{"id":63968,"date":"2024-12-31T00:00:46","date_gmt":"2024-12-30T21:00:46","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=63968"},"modified":"2024-12-30T23:52:30","modified_gmt":"2024-12-30T20:52:30","slug":"j-m-coetzeenin-utanc-romaninin-alegorisi-iktidar-el-degistirir-utanc-baki-kalir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2024\/12\/31\/j-m-coetzeenin-utanc-romaninin-alegorisi-iktidar-el-degistirir-utanc-baki-kalir","title":{"rendered":"J. M. Coetzee\u2019nin Utan\u00e7 roman\u0131n\u0131n alegorisi: \u0130ktidar el de\u011fi\u015ftirir, utan\u00e7 baki kal\u0131r"},"content":{"rendered":"

Nal\u00e2n Mahsereci<\/strong><\/p>\n

Utan\u00e7 duygusu bir sonu\u00e7tur. Eylemden zamansal bir mesafeyi i\u00e7erir. Bir s\u00fcrecin uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Ahlaki bir yarg\u0131lama s\u00fcrecinin. Kendi de\u011ferlerimizle de kendimizi yarg\u0131layabiliriz, akl\u0131m\u0131z\u0131 ve duygular\u0131m\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran d\u0131\u015f sesler de (toplumsal sesler de) s\u00fcrece s\u0131zabilir. Vicdani de\u011ferlerimiz toplumsal de\u011ferlerden ne kadar farkl\u0131d\u0131r diye sorulabilir elbette. Her \u015feyden \u00f6nce hangi toplumsal de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fimiz, kendimizin k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z meselesidir bu. Neden utan\u00e7 duymaya ba\u015flar\u0131z? Ya da hangi durumlarda \u201cBen utan\u0131lacak bir \u015fey yapmad\u0131m\u201d deriz?<\/p>\n

Bu girizg\u00e2h\u0131n meram\u0131 \u015fu soruda kilitli: J. M. Coetzee\u2019nin ba\u015fkahramanlar\u0131ndan David Lurie, b\u00fct\u00fcn o ya\u015fatt\u0131klar\u0131ndan\/ya\u015fad\u0131klar\u0131ndan sonra, utan\u00e7 duymu\u015f muydu?<\/p>\n

Coetzee, Hollanda as\u0131ll\u0131 G\u00fcney Afrikal\u0131, anadili \u0130ngilizce olan bir yazard\u0131r. Utan\u00e7<\/em>1<\/sup> (1998) roman\u0131, G\u00fcney Afrika\u2019da siyahlar\u0131n ayr\u0131mc\u0131l\u0131\u011fa dayal\u0131 olarak zalimce s\u00f6m\u00fcr\u00fcye maruz kald\u0131klar\u0131; siyahlar\u0131n, beyazlar\u0131n ve renklilerin (melezlerin) t\u00fcm ya\u015fam alanlar\u0131n\u0131, okullar\u0131n\u0131, hastanelerini, toplu ta\u015f\u0131ma ara\u00e7lar\u0131n\u0131, kamusal alanlar\u0131n\u0131, hatta \u015fehirlerini ay\u0131rmaya zorlam\u0131\u015f \u0131rk\u00e7\u0131-ayr\u0131mc\u0131 rejim Apartheid D\u00f6nemi\u2019nin (1948-1994) hen\u00fcz sonland\u0131\u011f\u0131 y\u0131llarda, Post-apartheid D\u00f6nemi\u2019nin (1994-g\u00fcn\u00fcm\u00fcz) ba\u015flar\u0131nda ge\u00e7er. Toplumsal uzla\u015f\u0131 ve e\u015fitlik aray\u0131\u015f\u0131 ba\u015f g\u00f6stermi\u015f olsa da, Coetzee bu roman\u0131nda Post-apartheid D\u00f6nemi\u2019nde de\u011fi\u015fmeyen olgular\u0131 ele al\u0131r.<\/p>\n

