{"id":63689,"date":"2024-11-29T08:39:28","date_gmt":"2024-11-29T05:39:28","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63689"},"modified":"2024-11-29T08:39:28","modified_gmt":"2024-11-29T05:39:28","slug":"nesnellik-savaslari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/11\/29\/nesnellik-savaslari","title":{"rendered":"Nesnellik sava\u015flar\u0131"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

Herkes biliminsan\u0131 olmak, bilim etkinli\u011fi i\u00e7inde yer almak zorunda de\u011fil. Ya\u015fam\u0131n ve insan etkinliklerinin bir\u00e7ok boyutu var ve her birimiz o boyutlar\u0131n bir veya birka\u00e7\u0131 i\u00e7inde u\u011fra\u015f veririz. Fakat g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z da dahil hangi etkinlikler i\u00e7inde olursak olal\u0131m, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntemi kavramak, i\u00e7selle\u015ftirmek durumunday\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kan sorunlara bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yakla\u015fmak, bilimsel y\u00f6ntemle \u00e7\u00f6z\u00fcmler \u00fcretmek bireyler i\u00e7in de toplum i\u00e7in de hayatidir. K\u0131sacas\u0131, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnme refleksi kazanmak sadece biliminsanlar\u0131 i\u00e7in de\u011fil t\u00fcm toplum i\u00e7in elzemdir.<\/p>\n

Bu refleks, hemen herkesin bir bi\u00e7imde muhatap oldu\u011fu politika alan\u0131 i\u00e7in \u00f6zellikle gereklidir, elbette alan\u0131n \u00f6zg\u00fcll\u00fcklerini dikkate alarak. Bilimsel jargondan \u00e7\u0131k\u0131p konuyu \u201cnesnellik\u201d ve \u201cd\u00fcnyevilik\u201d \u00f6l\u00e7\u00fctleriyle tart\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131m\u0131zda sorunu daha anla\u015f\u0131l\u0131r k\u0131labiliriz. \u00c7\u00fcnk\u00fc \u00e7o\u011fumuz bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntemi kavrad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 ve uygulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 san\u0131r\u0131z ama politik-ideolojik tutumlar\u0131m\u0131z bu \u00f6l\u00e7\u00fctlere vuruldu\u011funda sorunun boyutu fark edilebilir.<\/p>\n

\u0130slamc\u0131 ve etnik milliyet\u00e7i bir iktidara kar\u015f\u0131 m\u00fccadele eden bireylere ve \u00f6rg\u00fctlere ili\u015fkin biraz a\u011f\u0131r bir tespit gibi g\u00f6r\u00fclebilir ama nesnellik ve d\u00fcnyevilik (yani bilimsellik) sorunu ya\u015fayanlar esas olarak s\u0131radan halk ve muhalif \u00f6rg\u00fctlerdir. T\u00fcrkiye\u2019de son aylarda ya\u015fanan iktidar-muhalefet ili\u015fkisine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, muhalefetin son yerel se\u00e7imlerde yakalad\u0131\u011f\u0131 nesnelli\u011fi nas\u0131l ad\u0131m ad\u0131m yitirdi\u011fini, iktidar temsilcilerinin a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 g\u00fcndemlere nas\u0131l teslim oldu\u011funu ve konu\u015fmalar\u0131n\u0131n sat\u0131r aralar\u0131nda keramet arar pozisyona d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6rebiliriz. Ana muhalefet a\u00e7\u0131s\u0131ndan durum buyken, sol-sosyalist kesimlerin durumu ise bu a\u00e7\u0131dan daha da i\u00e7ler ac\u0131s\u0131d\u0131r. Neden b\u00f6yle?<\/p>\n

***<\/p>\n

Egemenler tarih boyunca son derece nesnel ve d\u00fcnyevi oldular. Olmak zorundad\u0131rlar, \u00e7\u00fcnk\u00fc nesnel d\u00fcnyay\u0131 y\u00f6netmektedirler; bu nesnellikten koptuklar\u0131 an iktidar\u0131 kaybederler.\u00a0 Din, ahlak, siyaset vb. egemenler i\u00e7in sadece birer ara\u00e7t\u0131r; emek\u00e7i halk\u0131 uyutmak ve nesnel d\u00fcnyadan koparmak i\u00e7in.<\/p>\n

