{"id":63049,"date":"2024-08-30T00:00:42","date_gmt":"2024-08-29T21:00:42","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63049"},"modified":"2024-08-29T23:28:48","modified_gmt":"2024-08-29T20:28:48","slug":"yasama-ve-yasatmaya-dair","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/08\/30\/yasama-ve-yasatmaya-dair","title":{"rendered":"Ya\u015fama ve ya\u015fatmaya dair"},"content":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tekir \u015fah\u0131s\/ An\u0131l Ceren Altunkanat<\/strong><\/p>\n

\u00a0<\/strong>\u201cE\u011fer hayat\u0131mda tanr\u0131sal bir \u015fey olduysa, o da hayvanlara olan \u00fcrkek sevgimdi.\u201d<\/p>\n

Korktuklar\u0131m\u0131z bir bir ba\u015f\u0131m\u0131za geliyor. Sokak hayvanlar\u0131n\u0131n katliam\u0131na \u00e7anak tutan bu yasa meclisten ge\u00e7erse neler olaca\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczlerce ya\u015fam hakk\u0131 savunucusu s\u00f6yledi. Tahminlerimizden daha kanl\u0131, daha ac\u0131mas\u0131z sahnelere tan\u0131k olduk. Oluyoruz. D\u00f6rt bir yan\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar y\u00fckseliyor, hangisine ko\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 \u015fa\u015f\u0131r\u0131yoruz. T\u00f6kezleyip s\u0131tmaya raz\u0131 oluyoruz, sonra toparlan\u0131p ya\u015fam hakk\u0131 i\u00e7in hayk\u0131r\u0131yoruz. \u00a0\u00d6l\u00fcmle s\u0131tma aras\u0131nda \u015fa\u015fk\u0131n ve \u00e7aresiz bir debelenme h\u00e2li. Korku, \u00f6fke ve kalp a\u011fr\u0131s\u0131. Her g\u00fcn yeniden ve yeniden.<\/p>\n

Bu \u015fiddet sarmal\u0131ndan nas\u0131l \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131z, bilmiyorum. Tam hedeflendi\u011fi gibi halk yine uzla\u015fmaz \u015fekilde b\u00f6l\u00fcnd\u00fc; \u00f6fke yine en zay\u0131fa y\u00f6nlendirildi. Bu kez kendi hakk\u0131n\u0131 savunamayacak, en \u00e7aresiz kesime. Bu sokaklarda zaten k\u0131sac\u0131k ya\u015fam\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7 bela, \u00e7o\u011funlukla \u015fiddete maruz kalarak ge\u00e7iren kom\u015fular\u0131m\u0131za. Ve tabii onlar\u0131 savunan bizlere.<\/p>\n

D\u00f6k\u00fclen bunca kandan, ya\u015fama y\u00f6nelik bu kay\u0131ts\u0131zl\u0131k ve k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131ktan iyi bir \u015fey \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in hayvansever ya da hak savunucusu olmak gerekmiyor. \u0130kiyle ikiyi toplay\u0131nca, bu \u015fiddetin b\u00fct\u00fcn topluma yay\u0131laca\u011f\u0131n\u0131, herkesin g\u00f6z\u00fcn\u00fc k\u0131rpmadan kendinden zay\u0131fa k\u0131yaca\u011f\u0131n\u0131 anlamak zor de\u011fil. \u015eiddet bula\u015f\u0131c\u0131 bir hastal\u0131k gibidir, her \u015feyi yutana dek doymaz.<\/p>\n

Ancak k\u00f6\u015fesine sinen sessiz tan\u0131klar olmaya hakk\u0131m\u0131z yok. Dayan\u0131\u015fmayla ya\u015fam\u0131n her alan\u0131nda kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131n hakk\u0131n\u0131 savunarak \u015fiddetin \u00f6n\u00fcnde set olu\u015fturmaktan ba\u015fka se\u00e7ene\u011fimiz yok. Ba\u015far\u0131r\u0131z ya da ba\u015faramay\u0131z, bilemiyorum. Vazge\u00e7meden, karamsarl\u0131k kelep\u00e7esini bile\u011fe takmadan, bir arada direnece\u011fiz. Ge\u00e7en ay da demi\u015ftim: Madem var\u0131z \u015fu d\u00fcnyada, ya\u015fataca\u011f\u0131z.<\/p>\n