Roman\u0131 de\u011ferlendiren bu yaz\u0131, olas\u0131 okurlarda merak ve heves uyand\u0131rmay\u0131 hedeflemi\u015f olsa da, ne yaz\u0131k ki, pi\u00e7eden (spoiler) i\u00e7ermeden yaz\u0131lamazd\u0131, nitekim yaz\u0131lamad\u0131. Roman\u0131n kimi b\u00f6l\u00fcmlerinin bir \u00f6zetini i\u00e7ermekle birlikte; yazan\u0131n yorumuna bulayarak \u00f6zetlemeyi se\u00e7tikleri, i\u015flemeyi tasarlad\u0131\u011f\u0131 tezini destekleyen k\u0131s\u0131mlard\u0131r. Okuman\u0131n ki\u015fisel bir eylem olmas\u0131n\u0131n do\u011fal sonucu olarak bir yorumdur ve roman\u0131n yerini hi\u00e7bir bi\u00e7imde tutmayacakt\u0131r.<\/p>\n

Yitirilenler
\n<\/em><\/strong>David Lurie, Cape Town Teknik \u00dcniversitesi\u2019nde profes\u00f6rl\u00fck yapan bir beyazd\u0131r. Eskiden Klasik ve Modern Diller B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde modern diller profes\u00f6r\u00fcyd\u00fc; b\u00f6l\u00fcm kapat\u0131ld\u0131\u011f\u0131ndan beri \u0130leti\u015fim B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nde yard\u0131mc\u0131 profes\u00f6rl\u00fck yapmaktad\u0131r. \u00d6nceden \u0130ngiliz edebiyat\u0131 dersleri verirdi, \u0130ngiliz Romantik D\u00f6nem \u015fairleri \u00fczerine uzmanla\u015fm\u0131\u015ft\u0131; klasik \u0130ngiliz edebiyat\u0131ndan konular i\u00e7eren pek de dikkat \u00e7ekmeyen eserler kaleme alm\u0131\u015ft\u0131. Art\u0131k, \u0130leti\u015fim Teknolojilerine Giri\u015f ve \u0130leri \u0130leti\u015fim Teknolojileri dersleri veriyor. Bir tane se\u00e7meli ders verme hakk\u0131 var; Romantik D\u00f6nem \u015fairleri konusunu se\u00e7mi\u015f. \u00dcniversitedeki de\u011fi\u015fimi i\u011fdi\u015f edilmekle \u00f6zde\u015fle\u015ftiriyor; eski \u00e7al\u0131\u015fma arkada\u015flar\u0131 gibi kendisinin de yeni g\u00f6revine hi\u00e7 de uygun d\u00fc\u015fmeyen e\u011fitimini s\u0131rt\u0131nda bir y\u00fck gibi ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor. Biten bir d\u00f6nemin temsilcisi oldu\u011funu iliklerinde kemiklerinde hissediyor; yeni d\u00f6nemle de uyumsuz.<\/p>\n

\u00d6zel hayat\u0131nda da durum ayn\u0131. 52 ya\u015f\u0131nda. \u0130kinci e\u015finden ayr\u0131lm\u0131\u015f. Eskiden be\u011fendi\u011fi kad\u0131nlara ilgisi mutlaka kar\u015f\u0131l\u0131k bulurken, art\u0131k umdu\u011fu kar\u015f\u0131l\u0131k onu pas ge\u00e7mekte. \u201cCinsellik sorununu\u201d haftada bir g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc, betiminden siyah oldu\u011funu anlad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir fahi\u015feyle, \u201colduk\u00e7a iyi \u00e7\u00f6zm\u00fc\u015f\u201d durumda. \u0130li\u015fkileri, en az\u0131ndan David taraf\u0131nda, belli bir duygusall\u0131k da i\u00e7ermekte. Derken Soraya i\u015fi b\u0131rak\u0131yor; David sudan \u00e7\u0131km\u0131\u015f bal\u0131k gibi kalakal\u0131yor.<\/p>\n

