{"id":63127,"date":"2024-09-26T09:50:33","date_gmt":"2024-09-26T06:50:33","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63127"},"modified":"2024-09-26T09:51:27","modified_gmt":"2024-09-26T06:51:27","slug":"erken-oten-horoz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/09\/26\/erken-oten-horoz","title":{"rendered":"Erken \u00f6ten horoz"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Marx, \u201cEkonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131\u201d adl\u0131 eserinin \u00fcnl\u00fc \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde \u201c\u0130\u00e7erebildi\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden \u00f6nce, bir toplumsal olu\u015fum asla yok olmaz; yeni ve daha y\u00fcksek \u00fcretim ili\u015fkileri, bu ili\u015fkilerin maddi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131, eski toplumun ba\u011fr\u0131nda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7madan, asla gelip yerlerini almazlar. Onun i\u00e7indir ki, insanl\u0131k kendi \u00f6n\u00fcne, ancak \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flayabilece\u011fi sorunlar\u0131 koyar.\u201d1<\/sup> diye yazar.<\/p>\n

Marx\u2019\u0131n Kapital<\/em>\u2019e \u0131\u015f\u0131k tutan bu tespiti, \u00f6zellikle kapitalist geli\u015fim a\u00e7\u0131s\u0131ndan geri toplumlar\u0131n devrimcileri taraf\u0131ndan \u00e7ok tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Marx\u2019\u0131n yazd\u0131klar\u0131, Rusya\u2019da sosyalist devrimin ancak Rus kapitalizmi geli\u015fimini tamamlad\u0131\u011f\u0131nda g\u00fcndeme gelebilece\u011fi, bunu beklemek gerekti\u011fi bi\u00e7iminde anla\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Rusya\u2019daki \u201cEme\u011fin Kurtulu\u015fu\u201d adl\u0131 Marksist grubun \u00f6nderlerinden Vera Zasuli\u00e7, Marx\u2019a mektup yazarak \u201cRusya\u2019da kapitalizmin geli\u015fmesini mi bekleyece\u011fiz?\u201d diye sormu\u015ftur. Marx\u2019\u0131n yan\u0131t vermekte epey zorland\u0131\u011f\u0131 biliniyor.2<\/sup><\/p>\n

Ayn\u0131 konuda Engels ile Tka\u00e7yev aras\u0131ndaki tart\u0131\u015fma ise daha serttir. Rus Narodniklerinin radikal kanad\u0131n\u0131n temsilcilerinden Pyotr Tka\u00e7yev, 1874 tarihli \u201cEngels\u2019e A\u00e7\u0131k Mektup\u201d adl\u0131 makalesinde, Engels\u2019i devrimci co\u015fkudan yoksun olmakla su\u00e7lar ve devrimin geri \u00fclkelerdeki \u015fans\u0131yla ilgili kendi g\u00f6r\u00fc\u015flerini geli\u015ftirir. Engels ise Tka\u00e7yev\u2019e, \u201csosyalizmin abc\u2019sinden bile habersizsin\u201d diye yan\u0131t verir.3<\/sup> \u0130\u015fin ilgin\u00e7 yan\u0131, daha sonraki y\u0131llarda Plehanov\u2019un Lenin\u2019i Tka\u00e7yevcilikle su\u00e7lamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Neyse, atalar\u0131m\u0131z ve analar\u0131m\u0131z tart\u0131\u015fm\u0131\u015flar\u2026 Biz \u015fimdi, 100-150 y\u0131l sonradan ge\u00e7mi\u015fe bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in neler olup bitti\u011fini zaten biliyoruz: Rusya\u2019da sosyalist devrim, \u00fcst\u00fcne \u00c7in\u2019de sosyalist devrim, yetmedi Do\u011fu Avrupa \u00fclkelerinde, K\u00fcba\u2019da, Kore\u2019de, Vietnam\u2019da, Laos\u2019ta, Kambo\u00e7ya\u2019da pe\u015f pe\u015fe devrimler\u2026 Hi\u00e7biri kapitalizmi dibine kadar ya\u015fam\u0131\u015f Avrupa \u00fclkeleri de\u011fil. Ama sonras\u0131nda b\u00fct\u00fcn bu devrimlerin ve sosyalizm pratiklerinin geri \u00e7ekilmesi ve \u00e7o\u011funda sosyalist iktidarlar\u0131n y\u0131k\u0131lmas\u0131\u2026 Demek ki bu tart\u0131\u015fma hen\u00fcz \u201cm\u00fczelik\u201d de\u011fil, daha \u00e7ok su kald\u0131r\u0131r.<\/p>\n

