{"id":61912,"date":"2024-04-12T11:00:26","date_gmt":"2024-04-12T08:00:26","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61912"},"modified":"2024-04-12T11:00:26","modified_gmt":"2024-04-12T08:00:26","slug":"secim-sadece-secim-degildir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/04\/12\/secim-sadece-secim-degildir","title":{"rendered":"Se\u00e7im sadece se\u00e7im de\u011fildir"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Se\u00e7im deyip ge\u00e7memek gerek; hele T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede. Se\u00e7imlerin politik ve toplumsal hayat \u00fczerinde bu kadar \u00f6nemli\/etkili oldu\u011fu ve halk\u0131n s\u00fcrekli olarak bu denli kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 (hemen her se\u00e7imde y\u00fczde 80\u2019in \u00fczerinde) ba\u015fka bir \u00fclke var m\u0131, bilmiyorum. Kald\u0131 ki bazen oy vermeme (oyunu esirgeme) tutumu da apolitik de\u011fil olduk\u00e7a politik bir tutum olarak g\u00f6sterir kendini. T\u00fcrkiye halk\u0131 e\u011filimlerini se\u00e7im yoluyla g\u00f6stermeye al\u0131\u015ft\u0131. \u00c7e\u015fitli g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 da m\u00fcdahalelerini se\u00e7im arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla yap\u0131yorlar. T\u00fcrkiye\u2019nin turuncu devrimi (AKP kar\u015f\u0131-devrimi) bile pe\u015f pe\u015fe se\u00e7imler yoluyla ger\u00e7ekle\u015fti. Bu durum ho\u015fumuza gider veya gitmez, kuram\u0131m\u0131za uyar veya uymaz\u2026 ama bir olgudur, T\u00fcrkiye ger\u00e7e\u011fidir. Bu nedenle se\u00e7imleri ciddiye almak gerekir.<\/p>\n<p>Denilebilir ki, halk, tepkisini ve e\u011filimlerini ba\u015fka t\u00fcrl\u00fc (toplumsal hareketlerle) g\u00f6steremedi\u011fi i\u00e7in sand\u0131\u011fa sar\u0131lmaktad\u0131r; egemenler ise se\u00e7im gibi tamamen kendi denetimlerinde olan bir ara\u00e7la halk\u0131 kolayca manip\u00fcle edebilmektedir. Bu tespitlerde ger\u00e7ek pay\u0131 vard\u0131r elbette, ama ger\u00e7e\u011fi tam olarak yans\u0131tt\u0131klar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye halk\u0131 son 20 y\u0131lda yak\u0131n tarihin en b\u00fcy\u00fck kitle hareketlerini ger\u00e7ekle\u015ftirdi. Cumhuriyet mitingleri ve Haziran Direni\u015fi \u00f6nde gelen \u00f6rnekler. Yani sadece sand\u0131\u011fa endeksli bir halk de\u011fil. Ama sonu\u00e7 itibar\u0131yla se\u00e7im kaynakl\u0131 bir me\u015fruiyet de aranmaktad\u0131r halk a\u00e7\u0131s\u0131ndan. G\u00fc\u00e7l\u00fc demokratik gelenekleri ve yan\u0131 s\u0131ra anti-demokratik deneyim birikimi (darbeler) olan bir toplumuz biz. Toplumsal me\u015fruiyetin bir numaral\u0131 kayna\u011f\u0131 se\u00e7imlerdir h\u00e2l\u00e2. Yoksa se\u00e7imlere bu kadar bel ba\u011flanmazd\u0131. \u00d6rne\u011fin Haziran Direni\u015fi sonu\u00e7 al\u0131p h\u00fck\u00fcmeti istifa ettirseydi bile, hareketin ta\u00e7lanmas\u0131 i\u00e7in yine bir se\u00e7im gerekecekti b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan, \u00e7ok a\u011f\u0131r bask\u0131 d\u00f6nemleri hari\u00e7 (\u00f6rne\u011fin 80 Anayasas\u0131 referandumu) T\u00fcrkiye halk\u0131 e\u011filimlerini bir \u015fekilde ortaya koyabilmektedir ve bu toplum i\u00e7in demokratik bir kazan\u0131md\u0131r. Yani T\u00fcrkiye se\u00e7imlerini egemenler taraf\u0131ndan yaz\u0131l\u0131p sahneye konulan senaryolar olarak de\u011ferlendirmek halka haks\u0131zl\u0131k olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Se\u00e7imler son derece geni\u015f kapsaml\u0131 kitle hareketleridir ayn\u0131 zamanda. Halk hareketi sadece sokaklar\u0131 ve meydanlar\u0131 doldurarak olmaz; 65 milyon insan\u0131n ayn\u0131 g\u00fcn i\u00e7inde sand\u0131\u011fa gidip politik tutumunu belirtmesi de bir kitle hareketidir. Hem de sonu\u00e7 alma a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a etkili bir hareket.