{"id":61862,"date":"2024-03-29T00:00:55","date_gmt":"2024-03-28T21:00:55","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61862"},"modified":"2024-03-28T23:52:05","modified_gmt":"2024-03-28T20:52:05","slug":"kitapci-rafi-69","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/03\/29\/kitapci-rafi-69","title":{"rendered":"Kitap\u00e7\u0131 Raf\u0131"},"content":{"rendered":"

Muayyen G\u00fcnler – Menstr\u00fcasyonun Ger\u00e7ek Hikayesi
\n<\/strong>Kate Clancy, \u00c7ev. \u00d6zde Duygu G\u00fcrkan, Metis Bilim, 2024, 306 s.
\n<\/strong>\u0130nsanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n, hayatlar\u0131 boyunca y\u00fczlerce defa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 regl s\u00fcreci hakk\u0131nda tam olarak ne biliyoruz? Bildiklerimiz neden bu kadar k\u0131s\u0131tl\u0131 ve mu\u011flak? Bu sorulardan yola \u00e7\u0131kan biyolojik antropolog Kate Clancy, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 bir\u00e7ok toplumda f\u0131s\u0131lt\u0131yla konu\u015fulan ve gizlenmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan menstr\u00fcasyonu hem biyolojik a\u00e7\u0131dan hem de toplumsal ve k\u00fclt\u00fcrel a\u00e7\u0131lardan ele almay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Menstr\u00fcasyon neden ve nas\u0131l ger\u00e7ekle\u015fir? Evrim s\u00fcrecinde insanl\u0131\u011fa nas\u0131l bir katk\u0131s\u0131 olmu\u015ftur? \u201cNormal regl d\u00f6ng\u00fcs\u00fc\u201d diye bir \u015fey var m\u0131d\u0131r? Bedenin enerji mekanizmas\u0131, ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sistemi ve psikososyal stres fakt\u00f6rleri regl d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fc nas\u0131l etkiler? Gelecek, menstr\u00fcasyon i\u00e7in ne gibi yenilikler ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 getirebilir? Menstr\u00fcasyonu bireysel bir tecr\u00fcbe olarak de\u011fil toplumsal bir mesele olarak g\u00f6ren Clancy \u015f\u00f6yle diyor: \u201cUmar\u0131m bu kitab\u0131 benim yazd\u0131\u011f\u0131m kadar hevesle okursunuz, rahmin failli\u011fine ve uyum sa\u011flama becerisine dair \u00f6\u011frendiklerinizden keyif al\u0131rs\u0131n\u0131z ve en az\u0131ndan menstr\u00fcasyona ve menstr\u00fcel onar\u0131ma kar\u015f\u0131 biraz sayg\u0131 duymaya ba\u015flars\u0131n\u0131z. Umar\u0131m menstr\u00fcasyonla ilgili yanl\u0131\u015f kan\u0131lar\u0131 a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131karmak s\u00f6z konusu oldu\u011funda iktidar, toplumsal cinsiyet ve \u0131rk aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131lar\u0131n ne kadar girift oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Yazd\u0131klar\u0131m\u0131n, bedensel \u00f6zerklik i\u00e7in m\u00fccadele etti\u011fimiz ve radikal gelecekler hayal etti\u011fimiz bir d\u00fcnyan\u0131n neye benzeyebilece\u011fine dair yeni fikirlerin yeti\u015fece\u011fi bereketli bir toprak sunmas\u0131n\u0131 diliyorum.\u201d<\/p>\n

Radyasyon fizik\u00e7isi Y\u00fcksel Atakan\u2019dan iki yeni kitap
\n<\/strong>Bilim ve Gelecek dergisinde de s\u0131k s\u0131k yaz\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 okudu\u011funuz fizik y\u00fcksek m\u00fchendisi Y\u00fcksel Atakan, kendi alan\u0131yla ilgili iki yeni kitab\u0131yla okurlar\u0131yla bulu\u015fmay\u0131 bekliyor. Bunlardan ilk kitap Kas\u0131m 2023 tarihinde yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan \u201cOlumlu ve olumsuz yanlar\u0131yla G\u00fcne\u015f ve R\u00fczgar\u2019dan elektrik bedava ve tertemiz mi?\u201d Yazar bu kitab\u0131nda g\u00fcne\u015ften elektrik elde edilmesi ve enerji elde edilmesi i\u00e7in yap\u0131lan giri\u015fimlerden gelecekte do\u011fabilecek bir dizi olumsuzluklara dikkati \u00e7ekerek, yetkilileri uyarmak ve halk\u0131 do\u011fru bilgilendirmek amac\u0131yla kaleme ald\u0131\u011f\u0131 ve \u00e7e\u015fitli dergilerde yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 makaleleri toplu halde okura sunuyor. Yazar, gelecekte ya\u015fanabilecek enerji krizine kar\u015f\u0131 a\u00e7\u0131kl\u0131k getirme amac\u0131 ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n