Marx ve Engels sonraki 100-150 y\u0131l\u0131 g\u00f6rebilselerdi, herhalde, \u201cbiz size devrim yapamazs\u0131n\u0131z demedik ki, sosyalizme hemen ge\u00e7emezsiniz dedik\u201d derlerdi. \u00c7in devriminin lideri Mao Zedung da devrimin ilerleyen y\u0131llar\u0131nda bunu vurgulam\u0131\u015ft\u0131r zaten.<\/p>\n

Biz yine d\u00f6nelim Marx-Engels d\u00f6nemine. Marx, Katk\u0131<\/em>\u2019dan aktard\u0131\u011f\u0131m\u0131z pasaj\u0131nda politik devrimlerden de\u011fil toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerden s\u00f6z eder. Geni\u015f s\u00fcre\u00e7leri ele alarak toplumlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne ili\u015fkin bilimsel bir analiz yapar.<\/p>\n

Marx, s\u00f6z konusu pasajda erken \u00f6ten horozlar\u0131 ele\u015ftirmez; o, s\u00fcre\u00e7lerle ilgilidir. Kald\u0131 ki, Marx ve Engels kendi d\u00f6nemlerinde, anar\u015fistler kadar olmasa da, bal gibi \u201cerken \u00f6ten horoz\u201ddular.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin 1848 devrimlerinin arifesinde kaleme al\u0131nm\u0131\u015f \u201cKom\u00fcnist Manifesto\u201d bir erken \u00f6t\u00fc\u015f metnidir. B\u00f6yle bir tespiti yapmak benim haddime de\u011fil elbet; bizzat metnin yazarlar\u0131ndan Engels yap\u0131yor bu de\u011ferlendirmeyi. Engels, Marx\u2019\u0131n \u201cFransa\u2019da S\u0131n\u0131f M\u00fccadeleleri 1848-1850\u201d adl\u0131 kitab\u0131na 1895 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131 \u00f6ns\u00f6zde, Manifesto<\/em>\u2019da erken bir \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f beklediklerini, ama tarihin kendilerini haks\u0131z \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131n\u0131 teslim eder. Ger\u00e7ekten de kapitalizm \u00e7\u00f6kmek bir yana, o tarihlerden (yani 1848 devrimlerinden) sonra daha da b\u00fcy\u00fck bir ivmeyle geli\u015fmi\u015f ve sanayi devrimleri h\u0131z kazanm\u0131\u015ft\u0131r.4<\/sup><\/p>\n

Manifesto<\/em> \u201cerken \u00f6tm\u00fc\u015ft\u00fc\u201d. Ama \u00f6tm\u00fc\u015ft\u00fc bir kere. 176 y\u0131l sonra g\u00fcn\u00fcm\u00fczden bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, bu \u201c\u00f6t\u00fc\u015f\u201d\u00fcn tarihi \u00f6neminin yan\u0131nda, erken olup olmamas\u0131 sadece bir ayr\u0131nt\u0131 olarak kal\u0131yor. Bu \u201cerken \u00f6t\u00fc\u015f\u201d, 1848\u2019den g\u00fcn\u00fcm\u00fcze d\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rt bir yan\u0131nda olu\u015fan b\u00fct\u00fcn emek\u00e7i devrimlerinde Manifesto<\/em>\u2019nun bayrak olabilmesinin de nedenidir. Burjuvaziyi tarihe g\u00f6mme prati\u011fine giren, esinini en ba\u015fta gidip Manifesto<\/em>\u2019dan alm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Benzer bir tart\u0131\u015fma Ekim Devrimi, hatta t\u00fcm 20. y\u00fczy\u0131l sosyalist devrimlerine ili\u015fkin yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sovyet Devrimini \u201cerken do\u011fum\u201d, \u201ctarihi zorlama\u201d, \u201cbo\u015fa \u00e7aba\u201d, \u201cba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131\u011fa mahk\u00fbm komplocu eylemler\u201d olarak de\u011ferlendirenler devrim s\u0131ras\u0131nda da vard\u0131, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde de var. Hatta Sovyetler Birli\u011fi\u2019nin y\u0131k\u0131l\u0131\u015f\u0131n\u0131n kendilerini kan\u0131tlad\u0131\u011f\u0131n\u0131 da iddia ederler.\u00a0 Ekim Devriminin (ve di\u011fer sosyalist devrimlerin) \u00f6nc\u00fcleri erken \u00f6ten horoz muydular? B\u00f6yle iddialarda bulunanlar, o toplumlarda sosyalist devrimler ger\u00e7ekle\u015fmeseydi neler olabilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnmeliler. Devrim \u00f6ncesi \u00c7in\u2019i ile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz \u00c7in\u2019ini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131lar veya 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015flar\u0131nda ikisi de s\u00f6m\u00fcrgele\u015fme s\u00fcrecindeki ve sefalet i\u00e7indeki \u00c7in ile Hindistan\u2019\u0131n bug\u00fcnlerini kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmal\u0131lar.<\/p>\n

