{"id":61943,"date":"2024-05-01T00:00:31","date_gmt":"2024-04-30T21:00:31","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=61943"},"modified":"2024-04-30T11:32:16","modified_gmt":"2024-04-30T08:32:16","slug":"needham-dosyasi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/05\/01\/needham-dosyasi","title":{"rendered":"Needham dosyas\u0131"},"content":{"rendered":"<p>Elinizdeki say\u0131da dikkat \u00e7ekece\u011fimiz ilk dosya \u201cJoseph Needham\u201d dosyas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6nemli bilim tarih\u00e7isinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dergimizde ilk kez yer al\u0131yor. Needham (1900-1995) asl\u0131nda bir biyokimyac\u0131, ama ayn\u0131 zamanda kendisini \u00c7in bilim tarihi ve felsefesine adam\u0131\u015f bir bilim tarih\u00e7isi ve sinolog. Bir\u00e7ok kitab\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra as\u0131l an\u0131t eseri 7 ciltlik \u201cScience and Civilisation in China\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Ne yaz\u0131k ki bu eser hen\u00fcz T\u00fcrk\u00e7eye \u00e7evrilmi\u015f de\u011fil. Baz\u0131 makalelerinden ve sempozyumlarda yapt\u0131\u011f\u0131 konu\u015fmalardan olu\u015fan -ancak sahaflardan bulunabilecek- iki kitab\u0131 var T\u00fcrk\u00e7ede: <em>Do\u011fu ve Bat\u0131 Aras\u0131nda Bilim<\/em> (Yeni Zamanlar Yay\u0131nlar\u0131, \u00e7eviren: Nejdet \u00d6zberk, birinci bask\u0131, \u0130stanbul, Mart 1997) ile <em>Do\u011fu\u2019nun Bilgisi, Bat\u0131\u2019n\u0131n Bilimi<\/em> (MAB; Ankara, 1983; Derleyenler: A. N. Acar, A. Ak\u00e7ay, H. \u00dc. Nalbanto\u011flu, M. Y\u0131lmazer). Biz de dosyam\u0131z\u0131 bu iki kitaptan yararlanarak haz\u0131rlad\u0131k: \u00dcnal Nalbanto\u011flu\u2019nun Needham\u2019\u0131 tan\u0131tan ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 de\u011ferlendiren makalesi ile Needham\u2019\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 \u201c\u00c7in\u2019in bilim ve teknolojiye katk\u0131s\u0131\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 makale.<\/p>\n<p>Needham, \u00c7in uygarl\u0131\u011f\u0131n\u0131n tarih boyu bilime ve teknolojiye ne gibi katk\u0131lar\u0131 oldu\u011fu konusunda derin ara\u015ft\u0131rmalar yapman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra \u00f6nemli sorular da ortaya at\u0131yor. \u00d6rne\u011fin: 15. y\u00fczy\u0131la de\u011fin Avrupa\u2019ya oranla \u00e7ok \u00fcst\u00fcn olan \u00c7in, neden modern bilim anlay\u0131\u015f\u0131n\u0131 geli\u015ftiremedi? Biz genellikle soruyu \u201cmodern bilim neden Avrupa\u2019da geli\u015fti\u201d diye sorar\u0131z. Needham ayn\u0131 soruyu \u00c7in a\u00e7\u0131s\u0131ndan form\u00fcle ediyor. \u00d6te yandan Needham, \u00c7in k\u00fclt\u00fcr\u00fcn\u00fcn (dininin semavi -yarat\u0131\u015f efsaneleri, yarat\u0131c\u0131 tanr\u0131, peygamberlik\/el\u00e7ilik kurumu, evrenin insan i\u00e7in yarat\u0131lm\u0131\u015f olmas\u0131 vb.- olmay\u0131\u015f\u0131; ba\u015f\u0131ndan itibaren do\u011fa-insan uyumu temelinde geli\u015fmesi vb.) g\u00fcn\u00fcm\u00fczde dahi esin olabilecek y\u00f6nleri oldu\u011funu da belirtiyor.<\/p>\n<p>Bu b\u00fcy\u00fck bilimci ne yaz\u0131k ki T\u00fcrkiye\u2019de fazla tan\u0131nm\u0131yor. Umar\u0131z haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z dosya, bu a\u00e7\u0131\u011f\u0131 kapatma yolunda bir ad\u0131m olur.