{"id":64381,"date":"2025-02-21T10:07:06","date_gmt":"2025-02-21T07:07:06","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64381"},"modified":"2025-02-21T10:07:06","modified_gmt":"2025-02-21T07:07:06","slug":"sandik-evet-ama-yetmez","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/02\/21\/sandik-evet-ama-yetmez","title":{"rendered":"Sand\u0131k: Evet ama yetmez"},"content":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu<\/strong><\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de se\u00e7imler her zaman \u00f6nemli ve iktidar de\u011fi\u015fimlerinde belirleyici olmu\u015ftur. Parlamenter rejime m\u00fcdahale anlam\u0131na gelen darbeler sonucu olu\u015fan cunta iktidarlar\u0131 bile, kal\u0131c\u0131 bir diktatorya kuramam\u0131\u015flar, birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde se\u00e7ime gitmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc anti-demokratik yasaya ve d\u00fczenlemelere, baraj gibi k\u0131s\u0131tlamalara, parti kapatmalar gibi kaba m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131n sand\u0131k kurulabilmi\u015f ve \u00fclke se\u00e7ime gidebilmi\u015ftir.<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin \u201cturuncu devrimi\u201d (AKP\u2019nin iktidara geli\u015fi ve bu iktidar\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fcp rejimi de\u011fi\u015ftirmesi) bile se\u00e7imler ve referandumlar yoluyla ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Yani bir \u015fekilde halka ba\u015fvurmak ve bu yolla me\u015fruiyet \u00fcretmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r.<\/p>\n

Bu, T\u00fcrkiye halk\u0131n\u0131n bir kazan\u0131m\u0131d\u0131r. Se\u00e7imler asl\u0131nda, milyonlarca insan\u0131n ayn\u0131 anda kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir t\u00fcr kitle hareketidir. Emek\u00e7i halk inisiyatifinin \u00e7ok daha yo\u011fun ger\u00e7ekle\u015febilece\u011fi se\u00e7enekler geli\u015fene kadar (hatta b\u00f6yle devrimci durumlarda bile) bu mevziin terk edilmesi ve bu kazan\u0131ma hovardaca yakla\u015f\u0131lmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez. Kald\u0131 ki bug\u00fcn se\u00e7imlere y\u00f6nelik esas tehdit bizzat gerici ve otoriter iktidardan gelmektedir. Sand\u0131\u011f\u0131n getirilmesi ve savunulmas\u0131 bug\u00fcn en \u00f6nemli m\u00fccadele konular\u0131ndan biridir.<\/p>\n

Madalyonun bir y\u00fcz\u00fc b\u00f6yle. \u015eimdi di\u011fer y\u00fcz\u00fcne (karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcne) bakal\u0131m.<\/p>\n

***<\/p>\n

Se\u00e7imlerin h\u00fckm\u00fc bir yere kadard\u0131r ve se\u00e7im hi\u00e7bir zaman sadece se\u00e7im de\u011fildir.<\/p>\n

Otoriter iktidarlar\u0131n se\u00e7imle de geldikleri olmu\u015ftur. En bilindik \u00f6rne\u011fi Almanya\u2019da Naziler ve \u0130talya\u2019da fa\u015fistler. Ama se\u00e7imle gittiklerine dair bir \u00f6rnek bulmak zor. Nazilerin ve fa\u015fistlerin nas\u0131l g\u00f6nderildi\u011fi biliniyor.<\/p>\n