Asl\u0131nda 20. y\u00fczy\u0131l sosyalizm pratikleri teklemeseydi, t\u0131kanmasayd\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015fler ya\u015fanmasayd\u0131, t\u0131k\u0131r t\u0131k\u0131r i\u015fleseydi \u015fa\u015f\u0131rmak gerekirdi. Sosyalizm, hen\u00fcz kapitalist altyap\u0131n\u0131n bile tam geli\u015fmedi\u011fi geri \u00fclkelerde, hemen hemen hi\u00e7bir ge\u00e7mi\u015f deneyimin olmad\u0131\u011f\u0131 ko\u015fullarda, deyim yerindeyse karanl\u0131kta el yordam\u0131yla y\u00fcr\u00fcnerek ger\u00e7ekle\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131. Bunlar kapitalizmi a\u015fma deneylerinin ilk \u00f6rnekleridir. Bu \u015fartlarda solu\u011funun kesilmesi, t\u0131kanmas\u0131, geri d\u00f6n\u00fc\u015fler ya\u015fanmas\u0131 do\u011fald\u0131r. Yeni do\u011fmu\u015f bir bebekten, 100 metreyi 10 saniyede ko\u015fmas\u0131n\u0131 bekleyebilir miyiz? Baz\u0131lar\u0131, tarihsel materyalizmi kavrayamad\u0131klar\u0131 i\u00e7in bu beklenti i\u00e7indeler; bebe\u011fi ele\u015ftiriyorlar, neden ko\u015fmak yerine emekliyor, ikide bir yere d\u00fc\u015f\u00fcyor diye\u2026 Geni\u015f s\u00fcre\u00e7leri kavrayabilmek ve sosyalizmin hen\u00fcz emekleme \u00e7a\u011f\u0131nda oldu\u011funu anlayabilmek gerekir.<\/p>\n

Kapitalizm tarihine ba\u015fvural\u0131m. Neden \u00f6nce siyasal devrimler olmu\u015ftur da, sanayi devrimleri ondan sonra ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir? \u00d6nce sanayi devrimleri ger\u00e7ekle\u015fseydi, toplum tamamen kapitalistle\u015fseydi ve ondan sonra burjuvalar \u201cdo\u011fal olarak\u201d iktidara buyur edilselerdi daha iyi olmaz m\u0131yd\u0131? Belki daha iyi olurdu; ama olmad\u0131; daha do\u011frusu olamazd\u0131. Bunun nedeni, tarihin \u201cs\u0131n\u0131f m\u00fccadeleleri tarihi\u201d olmas\u0131d\u0131r. Tarihin ilerleyi\u015fi, bir mangan\u0131n uygun ad\u0131m y\u00fcr\u00fcmesine benzemez. D\u00fc\u015fmeler, kalkmalar, at\u0131l\u0131mlar, s\u0131\u00e7ray\u0131\u015flar, geri d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerle ilerler tarih. Herakleitos\u2019un \u0131rma\u011f\u0131, sakin sakin akan bir su de\u011fildir. Bazen sel olur \u00e7a\u011flar, bazen durgunla\u015f\u0131r, bazen yerin alt\u0131na iner, kayboldu, t\u00fckendi san\u0131l\u0131r, ama birdenbire umulmad\u0131k bir yerden f\u0131\u015fk\u0131r\u0131verir. Aslolan ak\u0131\u015ft\u0131r, nesnellik budur. Yak\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, sadece foto\u011fraf \u00e7ekildi\u011finde bir karma\u015fa ve kaostur tarih. Ancak analiz edilebildi\u011finde ve ku\u015fbak\u0131\u015f\u0131 bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, o kaosu sarmalayan d\u00fczen g\u00f6r\u00fclebilir. Tarihin nesnelli\u011fi b\u00f6yle dinamik ve kaotik bir nesnelliktir. Dolay\u0131s\u0131yla devrim hem su g\u00f6t\u00fcrmez bir nesnelliktir, hem de nesnelli\u011fi zorlamakt\u0131r. Tarihin, s\u0131n\u0131f m\u00fccadelesinin ve devrimin diyalekti\u011fidir bu.<\/p>\n