\u0130kinci kitap ge\u00e7ti\u011fimiz ay yay\u0131mlanm\u0131\u015f olan\u201dN\u00fckleer reakt\u00f6rlerin radyasyon g\u00fcvenli\u011fi nas\u0131l art\u0131r\u0131larak kaza riski s\u0131f\u0131ra yakla\u015f\u0131yor?\u201d Yazar bu kitab\u0131nda ise, n\u00fckleer reakt\u00f6rlerin kurulabilmesi i\u00e7in uluslararas\u0131 standartlara g\u00f6re, ne gibi kalite kontrollerinin yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6rneklerle okura sunuyor. Yazar n\u00fckleer enerji konusunda daha \u00f6nce yazd\u0131\u011f\u0131 yaz\u0131lar\u0131 toplad\u0131\u011f\u0131 bu kitab\u0131nda, konu ile ilgili do\u011fru bilinen yanl\u0131\u015flar\u0131n okura aktar\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini savunuyor.<\/p>\n

M\u00fckemmel Duyu – Burnunuzu Asla K\u00fc\u00e7\u00fcmsemeyin
\n<\/strong>Anna D’errico, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2024, 239 s.
\n<\/strong>Koku alma, di\u011fer duyular\u0131n\u0131n yan\u0131nda \u201c\u00fcvey\u201d evlat muamelesi g\u00f6r\u00fcr. G\u00fcndelik rutinler a\u00e7\u0131s\u0131ndan d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, \u00f6rne\u011fin g\u00f6rmemenin daha b\u00fcy\u00fck engeller \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kt\u0131r ku\u015fkusuz, fakat pandemi zamanlar\u0131ndan hat\u0131rlanaca\u011f\u0131 gibi koku duyusunun kayb\u0131 di\u011fer pek \u00e7ok problemin yan\u0131nda ciddi bir sorundu ama o kadar da \u00f6nemsenmedi. Anna D\u2019Errico\u2019nun M\u00fckemmel Duyu\u2019su bir yandan burnun \u00fcvey evlatl\u0131k stat\u00fcs\u00fcn\u00fc fiziksel yap\u0131s\u0131n\u0131 titizlikle ortaya koyarak tart\u0131\u015fmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. \u00d6te yandan burnun hat\u0131ralarla i\u00e7 i\u00e7eli\u011fine, tat ile ba\u011f\u0131na, s\u00f6zgelimi k\u0131zarm\u0131\u015f ekmek kokusunun ki\u015fiyi an\u0131larda \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yolculu\u011fa, o kokuyu bir mek\u00e2n veya olayla e\u015fle\u015ftirmeye de\u011finiyor. Kokunun toplumsal rol\u00fcn\u00fc de hesaba kat\u0131yor. K\u00f6t\u00fc ve ho\u015f kokulara ilgi duyan, kokular\u0131n neden duyuldu\u011funu merak eden, koku bilimiyle ilk defa kar\u015f\u0131la\u015fan, belki de bir tutku ya da bir heves nedeniyle \u00f6ncesinde bu bilimle tan\u0131\u015fm\u0131\u015f ve daha fazlas\u0131n\u0131 \u00f6\u011frenmek isteyen herkese hitap etmeyi ama\u00e7l\u0131yor.<\/p>\n

Yenilenme Nedir?
\n<\/strong>Jane Maienschein, \u00c7ev. Murat Havzal\u0131, Alfa Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2024, 148 s.
\n<\/strong>Jane Maienschein ile Kate MacCord bu kitapta yenileyici t\u0131p, geli\u015fimsel biyoloji ile n\u00f6robiyolojinin yeni ara\u00e7lar\u0131n\u0131n ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin ekosistemlerde yaratt\u0131\u011f\u0131 hasar\u0131 ivedilikle onarma gereksinimi \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda bir dizi derin ve k\u0131\u015fk\u0131rt\u0131c\u0131 soru ortaya at\u0131yor: Kimi mikrobiyomlar\u0131n yenilenmesini olanakl\u0131 k\u0131larken ba\u015fkalar\u0131n\u0131 k\u0131lmayan ko\u015fullar nelerdir? Ormanlar neden yang\u0131nlar\u0131n ard\u0131ndan zaman zaman yenilenirken bazen de yenilenmez? Gezegenimiz, \u0130nsan \u00c7a\u011f\u0131 olarak adland\u0131r\u0131lan d\u00f6nemdeki iklim de\u011fi\u015fikli\u011finde yenilenip sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na bir kez daha kavu\u015fabilir mi, yoksa k\u00fcresel ekosistemimizin sonu mu geldi? Konuya hem bilim tarihi ve felsefesi hem de pratik biyoloji a\u00e7\u0131s\u0131ndan a\u00e7\u0131klamay\u0131 ama\u00e7l\u0131yorlar.<\/p>\n

