{"id":62315,"date":"2024-05-31T09:27:58","date_gmt":"2024-05-31T06:27:58","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=62315"},"modified":"2024-05-31T09:27:58","modified_gmt":"2024-05-31T06:27:58","slug":"hazirani-anarken","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/05\/31\/hazirani-anarken","title":{"rendered":"Haziran\u2019\u0131 anarken\u2026"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Sosyal medyada \u201cGezi payla\u015f\u0131mlar\u0131\u201d ba\u015flad\u0131. \u015e\u00f6yle g\u00fczeldi, b\u00f6yle m\u00fcthi\u015fti, biz de oradayd\u0131k, ge\u00e7mi\u015fti-gelecekti diye\u2026 Sadece payla\u015f\u0131mlar de\u011fil elbet, Gezi\u2019nin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla baz\u0131 eylemler de yap\u0131l\u0131yor. Ama T\u00fcrkiye tarihinin bu en b\u00fcy\u00fck halk hareketinden politik anlamda hangi dersleri \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, neler dam\u0131t\u0131ld\u0131, gelece\u011fe ne aktar\u0131ld\u0131\u2026 bu noktada pek derinle\u015fmi\u015f say\u0131lmay\u0131z h\u00e2l\u00e2. Birka\u00e7 noktay\u0131 k\u0131saca vurgulamak istiyorum.<\/p>\n<p>1) Bu halk hareketini \u201cGezi\u201d veya \u201cGezi Direni\u015fi\u201d olarak adland\u0131rmay\u0131 tercih etmiyorum. \u201cHaziran Direni\u015fi\u201d veya \u201cHaziran Ayaklanmas\u0131\u201d ad\u0131n\u0131 daha do\u011fru buluyorum. Bu, basit bir adland\u0131rma tart\u0131\u015fmas\u0131 de\u011fil; politik bir tutumu ifade ediyor.<\/p>\n<p>Evet, hareket Gezi Park\u0131\u2019n\u0131n ve \u00e7evresinin yok edilmesine kar\u015f\u0131 son derece hakl\u0131 ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir direni\u015f olarak ba\u015flad\u0131. 31 May\u0131s ak\u015fam\u0131na kadar \u201cGezi Park\u0131 Direni\u015fi\u201d olarak devam etti. Ama o andan ve \u00f6zellikle 1 Haziran\u2019dan itibaren \u201cGezi Direni\u015fi\u201d, \u201cHaziran Ayaklanmas\u0131\u201dna d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. Nas\u0131l? Gezi Park\u0131 direni\u015f\u00e7ilerine yap\u0131lan hunharca sald\u0131r\u0131n\u0131n barda\u011f\u0131 ta\u015f\u0131ran son damla olmas\u0131 sonucu cumhuriyet\u00e7i ve laiklik duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan geni\u015f kitlelerin t\u00fcm yurtta soka\u011fa ve meydanlara \u00e7\u0131kmaya karar vermesiyle.<\/p>\n<p>O noktadan sonra i\u015fin rengi de\u011fi\u015fti, olay bir \u00e7evre ve kent duyarl\u0131l\u0131\u011f\u0131 konusu olmaktan \u00e7\u0131kt\u0131, politikle\u015fti. Her yer Taksim oldu, m\u00fccadele t\u00fcm yurt sath\u0131na yay\u0131ld\u0131 ve AKP iktidar\u0131 hedef tahtas\u0131na oturtuldu.<\/p>\n<p>\u201cGezicilik\u201d ve \u201cHaziranc\u0131l\u0131k\u201d aras\u0131nda politik bir fark vard\u0131r (Haziran\u2019\u0131n Gezi\u2019yi de kapsad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtmeye herhalde gerek yok, ama tersi do\u011fru de\u011fil). Bu fark\u0131 en net bi\u00e7imde K\u00fcrt hareketinin (san\u0131r\u0131m o zamanki partilerinin ad\u0131 BDP idi) temsilcileri hissetmi\u015fti. Bilindi\u011fi gibi ilk birka\u00e7 g\u00fcn Gezi Park\u0131 civar\u0131nda kendilerini i\u015f makinelerinin \u00f6n\u00fcne atanlar, cumhuriyet\u00e7i kitlelerin yurt \u00e7ap\u0131nda harekete ge\u00e7mesiyle ve \u201cH\u00fck\u00fcmet \u0130stifa\u201dn\u0131n hareketin temel slogan\u0131 haline gelmesiyle birlikte \u201cdarbecilik h\u00e2kim oldu\u201d diyerek kendilerini geri \u00e7ektiler. \u00c7\u00fcnk\u00fc AKP H\u00fck\u00fcmeti ile \u00e7\u00f6z\u00fcm masas\u0131ndayd\u0131lar ve bu masan\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131n\u0131 istemediler. Onlar \u201cGezici\u201d idiler, \u201cHaziranc\u0131\u201d de\u011fil. \u0130kisi aras\u0131ndaki fark\u0131 \u00e7ok iyi anlam\u0131\u015f, kendi bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131na g\u00f6re tan\u0131mlam\u0131\u015f ve tutumlar\u0131n\u0131 alm\u0131\u015flard\u0131. Halk hareketinin en c\u0131l\u0131z oldu\u011fu kentlerin K\u00fcrt illeri oldu\u011funu an\u0131msayal\u0131m. Ama ben tipik bir \u201claik\u00e7i teyze\u201d olan 80 k\u00fcsur ya\u015f\u0131ndaki annemin balkondan bayrak sallay\u0131p \u201cDiren Lice\u201d diye ba\u011f\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 an\u0131ms\u0131yorum (Bu noktada ciddi bir f\u0131rsat ka\u00e7t\u0131, birazdan gelece\u011fiz).