Asl\u0131nda t\u00fcm inan\u00e7lar ve bu inan\u00e7lar\u0131n sistematize edilmi\u015f ve genelle\u015ftirilmi\u015f bi\u00e7imleri olan dinler d\u00fcnyevi ihtiya\u00e7lardan do\u011fmu\u015ftur. \u0130nsano\u011flunun insan-do\u011fa ve insan-insan ili\u015fkilerine dair \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00e7abas\u0131n\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. Tamamen bu d\u00fcnyaya ait sorunlara \u00e7\u00f6z\u00fcm bulma ara\u00e7lar\u0131 olarak geli\u015ftirilmi\u015flerdir. Ne do\u011fa\u00fcst\u00fc ve fizik-\u00f6tesi g\u00fc\u00e7lerin emirleri ne de birer ke\u015fiftirler; birer icatt\u0131rlar, \u00e7e\u015fitli d\u00fcnyevi ihtiya\u00e7lar\u0131n kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in uydurulmu\u015flard\u0131r. T\u0131pk\u0131 devlet (asl\u0131nda her t\u00fcrl\u00fc \u00f6rg\u00fct ve organizasyon), ordu, ulus, sermaye vb. gibi\u2026 Do\u011fal de\u011fildirler, do\u011fada (veya insan topluluklar\u0131nda) kendili\u011finden yokturlar, icat edilmi\u015flerdir. S\u0131n\u0131fl\u0131 toplumlarda da egemenlerin egemenliklerini s\u00fcrd\u00fcrebilmesinin d\u00fcnyevi ara\u00e7lar\u0131d\u0131rlar.<\/p>\n

Egemen s\u0131n\u0131flar laik de\u011fildirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc dini kullanmaktad\u0131rlar; ama herkesten \u00e7ok nesnel ve d\u00fcnyevidirler (sek\u00fcler). Mezopotamya krallar\u0131 ve M\u0131s\u0131r firavunlar\u0131ndan beridir b\u00fct\u00fcn egemenler, tanr\u0131lara yalvararak, dua ederek ne halk\u0131n y\u00f6netilebilece\u011fini ne de sava\u015flar\u0131n kazan\u0131labilece\u011fini bilirler. Sun Tzu\u2019lar, Kautilya\u2019lar, Sezar\u2019lar, Nizam\u00fclm\u00fclk\u2019ler bunlar\u0131 hep analiz etmi\u015f zaten. Son noktay\u0131 da Machiavelli koymu\u015ftur, egemenlerin d\u00fcnyeviliklerini a\u00e7\u0131k ederek.<\/p>\n

Machiavelli H\u00fck\u00fcmdar<\/em> adl\u0131 eserinde, h\u00fck\u00fcmdar\u0131n (daha do\u011frusu h\u00fck\u00fcmdar\u0131n temsil etti\u011fi s\u0131n\u0131flar\u0131n) bilmedi\u011fi bir \u015feyi anlatmaz. Egemen s\u0131n\u0131f temsilcileri binlerce y\u0131ld\u0131r tam da Machiavelli\u2019in \u00f6\u011f\u00fctledi\u011fi y\u00f6ntemlerle, ama o \u201cmakyavelist\u201d y\u00f6ntemleri din, ahlak, erdem vb. gibi \u201culv\u00ee\u201d k\u0131l\u0131flarla \u00f6rterek y\u00f6netmi\u015flerdir toplumu.<\/p>\n

\u0130\u015fte Machiavelli bu \u00f6rt\u00fcy\u00fc kald\u0131r\u0131p atar. Y\u00f6netim sanat\u0131n\u0131n \u201csanat\u201d k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00fczerini \u00e7izer, \u00e7\u0131r\u0131l\u00e7\u0131plak ve kaba bir \u201cy\u00f6netim\u201d kal\u0131r ortada. Machiavelli H\u00fck\u00fcmdar<\/em>\u2019da \u201cH\u00fck\u00fcmdar \u00e7\u0131plak!\u201d demektedir sonu\u00e7 itibar\u0131yla. Machiavelli, egemen s\u0131n\u0131flar\u0131n binlerce y\u0131ll\u0131k \u201cmakyavelizmlerini\u201d if\u015fa eder, hilelerini a\u00e7\u0131\u011fa vurur.<\/p>\n