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Bu say\u0131n\u0131n kapak dosyas\u0131 ise son zamanlarda s\u0131k s\u0131k yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi yapay zek\u00e2 ile ilgili. \u0130zlem G\u00f6z\u00fckele\u015f bu kez konuyu farkl\u0131 bir a\u00e7\u0131dan ele al\u0131yor: yapay zek\u00e2 abart\u0131s\u0131. G\u00f6z\u00fckele\u015f \u015funlar\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor: \u201cYZ altyap\u0131s\u0131; insan eme\u011fini, \u00f6nemli gezegensel kaynaklar\u0131 ve karma\u015f\u0131k bir toplumsal kurumlar \u00e7er\u00e7evesini kapsayan, birbirine ba\u011fl\u0131 bile\u015fenlerden olu\u015fan geni\u015f bir a\u011f olu\u015fturuyor. YZ\u2019yi \u00e7evreleyen mevcut s\u00f6ylem, s\u0131kl\u0131kla bu altyap\u0131y\u0131 gizliyor ve YZ teknolojilerini gizemli hale getiriyor. B\u00f6ylece YZ teknolojileri, i\u015fleyi\u015fleri i\u00e7in hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yan insani, \u00e7evresel ve toplumsal ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131klar\u0131n altyap\u0131s\u0131ndan izole edilmi\u015f gibi g\u00f6r\u00fcnen \u00f6zerk varl\u0131klar olarak alg\u0131lanabiliyorlar.\u201d Bu ana fikir do\u011frultusunda geli\u015fen yaz\u0131y\u0131 ilgiyle okuyaca\u011f\u0131n\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Nilay T\u00fcfek \u00d6zkaya da yapay zek\u00e2n\u0131n evrimini \u00f6zetledi\u011fi ve gelece\u011fine ili\u015fkin fikirler ortaya att\u0131\u011f\u0131 makalesiyle dosyaya katk\u0131 koyuyor.<\/p>\n<p>Cem Oran ve \u00d6zg\u00fcr Can \u00d6z\u00fcdo\u011fru arkada\u015flar\u0131m\u0131z nisan ay\u0131 i\u00e7inde kaybetti\u011fimiz b\u00fcy\u00fck par\u00e7ac\u0131k fizik\u00e7isi Peter Higgs\u2019i anan ve bilimcilere b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131 miras\u0131 irdeleyen yaz\u0131larla bu say\u0131ya katk\u0131 koydular. Di\u011fer makale ve dosyalarla birlikte zengin i\u00e7erikli bir say\u0131 haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn okurlar\u0131m\u0131z\u0131n, yazarlar\u0131m\u0131z\u0131n ve dostlar\u0131m\u0131z\u0131n 1 May\u0131s\u2019lar\u0131n\u0131 kutluyoruz. 1 May\u0131s Mar\u015f\u0131\u2019n\u0131n dizelerinde s\u00f6ylendi\u011fi gibi \u201ci\u015f\u00e7inin, emek\u00e7inin bayram\u0131\u201d kutlu olsun.<\/p>\n<p>Dostlukla kal\u0131n\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Elinizdeki say\u0131da dikkat \u00e7ekece\u011fimiz ilk dosya \u201cJoseph Needham\u201d dosyas\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu \u00f6nemli bilim tarih\u00e7isinin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 dergimizde ilk kez yer al\u0131yor. Needham (1900-1995) asl\u0131nda bir biyokimyac\u0131, ama ayn\u0131 zamanda kendisini \u00c7in bilim tarihi ve felsefesine adam\u0131\u015f bir bilim tarih\u00e7isi ve sinolog. Bir\u00e7ok kitab\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra as\u0131l an\u0131t eseri 7 ciltlik \u201cScience and Civilisation in China\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":429,"featured_media":61938,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9660,509,38,510],"tags":[9662,4264,9661],"class_list":["post-61943","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-241-sayi","category-aydokumu","category-dergi-sayilari","category-surekli-bolumler","tag-bilim-ve-gelecek-241-sayi","tag-bilim-ve-gelecek-dergisi","tag-bilim-ve-gelecek-mayis-2024"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61943","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/429"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61943"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61943\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61938"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61943"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61943"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61943"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}