\u0130lgisi \u00e7ok ge\u00e7meden bir \u00f6\u011frencisine kayacak. Melanie, se\u00e7meli olarak verdi\u011fi derse giriyor. David bir iki bulu\u015fmaya adeta s\u00fcr\u00fckledi\u011fi Melanie ile r\u0131zas\u0131yla pek ilgilenmeden ili\u015fkiye giriveriyor. \u0130lkeleriyle de\u011fil, d\u00fcrt\u00fcleriyle hareket ediyor David. Hem ya\u015f\u00e7a b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, hem de \u00f6\u011fretmeni olmas\u0131n\u0131; yani otoritesini kullan\u0131yor Melanie \u00fcst\u00fcnde. Cinsel ili\u015fkilerinde Melanie\u2019yi avlad\u0131\u011f\u0131 \u00fcrkek bir tav\u015fan gibi g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc okuyoruz. Melanie\u2019nin r\u0131zas\u0131 tart\u0131\u015fmal\u0131; pasif kalm\u0131\u015f, sesini \u00e7\u0131karmam\u0131\u015f, teslim olmu\u015f ama bazen kendi ayaklar\u0131yla gelmi\u015f David\u2019e.2<\/sup> Giderek i\u00e7ine kapanmaya, okulu bo\u015flamaya ba\u015flar Melanie; bir s\u00fcre sonra dersleri t\u00fcmden b\u0131rak\u0131r; David ona ula\u015famaz olur.<\/p>\n

Derken Melanie\u2019nin erkek arkada\u015f\u0131 \u00e7\u0131kar ortaya, David\u2019e derste, okulda, sokakta, evinde sata\u015fmaya ba\u015flar. \u00c7ok ge\u00e7meden Melanie\u2019nin babas\u0131 da girer roman\u0131n sahnesine; k\u0131z\u0131n\u0131n neden bu kadar emek verdi\u011fi okulunu b\u0131rakmak istedi\u011fini sorgular. \u00dcniversite y\u00f6netiminden \u00fczerinde \u201cGizli\u201d notuyla bir bildirim al\u0131r David. Bir soru\u015fturma komitesi taraf\u0131ndan iletilmi\u015ftir: Hakk\u0131nda, Davran\u0131\u015f Y\u00f6netmeli\u011fi\u2019nin 3.1. maddesi gere\u011fince \u015fik\u00e2yet vard\u0131r. Y\u00f6netmeli\u011fin 3. maddesinin konusu, \u0131rk, etnik grup, din, cinsiyet, cinsel tercih ya da bedensel \u00f6z\u00fcr nedeniyle bask\u0131 ya da tacizi i\u00e7ermektedir, 3.1.maddesi ise, \u00f6\u011frencilerin \u00f6\u011fretmenleri taraf\u0131ndan bask\u0131ya ya da tacize u\u011framas\u0131n\u0131 ele al\u0131r.<\/p>\n

Komitenin sorgulamalar\u0131 boyunca David hi\u00e7bir savunma yapmaz. Kendini kurtaracak, okuldaki i\u015fini, itibar\u0131n\u0131 korumas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak hi\u00e7bir a\u00e7\u0131klamaya girmez, pi\u015fmanl\u0131k g\u00f6stermez, hatas\u0131n\u0131 kabul etmeye yana\u015fmaz. David\u2019in ahlaki de\u011ferlerini sorgulamaya ba\u015flar\u0131z. Onun suskunlu\u011funun i\u00e7sel bir sorgulamadan ge\u00e7ti\u011fini san\u0131yorsan\u0131z, yan\u0131l\u0131yorsunuz sevgili okurlar; daha \u00e7ok kibrinden, kendini be\u011fenmi\u015fli\u011finden gelmektedir. Sorgulan\u0131rken dile getirmedi\u011fi ama i\u00e7inden ge\u00e7irdi\u011fi konu\u015fmalardan, sonradan eski e\u015fine, k\u0131z\u0131na kar\u015f\u0131 s\u00f6ylediklerinden anlar\u0131z ki, yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131n erkek do\u011fas\u0131n\u0131n kendisini zorlad\u0131\u011f\u0131 do\u011fal bir durum oldu\u011funa, engellenemeyen do\u011fal d\u00fcrt\u00fclerin bir su\u00e7 olu\u015fturmayaca\u011f\u0131na, Eros\u2019un k\u00f6lesi haline geldi\u011fine ama bunun yarg\u0131lanabilir olmad\u0131\u011f\u0131na inanmaktad\u0131r. Yapt\u0131\u011f\u0131 \u015feye hakk\u0131 oldu\u011funu belki d\u00fc\u015f\u00fcnmez ama mecbur oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Yol a\u00e7m\u0131\u015f oldu\u011fu ac\u0131lara, Melanie\u2019nin okulla ba\u011f\u0131n\u0131n kopmas\u0131na, i\u00e7ine kapanmas\u0131na, sinmi\u015fli\u011fine duyars\u0131zd\u0131r. \u0130nsanlar, \u201cvah\u015fi bir hayvan\u0131 k\u00f6\u015feye k\u0131st\u0131r\u0131p hesab\u0131n\u0131 nas\u0131l g\u00f6receklerini bilmeyenler gibi\u201d David\u2019in \u00e7evresinde dolan\u0131rlar. \u201cYapt\u0131\u011f\u0131n\u0131zdan pi\u015fman m\u0131s\u0131n\u0131z?\u201d diyen gazetecilerle, \u201cBu deneyim beni zenginle\u015ftirdi\u201d diyerek dalga ge\u00e7er.<\/p>\n