Ba\u015fka yerlerde \u00e7ok yazd\u0131\u011f\u0131m\u0131z i\u00e7in uzatmayal\u0131m. Machiavelli, niyeti ne olursa olsun, egemenlerin nesnelli\u011fini ve d\u00fcnyevili\u011fini a\u00e7\u0131k ederek, halk\u0131 nesnelli\u011fe ve d\u00fcnyevili\u011fe davet etmektedir. Bu nedenle Machiavelli, b\u00fct\u00fcn Sezar\u2019lar\u0131n Br\u00fct\u00fcs\u2019\u00fcd\u00fcr. Ama kolay de\u011fil elbette, egemenlerde \u201c\u015feytanl\u0131k\u201d bol.<\/p>\n

Napolyon ile b\u00fcy\u00fck Frans\u0131z bilimci Laplace aras\u0131nda ge\u00e7en diyalog bilinir: Laplace\u2019\u0131n M\u00e9canique C\u00e9leste<\/em> (G\u00f6k Mekani\u011fi) adl\u0131 eserini okuyan Napolyon ona tak\u0131l\u0131r: \u201cD\u00fcnya sistemine ait bu muazzam eseri siz yazd\u0131n\u0131z, fakat evrenin yarat\u0131c\u0131s\u0131ndan hi\u00e7 bahsetmediniz.\u201d Laplace \u015f\u00f6yle yan\u0131t verir: \u201cEkselanslar\u0131, bu sistemi kurarken b\u00f6yle bir hipoteze ihtiya\u00e7 duymad\u0131m.\u201d<\/p>\n

Evet, do\u011fa yasalar\u0131n\u0131n pe\u015finde ko\u015fan bilimcinin -\u00f6zellikle bilimsel devrim sonras\u0131nda- b\u00f6yle bir hipoteze ihtiyac\u0131 yoktur. Ama Laplace\u2019\u0131n anlamad\u0131\u011f\u0131 da \u015fudur: Napolyon\u2019un bu hipoteze ihtiyac\u0131 vard\u0131r. Napolyon\u2019un denklemlerinde Tanr\u0131\u2019n\u0131n ve dinin belirleyici bir rol\u00fc bulunur. Kitleler \u201cBilim, Bilim, Bilim\u201d diye sava\u015fa s\u00fcr\u00fclemezler; \u201cAllah, Allah, Allah\u201d diye s\u00fcr\u00fclebilirler.<\/p>\n

Fakat g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi gerek Laplace\u2019\u0131n gerekse Napolyon\u2019un denklemlerinin ortak bir yan\u0131 var: \u0130kisi de d\u00fcnyevidirler; sek\u00fcler \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve ihtiya\u00e7lar\u0131n \u00fcr\u00fcn\u00fcd\u00fcrler. Dolay\u0131s\u0131yla Napolyon\u2019un en az Laplace kadar sek\u00fcler oldu\u011fu s\u00f6ylenebilir; hatta belki ondan daha da fazla.<\/p>\n

Daha \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fi, Almanya\u2019da Nazilerin y\u00fckseli\u015fi s\u00fcrecinden verebiliriz. Hitler\u2019in partisi iktidara y\u00fcr\u00fcrken, Max Planck gibi Alman biliminin \u00f6nde gelen isimleri de dahil Alman klasik devlet adamlar\u0131n\u0131n \u00e7o\u011fu, \u201cha\u015far\u0131 \u00e7ocuklar\u201d dedikleri Nazilerin iktidara geldiklerinde devlet tornas\u0131 taraf\u0131ndan t\u00f6rp\u00fcleneceklerini ve a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131ndan ar\u0131nacaklar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedirler. Yine, toplumun dire\u011fi sayd\u0131klar\u0131 Alman orta s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n bu a\u015f\u0131r\u0131l\u0131klar\u0131n pe\u015finden gitmeyece\u011fini s\u00f6ylemektedirler. Kim Alman tekellerinin ve toplumunun nesnelli\u011fini daha iyi kavram\u0131\u015ft\u0131r? En k\u00fc\u00e7\u00fckler (atom-alt\u0131) d\u00fcnyas\u0131n\u0131n bile nesnelli\u011fini ke\u015ffetmi\u015f Planck\u2019lar m\u0131, yoksa \u201cAlman orta s\u0131n\u0131f\u0131 ba\u015far\u0131ya ula\u015fan\u0131n yan\u0131nda yerini alacak ve biz onunla istedi\u011fimizi yapaca\u011f\u0131z\u201d diyen onba\u015f\u0131 Hitler mi? Bu da bize ayr\u0131ca, nesnelli\u011fini yitirmi\u015f bir iktidara kar\u015f\u0131 nas\u0131l yeni bir nesnelli\u011fin dayat\u0131labilece\u011finin -olumsuz da olsa- \u00f6rne\u011fini verir. Y\u0131llar sonra, inan\u0131lmaz bir y\u0131k\u0131m ve milyonlar\u0131n insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fc pahas\u0131na Hitler\u2019e yeni bir nesnellik dayat\u0131labilmi\u015ftir. (Bu konuda geni\u015f bir yaz\u0131m: \u201cPlanck\u2019\u0131n se\u00e7imi\u201d, Bilim ve Gelecek<\/em>, say\u0131: 154, Aral\u0131k 2016. https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2016\/12\/01\/planckin-secimi\/)<\/p>\n