***<\/p>\n

Bunca birikimden sonra \u201cerken \u00f6ten horoz\u201d meselesini daha ger\u00e7ek\u00e7i bi\u00e7imde analiz edebiliriz.<\/p>\n

Devrimler erken \u00f6ten horoz de\u011fildirler. Tam tersine son \u00e7aredirler. Ancak b\u00fct\u00fcn \u00e7areler t\u00fckendikten sonra g\u00fcndeme gelirler. Bu anlamda devrim en son \u00f6ten horozdur. \u00c7\u00fcnk\u00fc ne halk ne de \u00f6nc\u00fc, kimse devrim manya\u011f\u0131 de\u011fildir. Zaten g\u00fcn\u00fc gelmemi\u015f devrimi kimse yapamaz.<\/p>\n

Fakat b\u00fct\u00fcn halk isyanlar\u0131 i\u00e7lerinde son derece derin bir tarihsel potansiyel ta\u015f\u0131rlar. Bu potansiyel, her t\u00fcrl\u00fc s\u00f6m\u00fcr\u00fcye, ezilmi\u015fli\u011fe, e\u015fitsizli\u011fe kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmay\u0131 ve ortadan kald\u0131rmay\u0131 i\u00e7erir. Her b\u00fcy\u00fck sosyal devrim (modernite devrimi), i\u00e7inde tohum olarak uygarl\u0131ktan (s\u0131n\u0131fl\u0131l\u0131ktan) kopu\u015fu bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Her halk isyan\u0131 ve toplumsal devrimler i\u00e7lerinde bir \u201ckom\u00fcnizm potansiyeli\u201d ta\u015f\u0131r. \u201cBurjuva demokratik\u201d diye tan\u0131mlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z devrimler (\u0130ngiliz Devrimi, Frans\u0131z Devrimi vb.), gelsin burjuvazi bizi s\u00f6m\u00fcrs\u00fcn, eme\u011fimize el koysun, k\u00e2r etsin, sermayesini art\u0131rs\u0131n diye yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu devrimlerin slogan\u0131 \u201c\u00f6zg\u00fcrl\u00fck, e\u015fitlik, karde\u015flik\u201d, yani kom\u00fcnizmdir. Sosyalist devrimler de gelsin bir parti b\u00fcrokrasisi otokrasisi kurulsun diye yap\u0131lmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu devrimlerin hedefi zaten t\u00fcm s\u00f6m\u00fcr\u00fcn\u00fcn ve ezilmi\u015flik durumlar\u0131n\u0131n (s\u0131n\u0131fl\u0131l\u0131\u011f\u0131n) tasfiyesidir. B\u00fct\u00fcn bu devrimler i\u00e7ten i\u00e7e \u201ckom\u00fcnizm potansiyeli\u201d ta\u015f\u0131rlar. \u201cErken \u00f6tme\u201d veya \u201cerken do\u011fum\u201d tart\u0131\u015fmalar\u0131, mevcut toplumsal ko\u015fullarda bu potansiyelin ne \u00f6l\u00e7\u00fcde kineti\u011fe \u00e7evrilebilece\u011fi \u00fczerinedir.<\/p>\n

Erken \u00f6ten horozlar bu kom\u00fcnizm potansiyeline vurgu yaparlar ve bu y\u00f6nde derinle\u015filmesini talep ederler. Ve bu noktada ilerlemeciler ile kurtulu\u015f\u00e7ular aras\u0131nda bir m\u00fccadele ba\u015flar.<\/p>\n

