{"id":63779,"date":"2024-12-13T09:52:37","date_gmt":"2024-12-13T06:52:37","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63779"},"modified":"2024-12-13T09:52:37","modified_gmt":"2024-12-13T06:52:37","slug":"geri-donusun-toplumsal-kaynaklari","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/12\/13\/geri-donusun-toplumsal-kaynaklari","title":{"rendered":"Geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn toplumsal kaynaklar\u0131"},"content":{"rendered":"<p><strong>Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n<p>\u00c7in devriminin lideri Mao Zedung\u2019un geri d\u00f6n\u00fc\u015f teorisini sosyalizmin sorunlar\u0131yla ilgili olanlar bilir. Bir d\u00f6nem yo\u011fun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar k\u0131sa bir s\u00fcre\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, burjuvazi-proletarya ve kapitalizm-sosyalizm aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin bu d\u00f6nem boyunca i\u00e7erde de s\u00fcrece\u011fini, esas tehlikenin parti ve devlet mekanizmalar\u0131 i\u00e7indeki kapitalist yolculardan geldi\u011fini, bu tehlikeye kar\u015f\u0131 d\u00f6ne d\u00f6ne emek\u00e7ilerin g\u00fcc\u00fcne ba\u015fvurmak gerekti\u011fini, insanlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn esas olarak bizzat kendi devrimci pratikleri ile ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fini, kom\u00fcnist parti ve devlet organlar\u0131n\u0131n as\u0131l g\u00f6revlerinin bu d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn kanallar\u0131n\u0131 a\u00e7mak oldu\u011funu vb. savlayan bir teoriydi bu. Mao Zedung, bu kuram\u0131 hem Sovyet sisteminin ele\u015ftirisinden hem de bizzat \u00c7in prati\u011finden \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131. \u00c7in K\u00fclt\u00fcr Devrimi, bu teorinin prati\u011fe ge\u00e7ti\u011fi bir s\u00fcre\u00e7ti.<\/p>\n<p>Yaz\u0131da bu kuram\u0131 ve K\u00fclt\u00fcr Devrimi prati\u011fini tart\u0131\u015fmayaca\u011f\u0131z, sadece konu olaca\u011f\u0131 i\u00e7in kabaca \u00f6zetlemek istedim. Kald\u0131 ki bug\u00fcn \u00c7KP\u2019nin resmi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc K\u00fclt\u00fcr Devriminin yanl\u0131\u015f oldu\u011fu ve topluma zarar verdi\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Bu g\u00f6r\u00fc\u015fe kat\u0131lm\u0131yorum ve yukar\u0131da \u00f6zetledi\u011fim teoriyi ve K\u00fclt\u00fcr Devrimi prati\u011fini -bir\u00e7ok hatal\u0131 uygulamalara kar\u015f\u0131n- de\u011ferli buluyorum. Ama de\u011finmek istedi\u011fim nokta ba\u015fka ve g\u00fcn\u00fcm\u00fcz s\u00fcre\u00e7leriyle ilgili.<\/p>\n<p>Biz Mao\u2019nun geri d\u00f6n\u00fc\u015f teorisini, \u00f6zellikle Sovyetler ile Do\u011fu blokunun \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ve Mao sonras\u0131 \u00c7in\u2019deki de\u011fi\u015fimler ile ilgili olarak sosyalizmin sorunlar\u0131 ba\u011flam\u0131nda tart\u0131\u015ft\u0131k. Esas olarak kendi aram\u0131zdaki bir tart\u0131\u015fmayd\u0131. Ama bug\u00fcn anla\u015f\u0131l\u0131yor ki \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d ve \u201ckitlelerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc\u201d konular\u0131 \u00e7ok daha kapsaml\u0131 ve t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 ilgilendiren sorunlard\u0131r.