Bunlar\u0131n hepsi \u201cnesnellik sava\u015flar\u0131n\u0131n\u201d \u00e7arp\u0131c\u0131 \u00f6rnekleri.<\/p>\n

***<\/p>\n

Egemenlerin nesnelliklerini-d\u00fcnyeviliklerini ve halka hangi ara\u00e7larla neyi dayatt\u0131klar\u0131n\u0131 kavrad\u0131ktan sonra bu egemenleri devirmek isteyen (yani iktidara talip olan) muhalefetin yapmas\u0131 gereken nedir?<\/p>\n

Halk\u0131n iki t\u00fcr nesnelli\u011fi vard\u0131r, madalyonun iki y\u00fcz\u00fc gibi: Birincisi, dincilik, milliyet\u00e7ilik, g\u00fcvenlik ihtiyac\u0131 yaratmak gibi ara\u00e7larla beyni suland\u0131r\u0131larak egemenler taraf\u0131ndan yarat\u0131lm\u0131\u015f olan bir nesnellik; ikincisi, halkta i\u00e7g\u00fcd\u00fcsel olarak bulunan, ezilmi\u015fli\u011fe, s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 isyan birikimi (emek\u00e7i halk\u0131n devrimci nesnelli\u011fi).<\/p>\n

Politika yaparken halk nesnelli\u011finin iki y\u00fcz\u00fc de dikkate al\u0131nmal\u0131d\u0131r; ama politik hat hangisinin \u00fczerine kurulmal\u0131, hangisi \u00f6ne \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131d\u0131r? Muhalefet iktidar\u0131 istiyorsa: ikincisi. \u0130ktidar ise \u0131srarla -hem toplumu hem de muhalefeti- kendi yarat\u0131m\u0131 olan ve \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu nesnellik alan\u0131na \u00e7ekmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u201cNesnellik sava\u015f\u0131\u201d derken kast\u0131m\u0131z budur. Bu elbette, laiklik, karde\u015flik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131k gibi alanlarda m\u00fccadele verilmemesi anlam\u0131na gelmez. B\u00fct\u00fcn bu g\u00fczel ideallerin s\u00f6m\u00fcr\u00fcye kar\u015f\u0131 m\u00fccadele ile kazan\u0131labilece\u011fini vurgulamak anlam\u0131na gelir. Muhalefet kendi \u00fcst\u00fcn oldu\u011fu alana s\u0131k\u0131 s\u0131k\u0131ya sar\u0131larak kendi b\u00fct\u00fcnsel nesnelli\u011fini dayatabilir ve giderek iktidar\u0131 alabilir. Eskiden buna \u201ckavranacak halka\u201d derdik.<\/p>\n