Tarih devrimlerle ilerler. Ama \u015fimdiye kadar yap\u0131lan b\u00fct\u00fcn devrimlere de el konulmu\u015ftur.<\/p>\n

Tarihi kurtulu\u015f\u00e7ular s\u0131\u00e7rat\u0131r, ama ilerlemeciler el koyar ve yava\u015flat\u0131r. \u0130lerlemeciler giderek gericilere d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcrler.<\/p>\n

Erken \u00f6ten horozun \u201can\u201d\u0131 temsil etti\u011fi \u201cs\u00fcre\u00e7\u201di kavrayamad\u0131\u011f\u0131 iddia edilir. Tam tersini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Erken \u00f6ten horoz, \u00e7o\u011funlu\u011fun kavrayamad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcde s\u00fcreci kavrayand\u0131r; s\u00fcrece i\u00e7kin olan potansiyeli sezen ve zorlayand\u0131r.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131, horoz \u00f6tt\u00fcyse e\u011fer, bir bildi\u011fi, bir derdi vard\u0131r. Kafas\u0131 kesilir mi? B\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131kla\u2026 Ama herkesi uyand\u0131rm\u0131\u015ft\u0131r bir kere. Kelleyi kaybetmesi de bunun bedelidir.<\/p>\n

Kelleyi kaybetmeden kelle al\u0131nam\u0131yor insano\u011flunun tarihinde.<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR
\n<\/strong>1) K. Marx, Ekonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131<\/em>, \u00c7ev. Sevim Belli, Sol Yay\u0131nlar\u0131, 7. bask\u0131, Ankara 2011, s.40.<\/p>\n

2) Marx Zasuli\u00e7\u2019e yan\u0131t vermek i\u00e7in birka\u00e7 taslak yazar, ama sonunda k\u0131sa bir yan\u0131t verir. Taslaklar ve as\u0131l yan\u0131t metni \u015fu kaynakta bulunabilir: K. Marx, F. Engels; Kapitalizm \u00d6ncesi Ekonomi Bi\u00e7imleri<\/em>, Sol Yay\u0131nlar\u0131, \u00c7ev. Mihri Belli, \u0130kinci (geni\u015fletilmi\u015f) bask\u0131, s.232-264. Kitapta birinci, ikinci ve \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc taslaklar ile 8 Mart 1881 tarihli mektubun asl\u0131 bulunuyor.<\/p>\n

3) Andrzej Walicki, Rus D\u00fc\u015f\u00fcnce Tarihi – Ayd\u0131nlanmadan Marksizme<\/em>, \u00c7ev. Al\u00e2eddin \u015eenel, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nc\u0131l\u0131k, 2. bask\u0131, Haziran 2013, s.380.<\/p>\n

4) K. Marx, Fransa\u2019da S\u0131n\u0131f M\u00fccadeleleri 1848-1850<\/em>, F. Engels\u2019in 1895 tarihli \u00f6ns\u00f6z\u00fc, Sol Yay\u0131nlar\u0131, \u00c7ev. M. E., s.15-16.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Marx, \u201cEkonomi Politi\u011fin Ele\u015ftirisine Katk\u0131\u201d adl\u0131 eserinin \u00fcnl\u00fc \u00f6ns\u00f6z\u00fcnde \u201c\u0130\u00e7erebildi\u011fi b\u00fct\u00fcn \u00fcretici g\u00fc\u00e7ler geli\u015fmeden \u00f6nce, bir toplumsal olu\u015fum asla yok olmaz; yeni ve daha y\u00fcksek \u00fcretim ili\u015fkileri, bu ili\u015fkilerin maddi varl\u0131k ko\u015fullar\u0131, eski toplumun ba\u011fr\u0131nda \u00e7i\u00e7ek a\u00e7madan, asla gelip yerlerini almazlar. Onun i\u00e7indir ki, insanl\u0131k kendi \u00f6n\u00fcne, ancak \u00e7\u00f6z\u00fcme ba\u011flayabilece\u011fi sorunlar\u0131 koyar.\u201d1 diye […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":63128,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[655,5247,9866,319,6174],"class_list":["post-63127","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-devrim","tag-ender-helvacioglu","tag-erken-oten-horoz","tag-kapital","tag-marks"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63127","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63127"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63127\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63128"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63127"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63127"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63127"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}