<\/p>\n<p>\u00c7\u00fcnk\u00fc kapitalist ideologlar taraf\u0131ndan otoriterlikle ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yoksunlu\u011fuyla ele\u015ftirilen sosyalist sistem \u00e7\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcnde ve sosyalizm toplumsal alandan geri \u00e7ekildi\u011finde, kazanan burjuva modernitesi (demokrasisi) olmad\u0131. K\u0131sa s\u00fcren bir \u201cco\u015fku\u201d d\u00f6neminden sonra, olu\u015fan bo\u015flu\u011fu demokrasi ve \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn doldurmad\u0131\u011f\u0131 ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Sosyalizmin geri \u00e7ekilmesi modernitenin de geri \u00e7ekilmesi ve \u00e7o\u011fu co\u011frafyada \u00e7\u00f6kmesi anlam\u0131na geldi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu olguyu, kendi \u00fclkemizde ve b\u00f6lgemizde \u00e7ok \u00e7arp\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde (en s\u0131cak \u00f6rne\u011fi Suriye) ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi, en ileri kapitalist \u00fclkelerde de benzer e\u011filimlerin g\u00fc\u00e7 kazand\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Modernite s\u00fcrecinin (hem kapitalist hem de sosyalist modernitenin) birka\u00e7 y\u00fczy\u0131l boyunca nice m\u00fccadeleler sonucunda olu\u015fturdu\u011fu kurumlar\u0131n, yaratt\u0131\u011f\u0131 de\u011ferlerin ve normlar\u0131n ne kadar k\u0131r\u0131lgan olduklar\u0131n\u0131, yetersiz kald\u0131klar\u0131n\u0131, geni\u015f kitleler nezdinde de geri \u00e7ekildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyor ve ya\u015f\u0131yoruz. Demek ki mesele sadece sosyalizm pratiklerine \u00f6zg\u00fc de\u011fil.<\/p>\n<p>Sosyalizmin krizi h\u0131zla modernitenin krizine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc (asl\u0131nda do\u011fal bu; \u00e7\u00fcnk\u00fc sosyalizm de bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131yd\u0131). Modernitenin krizi ise bir uygarl\u0131k krizine, uygarl\u0131k krizi de bir insanl\u0131k krizine d\u00f6n\u00fc\u015fme e\u011filimi ta\u015f\u0131yor. Bir\u00e7ok entelekt\u00fcel analizlerinde \u201cuygarl\u0131k krizi\u201d ve \u201cinsanl\u0131k krizi\u201d kavramlar\u0131na yer vermeye ba\u015flad\u0131. Elbette durum h\u0131zla tersine de d\u00f6nebilir; ama bug\u00fcn d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda bir \u201cgeri d\u00f6n\u00fc\u015f\u201d olgusuyla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z.<\/p>\n<p>O halde Mao Zedung\u2019un sosyalizmin in\u015fas\u0131na ili\u015fkin \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc geri d\u00f6n\u00fc\u015f teorisinin, \u00f6zellikle s\u00fcrecin geni\u015fli\u011fi, kitlelerin d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve sosyalist (modernite de diyebiliriz) kurumla\u015fman\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlar gibi ana temalar\u0131n\u0131 \u00e7ok daha geni\u015f bir kapsamda, moderniteden geri d\u00f6n\u00fc\u015f sorununu kapsayacak bi\u00e7imde ele almak ve tart\u0131\u015fmak gerekmiyor mu? Elimizde, modernite \u00e7er\u00e7evesinde kalarak geri d\u00f6n\u00fc\u015f meselesini tart\u0131\u015fan ba\u015fka bir kuram yoktur (post-modernizmi ve neo-liberalizmi saym\u0131yorum, \u00e7\u00fcnk\u00fc onlar bizzat sorunun par\u00e7as\u0131d\u0131rlar, modernite d\u00fc\u015fman\u0131d\u0131rlar).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Asl\u0131nda Marksistlerin 180 y\u0131ld\u0131r, \u00f6nce Avrupa sonra da d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda vurgulad\u0131klar\u0131 ve sosyalizmin gerek\u00e7esi olarak tespit ettikleri temel \u00e7eli\u015fmelerin hi\u00e7biri \u00e7\u00f6z\u00fclebilmi\u015f de\u011fil, hatta daha da keskinle\u015ferek devam ediyor. Emek-sermaye ve emperyalizm ile ezilen halklar aras\u0131ndaki \u00e7eli\u015fmelerin ne kadar derinle\u015fti\u011fini kanla canla ya\u015f\u0131yoruz. Ama uzun s\u00fcredir bu \u00e7eli\u015fmeler devrimci-ilerici toplumsal hareketler do\u011furmuyor. Tersine daha gerici hatta modernite \u00f6ncesi ideolojilere e\u011filimli politik odaklar g\u00fc\u00e7 kazan\u0131yor. Avrupa ve ABD\u2019de de, \u00c7in hari\u00e7 d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer toplumlar\u0131nda da\u2026 Bunun nedeni, burjuva modernitesinin yozla\u015fmas\u0131 ve \u00e7\u00fcr\u00fcmesi, se\u00e7enek (ve bir anlamda moderniteye gen\u00e7lik a\u015f\u0131s\u0131) olarak ortaya \u00e7\u0131kan sosyalizmin bu iddias\u0131n\u0131 hakk\u0131yla ger\u00e7ekle\u015ftiremeyerek ve giderek ayn\u0131 yozla\u015fma ve \u00e7\u00fcr\u00fcmenin bir par\u00e7as\u0131 haline gelmesi olsa gerek.