Avustralya New South Wales \u00dcniversitesi\u2019nden (UNSW) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kuantum bilgisayar\u0131 ger\u00e7ek olmaya bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00d6te yandan, NSA\u2019n\u0131n eski teknik y\u00f6neticisi, bu geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda internet g\u00fcvenli\u011finin nas\u0131l sa\u011flanabilece\u011fi konusunda tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor.<\/p>\n
Avustralyal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, i\u015flemleri y\u00fczde 99\u2019dan daha b\u00fcy\u00fck bir kesinlikle ger\u00e7ekle\u015ftiren iki yeni kuantum bit (ya da \u201cqubit\u201d) modeli geli\u015ftirdiklerini a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Geleneksel bilgisayarlar\u0131n ikili sistem (0 ve 1\u2019lerden olu\u015fan) kulland\u0131klar\u0131 yerde, kuantum bilgisayarlar\u0131 atomik \u00f6l\u00e7ekteki par\u00e7ac\u0131klar\u0131n g\u00f6sterdikleri garip kuantum \u00f6zellikleri kullan\u0131yor.<\/p>\n
Kuantum bilgisayarlar\u0131n\u0131n \u00f6z\u00fcnde, qubitlerin s\u00fcperpozisyon durumunda olmas\u0131ndan yararlan\u0131l\u0131yor. Yani, Schr\u00f6dinger\u2019in \u00fcnl\u00fc kedisi gibi, de\u011ferleri tam olarak ne 0 ne de 1, ayn\u0131 anda hem 0 hem de 1. Bir hesaplaman\u0131n \u00e7\u00f6z\u00fclece\u011fi s\u0131rada kuantum durumu sona eriyor ve qubitler klasik olarak 0 veya 1 de\u011ferini al\u0131yorlar. Kuantum durumlar\u0131n\u0131 ve s\u00fcperpozisyonlar\u0131 hatas\u0131z olarak olu\u015fturmak, bir kuantum bilgisayar\u0131n\u0131n tek bir normal cevaba ula\u015faca\u011f\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n
Farkl\u0131l\u0131k \u015furada, kuantum bilgisayarda neredeyse an\u0131nda, nihai yan\u0131ta ula\u015fabilirsiniz; \u00e7\u00fcnk\u00fc qubitler, normal dijital bilgisayarlar\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 gibi hesaplama serileri boyunca \u00e7al\u0131\u015fmak yerine, do\u011fru cevaba \u201c\u00e7\u00f6k\u00fcyorlar\u201d. Kuantum bilgisayarlar teoride, belli tip i\u015flemleri tipik bilgisayarlardan \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde ger\u00e7ekle\u015ftiriyorlar. Bug\u00fcne kadar, New South Wales \u00dcniversitesi Tak\u0131m\u0131, ele ald\u0131\u011f\u0131 hatas\u0131zl\u0131k meselesi gibi, daha pratik kayg\u0131lar taraf\u0131ndan engellenmi\u015fti. Prof. Andrew Dzurak, <\/strong>\u201cKuantum bilgisayarlar\u0131n ger\u00e7ek olmas\u0131 i\u00e7in bitleri \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck hatalarla \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmam\u0131z gerekir\u201d diyor.<\/p>\n Hata d\u00fczeltme, do\u011fru donan\u0131mlar olmaks\u0131z\u0131n, sonunda kesin belli olacak olan haricinde belli belirsiz milyonlarca hesaplama gerekirken, ancak bu kadar do\u011fru yap\u0131labilir. Hata d\u00fczeltme ancak bu kadar\u0131n\u0131 yapabilir ve hassas donan\u0131mlar olmadan, k\u0131smen \u00fcst\u00fcnden atlan\u0131lan milyonlarca hesaplama, k\u0131sa bir s\u00fcre sonra bir toplama ula\u015f\u0131r.