Kalp: Bir Tarih\u00e7e
\n<\/strong>Sandeep Jauhar, \u00c7ev. Ye\u015fim Seber, Yap\u0131kredi yay\u0131nlar\u0131, 2024, 280 s.
\n<\/strong>Kalp: Bir Tarih\u00e7e, hayat\u0131n motoru oldu\u011fu kadar her t\u00fcrden duyguyu bar\u0131nd\u0131ran en \u00f6nemli organ\u0131 t\u00fcm y\u00f6nleriyle ele alan bir kitap. Bir yandan t\u0131p doktorlar\u0131 ve bilim insanlar\u0131n\u0131n giri\u015ftikleri kimi tabu y\u0131k\u0131c\u0131 deney ve ke\u015fiflerin \u00f6yk\u00fcs\u00fcn\u00fc anlat\u0131rken bir yandan da bu b\u00fcy\u00fcleyici organ\u0131n yap\u0131s\u0131na ve i\u015fleyi\u015fine a\u00e7\u0131kl\u0131k getiriyor. Bununla beraber \u00f6zellikle modern t\u0131bb\u0131n ola\u011fan\u00fcst\u00fc ba\u015far\u0131lar\u0131n\u0131n yan\u0131nda yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 noktalara da i\u015faret ediyor. Kalp hastal\u0131klar\u0131n\u0131n halen en \u00f6nemli kamu sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 sorunlar\u0131ndan biri oldu\u011funu belirten yazar, ki\u015fisel deneyim ve g\u00f6zlemleri kadar geni\u015f \u00e7apl\u0131 ara\u015ft\u0131rma sonu\u00e7lar\u0131na da yer veriyor. B\u00f6ylece meselenin sadece teknolojik ilerlemeyle \u00e7\u00f6z\u00fclemeyece\u011fini savunarak toplumsal sorunlara ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz insan\u0131n\u0131n ruh haliyle ya\u015fam tarz\u0131na da dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n

Dinozorlar\u0131n Yeniden Ke\u015ffi – Bilimsel Bir Devrim Tarihi Nas\u0131l Yeniden Yaz\u0131yor?
\n<\/strong>Michael J. Benton, \u0130rene Kitap, 2024, 392 s.
\n<\/strong>Dinozorlar, d\u00fcnya tarihindeki gelmi\u015f ge\u00e7mi\u015f en ilgi \u00e7ekici ve gizemli yarat\u0131klardan biridir. Dinozor temal\u0131 kitaplardan filmlere, modern k\u00fclt\u00fcr\u00fc \u015fekillendirmeleri bir yana, bilim camias\u0131n\u0131 da uzun s\u00fcredir me\u015fgul ediyorlar. Dinozorlar hakk\u0131nda bir s\u00fcr\u00fc teori ortaya at\u0131l\u0131yor, \u00f6yle ki bunlar zaman zaman Jurassic Park\u2019\u0131n da dahil oldu\u011fu komplo teorilerine bile d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Oysa, son y\u0131llarda elde edilen yeni bulgular ve teknolojik ilerlemeler sayesinde bilimin art\u0131k dinozorlara dair hemen her soruya bir cevab\u0131 var: T\u00fcyleri ne renkti? Ebeveyn bak\u0131m\u0131 nas\u0131ld\u0131 ve neyle besleniyorlard\u0131? Nas\u0131l hareket ediyor ve ko\u015fuyorlard\u0131? Soylar\u0131 neden ve nas\u0131l t\u00fckenmi\u015fti? En \u00f6nemlisi, onlar\u0131 geri getirebilecek miyiz? Paleontolog Michael J. Benton Dinozorlar\u0131n Yeniden Ke\u015ffi\u2019nde sadece bu sorular\u0131 cevaplamakla kalm\u0131yor; dinozorlar\u0131n hayatlar\u0131, evrimleri ve bilimsel ara\u015ft\u0131rmalardaki son ke\u015fifler hakk\u0131nda da bir \u00f6yk\u00fc anlat\u0131yor. En son paleontolojik kan\u0131tlar\u0131 bir araya getirerek dinozor ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131n spek\u00fclasyondan nas\u0131l bilimsel bir alana d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u00c7in\u2019den Patagonya\u2019ya, Burma\u2019dan \u0130ngiltere adas\u0131na, renkli g\u00f6rseller ve 120\u2019den fazla dinozor \u00e7izimiyle bu canl\u0131lar\u0131n pe\u015finde, dinozor merakl\u0131lar\u0131na bir okuma deneyimi sunmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n