<\/p>\n<p>\u0130nsanlar-toplumlar sorunlar\u0131n\u0131 bir \u015fekilde \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar. \u0130lerleyerek, olmazsa gerileyerek\u2026 Dimyat\u2019a pirince giderek, olmazsa evdeki bulgura sar\u0131larak\u2026 Kitlelerin evdeki bulgura sar\u0131ld\u0131klar\u0131 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz, \u00e7\u00fcnk\u00fc Dimyat yolu \u015fimdilik fiyaskoyla sonu\u00e7land\u0131. Elbette her toplumun \u201cevdeki bulguru\u201d farkl\u0131d\u0131r. Kimininki dindir. Kimininki -eskisi gibi yay\u0131lmac\u0131 de\u011fil- korumac\u0131 bir Bat\u0131 merkezciliktir; modernite milliyet\u00e7ili\u011fidir. T\u00fcrkiye gibi fazla gerilimli toplumlarda ise ayn\u0131 toplum i\u00e7inde farkl\u0131 ve birbiriyle \u00e7eli\u015fen-\u00e7at\u0131\u015fan \u201cbulgurlar\u201d bulunur. Toplumun bir kesiminin bulguru dinken, di\u011fer kesiminin bulguru cumhuriyet kazan\u0131mlar\u0131d\u0131r. Asl\u0131nda b\u00f6yle toplumlar gelece\u011fe pencere a\u00e7ma, daha ileriye s\u0131\u00e7rama potansiyelini-\u00fcmidini en fazla bar\u0131nd\u0131ran toplumlard\u0131r; \u00e7\u00fcnk\u00fc \u00f6nemli bir kesimin bulgurlar\u0131 modernite birikimleri oldu\u011fu gibi, bu moderniteleri tamamen yozla\u015fm\u0131\u015f, k\u0131skan\u00e7 ve i\u00e7e d\u00f6n\u00fck de\u011fildir (bir ara bunu geni\u015f\u00e7e tart\u0131\u015f\u0131r\u0131z).<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131 20. y\u00fczy\u0131lda Dimyat\u2019a pirince gitmeye kalkan b\u00fcy\u00fck insanl\u0131k duvara toslad\u0131 ve herkes kendi evindeki bulgura d\u00f6nd\u00fc. Halk kitleleri d\u00fczlemindeki kaosun nedeni budur. Geri d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn geri d\u00f6nerek a\u015f\u0131lamayaca\u011f\u0131n\u0131 kavramak i\u00e7in biraz zaman ve ne yaz\u0131k ki bir s\u00fcr\u00fc musibetin ya\u015fanmas\u0131 gerekecek. Kitleler esas olarak d\u0131\u015fardan bilin\u00e7 \u015f\u0131r\u0131nga edilerek de\u011fil, bizzat kendi olumlu-olumsuz pratikleriyle bilin\u00e7lenebilirler (Mao\u2019nun teorisini an\u0131msayal\u0131m).<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>\u0130nsanl\u0131\u011f\u0131n k\u00fclt\u00fcrel evriminden s\u00f6z ederken analizimizi sadece \u00f6nc\u00fcler d\u00fczlemini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak yap\u0131yoruz. Bu metafizik bir yakla\u015f\u0131md\u0131r ve \u00f6nc\u00fcy\u00fc yan\u0131lg\u0131ya (daha k\u00f6t\u00fcs\u00fc despotizme) s\u00fcr\u00fckler. \u201cOlgular d\u00fcnyas\u0131\u201dndan kopmam\u0131za, \u201colmas\u0131 gerekenler d\u00fcnyas\u0131\u201dna (\u00e7o\u011fu zaman hayaller d\u00fcnyas\u0131na) hapsolmam\u0131za yol a\u00e7ar. \u0130nsans\u0131 atalar\u0131m\u0131z ayn\u0131 anda hep birden iki ayak \u00fczerine dikilmedi. Ta\u015f balta yapmay\u0131 becerenler, ate\u015fe h\u00e2kim olanlar, tekerle\u011fi icat edenler ba\u015flang\u0131\u00e7ta \u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck topluluklard\u0131. Avc\u0131l\u0131k ve toplay\u0131c\u0131l\u0131ktan baz\u0131 hayvanlar\u0131n evcille\u015ftirilmesine, tar\u0131ma ve yerle\u015fik ya\u015fama ge\u00e7enler de ba\u015flang\u0131\u00e7ta k\u00fc\u00e7\u00fck adac\u0131klar halindeydi. Bu at\u0131l\u0131mlar\u0131n toplumsalla\u015fmas\u0131, yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ve h\u00e2kim \u00fcretim tarz\u0131 haline gelmesi binlerce y\u0131l ald\u0131.