{"id":63558,"date":"2024-11-15T09:35:35","date_gmt":"2024-11-15T06:35:35","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63558"},"modified":"2024-11-15T09:36:18","modified_gmt":"2024-11-15T06:36:18","slug":"toplum-sozlesmesi-mi-topluluk-sozlesmeleri-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/11\/15\/toplum-sozlesmesi-mi-topluluk-sozlesmeleri-mi","title":{"rendered":"Toplum s\u00f6zle\u015fmesi mi topluluk s\u00f6zle\u015fmeleri mi?"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan kabul g\u00f6ren, benimsenen, tart\u0131\u015f\u0131lmaz say\u0131lan sadece birka\u00e7 unsurdan s\u00f6z edilebilir: Atat\u00fcrk sevgisi ve sayg\u0131s\u0131, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet. Toplum s\u00f6zle\u015fmemiz bu unsurlara indirgenebilir.<\/p>\n

Hatta bunlar bile zaman zaman tart\u0131\u015fma konusu olabilmektedir. Atat\u00fcrk\u2019ten nefret edenlere, \u201cke\u015fke Yunan kazansayd\u0131\u201d diyenlere, saltanat\u0131 \u00f6zleyenlere rastlanabiliyor. Ama yine de toplum baz\u0131nda bu unsurlarda geni\u015f bir mutabakat sa\u011flanabilir. Zaten bu konularda da mutabakat s\u00fcrmeseydi \u00e7oktan da\u011f\u0131l\u0131p gitmi\u015fti toplumumuz.<\/p>\n

Fakat bu tespit, ayn\u0131 zamanda, toplumu bir arada tutan s\u00f6zle\u015fmenin ne kadar darald\u0131\u011f\u0131n\u0131, birlikteli\u011fin pamuk ipli\u011fine ba\u011fl\u0131 hale geldi\u011fini de g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Olgular\u0131 tespit edelim.<\/p>\n

Birincisi, sayd\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu unsurlar \u201ckurtulu\u015f d\u00f6nemine\u201d aittir. \u201cKurulu\u015f d\u00f6nemi\u201d ile birlikte tart\u0131\u015fmalar ba\u015flam\u0131\u015f, giderek bu tart\u0131\u015fmalar toplumsalla\u015fm\u0131\u015f, hatta yasal siyasal hareketlerine de kavu\u015fmu\u015ftur.<\/p>\n

Cumhuriyet konusunda geni\u015f bir mutabakat oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir ama cumhuriyetin i\u00e7eri\u011fi ve gen\u00e7 cumhuriyetin ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi devrimler konusunda bir mutabakat kalmam\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Anayasa\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fmez maddelerinden olan ilk madde (\u201cT\u00fcrkiye Devleti bir Cumhuriyettir\u201d) tamam. Cumhuriyetin niteliklerini tan\u0131mlayan (ve yine de\u011fi\u015ftirilemez ve de\u011fi\u015ftirilmesi teklif dahi edilemez olan) ikinci madde ise \u015funu s\u00f6yler: \u201cT\u00fcrkiye Cumhuriyeti, toplumun huzuru, mill\u00ee dayan\u0131\u015fma ve adalet anlay\u0131\u015f\u0131 i\u00e7inde, insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131, Atat\u00fcrk milliyet\u00e7ili\u011fine ba\u011fl\u0131, ba\u015flang\u0131\u00e7ta belirtilen temel ilkelere dayanan, demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk Devletidir.\u201d Bug\u00fcn bu maddenin y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte oldu\u011funu kim s\u00f6yleyebilir? G\u00fcn\u00fcm\u00fcz T\u00fcrkiye devleti insan haklar\u0131na sayg\u0131l\u0131 m\u0131d\u0131r, adaletli midir? Demokratik, l\u00e2ik ve sosyal bir hukuk devleti midir? B\u00fct\u00fcn bu nitelikler lafta kalm\u0131\u015f ve fiilen ortadan kald\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Sadece -a\u00e7\u0131k\u00e7a ve resmen ortaya \u00e7\u0131kt\u0131\u011f\u0131- son 20 y\u0131lda de\u011fil, en az 80 y\u0131ld\u0131r bu niteliklere hakk\u0131yla haiz de\u011fil T\u00fcrkiye Cumhuriyeti.<\/p>\n

Demek ki, gelinen noktada toplum s\u00f6zle\u015fmemiz bu maddede belirtilen nitelikleri kapsam\u0131yor. Bu niteliklere a\u00e7\u0131k\u00e7a kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar ve bu kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131\u015flar\u0131n\u0131 prati\u011fe ge\u00e7irenler bug\u00fcn iktidardad\u0131r.<\/p>\n