<\/p>\n<p>Peki, se\u00e7imler nas\u0131l okunmal\u0131? Sadece g\u00fcncel politik sonu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, daha geni\u015f toplumsal s\u00fcre\u00e7lere ili\u015fkin verdi\u011fi ipu\u00e7lar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan soruyorum bu soruyu.<\/p>\n<p>Se\u00e7imler ortalamay\u0131 al\u0131r. Devrim ise \u00f6nc\u00fc bir s\u0131n\u0131f\u0131n (kesimin) ba\u015f\u0131 \u00e7ekmesi ve toplumun \u00e7o\u011funlu\u011funu pe\u015finden s\u00fcr\u00fcklemesi ile olu\u015fur; ortalama ile devrim olmaz. Dolay\u0131s\u0131yla se\u00e7imlerle olu\u015fan de\u011fi\u015fimleri farkl\u0131 y\u00f6ntemlerle analiz etmek gerekir.<\/p>\n<p>Ortalaman\u0131n de\u011fi\u015fmesi \u00e7ok zordur. Devrimler bile ortalamay\u0131 fazla de\u011fi\u015ftiremeyebilir (Bizimki de dahil 20. y\u00fczy\u0131l devrimlerinin ileriki s\u00fcre\u00e7lerinde bu ger\u00e7e\u011fi \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde ya\u015fad\u0131k). Ortalaman\u0131n de\u011fi\u015fmesi \u00e7ok daha derin bir de\u011fi\u015fimin i\u015faretidir. Toplumun -sadece politik de\u011fil- sosyolojik olarak de\u011fi\u015fiminin, alttan alta geli\u015fen e\u011filimlerin i\u015faretlerini verir. Gelecek i\u00e7in ipu\u00e7lar\u0131 sunar. Se\u00e7imlerin de\u011feri buradad\u0131r. Bu sosyolojik i\u015faretleri analiz etmeden do\u011fru bir politik hat \u00e7izilemez. Evrimi anlamayan devrim yapamaz; hasbelkader yapsa bile s\u00fcrd\u00fcremez.<\/p>\n<p>Toplumu (s\u0131n\u0131f\u0131) sadece de\u011fi\u015ftirilen bir \u015fey (nesne) olarak de\u011fil, de\u011fi\u015fen ve de\u011fi\u015ftiren bir \u015fey (\u00f6zne) olarak da g\u00f6rmek ve analiz etmek gerekir. Modernite ak\u0131mlar\u0131n\u0131n, hatta sosyalizmin bile \u00e7\u00f6z\u00fcmlemekte eksik ve yetersiz kald\u0131\u011f\u0131 noktad\u0131r bu.<\/p>\n<p>Siyaset sadece d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcc\u00fcler aras\u0131ndaki bir etkinlik de\u011fil. Toplumun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn, onu d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeye \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n yap\u0131p ettiklerinden daha fakl\u0131 boyutlar\u0131 da var. D\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrenler d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrd\u00fcklerini san\u0131yorlar ama toplumun d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn ba\u015fka ve \u00e7ok k\u00f6kl\u00fc dinamikleri de bulunur.<\/p>\n<p>Biz devrimciler h\u0131zl\u0131 de\u011fi\u015fen \u015feylerin pe\u015findeyiz, aray\u0131\u015f\u0131nday\u0131z. Ama yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015fen \u015feyleri anlamadan, bu yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015fen \u015feylerin, pususunda oldu\u011fumuz h\u0131zlanman\u0131n kayna\u011f\u0131n\u0131 olu\u015fturdu\u011funu kavramadan, yava\u015f yava\u015f de\u011fi\u015fen \u015feylerin de \u00f6nc\u00fcs\u00fc olmadan ba\u015far\u0131 \u015fans\u0131m\u0131z yoktur. Politika ile sosyoloji aras\u0131ndaki diyalektik ili\u015fkidir bu. Se\u00e7imler bize bu sosyolojik ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in