Burjuva demokrasisinin karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcd\u00fcr bu. Asl\u0131nda hem \u00fctopik hem de karanl\u0131k y\u00fcz\u00fcd\u00fcr. Demokrasi, insan haklar\u0131, laiklik, e\u015fitlik, \u00f6zg\u00fcrl\u00fck, karde\u015flik, kalk\u0131nma, geli\u015fme vb., burjuva modernitesinin \u00fctopyalar\u0131d\u0131r. B\u00fcy\u00fck ayd\u0131nlanma filozoflar\u0131n\u0131n yaz\u0131p \u00e7izdikleri, kafa patlatt\u0131klar\u0131 \u00fctopyalar\u2026<\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu olu\u015fturulan parlak fikirlerin \u00f6n\u00fcne \u201cburjuva\u201d s\u00f6zc\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc koydu\u011funuz an, karanl\u0131k y\u00fcze yol verilmi\u015f olur. Tarihin g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc en b\u00fcy\u00fck soyk\u0131r\u0131mlar, M\u0131s\u0131r firavunlar\u0131na, Roma imparatorlar\u0131na rahmet okutacak en ac\u0131mas\u0131z s\u00f6m\u00fcr\u00fc bi\u00e7imleri, en kanl\u0131 sava\u015flar, Londra\u2019da, Paris\u2019te, Berlin\u2019de, New York\u2019ta \u00f6zg\u00fcrl\u00fck ve demokrasi nutuklar\u0131 at\u0131l\u0131rken ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00c7\u00fcnk\u00fc \u201cburjuva\u201d \u00f6neki konuldu\u011fu zaman, b\u00fct\u00fcn bu insanl\u0131k \u00fctopyalar\u0131 k\u00e2r h\u0131rs\u0131 ve s\u0131n\u0131rs\u0131z rekabet \u00f6nko\u015fuluna ba\u011flanm\u0131\u015f olur ki, bu da \u00e7ok \u00e7abuk yozla\u015ft\u0131r\u0131labilirler, yozla\u015ft\u0131rma yetmezse bir kenara b\u0131rak\u0131labilirler demektir.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 mevcut sistem alt\u0131nda bu \u00fctopyalara g\u00fcven olmayaca\u011f\u0131 gibi se\u00e7imlere de g\u00fcven olmaz. Biraz olsun g\u00fcven alt\u0131na al\u0131nmas\u0131n\u0131n tek yolu emek\u00e7ilerin bilin\u00e7lenmeleri (bu \u00fctopyalar\u0131 i\u00e7selle\u015ftirmeleri) ve bunu \u00f6rg\u00fctl\u00fc bir bi\u00e7imde ifade edebilmeleridir.<\/p>\n

E\u011fer bu bilin\u00e7 ve \u00f6rg\u00fctl\u00fcl\u00fck zay\u0131fsa, otoriter rejimler, bizzat bu \u00fctopyalar\u0131 (demokrasiyi, insan haklar\u0131n\u0131, \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc, se\u00e7imleri) \u00e7arp\u0131t\u0131p kullanarak gelmeyi bildikleri gibi, b\u00fct\u00fcn bunlar\u0131 kolayca k\u00fcpe\u015fteden at\u0131p gitmemeye de \u00e7al\u0131\u015f\u0131rlar.<\/p>\n

***<\/p>\n

Mevcut iktidar her t\u00fcrl\u00fc faull\u00fc y\u00f6ntemi kullanarak (muhalefeti bask\u0131layarak, b\u00f6lmeye \u00e7al\u0131\u015farak, s\u00f6zde a\u00e7\u0131l\u0131m s\u00fcre\u00e7leri ve zaferler uydurarak vb.) se\u00e7im kazanabilece\u011fi bir ortam\u0131 yaratmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu y\u00f6ntemi \u00e7o\u011funlu\u011fu kaybetti\u011fi 2015 Haziran se\u00e7imleri sonras\u0131nda uygulad\u0131 ve ba\u015far\u0131l\u0131 oldu. Yine deniyor. Mesele \u015fu: \u0130ktidar\u0131n se\u00e7im kazanabilece\u011fi bir ortam\u0131 yaratt\u0131\u011f\u0131na g\u00f6z\u00fc kesmezse ne olacakt\u0131r?<\/p>\n