Yapay Zek\u00e2ya Direnmek – Antifa\u015fist Bir Yakla\u015f\u0131m
\n<\/strong>Dan Mcquillan, NotaBene Yay\u0131nlar\u0131, 2024, 200 s.
\n<\/strong>Her ne kadar do\u011fu\u015fu 2. D\u00fcnya Sava\u015f\u0131 y\u0131llar\u0131na uzansa da, yapay zek\u00e2n\u0131n g\u00fcndelik hayatlara giri\u015fi yeni yeni ba\u015fl\u0131yor. Bunun sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n ne ve nas\u0131l olaca\u011f\u0131na dair tart\u0131\u015fmalar da h\u0131zla g\u00fcndemi kaplamaya ba\u015flad\u0131. Bu durum baz\u0131 y\u00f6nleriyle 1990`l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015flar\u0131nda bilgisayar\u0131n g\u00fcndelik hayata giri\u015fine benzer boyutlar ta\u015f\u0131yor. \u00dcretimin esnekle\u015ftirilmesi ve h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131, toplumun sosyolojik olarak de\u011fi\u015fimi, i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n i\u00e7 bile\u015fiminin de\u011fi\u015fimi, finansalla\u015fman\u0131n g\u00fcndelik hayat\u0131m\u0131za d\u00e2hil olmas\u0131, bilginin metala\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gibi \u00e7ok \u00f6nemli de\u011fi\u015fimler ve tart\u0131\u015fmalar bu teknolojik atakla birlikte o y\u0131llarda g\u00fcndemi i\u015fgal etmi\u015fti. Yakla\u015f\u0131k 30-35 y\u0131l sonra, \u015fimdi de yapay zek\u00e2 benzer \u015fiddette bir dizi de\u011fi\u015fim ve tart\u0131\u015fmay\u0131 beraberinde getirecek gibi duruyor. Yak\u0131n zamanda yapay zek\u00e2n\u0131n i\u015flevleri, onunla neler yap\u0131labilece\u011fi ve ortaya \u00e7\u0131kabilecek \u201columlu\u201d de\u011fi\u015fikliklere dair bir dizi kaynak yay\u0131mland\u0131, sosyal mecralarda \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fc\u015fler yer ald\u0131. Ancak yapay zek\u00e2n\u0131n ele\u015ftirel bir g\u00f6zle b\u00fct\u00fcnsel bir de\u011ferlendirmeye tabi tutuldu\u011fu \u00e7ok az \u00e7al\u0131\u015fma mevcut. Dan McQuillan, \u201cYapay Zek\u00e2ya Direnmek\u201d ile tam da bunu yapmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Yazar, bununla da yetinmeyerek yapay zek\u00e2n\u0131n olumsuz y\u00f6nlerinin tarihsel izlerini s\u00fcr\u00fcyor ve fa\u015fizmden ald\u0131\u011f\u0131 miraslarla ba\u015fa \u00e7\u0131kabilmek i\u00e7in neler yap\u0131labilece\u011fine ili\u015fkin bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 \u00fcretmeye giri\u015fiyor. Art\u0131k yapay zek\u00e2 her yerde var olacak. Fakat bununla birlikte yapay zek\u00e2 topluma d\u00fczeltilemeyecek \u015fekilde zarar verme potansiyelini de bar\u0131nd\u0131r\u0131yor. Yapay zek\u00e2, mevcut krizlerimizi ele almaya yard\u0131mc\u0131 olmak yerine, insanlar\u0131n ya\u015fam \u015fanslar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlayan b\u00f6l\u00fcnmelere neden olabiliyor ve hatta toplumsal sorunlara fa\u015fizan \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00f6nerebiliyor. Bu kitap, yapay zek\u00e2n\u0131n derin \u00f6\u011frenme teknolojisinin ve siyasi etkilerinin bir analizini sunuyor ve k\u00fcresel kemer s\u0131kma politikalar\u0131ndan a\u015f\u0131r\u0131 sa\u011f\u0131n y\u00fckseli\u015fine kadar \u00e7a\u011fda\u015f siyasi ve toplumsal ak\u0131mlarla nas\u0131l yank\u0131land\u0131\u011f\u0131n\u0131n izini s\u00fcr\u00fcyor. Dan McQuillan, bu eserinde \u00f6nemli bir \u00e7a\u011fr\u0131 dile getiriyor. Yazar, bildi\u011fimiz h\u00e2liyle yapay zek\u00e2ya direnmemiz ve algoritmik optimizasyon yerine ortak faydaya \u00f6ncelik vererek onu yeniden yap\u0131land\u0131rmam\u0131z gerekti\u011fini y\u00fcksek sesle vurguluyor.<\/p>\n

