u011fin \u0130deolojisi Terry Eagleton\u2019\u0131n \u201csanat\u0131n -bir bak\u0131ma- siyasi i\u015flevi\u201d \u00fczerine kaleme ald\u0131\u011f\u0131 felsefi bir kitap. T\u0131pk\u0131 Foucault\u2019nun Entelekt\u00fcelin Siyasi \u0130\u015flevi\u2019nde oldu\u011fu gibi. Lukacs\u2019\u0131n, Fischer\u2019\u0131n da estetik ve politik bak\u0131\u015f\u0131na paralel say\u0131labilecek bu tarz d\u00fc\u015f\u00fcnce, sanat yap\u0131t\u0131n\u0131 ticari e\u015fya olarak g\u00f6ren bir yap\u0131ya kar\u015f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":4367,"featured_media":61850,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9624,38,513,510],"tags":[8669,1508,9637],"class_list":["post-61849","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-240-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-ahmet-ozbek","tag-kitapcil","tag-terry-eagleton"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t
\n<\/em>(Ernst Fischer)<\/p>\n