\"\"
G\u00fcney Afrikal\u0131 yazar J. M. Coetzee\u2019nin (1940-), Utan\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda, belki de en \u00fcnl\u00fc eseri Barbarlar\u0131 Beklerken\u2019in de i\u00e7inde oldu\u011fu pek \u00e7ok roman\u0131 bulunuyor.<\/figcaption><\/figure>\n

M\u00fclkiyet, iktidar ve g\u00fc\u00e7 el de\u011fi\u015ftiriyor
\n<\/em><\/strong>Roman\u0131n devam\u0131 bir \u00e7iftlikte ya\u015fanacakt\u0131r. David, komitenin i\u015fini kaybetmesiyle sonu\u00e7lanacak karar\u0131n\u0131 beklemeden, Do\u011fu Cape\u2019in Salem kasabas\u0131ndaki k\u0131z\u0131n\u0131n yan\u0131na gitmi\u015ftir. Lucy, sonradan kendisini b\u0131rakt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlayaca\u011f\u0131m\u0131z k\u0131z arkada\u015f\u0131yla bir zamanlar beraber ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 \u00e7iftli\u011finde, pazarda satmak \u00fczere \u00e7i\u00e7ek ve sebze yeti\u015ftirerek, yan\u0131 s\u0131ra sahipleri taraf\u0131ndan bir s\u00fcreli\u011fine b\u0131rak\u0131lan k\u00f6pekler i\u00e7in bir hayvan bar\u0131na\u011f\u0131 i\u015fleterek ge\u00e7inmektedir. Petrus ad\u0131nda David\u2019in ya\u015flar\u0131nda siyah bir yard\u0131mc\u0131s\u0131 vard\u0131r.<\/p>\n

