{"id":64683,"date":"2025-03-29T00:00:02","date_gmt":"2025-03-28T21:00:02","guid":{"rendered":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/?p=64683"},"modified":"2025-03-28T21:16:57","modified_gmt":"2025-03-28T18:16:57","slug":"onyargilarimizi-sorgulamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/bilimvegelecek.com.tr\/index.php\/2025\/03\/29\/onyargilarimizi-sorgulamak","title":{"rendered":"\u00d6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamak"},"content":{"rendered":"

Dr. \u00c7a\u011fr\u0131 Yalg\u0131n
\nHelsinki, Finlandiya<\/strong><\/p>\n

Derginizin 251. say\u0131s\u0131nda (s.18-28) Ender Helvac\u0131o\u011flu, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncede \u00e7ok \u00f6nemli bir noktaya dikkat \u00e7ekiyor: Marx ve Engels\u2019in devrim \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin ger\u00e7ekle\u015fmemesinden yola \u00e7\u0131karak, \u201cK\u0131sacas\u0131, \u2018olgular\u2019 genellikle \u2018olmas\u0131 gerekenlere\u2019 uymuyor. Tersine, olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimizi olgulara g\u00f6re revize etmeliyiz. Dogmalarda \u0131srar etmek yerine, kuramlar\u0131m\u0131z\u0131n kapsam\u0131n\u0131 yeni olgular\u0131 da kapsayacak bi\u00e7imde geni\u015fletme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde bulunmal\u0131y\u0131z.\u201d diyor.<\/p>\n

\u00d6ng\u00f6r\u00fcn\u00fcn ger\u00e7ekle\u015fip ger\u00e7ekle\u015fmemesi, bir bilimsel hipotez i\u00e7in en \u00f6nemli bir \u00f6l\u00e7\u00fctt\u00fcr. Bilim deneme-yan\u0131lma yoluyla ilerledi\u011finden, bir\u00e7ok \u00f6ng\u00f6r\u00fc tabii ki yanl\u0131\u015f \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Bu, hipotezi ya da \u00f6ng\u00f6r\u00fcy\u00fc ortaya atan\u0131n kusuru de\u011fildir. Hatta kusur de\u011fildir. \u00d6nemli olan, bunlardan yararlanarak hipotezi k\u0131smen ya da tamamen g\u00f6zden ge\u00e7irerek, yani Helvac\u0131o\u011flu\u2019nun da kulland\u0131\u011f\u0131 terim ile revize ederek yeniden s\u0131namakt\u0131r. Ne var ki revizyon terimi, sosyalist literat\u00fcrde neredeyse bir hakaret olarak kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Sosyalist deneylerde ortaya \u00e7\u0131kan sorunlar da kuram\u0131n ve uygulamas\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi i\u00e7in f\u0131rsat olarak g\u00f6r\u00fclmelidir. Bir kuram ya da uygulama, ancak sorunlar\u0131n\u0131 ele alarak geli\u015ftirilebilir ve g\u00fcncellenebilir. Ne var ki konuyu sosyalist \u00fclkelerdeki sorunlardan a\u00e7t\u0131\u011f\u0131mda sosyalistlerden kabaca \u00fc\u00e7 t\u00fcrde yan\u0131t al\u0131yorum: 1) \u0130nk\u00e2r: B\u00f6yle bir \u015fey olamaz, olmam\u0131\u015ft\u0131r, komplodur veya abart\u0131d\u0131r. 2) Neredeydincilik (whataboutism): Bunlar kapitalist \u00fclkelerde de olmaktad\u0131r. 3) Sosyalizm bu de\u011fil: \u00d6nemli olan teoride, idealde ne oldu\u011fudur, uygulamadaki sorunlar g\u00f6zden gelinebilir. Bu arg\u00fcmanlar\u0131n \u00fc\u00e7\u00fcn\u00fcn de ortak paydas\u0131, sorunun ele al\u0131nmamas\u0131d\u0131r. Zaman zaman soruyu savu\u015fturmak i\u00e7in refleks gibi verilen bu yan\u0131tlar, sosyalist kuram\u0131 ya da uygulamay\u0131 geli\u015ftirir veya sosyalist olmayan birini ikna eder mi?<\/p>\n

Sovyetler \u00fczerine bildiklerimizin bir k\u0131sm\u0131 anti-Sovyet propaganda kaynakl\u0131 olmakla birlikte, \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131 da do\u011frudur. En az\u0131ndan ben, Eston e\u015fimin ailesinden bizzat i\u015fittiklerinden bunlar\u0131 biliyorum. E\u015fimin bir \u00f6\u011fretmen olan anneannesi, Sovyet d\u00f6neminde yokluk, bask\u0131 ve haks\u0131zl\u0131klar oldu\u011funu anlat\u0131yordu. Ona g\u00f6re o d\u00f6nemde bu sorunlardan bahsetmek de m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildi, \u00e7\u00fcnk\u00fc insan\u0131 kom\u015fusu dahi ihbar edebilir ve o \u015fik\u00e2yet ba\u015fa i\u015f a\u00e7abilirdi. Bu sebeplerden, ba\u011f\u0131ms\u0131z Estonya\u2019da daha mutluydu.<\/p>\n