<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131, Gezi Direni\u015fini Haziran Direni\u015fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren dinami\u011fin kavranmas\u0131n\u0131 \u00f6nemli buluyorum ve h\u00e2l\u00e2 hakk\u0131yla kavrand\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnm\u00fcyorum.<\/p>\n<p>2) Emek\u00e7i halka \u00f6nc\u00fcl\u00fck iddias\u0131nda olan sosyalist \u00f6rg\u00fctler, halk\u0131n bu \u00e7apta aya\u011fa kalkt\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nemde neden harekete politik bir y\u00f6n veremediler, politik bir \u00f6nderlik geli\u015ftiremediler? Bu soru h\u00e2l\u00e2 ortadad\u0131r, yan\u0131t\u0131 verilmemi\u015ftir. \u00c7\u00fcnk\u00fc yan\u0131t aray\u0131\u015f\u0131 kemikle\u015fmi\u015f zaaflarla, y\u0131llanm\u0131\u015f stat\u00fckolarla y\u00fcz y\u00fcze gelmeyi gerektirir; rahat bozan bir sorudur bu.<\/p>\n<p>Diyelim ki haz\u0131rl\u0131ks\u0131z yakalan\u0131ld\u0131, hareketin \u00e7ap\u0131 mevcut \u00f6rg\u00fctlerin m\u00fcdahale potansiyellerini a\u015ft\u0131 (bu da bir bahane de\u011fil ama, hadi \u00fczerinde fazla tepinmeyelim). Peki, Haziran Direni\u015fi sonras\u0131nda, bu hareketin yaratt\u0131\u011f\u0131 dalgay\u0131 \u00f6rg\u00fctlemek hedefiyle \u00e7e\u015fitli sosyalist \u00f6rg\u00fctlerin ortakla\u015fmas\u0131yla kurulan \u201cBirle\u015fik Haziran Hareketi\u201d -en ba\u015fta bir umut vermesine kar\u015f\u0131n- neden k\u0131sa s\u00fcre i\u00e7inde fiyasko ile sonu\u00e7land\u0131? Burada haz\u0131rl\u0131ks\u0131zl\u0131k gibi bir bahane de s\u00f6z konusu de\u011fil. Bu soru da ortada kalm\u0131\u015ft\u0131r, ciddi bir yan\u0131t verilmemi\u015ftir. Verilmedi\u011fi i\u00e7in sonras\u0131ndaki \u201cSosyalist G\u00fc\u00e7 Birli\u011fi\u201d t\u00fcr\u00fcnden giri\u015fimler de ayn\u0131 kaderi payla\u015fm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n<p>Bir g\u00f6zleme de\u011finip ge\u00e7eyim: Haziran Direni\u015fi eylemlerinin al-y\u0131ld\u0131zl\u0131 bayraklarla birer gelincik tarlas\u0131na d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc hepimizin malumu. Ama Birle\u015fik Haziran Hareketi eylemlerinde tek bir bayra\u011fa rastlayamam\u0131\u015ft\u0131k. Ba\u015fka sorum yok!<\/p>\n<p>Bu sorulara a\u00e7\u0131k y\u00fcreklilikle yan\u0131t geli\u015ftirilmeden yol al\u0131namaz ve aradan ge\u00e7en 11 y\u0131l boyunca da pek fazla al\u0131namam\u0131\u015ft\u0131r zaten.<\/p>\n<p>3) \u00c7ok \u00f6nemli iki f\u0131rsat ka\u00e7t\u0131. Birincisi, AKP iktidar\u0131n\u0131n toplumsal bir hareketle devrilmesi olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yd\u0131. G\u00fc\u00e7l\u00fc bir olas\u0131l\u0131kt\u0131 ve ramak kalm\u0131\u015ft\u0131. AKP, 22 y\u0131ll\u0131k iktidar\u0131 boyunca hi\u00e7 Haziran Direni\u015fi s\u0131ras\u0131ndaki kadar sars\u0131lmad\u0131. Hareketin politik \u00f6nderlikten yoksun olu\u015fu bu f\u0131rsat\u0131n ka\u00e7mas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Yerine ne gelirdi, hangi politik odaklar a\u011f\u0131rl\u0131k koyabilirdi, bu ayr\u0131 bir tart\u0131\u015fma konusu; ama -2013 sonras\u0131 ya\u015fananlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131n\u0131rsa- \u00e7ok daha demokratik a\u00e7\u0131l\u0131mlar\u0131n \u015fans bulabilece\u011fi a\u00e7\u0131kt\u0131r.