David \u00e7iftlik i\u015flerine ve Petrus\u2019a giderek \u0131s\u0131nmakteyken beklenmedik bir olay olur. Petrus\u2019un uzakta oldu\u011fu bir g\u00fcn, \u00fc\u00e7 siyah gen\u00e7 \u00e7iftli\u011fi basar, bar\u0131naktaki k\u00f6pekleri \u00f6ld\u00fcr\u00fcr, David\u2019i ate\u015fe verip tuvalete kilitler, elektronik e\u015fyalar\u0131, bir silah\u0131 ve arabay\u0131 al\u0131p ka\u00e7arlar. Neden sonra anlar\u0131z ki, evi soyman\u0131n yan\u0131 s\u0131ra Lucy\u2019e tecav\u00fcz de etmi\u015flerdir. Ne Lucy, ne de David bu travmay\u0131 kolay\u0131na atlat\u0131r. Garip olan Lucy sigortadan para alabilmek i\u00e7in sonunda polise su\u00e7 duyurusunda bulunsa da, tecav\u00fczden hi\u00e7 s\u00f6z etmemesi, su\u00e7lular\u0131n pe\u015fine d\u00fc\u015fmekten ya da onlar\u0131 if\u015fa etmekten ka\u00e7\u0131nmas\u0131d\u0131r. Bir sonu\u00e7 al\u0131namayaca\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnmektedir. \u00d6te yandan alttan alta, beyazlar\u0131n siyahlara y\u0131llarca yap\u0131p ettiklerinin bedelini \u00f6dedi\u011fine de inanmaktad\u0131r. Gene de onu \u015fa\u015f\u0131rtan ve ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 atlatmas\u0131n\u0131 zorla\u015ft\u0131ran, sald\u0131rganlar\u0131n G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n hatalar tarihinin s\u00f6zc\u00fcleri gibi davranmaktan \u00e7ok, ki\u015fisel bir kinle, nefretle hareket ediyor gibi g\u00f6r\u00fcnmeleridir. David, Lucy\u2019nin ya\u015fad\u0131klar\u0131n\u0131 sineye \u00e7ekme, bireysel bir ac\u0131 olarak kendi i\u00e7inde ba\u015f etmeye \u00e7al\u0131\u015fma y\u00f6ntemini onaylamaz ve onu harekete ge\u00e7meye zorlar. Diren\u00e7le kar\u015f\u0131la\u015f\u0131r; Lucy kendi inisiyatifini kullanmaktad\u0131r, babas\u0131n\u0131n manip\u00fclasyonundan rahats\u0131zd\u0131r.<\/p>\n

Artan soygunlar ve gasplara kar\u015f\u0131 b\u00f6lgedeki beyaz \u00e7ift\u00e7iler topraklar\u0131n\u0131 \u00e7ok \u00f6nceden dikenli tellerle \u00e7evrelemi\u015f, silahlanm\u0131\u015flard\u0131r. Lucy di\u011fer \u00e7ift\u00e7iler gibi davranmak istemez; kendini korumak i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan\u0131 Petrus\u2019un korumas\u0131 alt\u0131na girmeyi kabul eder. Zaten \u00e7iftli\u011fin k\u00fc\u00e7\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc ona satm\u0131\u015ft\u0131r ama Petrus sald\u0131r\u0131dan sonra Lucy\u2019i ortakl\u0131\u011fa zorlar. Hatta bunun g\u00f6stermelik bir evlilik yoluyla olabilece\u011fi bile konu\u015fulur. David ba\u015f\u0131ndan beri sald\u0131r\u0131da Petrus\u2019un parma\u011f\u0131n\u0131n oldu\u011fundan, \u00e7iftli\u011fi ele ge\u00e7irmek, Lucy\u2019i sindirmek i\u00e7in b\u00f6yle bir strateji geli\u015ftirdi\u011finden \u015f\u00fcphelenmektedir. Lucy bunu da umursamaz. David\u2019e, orada ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131, bundan sonra da ne olursa olsun orada ya\u015famaya devam etmek istedi\u011fini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. Boyun e\u011fdirmek istiyorlarsa, e\u011fecektir. Tecav\u00fcze u\u011frad\u0131\u011f\u0131 g\u00fcn hamile kalm\u0131\u015ft\u0131r; \u00e7ocu\u011fu do\u011furacakt\u0131r. Arazisini verecek, gerekirse her \u015feye s\u0131f\u0131rdan ba\u015flayacak ama orada kalmaya devam edecektir. David, Lucy\u2019nin \u201ckendini tarihin \u00f6n\u00fcnde a\u015fa\u011f\u0131latmak istedi\u011fini, onurunu yitirece\u011fini\u201d d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr. Lucy i\u00e7in ise, her \u015feyi b\u0131rak\u0131p gitmek yenilmektir. Bedel \u00f6demeye haz\u0131rd\u0131r; ama orada kalacakt\u0131r.<\/p>\n

Roman \u00e7ok katmanl\u0131 ilerler; pek \u00e7ok \u015fey anlat\u0131l\u0131r, pek \u00e7ok unsur bar\u0131nd\u0131r\u0131r. Ba\u015fta da s\u00f6yledi\u011fim gibi, bu yaz\u0131n\u0131n yazar\u0131 kendi tezinin \u00e7er\u00e7evesine uymayan k\u0131s\u0131mlar\u0131 makaslam\u0131\u015ft\u0131r; tezini sonraki ba\u015fl\u0131kta \u00f6zetleyecektir.<\/p>\n