Tar\u0131mda Kapasite Geli\u015ftirme ve Verimlilik
\n<\/strong>Cuma Y\u0131ld\u0131r\u0131m, Yeni \u0130nsan Yay\u0131nevi, 2024, 188 s.
\n<\/strong>Bug\u00fcn T\u00fcrkiye’de tar\u0131m yapan \u00fcretici say\u0131s\u0131 h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcyor ya da ya\u015flan\u0131yor. Ba\u015fta mazot ve g\u00fcbre olmak \u00fczere girdi maliyetleri yakalanamayan bir h\u0131zla art\u0131yor. Madencilik ve enerji sekt\u00f6r\u00fc ba\u015fta olmak \u00fczere, turizm ve \u015fehirle\u015fmeyle de tar\u0131m alanlar\u0131 daral\u0131yor. Tar\u0131msal \u00fcr\u00fcnlerde fiyat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in ithalat\u0131 \u00f6zendiren politikalar hayata ge\u00e7iriliyor. K\u00f6yl\u00fc \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fc iyi fiyata satam\u0131yor, neredeyse maliyetine vermeye raz\u0131 duruma d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcyor. B\u00fcy\u00fck bir h\u0131zla derinle\u015fen iklim krizi, daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmeyen g\u00fc\u00e7te afetlere ve dolas\u0131yla hasatta alt\u0131ndan kalk\u0131lamaz azalmaya neden oluyor ve gelecek senenin hasat\u0131 i\u00e7in \u00fcmitleri k\u0131r\u0131yor. Tar\u0131m politikalar\u0131 k\u00f6yl\u00fcye, \u00fcreticiye hizmet etmek, onu desteklemek yerine, neoliberal politikalara teslim olmu\u015f durumda. Ge\u00e7imini tar\u0131mdan sa\u011flayan n\u00fcfus, \u00fcretimden koparak kentlere y\u0131\u011f\u0131l\u0131yor, a\u00e7l\u0131k s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n alt\u0131ndaki asgari \u00fccrete ve k\u00f6t\u00fc \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131na mahkum oluyor. Azalan k\u00f6yl\u00fc n\u00fcfusu, azalan \u00fcretim, artan fiyatlar ve ithalata dayal\u0131 bir g\u0131da politikas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcyor. Verimlilik de tar\u0131msal \u00fcretim de ayr\u0131 bir sorun. T\u00fcrkiye verimlilikte Avrupa ortalamas\u0131n\u0131n \u00e7ok gerisinde. Yenili\u011fe kapal\u0131, \u00f6\u011frenmeye merakl\u0131 olmayan ve \u00e7a\u011f\u0131n getirdi\u011fi teknolojik imk\u00e2nlar\u0131 kullanmayan ve hesap kitab\u0131 iyi yapamayan \u00fcretici, verimsiz \u00fcretime mahk\u00fbm oluyor. Ama bu verimsiz \u00fcretim, g\u00f6r\u00fcnmez emekle \u015fimdilik s\u00fcrse de gelece\u011fe dair umut vermiyor. Bu kitap, g\u0131da arz\u0131n\u0131n s\u00fcreklili\u011fi ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 bak\u0131m\u0131ndan stratejik \u00f6neme sahip tar\u0131m sekt\u00f6r\u00fcnde sorunlar\u0131n tespiti ve kal\u0131c\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc i\u00e7in veri temelli politika yap\u0131m\u0131na olan ihtiyac\u0131 kar\u015f\u0131lamay\u0131 hedeflemektedir.<\/p>\n

Hilek\u00e2r H\u00fccre: Kanseri Anlay\u0131p Tedavi Etmemize Evrim Nas\u0131l Yard\u0131mc\u0131 Olur?
\n<\/strong>Athena Aktipis, \u00c7ev. Mehmet Do\u011fan, Ko\u00e7 \u00dcniversitesi Yay\u0131nlar\u0131, 2024, 264 s.
\n<\/strong>Kansere neden olan etkenler d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde evrim ilk akla gelenler aras\u0131nda de\u011fildir. Oysaki evrim ve kanser yak\u0131ndan ili\u015fkilidir. D\u00fcnya\u2019n\u0131n uzun tarihi i\u00e7inde ya\u015fam\u0131 m\u00fcmk\u00fcn k\u0131lan s\u00fcre\u00e7ler kanserin de yarat\u0131c\u0131s\u0131d\u0131r. Kanserin evrimsel k\u00f6kenlerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 bize kanser tedavisinde daha etkili, devrim niteli\u011finde \u00e7\u00f6z\u00fcmler bulma \u015fans\u0131 verebilir. Hilek\u00e2r H\u00fccre\u2019de Athena Aktipis kanser ile evrim aras\u0131ndaki s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ili\u015fkiyi anlayabilmek i\u00e7in milyarlarca y\u0131l geriye giderek tekh\u00fccreli ya\u015famdan \u00e7okh\u00fccrelili\u011fe ge\u00e7i\u015fin izlerini s\u00fcr\u00fcyor. \u0130\u015fbirli\u011fi i\u00e7indeki h\u00fccrelerden baz\u0131lar\u0131, hilek\u00e2r olanlar, kaynaklar\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kullanmaya, kontrols\u00fcz \u00e7o\u011falmaya ba\u015flar. Sonu\u00e7 kanserdir. Kanserin her yerde kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmas\u0131 evrimin bir sonucudur ve \u00e7okh\u00fccreli ya\u015fam devam etti\u011fi m\u00fcddet\u00e7e kanser de varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrecektir. \u00d6yleyse kanseri tedavi etmekten vazge\u00e7memiz mi gerekiyor? Aktipis, kansere ba\u015fka bir mercekten bakmay\u0131 \u00f6neriyor. Hastal\u0131k hemen yok edilmesi gereken bir d\u00fc\u015fman de\u011fil, uzun vadede kontrol alt\u0131nda tuttu\u011fumuz bir yolda\u015f olabilir. Kanserin biyolojik ge\u00e7mi\u015fimizin, bug\u00fcn\u00fcm\u00fcz\u00fcn ve gelece\u011fimizin par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu ve evrime kar\u015f\u0131 verece\u011fimiz bir sava\u015f\u0131 kazanmam\u0131z\u0131n m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131 ger\u00e7e\u011fini kabullenirsek, kanser tedavileri daha ak\u0131lc\u0131, daha stratejik ve daha insani olabilir. Hilek\u00e2r H\u00fccre kanserin temel do\u011fas\u0131n\u0131 ve kanserle olan ili\u015fkimizi yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye davet ediyor.<\/p>\n