<\/p>\n<p>Ka\u00e7an ikinci f\u0131rsat, daha halk\u00e7\u0131 ve T\u00fcrkiyeli bir \u201cK\u00fcrt masas\u0131n\u0131n\u201d kurulma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131yd\u0131. 1989 Bahar eylemleri ve 1990 Zonguldak madenci y\u00fcr\u00fcy\u00fc\u015f\u00fc d\u00f6neminden sonra ilk kez K\u00fcrt sorununu \u00e7\u00f6z\u00fcm yoluna sokabilecek g\u00fc\u00e7l\u00fc bir halk dinami\u011fi ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131; bat\u0131dan do\u011fuya halk\u00e7\u0131 bir g\u00f6n\u00fcl ba\u011f\u0131 olu\u015fmu\u015ftu. Haziran Direni\u015fi b\u00fcnyesinde ye\u015feren \u201cDiren Lice\u201d eylemleri, Zonguldakl\u0131 madencilerin \u201cZonguldak-Botan El Ele\u201d slogan\u0131na benziyordu. Politik \u00f6nderlik eksikli\u011fi bu f\u0131rsat\u0131n da ka\u00e7mas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Yukar\u0131da de\u011findi\u011fimiz gibi, K\u00fcrt hareketinin o d\u00f6nemdeki \u00f6nderli\u011finin bu noktada ciddi bir sorumlulu\u011fu vard\u0131r. Ama sosyalist \u00f6rg\u00fctlerin sorumlulu\u011fu da daha az de\u011fildir.<\/p>\n<p>Devrimci m\u00fcdahalelerin toplumsal g\u00fcc\u00fcn\u00fcn olu\u015ftu\u011fu b\u00f6yle f\u0131rsat d\u00f6nemleri kolay kolay gelmez. 2013\u2019ten g\u00fcn\u00fcm\u00fcze ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z s\u00fcreci dikkate al\u0131rsak bu m\u00fcdahale eksikli\u011finin topluma neler kaybettirdi\u011fini de g\u00f6rebiliriz.<\/p>\n<p>4) Sosyalistler olarak olaya b\u00f6yle bakmad\u0131k, hareketi tahlil etme \u00e7abas\u0131na girmedik, bir muhasebe yapmad\u0131k, dersler \u00e7\u0131karmad\u0131k. Onun yerine bir \u201cGezi efsanesi\u201d yaratma yolunu se\u00e7iyoruz. Haziran Direni\u015fini de \u201c1 May\u0131sla\u015ft\u0131r\u0131yoruz\u201d. Bir anma g\u00fcn\u00fcne, bir resmige\u00e7ide d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcyoruz. T\u0131pk\u0131 i\u015f\u00e7isiz 1 May\u0131s kutlamalar\u0131 gibi halks\u0131z Gezi anmalar\u0131 ile yetiniyoruz.<\/p>\n<p>Haziran\u2019\u0131 anarken b\u00fct\u00fcn bu sorular kafam\u0131z\u0131 me\u015fgul etmeli.<\/p>\n<p>Bitirmeden iki noktay\u0131 daha vurgulamak gerekiyor. Haziran Direni\u015fi s\u0131ras\u0131nda devlet ter\u00f6r\u00fc karde\u015flerimizi aram\u0131zdan ald\u0131. Onlara bir \u00fctopya borcumuz var. Baz\u0131 arkada\u015flar\u0131m\u0131z da hepimiz ad\u0131na y\u0131llard\u0131r cezaevlerinde rehin tutuluyorlar. Onlar\u0131 \u00f6zg\u00fcrl\u00fcklerine kavu\u015fturmak da boynumuzun borcudur.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Sosyal medyada \u201cGezi payla\u015f\u0131mlar\u0131\u201d ba\u015flad\u0131. \u015e\u00f6yle g\u00fczeldi, b\u00f6yle m\u00fcthi\u015fti, biz de oradayd\u0131k, ge\u00e7mi\u015fti-gelecekti diye\u2026 Sadece payla\u015f\u0131mlar de\u011fil elbet, Gezi\u2019nin y\u0131ld\u00f6n\u00fcm\u00fc dolay\u0131s\u0131yla baz\u0131 eylemler de yap\u0131l\u0131yor. Ama T\u00fcrkiye tarihinin bu en b\u00fcy\u00fck halk hareketinden politik anlamda hangi dersleri \u00e7\u0131kar\u0131ld\u0131, neler dam\u0131t\u0131ld\u0131, gelece\u011fe ne aktar\u0131ld\u0131\u2026 bu noktada pek derinle\u015fmi\u015f say\u0131lmay\u0131z h\u00e2l\u00e2. Birka\u00e7 noktay\u0131 k\u0131saca vurgulamak [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":62316,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,5966,559],"class_list":["post-62315","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-gezi-direnisi","tag-haziran-direnisi"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62315","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62315"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62315\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62316"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62315"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62315"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62315"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}