{"id":63470,"date":"2024-11-01T00:00:25","date_gmt":"2024-10-31T21:00:25","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63470"},"modified":"2024-10-31T15:53:36","modified_gmt":"2024-10-31T12:53:36","slug":"samir-amin-neden-nobel-ekonomi-odulunu-alamaz-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/11\/01\/samir-amin-neden-nobel-ekonomi-odulunu-alamaz-2","title":{"rendered":"Samir Amin neden Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alamaz?"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>Ben Samir Amin\u2019in neden Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m, siz zaten Daron Acemo\u011flu\u2019nun neden bu \u00f6d\u00fcl\u00fc alabildi\u011fini anlayacaks\u0131n\u0131z.<\/p>\n<p>2018 y\u0131l\u0131nda yitirdi\u011fimiz Samir Amin, M\u0131s\u0131rl\u0131 Marksist bir iktisat\u00e7\u0131 ve kuramc\u0131. 1931 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131 bir baban\u0131n ve Frans\u0131z bir annenin \u00e7ocu\u011fu olarak Kahire\u2019de do\u011fmu\u015f ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenimini Paris\u2019te tamamlayarak iktisat doktoras\u0131 alm\u0131\u015f. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 da \u00e7ok iyi bilen bir toplumbilimci. \u00c7ok say\u0131da kitab\u0131 ve say\u0131s\u0131z makalesi bulunan, \u00fclkemizde de iyi tan\u0131nan d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir entelekt\u00fcel.<\/p>\n<p>Peki, neden Samir Amin\u2019in ve onun gibilerinin Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alamayaca\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyoruz? Bir Marksist\u2019e zaten bu \u00f6d\u00fcl\u00fc vermezler diyebilirsiniz. Tam \u00f6yle de\u011fil. Nobel Komitesi, nesnellik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fc vermeye \u00f6zen g\u00f6steren ve bu anlamda sayg\u0131nl\u0131\u011f\u0131n\u0131 korumaya \u00e7al\u0131\u015fan bir kurum. Dolay\u0131s\u0131yla bir Marksist\u2019e de \u00f6d\u00fcl verebilir, hatta b\u00f6ylece nesnellik g\u00f6r\u00fcnt\u00fcs\u00fcn\u00fc daha da peki\u015ftirmi\u015f olur. Ama baz\u0131 k\u0131rm\u0131z\u0131 \u00e7izgileri var: Bat\u0131-merkezli uygarl\u0131k modeli ve d\u00fc\u015f\u00fcnce tarz\u0131 \u00e7er\u00e7evesi i\u00e7inde kal\u0131nma \u015fart\u0131. Bilindi\u011fi gibi b\u00f6yle pek \u00e7ok solcu ve Marksist kuramc\u0131 t\u00fcredi. B\u00f6yleleri Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc alabilir. Asl\u0131nda Acemo\u011flu da -Marksist olmasa da- sol tandansl\u0131 bir iktisat\u00e7\u0131; CHP\u2019nin ekonomi bakan\u0131 aday\u0131 olarak ad\u0131 ge\u00e7iyordu.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda Amin ve Acemo\u011flu ayn\u0131 konular\u0131 (geli\u015fme, kalk\u0131nma, modernle\u015fme, s\u00f6m\u00fcrgecilik, kapitalizm vb.) \u00e7al\u0131\u015fan iki iktisat\u00e7\u0131. Ama bu konulara yakla\u015f\u0131mlar\u0131 ve bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131lar\u0131 tamamen z\u0131t. Acemo\u011flu Nobel Komitesinin temsil etti\u011fi ideolojik \u00e7er\u00e7eve i\u00e7inde kal\u0131p hatta o ideolojiye katk\u0131 yaparken, Amin o \u00e7er\u00e7eveyi yerle bir ediyor. Kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmi\u015f iki saf\u0131n entelekt\u00fcelleri.<\/p>\n<p>Samir Amin\u2019in -\u00e7a\u011fda\u015f\u0131 pek \u00e7ok Marksist kuramc\u0131ya g\u00f6re- ay\u0131rt edici bir niteli\u011fi var: K\u00fcresel s\u00fcre\u00e7lere sadece Avrupa\u2019dan bakmayan d\u00fcnyal\u0131 bir Marksist olmas\u0131. Amin, gen\u00e7lik y\u0131llar\u0131ndan itibaren iflah olmaz bir anti-emperyalist. Ona g\u00f6re \u00e7a\u011f\u0131m\u0131z\u0131n merkezi sorunsal\u0131 emperyalizmdir; b\u00fct\u00fcn analizlerinin temelinde bu tespit yatar. \u201cD\u00fcnya \u00d6l\u00e7e\u011finde Birikim\u201d (1970), \u201cE\u015fitsiz Geli\u015fme\u201d (1973), \u201cEmperyalizm ve E\u015fitsiz Geli\u015fme\u201d (1976), \u201cBa\u011flant\u0131y\u0131 Kesmek\u201d (1985), Avrupamerkezcilik (1988) adl\u0131 eserlerinde, kapitalist s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fe sert ele\u015ftiriler getirmenin yan\u0131 s\u0131ra, Avrupa d\u0131\u015f\u0131 toplumlar\u0131n ancak Bat\u0131 s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fine ve emperyalizme kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ederek (ba\u011flant\u0131y\u0131 keserek) modernite yoluna girebileceklerini s\u00f6yler (Acemo\u011flu\u2019nun yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131n tam z\u0131tt\u0131). Amin, \u00f6zellikle \u201cAvrupamerkezcilik\u201d adl\u0131 eserinde, Bat\u0131-merkezci olmayan bir sosyalist modernite yolunun (tarihsel boyutlar\u0131n\u0131 da ele alarak) olanaklar\u0131n\u0131 tart\u0131\u015f\u0131r. (Bu konuda geni\u015f bilgi i\u00e7in: E. Helvac\u0131o\u011flu, \u201cUygarl\u0131ktan Kurtulmak\u201d, \u201cSamir Amin\u2019den Ne \u00d6\u011frendik?