Say\u0131n Taylan Kara, \u201cMcDonald\u2019s Kuyru\u011fu ve Sovyet \u00c7\u00f6k\u00fc\u015f\u00fc\u201d adl\u0131 YouTube yay\u0131n\u0131nda bu durumu \u00f6zetlemi\u015f: \u201cRomantik Sovyet\u00e7ilikten de anti-Sovyetik propaganda ayg\u0131t\u0131ndan da bilincimizi kurtarmam\u0131z gerekiyor.\u201d<\/p>\n

Bu gibi sorunlar\u0131 te\u015fhis edip \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fcn\u00fc aramak bir zay\u0131fl\u0131k de\u011fildir, do\u011fru bir ad\u0131md\u0131r. Bunlar\u0131 g\u00fcndemlerine neredeyse hi\u00e7 almamalar\u0131, en az\u0131ndan g\u00fcn\u00fcm\u00fcz sosyalistlerine umutla bakmama engel oluyor. \u00d6zellikle T\u00fcrkiye\u2019de sosyalistlerin g\u00fcndemi neredeyse tamamen kapitalizm, milliyet\u00e7ilik ve emperyalizm ele\u015ftirisine odaklanm\u0131\u015f durumda. S\u00fcrekli yeni dergiler, siteler, dernekler, partiler kuruluyor; sayfalarca yaz\u0131lar, raporlar ve bildiriler yay\u0131nlan\u0131yor. Ne var ki sosyalizmin uygulamalar\u0131ndaki sorunlar\u0131 gelece\u011fe y\u00f6nelik olarak \u00e7\u00f6zmek, geli\u015ftirmek \u00fczere ele alan kolay kolay bulunam\u0131yor. Hani bazen tats\u0131z ama \u00f6nemli bir i\u015fi yapmaya elimiz gitmez de ba\u015fka i\u015flerle me\u015fgul oluruz ya? Sosyalist sol sanki tam da bunu yap\u0131yor. Neticede, gen\u00e7li\u011fimde de okudu\u011fum bu sol yay\u0131nlar bana bu sorunlara Marksist kuram i\u00e7inde \u00e7\u00f6z\u00fcm bulunamad\u0131\u011f\u0131n\u0131, belki de bulunamayaca\u011f\u0131n\u0131, bu konulardan tam da bu y\u00fczden sak\u0131n\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcyor.<\/p>\n

\u00d6nyarg\u0131lar\u0131m\u0131z\u0131 sorgulamak i\u00e7in \u201cNe gibi bir kan\u0131t g\u00f6r\u00fcrsem fikrimi de\u011fi\u015ftiririm?\u201d diye sormakta yarar vard\u0131r. Ben de bu konuda fikrimi, sosyalistlerin zamanlar\u0131n\u0131, sosyalist tecr\u00fcbelerdeki somut meseleleri ele alarak \u00e7\u00f6zmeye \u00e7al\u0131\u015fmaya harcad\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcmde de\u011fi\u015ftirece\u011fim.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Dr. \u00c7a\u011fr\u0131 Yalg\u0131n Helsinki, Finlandiya Derginizin 251. say\u0131s\u0131nda (s.18-28) Ender Helvac\u0131o\u011flu, bilimsel d\u00fc\u015f\u00fcncede \u00e7ok \u00f6nemli bir noktaya dikkat \u00e7ekiyor: Marx ve Engels\u2019in devrim \u00f6ng\u00f6r\u00fclerinin ger\u00e7ekle\u015fmemesinden yola \u00e7\u0131karak, \u201cK\u0131sacas\u0131, \u2018olgular\u2019 genellikle \u2018olmas\u0131 gerekenlere\u2019 uymuyor. Tersine, olmas\u0131 gerekti\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerimizi olgulara g\u00f6re revize etmeliyiz. Dogmalarda \u0131srar etmek yerine, kuramlar\u0131m\u0131z\u0131n kapsam\u0131n\u0131 yeni olgular\u0131 da kapsayacak bi\u00e7imde geni\u015fletme \u00e7abas\u0131 i\u00e7inde […]<\/p>\n","protected":false},"author":4287,"featured_media":64684,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_acf_changed":false,"footnotes":""},"categories":[10085,38,535,510],"tags":[666,10094],"class_list":["post-64683","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-252-sayi","category-dergi-sayilari","category-forum","category-surekli-bolumler","tag-bilim-ve-gelecek","tag-dr-cagri-yalgin"],"acf":[],"aioseo_notices":[],"aioseo_head":"\n\t\t\n\t\n\t\n\t\n\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t\n\t\t