Sadece cumhuriyetin nitelikleri de\u011fil, cumhuriyetin y\u00f6netim bi\u00e7imi de tart\u0131\u015fmal\u0131d\u0131r. Yani ulus-devlet konusu. Yine de\u011fi\u015ftirilemez oldu\u011fu belirtilen 3. madde bizzat meclis ba\u015fkan\u0131 taraf\u0131ndan tart\u0131\u015fmaya a\u00e7\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u00dclkenin bir b\u00f6lgesinde a\u00e7\u0131k ara birinci olan bir partinin s\u00f6zc\u00fcleri, \u015eeyh Sait ve Seyit R\u0131za gibi cumhuriyet d\u00fc\u015fman\u0131, feodal ve emperyalist i\u015fbirlik\u00e7isi tarihsel ki\u015filikleri, s\u0131rf etnik kimlikleri dolay\u0131s\u0131yla, a\u00e7\u0131k\u00e7a miras kabul etmektedir. Yani bu noktada da bir toplumsal mutabakat oldu\u011fu s\u00f6ylenemez.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 toplum s\u00f6zle\u015fmemiz, kurtulu\u015f d\u00f6nemin unsurlar\u0131na kadar gerilemi\u015ftir. 100 y\u0131l i\u00e7inde toplum s\u00f6zle\u015fmemize \u00e7a\u011fda\u015f geli\u015fmelere uygun yeni unsurlar katmak bir yana, var olanlar\u0131 da yitirmi\u015f ve tart\u0131\u015f\u0131l\u0131r k\u0131lm\u0131\u015f durumday\u0131z.<\/p>\n

Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de ya\u015fayan halk\u0131 bir arada tutacak bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi hemen hemen kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu nedenle halk, son \u00e7are olarak, 19 May\u0131slarda, 29 Ekimlerde, 10 Kas\u0131mlarda kurtulu\u015f d\u00f6nemi simgelerine s\u0131\u011f\u0131n\u0131yor i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak.<\/p>\n

\u00d6te yandan, mevcut iktidar d\u00f6neminde, kurtulu\u015f d\u00f6nemi simgeleriyle -do\u011fal olarak- hi\u00e7bir g\u00f6n\u00fcl ba\u011f\u0131 bulunmayan 10-12 milyonluk bir g\u00f6\u00e7men-s\u0131\u011f\u0131nmac\u0131 kitlesinin \u00fclkemiz demografisine kat\u0131lm\u0131\u015f oldu\u011funu da ekleyelim.<\/p>\n

Olgular b\u00f6yledir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Toplum s\u00f6zle\u015fmesi tahrip oldu\u011funda \u201ctopluluk s\u00f6zle\u015fmeleri\u201d g\u00fcndeme girer. Bu, da\u011f\u0131lman\u0131n bir g\u00f6stergesidir. K\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek verelim: Narin olay\u0131. Cumhuriyetin \u201ctoplum s\u00f6zle\u015fmesi\u201d, Tav\u015fantepe k\u00f6y\u00fcn\u00fcn ve G\u00fcran ailesinin \u201ctopluluk s\u00f6zle\u015fmesi\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda aciz kalm\u0131\u015ft\u0131r ve 8 ya\u015f\u0131ndaki bir yavrunun ya\u015fam hakk\u0131n\u0131 bile koruyamamaktad\u0131r. Hatta g\u00fcn\u00fcm\u00fcz iktidar\u0131, katledilen Narin\u2019i savunaca\u011f\u0131na, yavruyu katleden aileyi kollamaktad\u0131r; b\u00fcy\u00fck olas\u0131l\u0131k siyasal \u00e7\u0131karlar u\u011fruna. Kutsal aile! Kutsal siyaset!<\/p>\n

Narin olay\u0131 k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00f6rnek. Asl\u0131nda bizzat mevcut iktidar topluma kendi \u201ctopluluk s\u00f6zle\u015fmesini\u201d dayatmaktad\u0131r. Toplumu \u201cbizden olanlar ve olmayanlar\u201d diye ikiye b\u00f6lmekte ve bu iki kesime farkl\u0131 hukuk uygulamaktad\u0131r: Yanda\u015flara her \u015feyin serbest oldu\u011fu \u201ctopluluk s\u00f6zle\u015fmesi\u201d, muhaliflere ise \u201cd\u00fc\u015fman hukuku\u201d. S\u0131radan halk ise tarikatlar\u0131n, irili ufakl\u0131 mafyalar\u0131n, \u00e7etelerin eline terk edilmi\u015f veya kendi haline b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u201c\u00c7\u00fcr\u00fcme\u201d tan\u0131m\u0131 hafif kalmaktad\u0131r, da\u011f\u0131lma halidir bu.<\/p>\n