Erkekler, kad\u0131nlar ve k\u00f6pekler
\n<\/em><\/strong>Roman\u0131n alegorisi en kaba haliyle \u015f\u00f6yle \u00f6zetlenebilir: Stat\u00fcs\u00fcn\u00fc, i\u015flevini ve hatta kad\u0131nlar taraf\u0131ndan arzulunma \u00f6zelinde iktidar\u0131n\u0131 yitirmekte olan David Lurie, G\u00fcney Afrika\u2019da Apartheid D\u00f6nemi\u2019nin sona ermesinin ard\u0131ndan, toplumsal stat\u00fcs\u00fcnde de\u011fi\u015fiklikler, ekonomik ve sosyal kay\u0131plar ya\u015famaya ba\u015flayan beyaz az\u0131nl\u0131\u011f\u0131 simgelemektedir. David b\u00fct\u00fcn \u00f6mr\u00fcn\u00fc, Apartheid D\u00f6nemi boyunca ge\u00e7irmi\u015ftir; bu d\u00f6nem taraf\u0131ndan bi\u00e7imlendirilmi\u015ftir. Verdi\u011fi derslerdeki de\u011fi\u015fim ilgin\u00e7tir; \u0130ngiliz Edebiyat\u0131n\u0131 anlat\u0131rken, ileti\u015fim dersleri vermeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. Ama bundan memnun de\u011fildir; \u00f6\u011frencileriyle ya da siyahlarla ileti\u015fim kurabildi\u011fi s\u00f6ylenemez. Her ne kadar bir entelekt\u00fcel, bir ayd\u0131n olsa da, sahip oldu\u011fu entelekt\u00fcel ve konumsal otoriteyi, bir kad\u0131n bedenini r\u0131zas\u0131n\u0131 \u00e7ok da g\u00f6zetmeden elde etmek i\u00e7in kullanm\u0131\u015ft\u0131r. Yitirmekte oldu\u011fu iktidar\u0131, bir kad\u0131n\u0131n bedeni \u00fczerinden yeniden kurmaya \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. Erke\u011fin arzusunun, do\u011fas\u0131n\u0131n bu oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcr, bunun i\u00e7in utan\u00e7 duyacak ya da \u00f6z\u00fcr dileyecek de\u011fildir.<\/p>\n

Coetzee, Utan\u00e7<\/em>\u2019ta kad\u0131n karakterlerini, ba\u015flar\u0131na geleni pasif bir bi\u00e7imde kabullenmi\u015flik i\u00e7inde \u00e7izdi\u011fi i\u00e7in ele\u015ftiriler alm\u0131\u015ft\u0131r. Romandaki kad\u0131nlar\u0131n ele ge\u00e7irilecek, \u00fczerinde hak iddia edilecek, iktidar sa\u011flanacak bedenleriyle en geni\u015f anlamda topra\u011f\u0131 ve do\u011fay\u0131 i\u015faret ettikleri d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Bu kad\u0131nlar ya\u015fam\u0131 ve \u00f6l\u00fcm\u00fc oldu\u011fu gibi onaylar ve kabul eder g\u00f6r\u00fcn\u00fcrler; arad\u0131klar\u0131 iktidar ya da g\u00fc\u00e7 sahibi olmak de\u011fildir. Ya\u015famd\u0131r, sa\u011f kalmakt\u0131r, vazge\u00e7memektir, ba\u015fka canl\u0131lar\u0131n ac\u0131lar\u0131na duyarl\u0131 olmakt\u0131r.<\/p>\n