Rejim de\u011fi\u015ftirmi\u015f ve yo\u011fun su\u00e7 birikimi olan AKP iktidar\u0131n\u0131n, Saray rejiminin ve kaderini bu iktidara ba\u011flam\u0131\u015f kesimlerin kaybetme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu bir se\u00e7ime girme riskini alacaklar\u0131na do\u011frusu pek ihtimal vermiyorum. Bu durumda ne olacakt\u0131r? Bir B-plan\u0131na ihtiya\u00e7 var.<\/p>\n

Se\u00e7ime zorlanabilirler. Ama bunun i\u00e7in sadece sand\u0131k talebinin dile getirilmesi yetmez. Bu talebin arkas\u0131na b\u00fcy\u00fck bir toplumsal g\u00fc\u00e7 konulmal\u0131d\u0131r. \u0130ktidar\u0131 se\u00e7ime zorlayacak, yana\u015fmazsa ala\u015fa\u011f\u0131 edecek bir toplumsal g\u00fc\u00e7. Bu yarat\u0131lmazsa iktidar al\u0131namaz. San\u0131r\u0131m \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki birka\u00e7 y\u0131l bu gerilimli ve \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 s\u00fcreci ya\u015fayaca\u011f\u0131z.<\/p>\n

***<\/p>\n

Son olarak sosyalist kesimi konu\u015fal\u0131m.<\/p>\n

Sosyalistler bu s\u00fcrece kay\u0131ts\u0131z kalamazlar. Bir \u015fekilde bu \u00e7at\u0131\u015fmal\u0131 s\u00fcrece m\u00fcdahil olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmal\u0131, yolu aranmal\u0131d\u0131r. Bu, sosyalistlerin siyaset sahnesine girebilmeleri i\u00e7in de bir f\u0131rsatt\u0131r. Tek tek sosyalist \u00f6rg\u00fctlerin kendi adaylar\u0131n\u0131 \u00e7\u0131kar\u0131p CB se\u00e7imlerine girmeleri, dostlar al\u0131\u015fveri\u015fte g\u00f6rs\u00fcn durumundan \u00f6te bir anlam ta\u015f\u0131maz. Birinci turda t\u00fcm sosyalistlerin ortak bir cumhurba\u015fkan\u0131 aday\u0131 \u00e7\u0131karma ve bu yolla toplumsal hareketi \u00f6rg\u00fctlemeye (en az\u0131ndan hareketin bile\u015fenlerinden biri olmaya) \u00e7al\u0131\u015fma se\u00e7ene\u011fi denenebilir. \u00d6nceki se\u00e7imlerde de bu yolu \u00f6nermi\u015ftik ama kimse yana\u015fmam\u0131\u015ft\u0131. Alternatif bir yol da \u00f6nerilmemi\u015fti. Neyse, daha vakit var, g\u00fcn ola harman ola\u2026<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Ender Helvac\u0131o\u011flu T\u00fcrkiye\u2019de se\u00e7imler her zaman \u00f6nemli ve iktidar de\u011fi\u015fimlerinde belirleyici olmu\u015ftur. Parlamenter rejime m\u00fcdahale anlam\u0131na gelen darbeler sonucu olu\u015fan cunta iktidarlar\u0131 bile, kal\u0131c\u0131 bir diktatorya kuramam\u0131\u015flar, birka\u00e7 y\u0131l i\u00e7inde se\u00e7ime gitmek zorunda kalm\u0131\u015flard\u0131r. Her t\u00fcrl\u00fc anti-demokratik yasaya ve d\u00fczenlemelere, baraj gibi k\u0131s\u0131tlamalara, parti kapatmalar gibi kaba m\u00fcdahalelere kar\u015f\u0131n sand\u0131k kurulabilmi\u015f ve \u00fclke se\u00e7ime gidebilmi\u015ftir. […]<\/p>\n","protected":false},"author":493,"featured_media":64382,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[19,2313],"tags":[9531,5247,10055,10056],"class_list":["post-64381","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-bilim-gundemi","category-degirmen","tag-degirmen","tag-ender-helvacioglu","tag-erken-secim","tag-sandik"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t