Peki, b\u00f6yle s\u00fcrer mi? S\u00fcremeyece\u011fi kesin. \u0130ster istemez, durumu toparlama ad\u0131na bir \u201c\u0130skender k\u0131l\u0131c\u0131 \/ demir yumruk\u201d gelecektir. \u015eu veya bu \u015fekilde toplum s\u00f6zle\u015fmesi ihtiyac\u0131na yan\u0131t verecek g\u00fc\u00e7 odaklar\u0131 ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n

AKP-Erdo\u011fan iktidar\u0131, monar\u015fik-otokratik \u0130slamc\u0131 bir rejim ve bir \u00fcmmet toplumu hedefiyle bu ihtiyaca yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Ama gerileyen bir g\u00fc\u00e7t\u00fcr ve yeni bir toplum s\u00f6zle\u015fmesi kuracak\/dayatacak potansiyeli kalmam\u0131\u015ft\u0131r. Bu hedef do\u011frultusundaki dayatmalar, da\u011f\u0131lman\u0131n h\u0131zlanmas\u0131na yol a\u00e7ar ve i\u00e7 \u00e7at\u0131\u015fmalar\u0131 g\u00fcndeme getirir. Bu toplum 1919-1923 \u00f6ncesine d\u00f6nd\u00fcr\u00fclemez; yaz\u0131m\u0131z\u0131n ba\u015f\u0131nda vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u201casgari toplum s\u00f6zle\u015fmesi\u201d nedeniyle.<\/p>\n

Ama bu, farkl\u0131 bir otokratik oda\u011f\u0131n \u00e7\u0131kmayaca\u011f\u0131 anlam\u0131na gelmez. Eskiden olsa \u201ctam bir darbe ortam\u0131\u201d derdim. Kim bilir, belki eski o kadar da eskimemi\u015ftir.<\/p>\n

Elbette bir se\u00e7enek daha var: Yeni bir modernite devrimi. Toplumsal dalgay\u0131 arkas\u0131na alacak demokratik bir emek\u00e7i at\u0131l\u0131m\u0131. Bunun en zay\u0131f ve en \u00fctopik se\u00e7enek oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir. Bence \u00f6yle de\u011fil. Zay\u0131f se\u00e7enekler, g\u00fc\u00e7l\u00fc se\u00e7eneklerin \u00f6n al\u0131p arz-\u0131 endam edip sahneden \u00e7ekilme s\u00fcreci i\u00e7inde g\u00fc\u00e7lenirler. \u00c7at\u0131\u015fmal\u0131 olacakt\u0131r ama b\u00f6yle bir s\u00fcreci ya\u015fayaca\u011f\u0131z, hem de sadece \u00fclke \u00e7ap\u0131nda de\u011fil, b\u00f6lge \u00e7ap\u0131nda\u2026<\/p>\n

Sadece Anadolu-Trakya halk\u0131n\u0131 de\u011fil b\u00f6lge halklar\u0131n\u0131 da da\u011f\u0131l\u0131p yok olmaktan kurtaracak tek se\u00e7enek yeni bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131d\u0131r.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Bug\u00fcn T\u00fcrkiye\u2019de toplumun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu taraf\u0131ndan kabul g\u00f6ren, benimsenen, tart\u0131\u015f\u0131lmaz say\u0131lan sadece birka\u00e7 unsurdan s\u00f6z edilebilir: Atat\u00fcrk sevgisi ve sayg\u0131s\u0131, Kurtulu\u015f Sava\u015f\u0131 ve Cumhuriyet. Toplum s\u00f6zle\u015fmemiz bu unsurlara indirgenebilir. Hatta bunlar bile zaman zaman tart\u0131\u015fma konusu olabilmektedir. Atat\u00fcrk\u2019ten nefret edenlere, \u201cke\u015fke Yunan kazansayd\u0131\u201d diyenlere, saltanat\u0131 \u00f6zleyenlere rastlanabiliyor. Ama yine de toplum baz\u0131nda bu […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":63559,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,2790,9946],"class_list":["post-63558","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-toplum-sozlesmesi","tag-toplum-topluluk"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t