<\/p>\n<p>Ayn\u0131 \u015fekilde, uygarl\u0131\u011f\u0131n k\u00fcreselle\u015fme s\u00fcreci en az 5 bin y\u0131l ald\u0131. Modernite s\u00fcreci ise h\u00e2l\u00e2 devam ediyor ve anla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fczere hen\u00fcz yolun ba\u015f\u0131nday\u0131z. 16-17. y\u00fczy\u0131llardaki bilimsel devrimlerden s\u00f6z ediyoruz. Ama o y\u00fczy\u0131llarda bu devrimin simge isimleri ve destek\u00e7ileri bir avu\u00e7 insand\u0131 ve bir\u00e7ok engelle kar\u015f\u0131la\u015f\u0131p t\u00fcrl\u00fc ac\u0131lar ya\u015fad\u0131lar. Bilimsel devrimin ilkelerinin, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcnce ve y\u00f6ntemin h\u00e2l\u00e2 toplumsalla\u015ft\u0131\u011f\u0131ndan s\u00f6z edemeyiz.<\/p>\n<p>K\u00fclt\u00fcrel evrimde \u00f6nc\u00fclerin yapt\u0131klar\u0131yla bu yap\u0131lanlar\u0131n b\u00fct\u00fcn toplum taraf\u0131ndan i\u00e7selle\u015ftirilmesinin yani toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131 \u00e7ok farkl\u0131. Uygarl\u0131\u011f\u0131n h\u0131z\u0131 ile toplumsal uygarla\u015fman\u0131n h\u0131z\u0131, modernitenin h\u0131z\u0131 ile toplumsal modernle\u015fmenin h\u0131z\u0131, sosyalizmin h\u0131z\u0131 ile sosyalizmin toplumsalla\u015fmas\u0131n\u0131n h\u0131z\u0131 \u00e7ok farkl\u0131. Bu nedenle s\u00fcre\u00e7ler uzundur ve geri d\u00f6n\u00fc\u015flerle, zikzaklarla doludur. \u00d6nc\u00fcler kat\u0131ndaki en ufak bir sars\u0131lma, modernite hatta uygarl\u0131k \u00f6ncesi davran\u0131\u015f ve d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fc\u015f bi\u00e7imlerinin \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 bi\u00e7imde yeniden f\u0131\u015fk\u0131rmas\u0131na yol a\u00e7abilir. \u00d6rne\u011fin sava\u015f d\u00f6nemlerinde insanlar\u0131n nas\u0131l uygarl\u0131k ve modernite de\u011ferlerini unutup vah\u015file\u015febildi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Geri d\u00f6n\u00fc\u015flerin toplumsal kayna\u011f\u0131 da budur. Bu nedenle toplumsal d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmlerde dayatmalar ve yukar\u0131dan a\u015fa\u011f\u0131ya y\u00f6ntemler yeterli de\u011fildir. Elbette \u00f6nc\u00fc \u00f6nc\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapacak, kendili\u011findencili\u011fi savunmuyorum. Ama \u00f6nc\u00fcn\u00fcn as\u0131l g\u00f6revi, insanlar\u0131n ancak kendi \u00f6z pratikleriyle d\u00f6n\u00fc\u015febilece\u011fi perspektifiyle bu pratiklerin kanallar\u0131n\u0131n a\u00e7\u0131lmas\u0131na \u00f6nc\u00fcl\u00fck etmektir.<\/p>\n<p>Asl\u0131nda s\u00f6m\u00fcr\u00fcc\u00fc egemen s\u0131n\u0131flar bu basit ger\u00e7e\u011fi \u00e7ok iyi bilirler, \u00e7\u00fcnk\u00fc toplumu y\u00f6netiyorlar. \u00d6zellikle iktidarlar\u0131n\u0131 sa\u011flamla\u015ft\u0131rd\u0131ktan ve sistemlerini oturttuktan sonra toplum i\u00e7indeki bu gerili\u011fi ve toplumsalla\u015famama olgusunu \u00f6rg\u00fctlerler. Bir egemen s\u0131n\u0131f\u0131n ilerici mi gerici mi oldu\u011funun (veya ne zaman ilerici ne zaman gerici oldu\u011funun) \u00f6l\u00e7\u00fct\u00fc de budur: Ula\u015f\u0131lan d\u00fczeyi toplumsalla\u015ft\u0131rmaya m\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorsun yoksa gerili\u011fi mi \u00f6rg\u00fctl\u00fcyorsun\u2026<\/p>\n<p>K\u0131sacas\u0131, toplumlar\u0131n d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc meselesi, gerek genel anlamda modernitenin gerekse sosyalizmin hen\u00fcz tam \u00e7\u00f6z\u00fcmleyemedi\u011fi ve gelece\u011fe devretti\u011fi konulardan biri (bir di\u011feri insan-do\u011fa uyumu sorunudur). Yeni bir modernite at\u0131l\u0131m\u0131, bu iki soruna \u00e7ok daha derin ve kapsaml\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131mlar getirerek, bu y\u00f6nde pratikler yaratarak geli\u015febilir.