\u0130mgelenen \u0130mgesel ve Simgesel
\n<\/strong>Maurice Godelier, \u00c7ev. Umut Can G\u00f6kduman, Heretik Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2024, 182 s.
\n<\/strong>Hi\u00e7 ku\u015fku yok ki mitlerde ve dinlerde imgelenen \u015fey, buna inananlar taraf\u0131ndan asla salt bir imgelem olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmez, tersine, g\u00fcndelik ya\u015famda deneyimlenen ger\u00e7eklikten bazen daha ger\u00e7ek olarak alg\u0131lan\u0131r. E\u011fer b\u00f6yleyse, ger\u00e7ek olandan daha ger\u00e7ek olan bu imgesel nedir? Ve elbette bu durumda, ger\u00e7ek nedir? L\u00e9vi-Strauss \u201cger\u00e7ek\u201d, \u201csimgesel\u201d ve \u201cimgesel\u201d olan\u0131n \u201c\u00fc\u00e7 ayr\u0131 d\u00fczen\u201d oldu\u011funu ileri s\u00fcrse de Maurice Godelier bu \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda, ger\u00e7ek olan\u0131n simgesel ve imgesel d\u00fczlemlerden ayr\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 maharetle g\u00f6steriyor. Kutsal t\u00f6renler, nesneler ve mek\u00e2nlar, insanl\u0131\u011f\u0131n bir k\u0131sm\u0131 i\u00e7in Tanr\u0131\u2019n\u0131n, tanr\u0131lar\u0131n ya da ruhlar\u0131n varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ger\u00e7ekli\u011fine ve dolay\u0131s\u0131yla da hakikative tan\u0131kl\u0131k etmiyor mu? Simgesel; d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u00f6tesine ge\u00e7erek t\u00fcm bedeni, bak\u0131\u015flar\u0131, jestleri ve bir o kadar da tap\u0131naklar\u0131, saraylar\u0131, ara\u00e7-gereci, yiyecekleri, da\u011flar\u0131, denizi, g\u00f6ky\u00fcz\u00fcn\u00fc, yery\u00fcz\u00fcn\u00fc istila eder ve harekete ge\u00e7irir: Simgesel ger\u00e7ektir. Bu \u00e7al\u0131\u015fma hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz bizi sosyal bilimlerin kalbine g\u00f6t\u00fcr\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc imgeselin ve simgeselin do\u011fas\u0131 ve rol\u00fcn\u00fc sorgulamak, toplumsal ya\u015fam\u0131n ba\u015fl\u0131ca bile\u015fenlerini ve insani varolu\u015fun temel ve\u00e7helerini de sorgulamakt\u0131r. \u0130nsanlar ger\u00e7e\u011fi nas\u0131l \u00fcretir? \u0130mgesel olan hangi yollarla ger\u00e7ek stat\u00fcs\u00fc kazan\u0131r? Ger\u00e7e\u011fi simgeselden ya da imgeseli simgeselden ay\u0131rt etmek m\u00fcmk\u00fcn m\u00fcd\u00fcr? Simgeler simgeledikleri \u015feylerden daha m\u0131 ger\u00e7ektir? Son d\u00f6nem Frans\u0131z antropolojisinin en \u00fcretken ve en tan\u0131nm\u0131\u015f isimlerinden Maurice Godelier, sadece kendi disiplini antropoloji i\u00e7erisinden de\u011fil, felsefe ve tarih gibi alanlarda da sorgulamay\u0131 s\u00fcrd\u00fcrerek bu t\u00fcrden \u00e7etrefilli sorulara yan\u0131t ar\u0131yor.<\/p>\n

Estetik
\n<\/strong>Nicolai Hartmann, Do\u011fu-Bat\u0131, 2024, 704 s.
\n<\/strong>20. y\u00fczy\u0131lda estetik \u00fczerine yap\u0131lan klasik \u00e7al\u0131\u015fmalardan biri Nicolai Hartmann\u2019a aittir. Hartmann bu son yap\u0131t\u0131nda kapsaml\u0131 bir g\u00fczellik kuram\u0131 ortaya koyar. Bu kuram ayn\u0131 zamanda bakman\u0131n, be\u011fenmenin, g\u00f6rmenin, uzun uzad\u0131ya seyretmenin ve haz alman\u0131n ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgisini verir. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z d\u00fcnyada bu bilgi, \u00e7evremizde olup biten her \u015feye kar\u015f\u0131 bir duyarl\u0131l\u0131k geli\u015ftirme, bir form duygusu kazanma, \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015f\u0131lan alan ne olursa olsun esteti\u011fi ilgilendiren t\u00fcm ortak \u00f6gelerde derinlikli bir sistem kurma idealidir. Hartmann ba\u015fta Aristoteles, Kant, Schelling, Hegel ve Schopenhauer olmak \u00fczere ge\u00e7mi\u015fin d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrleriyle s\u00fcrekli diyalog halindedir. Shakespeare, Rembrandt gibi isimlere ve Antik \u00c7a\u011f sanat\u0131na s\u0131kl\u0131kla at\u0131fta bulunur, buradan kendi \u00f6zg\u00fcn fenomenolojik yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirir. \u00c7\u00f6z\u00fcmlemelerinde sanattaki hakikati, sanat\u0131n de\u011ferini ve sanat ile ahl\u00e2k ili\u015fkisini ele al\u0131r. Hartmann\u2019a g\u00f6re estetik metafizik bir kavram de\u011fil ontolojik bir de\u011fer olarak g\u00fcn y\u00fcz\u00fcne \u00e7\u0131kar, onun kayna\u011f\u0131 tinde de\u011fil g\u00f6r\u00fcn\u00fcmde, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcm\u00fcz nesnede aranmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Pompeius’un Yetkisi \u00dczerine<\/strong><\/p>\n