Yoksa zaten \u00f6l\u00fc say\u0131l\u0131r\u0131z.<\/p>\n

***<\/p>\n

Elias Canetti\u2019nin Hayvanlar \u00dczerine<\/em> adl\u0131 denemesi, insan hayvan ili\u015fkilerini, bu ili\u015fki temelinde t\u00fcrc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc ve k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 \u00e7arp\u0131c\u0131 bi\u00e7imde anlatan k\u0131sa ama sars\u0131c\u0131 bir kitap. Hele \u015fimdi, her g\u00fcn ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u015fiddetin k\u00f6kenlerini ve sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 anlamak i\u00e7in bir ba\u015fucu kitab\u0131.<\/p>\n

\u201cAh hayvanlar, sevilen, zalim, \u00f6len hayvanlar; \u00e7\u0131rp\u0131nan, yutulan, sindirilen ve sahiplenilen, avlanan ve kanl\u0131, \u00e7\u00fcr\u00fcm\u00fc\u015f; ka\u00e7m\u0131\u015f, birle\u015fmi\u015f, yaln\u0131z, g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015f, kovalanm\u0131\u015f, par\u00e7alanm\u0131\u015f; yarat\u0131lmam\u0131\u015f, tanr\u0131dan \u00e7al\u0131nm\u0131\u015f, terkedilmi\u015f \u00e7ocuklar gibi aldat\u0131c\u0131 bir ya\u015fama terk edilmi\u015f hayvanlar!\u201d<\/p>\n

Canetti insan\u0131n kana ve ac\u0131ya doymayan y\u0131k\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilgili sorular ortaya atarken kalbinin k\u0131r\u0131kl\u0131\u011f\u0131n\u0131 okurdan gizlemiyor; Hayvanlar \u00dczerine<\/em> g\u00f6zya\u015f\u0131n\u0131 saklamayan metinlerden olu\u015fuyor.<\/p>\n

Hayvanlar olmadan d\u00fcnyan\u0131n ne kadar tehlikeli bir yer olaca\u011f\u0131n\u0131 vurgulayan Canetti \u015f\u00f6yle diyor:<\/p>\n

\u201cSoyu t\u00fckenen her hayvan t\u00fcr\u00fc, bizim ya\u015fama olas\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 biraz daha d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyor. Sadece onlar\u0131n g\u00f6r\u00fcn\u00fc\u015f ve sesleri sayesinde insan kalabiliriz. K\u00f6kenleri silinip gitti\u011finde, d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerimiz y\u0131pranacakt\u0131r.\u201d<\/p>\n

\u0130nsan\u0131n do\u011fayla, hayvanla aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131 bunca unutmu\u015f olmas\u0131 inan\u0131l\u0131r gibi de\u011fil; bunun ard\u0131nda bizi y\u0131k\u0131m makinesine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcren s\u00fcrecin do\u011furdu\u011fu ve her g\u00fcn t\u0131ka basa besledi\u011fi benlik nefretinin oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Elbette bunlar b\u00fcy\u00fck laflar. Ama insanlar sokakta k\u00f6pekleri, kedileri topluca \u00f6ld\u00fcrebilirken b\u00fcy\u00fck laflardan niye korkal\u0131m? Korkmam\u0131z gereken \u015fey ba\u011f\u0131m\u0131z\u0131 kaybetmek olmal\u0131. \u0130nsan\u0131n do\u011fayla en belirgin ba\u011f\u0131d\u0131r hayvan; kendinde en korktu\u011fu, \u00e7\u00fcnk\u00fc en yal\u0131n ve kendili\u011finden olan yand\u0131r bu. Ba\u011f\u0131n do\u011furdu\u011fu sevgiyi kaybetmektir korkulmas\u0131 gereken; ba\u011f\u0131n temellerini s\u00f6k\u00fcp at\u0131nca da\u011f\u0131l\u0131p gideriz hepimiz. Bir \u015fiddet ve utan\u00e7 d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde k\u0131s\u0131l\u0131p kal\u0131r\u0131z.<\/p>\n