<\/p>\n \u201cHatalar\u0131 d\u00fczeltmek i\u00e7in \u00e7e\u015fitli y\u00f6ntemler olmas\u0131na ra\u011fmen, bu y\u00f6ntemler, hatalar her zaman oldu\u011funun y\u00fczde 1\u2019inden az oldu\u011funda etki etmeyi garantiliyor\u201d diye ekliyor Dzurak. \u201cDeneyimiz, kat\u0131 halde yap\u0131lan deneyler aras\u0131nda ilklerdendir, ayn\u0131 zamanda ilk defa bu \u015fart\u0131 yerine getiren silikon kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u201d<\/p>\n Kuantum bilgisayarlar\u0131 alan\u0131ndaki d\u00fczenli geli\u015fme, bilimsel bir mucize olmas\u0131n\u0131n yan\u0131nda proteinlerin nas\u0131l katland\u0131\u011f\u0131 gibi teknolojinin \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 baz\u0131 problemler konusunda da olumlu sonu\u00e7lar sa\u011flayacak. Fakat e\u011fer insanlar, kuantum bilgisayarlara haz\u0131r de\u011filse, bunun ne gibi zararlar\u0131 olaca\u011f\u0131 konusunda farkl\u0131 bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 mevcut.<\/p>\n Kuantum bilgisayarlar\u0131 teoride, internet \u00fczerindeki neredeyse t\u00fcm ileti\u015fimde koruma sa\u011flayan a\u00e7\u0131k anahtar \u015fifreleme sistemlerini (public key encryption) k\u0131rabilme yetene\u011fine sahip. Bu sistemde biri kullan\u0131c\u0131ya \u00f6zel, di\u011feri genel olan iki asal say\u0131dan t\u00fcremi\u015f anahtar kullan\u0131l\u0131yor. Bu \u015fifreleme y\u00f6nteminin g\u00fcc\u00fc, 323 gibi bir say\u0131n\u0131n hangi iki asal \u00e7arpandan olu\u015ftu\u011funu (17×19) ortaya \u00e7\u0131karman\u0131n zorlu\u011funa dayan\u0131yor.<\/p>\n A\u00e7\u0131k anahtar \u015fifreleme sisteminde, hesaplay\u0131p ortaya \u00e7\u0131karmas\u0131 G\u00fcne\u015f Sistemi\u2019nin \u00f6mr\u00fcnden daha uzun s\u00fcrebilecek, genel asal say\u0131dan \u00e7ok daha uzun \u00f6zel asal say\u0131lar kullan\u0131l\u0131yor. Fakat kuantum bilgisayarlar\u0131 ayn\u0131 hesaplamalar\u0131 milyonlarca kez daha h\u0131zl\u0131 bir \u015fekilde yapabilme yetene\u011fine sahip; \u00e7\u00fcnk\u00fc do\u011fru cevaba aktif bir \u015fekilde do\u011frudan s\u0131\u00e7r\u0131yorlar.<\/p>\n \u201cKuantum bilgisayarlar, a\u00e7\u0131k anahtar \u015fifreleme sistemi kar\u015f\u0131s\u0131nda \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck etki yaratabilir\u201d diyor eski NSA teknik y\u00f6neticisi Brain Snow. B\u00f6yle bir sistemi kullanarak \u201cA\u00e7\u0131k anahtar \u015fifre anahtarlar\u0131n\u0131 kurtarmak i\u00e7in b\u00fcy\u00fck paralar \u00f6demenize gerek yok. Onlar\u0131n hepsi par\u00e7alanacakt\u0131r.\u201d K\u00f6t\u00fc olan, kuantum bilgisayar\u0131 hackerlar\u0131n\u0131 yenmek i\u00e7in, pratik ve kolay bir \u015fekilde daha karma\u015f\u0131k anahtarlar yapman\u0131n pek m\u00fcmk\u00fcn olmamas\u0131. \u201cDaha b\u00fcy\u00fck anahtarlar yapmak i\u00e7in artan \u00f6demeler yapman\u0131n anlam\u0131 kalm\u0131yor\u201d diyor Snow, \u201cNormal \u015fifrelemede, ekledi\u011finiz her bit, \u015fifre \u00e7\u00f6zmenin zorlu\u011funu iki kat art\u0131racakt\u0131r. A\u00e7\u0131k anahtar \u015fifreleme sistemine ters d\u00fc\u015fen kuantum bilgisayarlar\u0131 bu \u00f6demeyi yapt\u0131rm\u0131yor.\u201d<\/p>\n UNSW\u2019deki gibi geli\u015fmelerle ve kuantum bilgisayarlar\u0131 olu\u015fturmada kullan\u0131lan bir atomalt\u0131 par\u00e7ac\u0131k tipi olan Majorana fermiyonlar\u0131n\u0131n ilk defa alg\u0131lanmas\u0131yla, Snow \u015fu uyar\u0131da bulunuyor: \u201cBug\u00fcnden 10 ile 20 y\u0131l sonras\u0131nda, yeterince b\u00fcy\u00fck ve sald\u0131r\u0131lara kar\u015f\u0131 g\u00fcvenli web mekanizmalar\u0131n\u0131 i\u00e7eren sa\u011flam bir kuantum bilgisayar\u0131na sahip olabileceksiniz. B\u00f6yle bir makine varsa ve insanlar internette bunu kullan\u0131yorlarsa, onun iyi y\u00f6nlerinden faydalanmay\u0131 denemek, web\u2019in sahip oldu\u011fu t\u00fcm g\u00fcvenlik mekanizmlar\u0131n\u0131 kaybedece\u011finiz anlam\u0131na geliyor.