Cicero, \u00c7ev. Beg\u00fcm Kaynako\u011flu, Pinhan Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2024, 72 s.<\/strong><\/p>\n

Cicero, Pompeius\u2019un Yetkisi \u00dczerine adl\u0131 s\u00f6ylevinde, VI. Mithridates`e kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak olan sava\u015f\u0131 y\u00f6netme yetkisinin Pompeius\u2019a verilmesine ili\u015fkin yasa \u00f6nerisini savunmaktad\u0131r. Cicero, bu sava\u015f\u0131n \u00f6nemini vurgulayarak, bu yetkinin verilmesinin Roma`n\u0131n g\u00fcvenli\u011fi ve \u00e7\u0131karlar\u0131 i\u00e7in gereklili\u011fine dikkat \u00e7eker. Cicero`nun bu s\u00f6ylevi, o d\u00f6nemdeki politik ortam\u0131, Romal\u0131lar\u0131n g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in gerekenleri ve Pompeius\u2019un liderlik yeteneklerini vurgulamaktad\u0131r. Pompeius`un daha \u00f6nceki zaferleri ve deneyimleri \u00fczerine odaklanarak, onun VI. Mithridates`e kar\u015f\u0131 yap\u0131lacak sava\u015f\u0131n liderli\u011fini \u00fcstlenmesinin Roma i\u00e7in en iyi se\u00e7enek oldu\u011funu savunur. Ayr\u0131ca, Pompeius`un cesareti, adil y\u00f6netimi ve askeri dehas\u0131yla Roma`n\u0131n d\u00fc\u015fmanlar\u0131na kar\u015f\u0131 ba\u015far\u0131l\u0131 olabilece\u011fine dikkat \u00e7eker. Cicero, Pompeius`un Roma`n\u0131n kurtulu\u015funu sa\u011flayacak lider oldu\u011funu ve bu g\u00f6revi ba\u015farmak i\u00e7in gerekli yetkiyi almas\u0131 gerekti\u011fini vurgular. Bu \u00f6vg\u00fclerle, Cicero, Pompeius`a sava\u015f yetkisi verilmesi y\u00f6n\u00fcndeki yasa \u00f6nerisini desteklemektedir.<\/p>\n

Sanat Bilmenin Bir Yoludur
\n<\/strong>Pat B. Allen, \u00c7ev. \u015eeyma \u00c7avu\u015fo\u011flu, Sola Unitas, 2024 232 s.
\n<\/strong>Pat B. Allen, “Sanat Bilmenin Bir Yoludur” kitab\u0131nda, sanat\u0131n \u00f6\u011frenmenin ve geli\u015fmenin g\u00fc\u00e7l\u00fc bir arac\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Bu eser, herkesin sanat\u0131 kullanarak kendini daha derinden anlama ve ifade etme yolunu bulmas\u0131na yard\u0131mc\u0131 olmay\u0131 ama\u00e7l\u0131yor. Allen, sanat\u0131n sadece yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011fa de\u011fil, ayn\u0131 zamanda i\u00e7sel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme ve iyile\u015fmeye de hizmet etti\u011fini \u00f6zellikle vurguluyor. \u201cSanat Bilmenin Bir Yoludur\u201d, insan\u0131n potansiyelini ortaya \u00e7\u0131karmak i\u00e7in pratik egzersizler sunarken, ayn\u0131 zamanda Allen`\u0131n kendi deneyimlerinden ve \u00f6\u011frencileriyle yapt\u0131\u011f\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalardan ilham al\u0131yor. Allen`\u0131n \u00fcslubu, okuru sanat\u0131n derinliklerine do\u011fru bir ke\u015fif yolculu\u011funa \u00e7\u0131kar\u0131rken cesaret ve ilham da vermeyi hedefliyor.<\/p>\n

Ateizmin Ruhu – Tanr\u0131s\u0131z Bir Maneviyata Giri\u015f
\n<\/strong>Andre Comte Sponville, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, 2024, 176 s.
\n<\/strong>Dinden vazge\u00e7ilebilir mi? Tanr\u0131 var m\u0131d\u0131r? Ateistler maneviyat\u0131 reddeder mi? Andr\u00e9 Comte-Sponville, Ateizmin Ruhu\u2019nda bu sorular\u0131 a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilik ve cesaretle yan\u0131tlamaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. \u0130lahiyat\u00e7\u0131lar\u0131n ve felsefecilerin Tanr\u0131\u2019n\u0131n varl\u0131\u011f\u0131na dair sundu\u011fu kan\u0131tlar\u0131 ele al\u0131p kendi ateizminin temellerini ortaya koyuyor. Laiklik, sevgi ve ho\u015fg\u00f6r\u00fcn\u00fcn insanlar\u0131 birle\u015ftirecek asli zemin oldu\u011funu savunuyor, bizi kendi varl\u0131\u011f\u0131m\u0131zda hakikati bulmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor. D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, manevi ya\u015fama da bu d\u00fcnyaya da a\u00e7\u0131k, sorgulayan, insani de\u011ferlere ve sevgiye k\u00f6k salm\u0131\u015f, adaleti ve merhameti temel alan bir ateizmi savunuyor.<\/p>\n