\u00c7iftli\u011fi basan siyahlar\u0131n Lucy\u2019e tecav\u00fcz\u00fc ve onun topra\u011f\u0131n\u0131 yava\u015f yava\u015f ele ge\u00e7irmeleri, Post-Apartheid D\u00f6nemi\u2019nde de\u011fi\u015fen m\u00fclkiyet ili\u015fkilerini, g\u00fc\u00e7 dengelerini, el de\u011fi\u015ftiren iktidar\u0131 i\u015faret eder. Uzla\u015fma ve e\u015fitlik aray\u0131\u015f\u0131 beklendi\u011fi gibi sonu\u00e7lanmam\u0131\u015ft\u0131r. Eskiden entelekt\u00fcel s\u00f6ylemlerle sar\u0131p sarmalanan, \u201cmodern\u201d g\u00f6r\u00fcn\u00fcmlere b\u00fcr\u00fcnerek kurulan iktidar, \u015fimdi t\u00fcm \u00e7\u0131plakl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7inde uygulanan \u015fiddetle, vah\u015fetle ele ge\u00e7irilmektedir. G\u00fcn\u00fcn sonunda, David\u2019in Melanie\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131yla; siyah gen\u00e7lerin Lucy\u2019ye yapt\u0131\u011f\u0131 birbirinden o kadar da farkl\u0131 de\u011fildir. G\u00fc\u00e7 dengeleri de\u011fi\u015fmi\u015f, m\u00fclkiyet ve iktidar el de\u011fi\u015ftirmi\u015ftir belki ama kad\u0131n bedeni (ya da do\u011fa ve toprak) \u00fczerindeki tahakk\u00fcm oldu\u011fu gibi s\u00fcrmektedir. Utan\u00e7 da yer de\u011fi\u015ftirmi\u015f midir?3<\/sup> \u0130ktidar aray\u0131\u015f\u0131, \u00f6tekinin \u00fcst\u00fcnde tahakk\u00fcm kurma arzusu s\u00fcrd\u00fck\u00e7e, utan\u00e7 yer de\u011fi\u015ftirir mi? Yoksa tahakk\u00fcm pe\u015findekiler utanc\u0131 h\u00e2l\u00e2, iktidar\u0131n\u0131 kaybetmekten, toplumsal olarak d\u00fc\u015fmekten mi duymaktad\u0131rlar?<\/p>\n

Son olarak, roman\u0131n kurgusu i\u00e7inde, kapa\u011fa bir fig\u00fcr olarak \u00e7\u0131kacak kadar \u00f6nemli g\u00f6r\u00fcnen k\u00f6peklerde cisimle\u015fen sembolizmden de s\u00f6z etmek gerek. K\u00f6pekler, G\u00fcney Afrika\u2019n\u0131n s\u00f6m\u00fcrgeci tarihi boyunca, sahipleri olan beyazlar taraf\u0131ndan siyahlar\u0131 \u00e7iftliklerden uzak tutmak ya da ka\u00e7an siyahlar\u0131 takip etmek i\u00e7in beslenmektedir. Siyahlar\u0131n, Lucy\u2019nin \u00e7iftli\u011fini bast\u0131klar\u0131nda k\u00f6pekleri b\u00fcy\u00fck bir h\u0131n\u00e7la \u00f6ld\u00fcrmesinin nedeni budur.<\/p>\n

David roman\u0131n sonlar\u0131na do\u011fru, Lucy\u2019nin arkada\u015f\u0131 Bev Shaw\u2019a, \u00f6mr\u00fcn\u00fcn sonuna varm\u0131\u015f, \u00f6lmek \u00fczere olan k\u00f6peklere \u00f6tanazi uygulamakta yard\u0131m etmeye ba\u015flar. Kendince, \u201c\u00f6l\u00fcm utanc\u0131\u201d kar\u015f\u0131s\u0131nda, son anlar\u0131na \u015fefkatle e\u015flik ederek, \u201chayvanlar\u0131n onurunu\u201d korumaktad\u0131r.<\/p>\n

Okuduklar\u0131 \u00fczerine d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi sevenler i\u00e7in zengin olanaklar sunan Coetzee\u2019nin Disgrace<\/em> roman\u0131, 2008 y\u0131l\u0131nda ayn\u0131 adla, olduk\u00e7a sad\u0131k say\u0131labilecek bir uyarlamayla, y\u00f6netmen Steve Jacobs taraf\u0131ndan filmle\u015ftirilmi\u015f. David Lurie\u2019yi John Malkovich canland\u0131r\u0131yor. Okumaya oldu\u011fu kadar izlemeye de de\u011fer.<\/p>\n