de\u011ferlidir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>\u00d6rne\u011fin 2002 genel se\u00e7imleri, \u00e7arp\u0131c\u0131 g\u00fcncel politik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n \u00f6tesinde, cumhuriyetin ne kadar yozla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve t\u0131kand\u0131\u011f\u0131n\u0131n, g\u00f6\u00e7lerle do\u011fudan bat\u0131ya, ta\u015fradan b\u00fcy\u00fck kentlere gelmi\u015f ama cumhuriyetin klasik kesimlerinin aksine toplumsal pastadan pay alamayan ve bunu talep eden geni\u015f kitlelerin e\u011filimlerinin ipu\u00e7lar\u0131n\u0131 vermi\u015fti. Ortalaman\u0131n de\u011fi\u015fti\u011finin net g\u00f6stergesiydi se\u00e7im sonu\u00e7lar\u0131. Solun yoklu\u011funda bu e\u011filimleri sahiplenen AKP\u2019nin iktidar\u0131 da kal\u0131c\u0131 oldu.<\/p>\n<p>2024 yerel se\u00e7imlerinin sonu\u00e7lar\u0131 ise ortalaman\u0131n tekrardan de\u011fi\u015fti\u011fini g\u00f6steriyor (asl\u0131nda 2015\u2019te ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131 bu s\u00fcre\u00e7 ama iktidar taraf\u0131ndan bask\u0131lanm\u0131\u015ft\u0131). AKP iktidar\u0131, pe\u015finden s\u00fcr\u00fckledi\u011fi geni\u015f kitleler i\u00e7inden kapka\u00e7\u00e7\u0131, mafyatik, rant\u00e7\u0131, vah\u015fi bir yeni burjuvazi yaratt\u0131; bir saray rejimi ve alt\u0131nda k\u00fc\u00e7\u00fck k\u00fc\u00e7\u00fck saraylar rejimi olu\u015fturdu. Ama yan\u0131 s\u0131ra milyonlarca yoksul da yaratt\u0131. \u0130\u015fte AKP rejiminin yoksulla\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131 eski ve yeni kesimlerin bir \u015fekilde (\u00f6nemli bir kesimin CHP\u2019de birle\u015ferek, AKP\u2019li bir kesimin ise bu kez sand\u0131\u011fa gitmeyip oyunu esirgeyerek, AKP\u2019nin \u00f6zg\u00fcc\u00fcnde olan bir kesimin ise YRP\u2019ye y\u00f6nelerek) ortakla\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fck bu se\u00e7imde. Yani eski ortalama de\u011fi\u015fti. Bu ge\u00e7ici bir de\u011fi\u015fim de\u011fildir ve AKP sonras\u0131 s\u00fcrecin ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6sterir. Elbette bug\u00fcnden yar\u0131na de\u011fil, ama yeni s\u00fcre\u00e7 ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Herkes gard\u0131n\u0131 bu yeni durum \u00e7er\u00e7evesinde alacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Se\u00e7im deyip ge\u00e7memek gerek; hele T\u00fcrkiye gibi bir \u00fclkede. Se\u00e7imlerin politik ve toplumsal hayat \u00fczerinde bu kadar \u00f6nemli\/etkili oldu\u011fu ve halk\u0131n s\u00fcrekli olarak bu denli kat\u0131l\u0131m sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 (hemen her se\u00e7imde y\u00fczde 80\u2019in \u00fczerinde) ba\u015fka bir \u00fclke var m\u0131, bilmiyorum. Kald\u0131 ki bazen oy vermeme (oyunu esirgeme) tutumu da apolitik de\u011fil olduk\u00e7a politik bir [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":61913,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,9580],"class_list":["post-61912","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-secimler"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61912","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61912"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61912\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61913"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61912"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61912"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61912"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}