Ana muhalefet bu noktay\u0131 kavrayam\u0131yor (veya i\u015fine gelmiyor). Yarat\u0131lm\u0131\u015f olan nesnelli\u011fi de\u011fi\u015fmez veri (\u201cnormal\u201d) olarak kabul edip, onunla uzla\u015farak, yumu\u015fayarak, ho\u015f g\u00f6r\u00fcnmeye \u00e7al\u0131\u015farak, o normalle normalle\u015ferek oyunu art\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 ve iktidar\u0131 alaca\u011f\u0131n\u0131 san\u0131yor. Oysa yerel se\u00e7imlerde halk neden CHP\u2019ye e\u011filim g\u00f6sterdi? Uzla\u015ft\u0131\u011f\u0131, normalle\u015fti\u011fi, yumu\u015fad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in mi, yoksa art\u0131k \u00e7ekilmez hale gelen a\u00e7l\u0131\u011fa, yoksullu\u011fa, i\u015fsizli\u011fe, talana, vergi zulm\u00fcne kar\u015f\u0131 iktidara olan tepkisini g\u00f6stermek i\u00e7in mi? \u0130kisinin de rol\u00fc olabilir, ama esas hangisidir? Hangisi esas al\u0131narak iktidara y\u00fcr\u00fcnebilir? Bu sorunun yan\u0131t\u0131, iktidar\u0131n hangi g\u00fcndemden ka\u00e7\u0131nd\u0131\u011f\u0131na, hangi g\u00fcndemi dayatt\u0131\u011f\u0131na bak\u0131larak da verilebilir.<\/p>\n

***<\/p>\n

Peki sosyalistler bu nesnellik sava\u015flar\u0131n\u0131n neresindedir? Ne yaz\u0131k ki herhangi bir yerinde de\u011filler. Bunun basit bir nedeni var: Politika sahnesinin, dolay\u0131s\u0131yla \u00fclke nesnelli\u011finin d\u0131\u015f\u0131ndalar ve -biraz T\u0130P hari\u00e7- bu sahneye girme noktas\u0131nda bir \u00e7abalar\u0131 da yok. Hatta neredeyse girmeme noktas\u0131nda \u00e7aba sarfettikleri bile s\u00f6ylenebilir.<\/p>\n

Kendilerine ait bir d\u00fcnya ve kendilerine \u00f6zg\u00fc bir nesnellikleri var. Bu d\u00fcnyaya kimseyi sokmad\u0131klar\u0131 gibi bu d\u00fcnyadan \u00e7\u0131kmama noktas\u0131nda da \u0131srarl\u0131lar. Dolay\u0131s\u0131yla halk\u0131n nesnelli\u011fiyle -uzaktan salvo at\u0131\u015flar d\u0131\u015f\u0131nda- herhangi bir ili\u015fkileri de olam\u0131yor. \u201cOlgular d\u00fcnyas\u0131n\u0131n\u201d de\u011fil \u201colmas\u0131 gerekenler\u201d d\u00fcnyas\u0131n\u0131n, g\u00fczel laflar d\u00fcnyas\u0131n\u0131n solcusu-devrimcisi olmakla yetiniyorlar. Sanki mutlak do\u011frular i\u00e7eren kutsal kitaplar, p\u00fcr-i pak ahlaki tutumlar \u00f6neren kutsal topluluklar gibiler. Kendileri bembeyazlar ve en ufak bir siyah noktay\u0131 kapkara olarak niteliyorlar. Bunun ad\u0131 asl\u0131nda \u201cnesnellik yitimi\u201ddir.<\/p>\n