\u201cKim ki hayvanlardan \u00e7ok s\u00f6z ediyorsa, insanlar ad\u0131na utan\u0131yordur.\u201d<\/p>\n

Oysa farkl\u0131 bir d\u00fcnya m\u00fcmk\u00fcn, farkl\u0131 bir ili\u015fki bi\u00e7imi m\u00fcmk\u00fcn. Mesela \u015fimdi, tam burada sokak hayvanlar\u0131n\u0131n refah\u0131na y\u00f6nelik yeni bir yasa, kom\u015fular\u0131m\u0131z\u0131 da koruyan, ya\u015fam hakk\u0131na sayg\u0131l\u0131 bir yasa m\u00fcmk\u00fcn ve uygulanabilir. Neden olam\u0131yor? Neden bar\u0131\u015fam\u0131yoruz karde\u015ften \u00f6te karde\u015flerimizle? Neden bar\u0131\u015fam\u0131yoruz kendimizle?<\/p>\n

\u201cBu dile getirilemez kurbanlar, hayvanlar\u0131n kan\u0131, eziyet ve su\u00e7lar ne i\u00e7in? – Biz de \u00f6lelim diye mi? Bedbahtt\u0131r bilen. Her \u015feyi bilen tanr\u0131 ne denli bedbaht olurdu acaba?\u201d<\/p>\n

Levent Konca\u2019n\u0131n \u00e7evirdi\u011fi Hayvanlar \u00dczerine<\/em>\u2019yi on y\u0131l \u00f6nce okumu\u015ftum, \u015fimdi yeniden elimde. \u015eimdi daha derine i\u015fliyor s\u00f6zc\u00fckleri, \u015fimdi insan\u0131n s\u0131radanla\u015fan k\u0131y\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n boyutlar\u0131 her g\u00fcn bo\u011fuyor beni. \u0130nsan denen y\u0131k\u0131m makinesinin ac\u0131mas\u0131z i\u015fleyici daha da utand\u0131r\u0131yor beni. Kahreden bir utan\u00e7, \u00e7aresiz tan\u0131kl\u0131\u011f\u0131n delirten girdab\u0131. Ya\u015fanabilir bir hayata dair bo\u011fucu umutsuzluk; Canetti buna \u201cmerhametin yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 umutsuzluk\u201d diyor.<\/p>\n

\u201cHayvanlar aras\u0131nda tek bir arkada\u015f\u0131n bile yok. Buna hayat m\u0131 diyorsun?\u201d<\/p>\n

Ya\u015fayanlar\u0131n aras\u0131nda, ya\u015fam\u0131 savunarak var olabiliriz; yoksa zaten \u00f6l\u00fc say\u0131l\u0131r\u0131z.<\/p>\n

Her sayfas\u0131 esin dolu bir ay dilerim.<\/p>\n

-Hayvanlar \u00dczerine, Elias Canetti, \u00c7ev. Levent Konca, Sel Yay\u0131nlar\u0131, 115 s. <\/strong><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc tekir \u015fah\u0131s\/ An\u0131l Ceren Altunkanat \u00a0\u201cE\u011fer hayat\u0131mda tanr\u0131sal bir \u015fey olduysa, o da hayvanlara olan \u00fcrkek sevgimdi.\u201d Korktuklar\u0131m\u0131z bir bir ba\u015f\u0131m\u0131za geliyor. Sokak hayvanlar\u0131n\u0131n katliam\u0131na \u00e7anak tutan bu yasa meclisten ge\u00e7erse neler olaca\u011f\u0131n\u0131 y\u00fczlerce ya\u015fam hakk\u0131 savunucusu s\u00f6yledi. Tahminlerimizden daha kanl\u0131, daha ac\u0131mas\u0131z sahnelere tan\u0131k olduk. Oluyoruz. D\u00f6rt bir yan\u0131m\u0131zdan \u00e7\u0131\u011fl\u0131klar y\u00fckseliyor, hangisine ko\u015faca\u011f\u0131m\u0131z\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":632,"featured_media":63050,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9827,38,513,510,7178],"tags":[7222,9859],"class_list":["post-63049","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-245-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","category-ucuncu-tekir-sahis","tag-anil-ceren-altunkanat","tag-hayvanlar-uzerine"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t