\u201d<\/p>\n Olas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmlerden birisi, g\u00fcvenilir bir arac\u0131n\u0131n ara buluculu\u011funa dayanan eski kod tabanl\u0131 a\u00e7\u0131k anahtar sistemini kullanan eski bir \u015fifreleme y\u00f6ntemi kullanmak. Snow b\u00f6yle bir firmada (PC Soluntions) dan\u0131\u015fmanl\u0131k yap\u0131yor. Geleneksel \u015fifreleme k\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, kuantum bilgisayarlar\u0131 bunu azaltan b\u00fcy\u00fck avantaja sahip oluyor. Onlar \u015fifre k\u0131rma konusunda geleneksel bilgisayarlardan hala milyonlarca kere daha h\u0131zl\u0131lar, ancak anahtar \u00f6l\u00e7\u00fcs\u00fcn\u00fcn art\u0131\u015f\u0131n\u0131n da \u00f6nemli bir etkisi var.<\/p>\n Problem \u015fu ki, \u00e7evrimi\u00e7i herhangi bir de\u011fi\u015fiklik yapmaya \u00e7al\u0131\u015fmak, deli s\u00fcr\u00fcs\u00fcn\u00fc g\u00fctmek gibi abes bir i\u015f de\u011fil. Ve, anahtarlarla internet s\u0131n\u0131rlar\u0131nda durulabilir diyen ki\u015fiyle ayn\u0131 fikirde olmak tamamen imkans\u0131z. \u201c\u0130nternet, tek par\u00e7adan olu\u015fan ve bir patronun \u2019Mar\u015f!\u2019demesiyle herkesin hareket etti\u011fi bir topluluk de\u011fil\u201d diyor Snow. Fakat k\u0131sa bir s\u00fcre sonra, b\u00f6yle bir bask\u0131 olacak.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Avustralya New South Wales \u00dcniversitesi\u2019nden (UNSW) ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, kuantum bilgisayar\u0131 ger\u00e7ek olmaya bir ad\u0131m daha yakla\u015ft\u0131rd\u0131. \u00d6te yandan, NSA\u2019n\u0131n eski teknik y\u00f6neticisi, bu geli\u015fme kar\u015f\u0131s\u0131nda internet g\u00fcvenli\u011finin nas\u0131l sa\u011flanabilece\u011fi konusunda tekrar d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gerekti\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor ve \u00e7a\u011fr\u0131 yap\u0131yor. Avustralyal\u0131 ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, i\u015flemleri y\u00fczde 99\u2019dan daha b\u00fcy\u00fck bir kesinlikle ger\u00e7ekle\u015ftiren iki yeni kuantum bit (ya da \u201cqubit\u201d) modeli geli\u015ftirdiklerini […]<\/p>\n","protected":false},"author":784,"featured_media":23877,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[166,19,453,26],"tags":[288,1533,2918],"class_list":["post-622","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-129-sayi","category-bilim-gundemi","category-bilisim","category-fizik","tag-fizik","tag-kuantum","tag-kuantum-bilgisayarlar"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/784"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=622"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/622\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/23877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=622"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=622"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=622"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}