D\u0130PNOTLAR<\/strong><\/p>\n

1) G\u00fcney Afrikal\u0131 J. M. Coetzee romanlar\u0131n\u0131 \u0130ngilizce dilinde yazm\u0131\u015ft\u0131r. Roman\u0131n orijinal ad\u0131 olan Disgrace\u2019in T\u00fcrk\u00e7e kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda utan\u00e7 d\u0131\u015f\u0131nda, rezalet, y\u00fcz karas\u0131, ay\u0131p, kara leke, kepaze olmak gibi n\u00fcanslar da bulunuyor ve hem ki\u015fisel bir onur kayb\u0131n\u0131 hem de toplumsal d\u00fczeyde bir skandal\u0131, bir ahlaki \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc ifade ediyor.<\/p>\n

2) J. M. Coetzeee\u2019nin Utan\u00e7<\/em> roman\u0131n\u0131, \u0130stanbul Eczac\u0131lar Kooperatifi\u2019nin \u0130SKOOP Kamp\u00fcs Kitap Kul\u00fcb\u00fc dolay\u0131s\u0131yla hep birlikte okumu\u015f ve tart\u0131\u015fm\u0131\u015ft\u0131k. Tart\u0131\u015fman\u0131n d\u00fc\u011f\u00fcm noktalar\u0131ndan biri de, Melanie\u2019nin David\u2019le ili\u015fkisine r\u0131za g\u00f6sterip g\u00f6stermedi\u011fi olmu\u015ftu.<\/p>\n

3) Bu yaz\u0131n\u0131n yaz\u0131lma s\u00fcrecine, g\u00fcncel bir olay\u0131n, 72 ya\u015f\u0131ndaki Gis\u00e8le Pelicot\u2019un kocas\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi, ma\u011fduru oldu\u011fu toplu tecav\u00fcze dair yarg\u0131 s\u00fcreci boyunca ald\u0131\u011f\u0131, sayg\u0131 ve hayranl\u0131k uyand\u0131ran, umut ve cesaret a\u015f\u0131layan tavr\u0131n\u0131n s\u0131zm\u0131\u015f oldu\u011funu \u015fa\u015fk\u0131nl\u0131kla fark ediyorum. Gisele, \u201cUtan\u00e7 yer de\u011fi\u015ftirmeli\u201d diyor, \u201cutanmas\u0131 gereken biz de\u011filiz, onlar. Tecav\u00fcze u\u011frayan hi\u00e7bir kad\u0131n\u0131n art\u0131k utan\u00e7 duymas\u0131n\u0131 istemiyorum.”<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nal\u00e2n Mahsereci Utan\u00e7 duygusu bir sonu\u00e7tur. Eylemden zamansal bir mesafeyi i\u00e7erir. Bir s\u00fcrecin uzant\u0131s\u0131d\u0131r. Ahlaki bir yarg\u0131lama s\u00fcrecinin. Kendi de\u011ferlerimizle de kendimizi yarg\u0131layabiliriz, akl\u0131m\u0131z\u0131 ve duygular\u0131m\u0131z\u0131 kar\u0131\u015ft\u0131ran d\u0131\u015f sesler de (toplumsal sesler de) s\u00fcrece s\u0131zabilir. Vicdani de\u011ferlerimiz toplumsal de\u011ferlerden ne kadar farkl\u0131d\u0131r diye sorulabilir elbette. Her \u015feyden \u00f6nce hangi toplumsal de\u011ferleri i\u00e7selle\u015ftirdi\u011fimiz, kendimizin k\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z meselesidir […]<\/p>\n","protected":false},"author":470,"featured_media":63970,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[9983,38,513,510],"tags":[10002,6099,10003],"class_list":["post-63968","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-249-sayi","category-dergi-sayilari","category-kitapcil","category-surekli-bolumler","tag-j-m-coetzee","tag-nalan-mahsereci","tag-utanc"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63968","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/users\/470"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63968"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63968\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63970"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63968"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63968"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63968"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}