<\/p>\n<p style=\"text-align: center;\">***<\/p>\n<p>Korkun\u00e7 bir d\u00f6nemden ge\u00e7iyoruz. Koca koca \u00fclkeler, s\u00f6z\u00fcm ona uygar ve modern ge\u00e7inenlerin marifetiyle katil s\u00fcr\u00fclerinin eline b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f durumda. Ama madalyonun di\u011fer y\u00fcz\u00fc de var. Kitlelerin geri ve aptal oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcnmek kadar kaderci (ve egemenlere yarayan) bir bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131 yoktur. Tarih egemenlerin \u201cgeri\u201d kitleleri y\u00f6nlendirmesinden ibaret de\u011fil. Tersine, tarih, \u201cgeri\u201d denilen kitlelerin egemenlere isyan\u0131n\u0131n tarihidir de\u2026<\/p>\n<p>S\u00f6m\u00fcr\u00fcye, e\u015fitsizli\u011fe, ezilmi\u015flik durumuna, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck yoksunlu\u011funa kar\u015f\u0131 isyan \u00e7ok daha temel bir insanl\u0131k g\u00fcd\u00fcs\u00fcd\u00fcr. Kar\u015f\u0131l\u0131ks\u0131z emek (insan\u0131n \u00e7ocu\u011funa, ailesine, yavuklusuna, dostuna, toplulu\u011funa verdi\u011fi yo\u011fun emek) mi daha do\u011fald\u0131r, metala\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f emek mi? Hangisi do\u011fald\u0131r, hangisi dayat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r?<\/p>\n<p>\u0130nsan zay\u0131f ve k\u0131r\u0131lgan bir canl\u0131 t\u00fcr\u00fc. Evrimsel tarihinde bir\u00e7ok insan t\u00fcr\u00fcn\u00fcn yok olu\u015fundan ve ancak tek bir t\u00fcr\u00fcn (Homo sapiens\u2019in) ya\u015fam\u0131n\u0131 devam ettirebilmesinden de anla\u015f\u0131l\u0131r bu. Homo sapiens, evrimin kurtlar sofras\u0131nda, ancak \u00f6rg\u00fctlenerek, dayan\u0131\u015farak, payla\u015farak, toplumsalla\u015farak ayakta kalabilmi\u015ftir. Bu yaz\u0131da geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcn toplumsal kaynaklar\u0131ndan s\u00f6z ettik, ama ileri at\u0131l\u0131mlar\u0131n toplumsal kayna\u011f\u0131 da i\u015fte bu insanl\u0131k cevheridir. Bizim (b\u00fcy\u00fck insanl\u0131\u011f\u0131n) dayana\u011f\u0131m\u0131z da -y\u00fcz binlerce y\u0131ld\u0131r- insan\u0131 insan yapan bu cevherdir, i\u00e7imizdeki kom\u00fcn g\u00fcc\u00fcd\u00fcr.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ender Helvac\u0131o\u011flu \u00c7in devriminin lideri Mao Zedung\u2019un geri d\u00f6n\u00fc\u015f teorisini sosyalizmin sorunlar\u0131yla ilgili olanlar bilir. Bir d\u00f6nem yo\u011fun olarak tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131. Sosyalizmin in\u015fas\u0131n\u0131n san\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kadar k\u0131sa bir s\u00fcre\u00e7 olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, burjuvazi-proletarya ve kapitalizm-sosyalizm aras\u0131ndaki m\u00fccadelenin bu d\u00f6nem boyunca i\u00e7erde de s\u00fcrece\u011fini, esas tehlikenin parti ve devlet mekanizmalar\u0131 i\u00e7indeki kapitalist yolculardan geldi\u011fini, bu tehlikeye kar\u015f\u0131 d\u00f6ne d\u00f6ne emek\u00e7ilerin [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":63780,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,9977],"class_list":["post-63779","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-geri-donusun-toplumsal-kaynaklari"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63779","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/493"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63779"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63779\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63780"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63779"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63779"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63779"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}