Ayr\u0131ca bu tutum, arkada\u015flar\u0131n arzulad\u0131klar\u0131n\u0131n tam tersine, \u00fclke nesnelli\u011finin giri\u015flerine kar\u015f\u0131 en savunmas\u0131z tutumdur. Hani nas\u0131l mikroplara ve vir\u00fcslere kar\u015f\u0131 en etkili savunma yolu a\u015f\u0131d\u0131r, yani v\u00fccuda cans\u0131z mikrobun\/vir\u00fcs\u00fcn zerk edilerek b\u00f6ylece ba\u011f\u0131\u015f\u0131kl\u0131k sisteminin harekete ge\u00e7irilmesidir ve bu yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 taktirde savunmas\u0131z kal\u0131rs\u0131n\u0131z, kendine \u00f6zg\u00fc nesnellikler olu\u015fturma \u00e7abas\u0131 da sonu\u00e7 olarak \u00fclke nesnelli\u011fi kar\u015f\u0131s\u0131nda savunmas\u0131z kalma sonucunu verir. \u00c7\u00fcnk\u00fc o \u201ck\u00fc\u00e7\u00fck d\u00fcnya\u201d da sonu\u00e7 olarak \u201cnesnel d\u00fcnya\u201dn\u0131n bir par\u00e7as\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Son olarak g\u00fcncel bir \u00f6rnekle bitirelim: Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f de\u011ferlendirmesi. Bilindi\u011fi gibi \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f, \u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn hemen ard\u0131ndan, daha bedeni topra\u011fa verilmeden b\u00fcy\u00fck bir lin\u00e7 kampanyas\u0131n\u0131n hedefi oldu. Bu kampanyaya d\u00f6rt kesim kat\u0131ld\u0131: 1) Dinciler, \u0130slamc\u0131lar; 2) Liberaller; 3) K\u00fcrt milliyet\u00e7ileri; ve 4) Baz\u0131 sosyalistler. \u0130lk \u00fc\u00e7\u00fc anla\u015f\u0131l\u0131r, \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00c7\u0131\u011f\u2019\u0131n \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 onlar\u0131n politik hatlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131ndayd\u0131. Peki sosyalistler neden bu lin\u00e7in bir par\u00e7as\u0131 oldular? Nas\u0131l oldu da herkesin \u201ctonton ninesi\u201d, \u201cayd\u0131nlanma sava\u015f\u00e7\u0131s\u0131\u201d, bir anda bir canavara (i\u015fkenceci, Nazi, fa\u015fist vb.) d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc? \u0130\u015fte bu, \u201cnesnellik yitimi\u201dnin g\u00fczel bir \u00f6rne\u011fi oldu\u011fu gibi, p\u00fcr kalma \u00e7abas\u0131n\u0131n ger\u00e7ek nesnellik taraf\u0131ndan nas\u0131l y\u00f6nlendirilebilece\u011finin de \u00e7arp\u0131c\u0131 bir \u00f6rne\u011fidir.<\/p>\n

Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f\u2019\u0131 tarih d\u00f6ner dola\u015f\u0131r yerine oturtur. Onun hakk\u0131nda nesnellikten uzak de\u011ferlendirmeler (sald\u0131r\u0131lar) yapanlar ise utanacaklard\u0131r gelecekte. En \u00e7ok da \u00f6nce an\u0131p sonra lin\u00e7 kampanyas\u0131ndan t\u0131rs\u0131p bu anmay\u0131 geri \u00e7ekenler utanacaklard\u0131r. Hepiniz birdenbire Muazzez \u0130lmiye \u00c7\u0131\u011f\u2019\u0131n \u201ci\u015fkenceci, fa\u015fist\u201d oldu\u011funu mu kavrad\u0131n\u0131z? Ay\u0131pt\u0131r!<\/p>\n

***<\/p>\n

Bir k\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131 olarak fazlaca uzatt\u0131\u011f\u0131m\u0131z bu metnin en ba\u015f\u0131na d\u00f6nelim. Ve kendimiz dahil herkese bir soru y\u00f6neltelim: Politik tutumlar\u0131m\u0131z\u0131 ve g\u00fcnl\u00fck ya\u015famdaki kararlar\u0131m\u0131z\u0131 ne kadar inan\u00e7lar\u0131m\u0131z, \u00f6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z veya inand\u0131\u011f\u0131m\u0131z ki\u015filerin sorgulamadan benimsedi\u011fimiz tutumlar\u0131, ne kadar bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntem \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ele ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z olgular belirliyor? En az\u0131ndan bu soruya nesnel ve d\u00fcr\u00fcst\u00e7e bir yan\u0131t vermeye \u00e7al\u0131\u015fal\u0131m. Ne kadar?<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu Herkes biliminsan\u0131 olmak, bilim etkinli\u011fi i\u00e7inde yer almak zorunda de\u011fil. Ya\u015fam\u0131n ve insan etkinliklerinin bir\u00e7ok boyutu var ve her birimiz o boyutlar\u0131n bir veya birka\u00e7\u0131 i\u00e7inde u\u011fra\u015f veririz. Fakat g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z da dahil hangi etkinlikler i\u00e7inde olursak olal\u0131m, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntemi kavramak, i\u00e7selle\u015ftirmek durumunday\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fcze \u00e7\u0131kan sorunlara bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncenin \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alt\u0131nda yakla\u015fmak, […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":63690,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[5247,9957],"class_list":["post-63689","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-nesnellik-savaslari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t