\u201d ba\u015fl\u0131kl\u0131 b\u00f6l\u00fcm, Bilim ve Gelecek Kitapl\u0131\u011f\u0131, Eyl\u00fcl 2020)<\/p>\n<p>\u0130\u015fte bu nedenle Samir Amin Nobel \u00d6d\u00fcl\u00fc alamaz. Burjuva Bat\u0131 uygarl\u0131k tarz\u0131n\u0131n, Avrupamerkezci geli\u015fme \u00e7izgisinin d\u0131\u015f\u0131nda kalarak, hatta bunlara alternatif bir yol \u00f6nererek \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u201csu\u00e7\u201d i\u015flemi\u015ftir Amin!<\/p>\n<p>Daron Acemo\u011flu\u2019nun tezleri konusunda birinci elden bilgim yok; bu nedenle hakk\u0131nda a\u015f\u0131r\u0131 de\u011ferlendirmelerde bulunmam do\u011fru olmaz (T\u00fcrk\u00e7edeki kitaplar\u0131n\u0131 ald\u0131m, g\u00f6z att\u0131m, daha ciddi bir okuma yapaca\u011f\u0131m). Ama yakla\u015f\u0131mlar\u0131na g\u00fcvendi\u011fim baz\u0131 iktisat\u00e7\u0131 yazarlar, \u00f6rne\u011fin Hayri Kozano\u011flu, Acemo\u011flu\u2019nun \u201cBurjuva demokrasisini benimsemeden, Bat\u0131l\u0131 hayat tarz\u0131n\u0131, normlar\u0131n\u0131, t\u00fcketim toplumunu benimsemeden bir \u00fclkenin y\u00fckselemeyece\u011fi\u201d teziyle yola \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131n\u0131, emperyalist s\u00f6m\u00fcrgecili\u011fi yok sayd\u0131\u011f\u0131n\u0131, tezlerinin \u00c7in\u2019in geli\u015fim \u00e7izgisini a\u00e7\u0131klayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor (CGTN T\u00dcRK\u2019\u00fcn Hayri Kozano\u011flu ile r\u00f6portaj\u0131). Bu tespitler Daron Acemo\u011flu\u2019nun neden Nobel Komitesinin takdirine \u015fayan olabildi\u011fini a\u00e7\u0131kl\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00d6zellikle Nobel ekonomi, edebiyat ve bar\u0131\u015f \u00f6d\u00fclleri son derece ideolojiktir, Bat\u0131 merkezci politik duyarl\u0131l\u0131klar\u0131 yans\u0131t\u0131r. Bat\u0131 merkezci kapitalist\/emperyalist ideolojinin \u00e7er\u00e7evesinin d\u0131\u015f\u0131nda kalan hi\u00e7bir \u00fcr\u00fcn bu dallarda Nobel alamaz. Bilim Nobelleri daha nesnel gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcr ama onlar da bu \u00e7er\u00e7evenin d\u0131\u015f\u0131na \u00e7\u0131kamaz (bu konuyu bilim-teknoloji-siyaset ili\u015fkileri ba\u011flam\u0131nda ayr\u0131ca tart\u0131\u015f\u0131r\u0131z).<\/p>\n<p>Samir Amin, Paul M. Sweezy, Harry S. Magdoff gibi isimlere Nobel \u00f6d\u00fcl\u00fc vermezler. Ama bazen \u00f6d\u00fcl verilememezlik en b\u00fcy\u00fck \u00f6d\u00fcld\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu Ben Samir Amin\u2019in neden Nobel Ekonomi \u00d6d\u00fcl\u00fcn\u00fc alamayaca\u011f\u0131n\u0131 anlatmaya \u00e7al\u0131\u015fay\u0131m, siz zaten Daron Acemo\u011flu\u2019nun neden bu \u00f6d\u00fcl\u00fc alabildi\u011fini anlayacaks\u0131n\u0131z. 2018 y\u0131l\u0131nda yitirdi\u011fimiz Samir Amin, M\u0131s\u0131rl\u0131 Marksist bir iktisat\u00e7\u0131 ve kuramc\u0131. 1931 y\u0131l\u0131nda M\u0131s\u0131rl\u0131 bir baban\u0131n ve Frans\u0131z bir annenin \u00e7ocu\u011fu olarak Kahire\u2019de do\u011fmu\u015f ve y\u00fcksek \u00f6\u011frenimini Paris\u2019te tamamlayarak iktisat doktoras\u0131 alm\u0131\u015f. Bat\u0131 d\u00fcnyas\u0131n\u0131 [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":63335,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9916,38,535,510],"tags":[5247,2015,3987],"class_list":["post-63470","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-247-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-ender-helvacioglu","tag-nobel-odulleri","tag-samir-amin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63470","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63470"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63470\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63335"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63470"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63470"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63470"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}