Duygulan\u0131m Kuramlar\u0131
\n<\/strong>Kolektif, Alef Yay\u0131nlar\u0131, 2024, 492 s.
\n<\/strong>Duygulan\u0131m Kuramlar\u0131, 2000\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131ndan bu yana toplumsal d\u00fc\u015f\u00fcnceyi derinden etkilemekte ve d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmekte olan duygu\/duygulan\u0131m ara\u015ft\u0131rmalar\u0131na dair t\u00fcketici olmayan ama son derece kapsaml\u0131 bir \u00e7al\u0131\u015fma. Kitab\u0131n derleyicilerinin de belirtti\u011fi \u00fczere, duygulan\u0131ma dair genelle\u015ftirilebilir ya da tek bir kuram hen\u00fcz bulunmamakta ve kuvvetle muhtemel \u2013\u015f\u00fck\u00fcrler olsun\u2013 hi\u00e7bir zaman da olmayacak. Kitapta yer alan yaz\u0131lar bizi fenomenoloji, psikanaliz, psikoloji, Kartezyen sonras\u0131 felsefeden Marksizm, feminizm ve bilim ve teknoloji \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na kadar uzanan geni\u015f bir yelpazede birbirinden olduk\u00e7a farkl\u0131 kuramsal \u00e7er\u00e7evelerde ele al\u0131nan duygulan\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131yla tan\u0131\u015ft\u0131r\u0131yor. Derlemede yer alan makaleler, duyulan\u0131m \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 kuramsal avadanl\u0131klarla deneyime ve deneyimin bedensel ve\u00e7helerine dair ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir yakla\u015f\u0131m geli\u015ftirmek \u00fczere seferber edilmi\u015f. \u00c7o\u011fu Spinoza esinli bu yazarlara g\u00f6re deneyimin \u00f6z\u00fcn\u00fc olu\u015fturan ve hem \u00f6znelli\u011fi hem de nesnelli\u011fi \u00f6nceleyen duygulan\u0131m gayri \u015fahsidir; bedenin etkileme ve etkilenme kapasitesiyle imlidir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmalar bizi t\u00fcm maddili\u011fi ile d\u00fcnyan\u0131n his ve anlam\u0131n\u0131 ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir bi\u00e7imde betimleme gayretine ve ya\u015fant\u0131lanan ger\u00e7ekli\u011fin zengin katmanlar\u0131na daha keskin bir dikkatle bakmaya, eldeki kavramlar\u0131n k\u0131s\u0131tlar\u0131n\u0131 a\u015fmaya dair \u00f6zene ve tefekk\u00fcre \u00e7a\u011f\u0131rmaktalar.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Muayyen G\u00fcnler – Menstr\u00fcasyonun Ger\u00e7ek Hikayesi Kate Clancy, \u00c7ev. \u00d6zde Duygu G\u00fcrkan, Metis Bilim, 2024, 306 s. \u0130nsanlar\u0131n yakla\u015f\u0131k yar\u0131s\u0131n\u0131n, hayatlar\u0131 boyunca y\u00fczlerce defa ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 regl s\u00fcreci hakk\u0131nda tam olarak ne biliyoruz? Bildiklerimiz neden bu kadar k\u0131s\u0131tl\u0131 ve mu\u011flak? Bu sorulardan yola \u00e7\u0131kan biyolojik antropolog Kate Clancy, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde h\u00e2l\u00e2 bir\u00e7ok toplumda f\u0131s\u0131lt\u0131yla konu\u015fulan ve gizlenmeye […]<\/p>\n","protected":false},"author":672,"featured_media":61863,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9624,38,513,510],"tags":[9652,9648,9653,712,9643,9650,9647,9644,9645,9651,9649,9646],"class_list":["post-61862","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-240-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-ateizmin-ruhu-tanrisiz-bir-maneviyata-giris","tag-dinozorlarin-yeniden-kesfi-bilimsel-bir-devrim-tarihi-nasil-yeniden-yaziyor","tag-duygulanim-kuramlari","tag-estetik","tag-hilekar-hucre-kanseri-anlayip-tedavi-etmemize-evrim-nasil-yardimci-olur","tag-imgelenen-imgesel-ve-simgesel","tag-kalp-bir-tarihce","tag-muayyen-gunler","tag-mukemmel-duyu-burnunuzu-asla-kucumsemeyin","tag-sanat-bilmenin-bir-yoludur","tag-yapay-zekaya-direnmek-antifasist-bir-yaklasim","tag-yenilenme-nedir"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t